Institutiones theologiae naturalis et ethicae ab Andrea Aloysio Farnocchia ... in suorum auditorum commodum elucubratae

41쪽

νaitium harmonia , miraque proportio inter media, ct fines renident. Praetereta hic illam Pulchritudinem, quae in tota Mundi machi. na, ac in omnibus eju& partibus juxta propriam naturam tam magna est , ut omnia artis artificia longe superet Pr tere . et- . iam magnitudinem illam , qua ex una parte globus terraqueus prae iste vix parva pila, prae, b stemate, vero planetario vix mj lii granum hane uς est et e X. at era vero tarmes prae in lecti x microscopio conspicinis. mi bde ,. ac mjllie& major est te putandus 3 ..

ras, longeque inter se di versa& Uni versi pa

tes, quaa omnes in proprio. genere ita per sectae sunt. ac tali harmoniai, calique proportione mediorum finiumqui dispolicae, ut O-.mnium vincant ad ratjΩnem . OuIR v. g. non

stupeat, st ex loci numero. infiniι is, in quihus 'terrae collocari potui s& respectu. Solis in eo illam positam videat. qui suae consti

tutioni magis est accommodatus χε Si. enim in Mercutii regionibus. fuisset. coustituta L. m n dio, universali statim: in cineres redam. suis. set Contrae si verius. Iovem, planetam, trans .

42쪽

tem artificium tantisper considerat, non deis tegeat cum Galeno in qualibet vel minima parte sapientissim inti opificem, cum eoque non exclamet , hominis fabricam cse h3mnum magis Der glorrosum, quam ιhus ,. N hecatombas fanis guis tarcho Tanimale si conservasse sim ,, quit CL P. Valsecchius de'Fondamenti delis M la Religione Tom. I cap. II. pac. 4o. era, , duo po, che ii chilo, non uscisse gili colle 'M Dccie,. ma pel corpo tuti γ si dispensasse. ,, Ad un tal fine attaccati si tro vano agit in .se testini que i sottilissimi canali ,. che vene Iaι,, iee si appellano,. alti a rice vere questo gen-M tit liquore, ed a portario in un vaso, cheri dice si appunto recellacolo, dei chilo, da se cui sorgendo iungo te vertebre dorsali un .is condocto , . egli' lo innalZa,. e col mezgo dispesse valvule lo sostenta sino che arri viis alla. vena luctavia ,. in cui metre foce . Ma, , come esser pote a se che' in questa vena , in cui scorre it sangue , entrar dou esse ii chl-lOω e non: Pili ictito; niti: per condotio devehilo precieitar do veta il sangue di quelis

, , che ii sangue sopra di em scorrendo steti- ,, da glli pel canale,. ed essendo aperta dat lato opposto a quello, da cui viene it sanis , gue, lascia, che per tal foro entri it chl-M. lo. Delta vena, e ualla corrente dei sangue,, questo umore rapito, faccia eon esso lui,,. una massa, e passi unito ad esso nel cuo- Mire me quinci pol pel, corpo col cicolare di R

s, conserva Tione ed accrescimento. Ma que-

43쪽

ri portunamente lavorata, e plantata, Ia cui , , mercs e s 'impedisce ii di sordine mortale, ,, che accaderebbe alla machina eoi precipis, tare gili pel condotio torae hico it sangue, ,, e si mantie ne deli' animal la vita col mi- ,, schiare at sangue ii chilo, che n 'l l 'alis, mento, questa valvula, io ripiglio, chr,, mai se non un sommo Saggio in quel pre- , , ciso punio di quella vena, e in tal forma , , diste is la colloco p La circolaetione eel sanis is gue, in questi ultimi tempi posta col lu- ,, me delle e perienete suor di Ogni lubbio, , quat apparato stupendo di canali, di vasi . ,, di valvule, di legami, di seni non richie.

, , deva, perche questo umor vitale dat cuo .ri re u scendo fino alle somme, ed i me par trri uel eorpo si disson desse, e facesse quin cr,, at cuore steta ri torno iacori uelocita tant ,, rapida, che gium i calcoli deli ' Arveo, venia ,, ti fiate in un' ora la massa tutia dei sam is gue, ascendente in un uomo at peso di cinis, , ca ventiquat tro li re, it suo oro complea-

,, do, pel euore passasse E pure tuiti queri sti varj ordini a. questo perpetuo velocissi-

,, mo moto ordinati, in un corpo animaleis ritro vansi, e tuiti montati a quel punia ,, preciso, che alia εrans ra si ricti ede. Ma che fa mestieri distendersi sopra uus, argo mento, che non ha quasi confini Di. clamo in istorcior la fabrica, e la foret x,, ste' muscoli, is tessitura dei cerebro, la di. ,, spos gione detrossa, lae Sramazione de' ner. M vi, la materia,. ii sito,. te vesti, e te dilari se, cinde munite sono te viseere; tutio cibri e per ebi unque ci pensi , regetio di sor-

, , Drendi metito, non solamente per la maeis stria, che in clascuna ei coleste parti ri-

,, splende, ma mulco pili per quella, ebe

44쪽

han tra loro proporgionatissima connessio. ne stretia tanto, e in variabile, che se una sola delic parti, che t 'animal compongo. no, cangiar si voleste o di sto, o di grandeZZa, o di consistenZa,. O di altra qua, lunque sua proprieta, tosto ii di sordine, la ro vina, o almeno la deformita della machina ne seguirebbe.. Ora e in questo complesso mara vinioso di cose, e in questa proporZione ad altatissima di m eZZi ai fine, .eseguita in materia si fragile, in siti tanto in traiciati, con parti si numerose, e diverse, non ci sar a. ne di segno, ne scella, ne

mente ,. ne idea;. ma tutio avra sua origi.

ne da una voce vota di senso, qual θ neu .la bocca degli Increduli, la natura, e il, calo 2. Per verit, non ci voglion in se non, se spiriti forti per udir senEa smegno fol. , lia si strana Legatur Niewentu, Der, ham, Lesserus, qui a causis malibus Deum

existere plane demonstrant.. 3. 2 o. Athei Omnem movent Iapidem, uequatuor recensita argumenta physica convellunt. Contra primum desumptum ex motu in universa maιeria exiisente in sursunt Tolandus,

ct Auctor natura fastematis. Tolandus in pri-mlS ιib. 3. contendit, corpori necessario & ex natura sua convenire saltem conatum admotum. Deinceps apud cl. Christophorum Surii Theol. Nat. Lib. I. parte tertia cap. I. ita argumentatur I Q. Materiae essentialis est divisibilitas. Sed divisio ilitas nec eis rio m O. tum inuo. vit. Ergo motus est materiae essendtialis. 2 . Quaevis materia necessario & es.sentialiter co/ulata est qualitatibus sensebili. bus .. Sed qualitates sensibiles haberi nequeunt

siue mitu, suntque revera effectus motus.

Ergo motus est materiae esseatialis . a'. N a

45쪽

ti materia ess, quae non moveatnn, quemad modum nulla materia est,. quae non sit exten-.1 a. Sed extensio essentiale est materiae attri-hutum . Ergo idem. de mota dicendum, ideo que motus est materiae essentialix. Auctor naturae Istematis, ipse quoque in . pri mis interroganti, undenam motum Natura. acceperit, respondζd . eam a semetipsa mo tu gaudere, cum sic id omne, ouod, existat ac nihil extra eamdem existat IJ et V motum esse modum existendi qui necessario abessentia materiae dimanat; materiam propria energia, moveri; materiae motus profluere a. viribus, quae illi inhaerent; varios materia: moistus, ct phae mena, quae inde oriuntur, ori gine mi habere a divereia proprietatibus , qualitatibus I conjunctionibus ,. quae originarie habentur in variiS partibus. Primigeniis, quae

smul conjunctae Naturam constituunt ab

ses mouve 'est S. ΟΠt dsts aux forces qui luisoni an hi reme&.. Que la variet 6 de seg mou. vemens ct des phenomen ex qui e n. rεsultent,viennent de la diversite de . proprietes, desnualites, des combintilanx qui se trouvento, figina trement dans. les differentes mali strea

46쪽

loc. cit. ita ratiocinatur. Iv. Natura est totum quid activum, , quod . non esset amplius natura, si non ageret, . nempe nisi i ipsi nece ssario motus Competere . . Ergo motus est materiata essentialis . . a Q. Omnes. Philosophi consentiunc, . singulas materiae parteS, in perenni moLu. eriari. Ergo revera. motus est materiae essentialis . 3'. Materiaia sol a. materia movctur, neque dum materia 'movEt maiseeriam , ad id opus est impulsione aliqua extrinseca, ut aperte suadenti mixta, . uum aua loci, aut dispositionis partium, . aut alteri u rationis causa ae: agendum, comparata, invi cem, sta im invicem agunt, mirandosque eia se eius producunt Ergo i motus est ' materiae: essentialis. 4'. Qui motum non esse essentia-lem materiae. Pro Pugnat, . agnoscat necessu est.

exteriorema causam, - quaer motu in: materiai

produxerit HOC. aucem. quia magis pugna DB; dici, vel excogitari, potella Ergo i motuu est materiae essent lis. 3'. . Flas ab aeterno eXiω-ssens nempe Unxversi materia loeam ab alio

existentiam nabeve. nequit. Eigo i lues pende-reta lotum. ab alio propter sini communicatam iactionem, S u en S ab aeterno. erasthns,. se asper se ipium erastens omnia. inise, quae adiagendum. requi uotur,. natura, suapte contiis. net; ergo commvn,cato motu , non. indiget . , ergo illum habet, a. semeti pso; . ergo illim O-tus est essentialis . .

f. . 2I. Ex harum rationum sutilitate facile quasque de Atheorum. causae judicavea potest . . Mngula S percu vrου mus Dum Tolandus in primis assetit, in c Orω-pore ex . natura sua conatium rad motum illi , vel loquii ut ce conata ad motum per u

47쪽

mnes directiones simul. Conatus ad motum

per unam determinatam directionem non potest esse materiae essentialis, cum ni bit in nktura materiae deprehendatur, quod illam necessario, & essentialiter determinare possit ad unam potius, quam ad alteram directionem, evidens enim omnino est, materiam illa, Qua volumus, directione continuo moveri iaCOnatus vero ad motum per omnes directiones simul & involvit eontradictionem, & persetuam quietem in materia inducit, cum nuli sit ratio lassiciens, cur hic conatus major per unam, quam per alteram directionem linis gatur. Hinc merito Cardinalis de Poliga ac in Anti lucretio lib. IV. ver. Iqo2. ajebat Si nativus erit per se se in corpore motus, Ut dos materiae qualis, quantusve rogabo: Quam versus mundi parsem p lentusne P citusne g. Rectus, an obliquus p forsan curvatus in . rhem PNam etincti esse Amul nequeunt, unum esse necesse es.

Si talem, aut talem dicas; alium e P repugnat, ' Nam secus esse nequit, natura quod ipsa poposcit.

Sed motus nulla species cum corpore pugnant: cur ergo hiane, per stora cunctis comus habebit,

AEquo jure aliam per ' cum post habere 2

mne etiam, s per se habem, variare nequibit: Nam quod natura est, nulla es mutabile causa Sed motum semper variati Dose videmus:

Ergo mater a naιivum haud e se fatendum est. In primo syllogismo, quem apud Christo

phorum Sarti affert Tolandus, falsa omnino est Misor. nemper Sed divi uitris motum aeriresaris involvit: Etenim ex iis, quae g. I s. di-Σimus, aperte patet, divisibilitatem potentiam ad motum , non motum ipsum . invol- ,

48쪽

vere. In o, eum materiae partes reapse non dividantur, nisi actione extrinsecae causae, quae in ipsas agat; clarum est, dum materia dividitur, ab extrinseca causa motum in ipsa produci, ac proinde ex divisionis natura potius consequitur, ipsum in materia motum ab extrinseco principio prodire.

In secundo syllogismo falsa prorsus est Μ jor , scilicet, uaevis materia nece Fario, θ' eis yentialiter copulata est qualitatibus sensibilibus. Nam ad qualitates sensibiles actu excitandas

I P. requiritur existentia m tus in materia, et Q. existentia mentis humanae, quae per organa corporis juxta legem commercii a Deo sancitam eiusmodi motum excipiat, cum quaclitates senubiles non sint entitates corporibus inhaerentes, sed variae tantum animorum modificationes ope impressionum, quae fiunt in

organa Psychologiae g. 6 I. Cum igitur &

existentia motus in materia, & existentia mentis humanae necessario & essentialiter eidem materiae non copulentur, falsum omnino est, quamvis materiam necessario, & euentialiter qualitatibus sensibilibus esse copulatam sim uis itaque nexus inter materiam, ct qualitates sensibiles est omnino h potheticus, nempe pendet cum ab existentia motus, tum ab existentia animorum, legeque Conditoris, cur si placui siet, vel salva materiae ratione, rem aliter potuisset essicere. In tertio syllogismo non valet paritas, quam inter motum, & extensionem Tolandus instituit. Nam extensio in qua vis materiae ideare praesentatur, motus vero in Plurimis non .exhibetur. Sublata eXtensionis idea, caetera quoque auferuntur in materia; sublata vero idea motus, adhuc plura superiunt. Hinc conis

cessa Majore, nempe, null4 materia es, qua

49쪽

non moveatur,. quemadmodum nulla materia est..tua non Ar extensa , . & concessa Minore, leticet: sed extenso sisentiale est materiae attribuistum, negari debet: Combequentia Potuit enim. cujuslibet. mater, motus ab extrinisco pria-cipio prodire . . Potuit prnfluere a gravitate, ct vi attractionis , quae a corporis natura non dimana Et I S. Potuit oriri, imo revera ortus est. a principio.extrinseco,. simulque aiviribus gravitatis & attractionis , ut Astronomia docet, Caeterum plura statuenda corpora sunt, quae relative quiet cant. 1 cac saxa, mineralia in terrae vi lambus latitantia , cum ieumdem relate ad alia: corpora circumposita semper situm retineant, relatIve quiescunt . .

roganti, unde nam natura motum receperit, , respondeo R. natura in a. semetipsa motu gaudere,, cum, si L. Omne quod: exutit, ac nihila extra: eamdem existat, . ponit id quod in ui- . sputationem cadit, . ac dialecticae ignorationis argumentum praebet. Etenim naturae nomine is intelligit icteriam, . &. motum, ac luppo. nil certium id de quo disputatur,. DCmpe' nihil praeteri mater jam ,, α motum e Xistere . .

Rus igi cur. argumentandi ratio est hujusmodii Praeteri naturam id est praeter materiami&. motum nihil existere potest, , quia i est id 'omne quod existit:. Iuco autem natura est id omne, quod exist jt, quiη njhil praeter i piami existere potest. Probat igitur idem per idem, nempe in . eam sali actam cadit, . quam petitionem principii appellant, Dialectici. . Dum v ctro irespondet aφή motum materiae convenire, Vel: quia motus est modus existendi qui necentario ab cssentia materiae dimanat, . vel quia materia movesur propria energia i&c., ct inin

felici repetitione utitur, α uinii probat. Via

50쪽

hitur in sellet repetitione, cum idem omnin Ssignifitet: motum eis e modum existendi ab essen.

tia materius drmanantem, vel materiam moveri propria energia, vel motum oriri a virabus materia inhaerensibus, veli eumdem striginem haberea cliversis. proprietatibus, qualitatibuli, s comjancIionibus , qua originarie habentur in primigeoniis materia partibus. Nihil vero probat, cura allatae propositiones identicae nulla ratione demonstrentur, gratisquC ut Veiae statuantur. Quam autem omne S taliae sint, aperte ostendit ratiocinatjo g. IS. a nobis allata; ex ea enim clare pace se X. nulla. materiae proprietate necessario motum. dimanare. Nec graviora sun L qujnque argumenta,

quae adhibeti apud Christophorum Sarti. Eteis nim in primo ita, dist unguendum est Anteceisilens: Natura es tutum quid activum, quod non es et amplius naturo, . nis ageret, nempe, nis eiadem motus competeret: ped Atheos. concedo Atiis

te cedens, per The istas nego Antecedens, &Conseq*entiam . . Vocabulum natura per Atheos significat materiam pCr se e X stentem, ac mois tum ex ejus essζntia. necessario dimanantem.

Nobis autem, qui, Dei ex ithentiam statuimus, hac uenotat caularum secundarum compagem, motusque omnes, qui ex adjusctis a prima causa viribus proficiscuntur. Quemadmodum

igitur ex deis nitione , . quam de natura nos tradimus, inepte nos Conficeremus, motum esse naturae adjunctum, ita inepte prorsus ex desinitione ,. quam de natura tradit Mirabo. λdius, conficere conatur, motum csse mate. Iiae ellentialem. Hae enim demonstrandi ratio est petitio principii

In secundo. argumento, neganda est conle-.quentra. Ex eo enim quod omnes modo Phi-Dioplis statuant, singulas, materiae partes ia-