장음표시 사용
31쪽
ac clarius etiam in Ode IV. Libri III.
Qui terram inertem, qui mare temperaι Ventosum, urbes, regnaque triffsia, Divos, mortalesque turbas Imperis regit unus aeqvs. Nerito igitur concludi potest, gentes omnes, saltem sapientiores, semper in uno supremo Numine statuendo consensiste. g. ia. Ridiculum autem, insanumque se
prael et Auctor naturae bisematis, qui Qx ignoratione caularum, coniecutoque inde timor ex Sacerdotum calumnia, Principumque Politica in omne genus humanum longe latctrue diffusam Dei ideam propugnγt. Et qurem in primis si ex causarum naturalium ignoratione De 3 idea originem habuisset, Dm '. sublata, aut diminuta hae ignoratione, Dei idea aut penitus auferri, aut saltem in d hi tationem adduci debuisset, quod quam fa sum sit, iacta ipsa ostendunt. Quo enim cI rius rerum causae perspectae fuerunt, quo latius Natarae arcana reserata sunt, eo & nuis mero majora, & momeDdo Naviora argumemta evaserunt existentiae Dei. Quod quidem apertissime evincunt argumenta phasica, quae in sequent, capite afferemus, ac demonstravit Fenelon de es t. Dri, Ray de exist. Dei
dem. per creat. Neuwentyt de exist. Dei. Der-
Auctores, fi vacat, consuli postunt. Σμ. quo magis homines hujusmodi ignoratione tenerentur, eo in divina existentia adm ttenda pertinaciores essent, quod rursus absurdum omnino esse facta ipsae ad evidentiam osten eunt. Observatione enim constat, silvestres homines, qui in majori causarum naturalium ignoratione verseatur, Obscuriore in prorsus
32쪽
Dei ideam sibi comparare. Pariter si ex timore, qui ex ignorantia consequitur, Dei idea in genus humanum profluxisset, ea esset idea Vindicis, in quo terror emineat, ulli dominetur, excandescat ira. Iam vero idea, quam gentes de Deo sibi compararunt, estidea Parentis optimi, Conditoris sapientissimi,
munificentissimi provisoris, justissimi Iudicis, qui piaemia bonis, supplicia impiis decernat,
ideoque ex timore orta dici nequit. Imo tantum abest, ut timor Dei ideam excIta verit, quin potius Athcismi in nonnullis hominibus verior causa fuerit. Cum enim aequissimi Vindicis idea poenarum metum excitet in scelestis hominibus, illam in se delere, ac penitus ab animis avellere & eradicare conati sunt nonnulli, ideoque ad Athei1mum defle
Quod de ignoratione causarum, COD cuistoque inde timore dictum est, idem de Sa- Cerdotum calumnia , Ρrincipumque Politica dicatur. Ist quidem Sacerdotum existentia Religionis existentiam, ideoque Dei tueam supponit. cum ibi esse Sacerdotes nequeant, ubi nulla Religio, nullaque alicujus Numinis idea habetur , , Deinde inquit eι. Chiasstopho- rus Sartι in Theologia Naturali lib. a. parteis prima cust. E. quisnam quaeso Saceruos ais, , deo po en S , facundus adeo , disertusque , , fuit, a quo novum hoc prodiret inventum, , , cujusve consilio, suasione, ac Opera gen ,, tes in Dei idea admittenda contentirent , , Scio genus hominum ad superstitionem esseis valde proclive . Sed omnis superstitio an- is tecedentem flagicat alicujus Numinis ideam, ,, neque ea ita re sine Numine potest. Qua - , , mobrem ubi primum excogitata est Dei,, idea, qua ratione Sacerdoti huic nemo est
33쪽
ri refragatus ' Qua item ratione in ejus senis
is teritiam ivere universi 2 Agebatur de supre-M mo Vindice agnoscendo, cujus idea imis piis, scelestisque timoris, odiique plena viri debatur e sse . Quae argumenti vis crescit, is augeturque, ii humaraum 3 en is longe, la-
,, que diffusum ubique genetium Dei ideams, recolas agnovisse. Quam ergo dissicile inisse tellectu est, omnes omnino homines ei.
,, dem Sacerdoti assensisse, aut neminem id is fin dubitationem adduxisse 2 Cmnes credo
M illorum temporum homines ad unum us-
,, que bruti, lapideique extitere. Quid aliud ,, est hoc, nisi insanire penitus, ipsaque in , , disserendo abuti patientia hominum P, , Quod ad Principes attinet, si ex eorum Politica Dei
idea foret repetenda, vetustissimae Dationes ad unam omnes sine Religione fuissent, eoque magis, quo vetustiores, quo nempe magis imperium civile, Principumque Politicam antecedunt. Jam vero ii omnes, qui in anti- ua historia omnino hospites non sunt, ultro alentur, nationes primis Mundi cunabulis viciniores, magis religiosas fuisse. prima gentium omnium memorata historicis aetas Deo. rum perhibetur, imperio civili, ac Legislatoribus omnibus antiquior. Nulla natio Ἐgy.ptiis, & Chaldaeis antiquior habetur, nec ulla religiosior, seu potius superstitiosior. Ac in reliquis Veterum gentium historiis nihil religione antiquius occurrit, ita ut Livius per-1pecte dixerit: datur hac venia antiquilari, ut miscendo humana divinis, primordia urbium augustina faciat, nam nulla gens in societatem tine aliquo Deo non modo tutelari, sed &parente , & sundatore coaluit. Quamquam duae exempla assertionis suae afferet Mirabo.
jus P Minois puto, Lycurgi, Numae, qui-
34쪽
tus tamen omnibus ηntiquiores sunt pillae
theologi Orpheus, Linus, Homerus, Hesio. cus, qua Iheogonias scripsere. Turpiter igitur more suo ha Ilii cinatur. 's. I 3. Sunt, qui putant, universalem hominum in statuendo Deo consensionem labefactari ab antiquis Philosophis, qui opinati sunt, Mundum esse aeternum. Quam autem perperam feeturam, ex hoc evideo ter apParet ouod plerique antiqui Philosophi, etsi Mun gum aeternum statuerent, non negarunt tamen, e istere supremam causam, quae Munis dum gubernaret, quae 9ue a nobis dicitur Deus Et quidem nonnulli id tantum probare cona is
huisse, & hoc Vmversum non potuisse a nihilo eue productum. Atque ad haec duo reis ci possunt omnia argumenta Ocelli Luca is ni O. Nonnulli aggressi sunt ostendere, Munis
) Ocellus Lucanus pluribus in locis ita
quidem de Mundo loquitur, ut opinari videat ire, alium a se ipso existere. Ciest eis nim, Mundum non potuisse generari, neque pos . Ie eorrumptet non labere initium, neque inem: visee per se ipsum aetemum, perfectum, ac perinrementem et formam, Jubstantiam, ac materiam nivem esse necessario arternas. At aliis in locis, aluique in fragmentis, quae hujus Auctoris extant, amrmat, omnia entia huius Mundi . utcumque aeterna, ct necessaria fingantur: fuisse productionem spiritus aeterni, θ' intelligentis: Munaum accepisse stiam pulchritudinem, harmoniam a perfectionibus h us intellistentia. atque inde peculiariter esse repetenda orea
sensuum, Iacultates, ac appetituι hominis.
35쪽
dum esse aeternam, & ne tessηriam productionem omnipotentiae essentialis, ct immutabilis naturae divinae. Et haec fuisse videtur senteniatia Aristotelis I). Nonnulli tandem docere tantum voluerunt, Mundum elIe aeternam, ac liberam emanationem supremae causae infinita sapientia praeditae. Atque ita plerique Platonici senserunt et . f. i4. Μerito igitur ex huc usque dictis col. ligi potest I'. homines a Mundi Incunabulis
i) Aristoteles ideo Mundi aeternitatem propugnavit, quia in ea fui sententia, tam pulchrum opus, quale est: Mundus, debuisse neia' cessirio esse productionem aeternam causae aeternae, & praestantissimae, qualis est Deus. Caeterum tantum abest, ut putaverit, materiam fuisse primam, & originariam Causam reritum omnium, quin potius in descriptione, quam de Deo tradit, illum repraesentet tan-qvstm ens intervens, N incorporeum D mg. invita 'ri'. primum molorem rerum omnium Arist. Mechaph. ac ibidem aperte scribat et FSi in Universo non haheretur nes materi non ex
fleret lausa prima, N originalis, sed progres causarum ad infinitum, quod es absurdum. a) Sit uti enim inquiunt Platonici A per ex aeternitate semper fuisset in 'vivere, semper ei
subesset vestigium. quod tamen vestium a talis eante factum non dubitaret, nec alterum altero prius esset, quamvis alterum ab altero factum
esset: sc inquiunt, N Muηdus, atque in illo Dii creati'ssemper fuerunt. semper existente, qui jecit. N icmen facti sunt. S. Augustinus de civitate Dei lib. X. cap. II.
36쪽
statuendo, quod sit rerum omnium, quae exi. itum, causa , ct origo. uniVersale in hanc,& perennem hominum consensionem neque ab historicis, neque a viatoribus, neque ab
antiquis Philosophis labefactari, imo eam a celebriori dius, doctioribusque Divinitatis hostilius confirmari. Quis igitur solis propriis
Flaminibus universalem, 2 perennem humani seneris auctoritatem aequabit, ac Dei exi. dentiam fateri renuet
CAPUT II. De exsentia Dei ex principiis phascis.
g. IS. rincipia physica ea sunt, quae exi coluemplatione ducuntur Universi.
tatis huius. Iam vero vel contemplemur Ir mois tum in universa materia exisentEm, vel a v. ms-rum coelestum corporum, ulli 39. primam rerumpnoductionem, quae Mechanicae leges omnino excedit, vel 4'. pulchritudinem, magnitudinemque Universi, in quo mira partium harmonia, miraque proportio inter media & snes elucent, undique invictissima argumenta pio Dei exi. stentia statuenda nobis praesto sunt.
g. I 6. Et revera IV. motus in universa materia existens vel est materiae essentia iis, vela causa extrinseca, nempe a Deo productus fuit. Sed dici nequit, motum esse materiae essentialem, cum . materia sine motu existere possit, ac nullam involvat contradictionem concipere mater Iam Omui motu expertem. Igitur a causa extrinseca in materia produ
ctus fuit. Igitur existit Deus. Quod quide in
37쪽
m magis etiam elucescit, si animadvertamus
Nullam inter materiae proprie lates reperiri quae motum necessario exquirat. Motum non exquirit extenso, cum extenso conveniat etiam spatio ., quod tamen est immohile. M tum non effagitat divisabilitat, cum haec proprietas potestatem ad motum, Non motum Ipsum reprae lenaei, ac ipsa partium divisio
motum consequatur, non pr ducat. Motum non expostulat impenereabilitas, cum corpora quiescientia non minusi sint impenetrahitia. quam qu C actu moventur. Motum non requirit inertia., figuria, mobilitas, cum inertia vel si indifferentia ad ita tum quemlibet aut motus, aut quietis, vel conatus ad 1tatum proprium aut motus, aut quivis C m servandum ἔfigura vero motum faciliorem reddat, D Da
illum producat, ac tandem mobilitas se ita. heas ad motum, ut potentia ad actum. Nec ex eo quod materia sit gravis, imo ipsa gravitas sit Ouaedam motus ratio, inferre licet, motum esse materiae essentialem. Nam gravitas est tendentia versus centrum, ac ideo
datur in materia, quia datur systema. in quo xst hujusmodi centrum. Pater autem hoc systema non esse essentiale maIeriae, ac posuis. se materiam sine ullo systemate, ac proindesne gravitate existere, Sub quocumque igitur adspectu materiam inspiciamus, nullo motario xvinci potest, motum elle materiae essentialem; ideoque ex motu in universa materiria existente concludendum est Dei existentiam splen descere. S. 17. Quod et '. corporum caelestium motus potiori ratione confirmunt, Corpora enim coelestiane dum generatim moventur, sed observatione teste, moventur celeritatihus diversis, diversis directionibus, ac omnia constanter
38쪽
quasdam leges ob servant, ex quibus Conseris a tio, pulchritudo, ac per elio Universi ped. dent. Quomodon Am hujusmodi diversae ceώleritates, diversaeque directioues indepcn denister a D m explicari poterunt ' Dicent ne A. thei, Planetas u materia subtili Carteiii, quae illos undique cingκt, quaeque in gyrum mo- eatur, rapi per totidem illisses circa solem, qui centrum si vortieis 2 At in primis motus materiae subtilis in gyrum independenter a causa, quae illi motum imprimat, quaeque s ligulis instant thss tant an motus quantitatem illi communicet, quantam ipsa 'communicat Planetis, concipi nequit, cum illa iners Ois Nanino ex sua n Atura st. Deinde si Planetae
hoc Vortice moverentur, circulum, Non elislipsini creta solem deleriberent, nec Conaeis te per diversas direct IonPs , nempe alii ab occalu 4n ortum, alii vero ab ortu in occa. sum moveri possent, quae tamen omnia obis servationibus astronomicta repugnant. Dicini De, gravitatem a Ncwtono detectam in causa esse, cur Planetae ellipses circa lolem descri. hant2 Sed in 'primis gravitas a corporis naut a non profluit, nam i Q. gravitas non exi.
stit sine systemate, quod naturae corporis maest necessarium, ut jam , antecedenti ob servavimus. et ' cum natura corpori, sit imis mutabilis, immutabilis quoque esse deberet gravitas, si ex ejus natura descenderet, quod tasnen observationibus adversatur ἰ gravitas enim ex observationibus diversa est pro di. versis locorum, ad quae corpora diriguntur, distantris. Deinde de si ad liberalitatem da .retur, gravitatem in planetis esse necessariam, non possent tamen sola gravitate ellipses circa solem deIcribere. Cum enim ea mutua sit, planetae sola gravitate mutuo agitareatur mO.
39쪽
M, ac o Des tandem per lane8s rictas, motuque accelerato in solem deciderent, qui dicitur, estque revera omnium gravium corporum centrum. Ad ellipses igitur circa solem describendas praeter Ncntoni gravitatem, quae descrelcat in ratione duplicata distantiarum, requiritur, ut planetae vi projectionis agiten. tur, qua constanter a sole arceantur, quaque sola per tangentem propriae Orbitae movere nistur. Cum antem uaec vis projectio uis in planetis diversa sit, ac in cometis diversas etiam habeat directiones, nullo modn a natu .ra corporum coelestium repeti potest, cum euidens sit, omnia indiscriminatim corpora quamcumque in partem, & quo volumus motu, moveri posse. Fateantur igitur Athei necesse est, dum corpora coelestia contempl8ntur, existere causam liberam, quae vim saltem proJectionis pro lubito planetis impresserit.
9. I 8. Et id eo vel magis, quia 3'. prima
corporum coelestium, ac totius Mundi produstio Mechanicae leges omnino excedit. ΕΟ-uem enim modo, quo horologium mechani. Eis quidem legibus regi, conserv*rique po-tcst, dum jam ab artifice confectum ruit. sed primo oriri nequit, nisi liberis, sapienti.
busque operation thus, quae Mechanicae leges prorsus excedant, ac aliquando etiam iisdem adversentur, ita etia in haec Mundi machina, uuamvis solis Mechanicae legibus regi, conservarique posset; primo tamen produci BOR potuit, nisi ab Artifice infinita sapientia, consilioque praedito, qui supra omnes motus lege operatus fuerit. Et re qui lem vera explicent
Athei Mechanicae legibus primam productionem, ac dispositionem Universitatis hujus. Explicent, q0ibus motus legibus fieri debe-
40쪽
hat, ut fluidum is ud subtilist mimi, quod ιuvappellatur, a crassioribus , magisque densis eorporibus separaretur, ac in Sole, & Steia lis coagmentaretur. Explicent, quaenam Mechanicae lex expostulaverit, ut stellae,& pla; netae illam haberent figuram, stum, ac diqstantiam, quam nunc in Universo obtinent. Explicent, quaenam Mechanicae lex effagitaverit, ut Terru unum sitellitem, Iuppiter quatuor, septem I) SaturnuS haberet, ac cSaturnus solus annulo etiam quodam cingeretur. Exolieent, quae fuerit lex Mechanicae, qua planetarum Orbitae parum excentrreae, in eadem directione, ac sere io eodem plano statutae sunt, cometarum vero maxime excentricae, per omnes directicium, ac in planis admodum incer se dissitis. Ac ne insi-nitus fiam, explicent motus legibus tam variam floruM productionem, tam multiplicem Plantarum compositionem, mirandamque oris sanietationem, quae ab elepliante ad sarmetem in omnibus animantibus reperitur. Nonne cae- Cutire omnino est, omnique rati, i valediis
Cere, a motus legibus haec, aliaque hujusmodi repetere 23. I9. Atque hinc ψ . late patet via ad Dei existentiam demonstrandam ex pulchri-
rudine , ae magnitudine Unives, in quo mira
s J Saturni satellites ad haec usque tem p ra quinque tantum ab Astronomis statuti sunt. Sed D. Herscheli nune duos alios detegit, ac observat etiam in Saturni annulo rotationis motum, qui decem horis, an anullisque minutis absolvitur.