Polydori Virgilii Vrbinatis De rerum inuentoribus libri octo

21쪽

INDEX

ad tolerandos humanae vitae labores cap. x I I II Qui primum instrumenta musica diuersi generis inuenerint,& ea in Latiu attulerint, ac quod si organu,& de antiquissimo usu tibiarum in praelijs. cap. Vr

De origine philosophi , E de duobus eius principiis, de quis primus inuenerit ethicen, de dialecticeti, ac

dialogos introduxerit. cI . xVIQui primi astrologiam adinvenerint,aut quoruda fladerum cursus, & sphqram, ventorumque rati nem, atque quot illi sint, de obseruationes syderum in nauigando. cap. xv II. mi geometria,& arithmetica inuenerit.cap. Is Quas primus repererit pondera, & mensuras , ac numeros: & de vario apud gentes numerandorum an

norum modo. cap. x Ix

Quis primus medicinam inuenerit,&in quot ea diuisa sit partes, ac apud quos olim populos non fuerit

medicorum usus. cap. XπDe herbariae dc medicamentariae atque melleae medi-- cinae inuenioribus, & quae homines ab animalibus remedia didicerint . . cap. xx IQuis primus magicam artem inuenerit,&a quibus celebrata,& quis modu effugadi daemones, aut incan tationes ediderit, quibus morbi sedaretur.cap. xxi I De origine necromatiae, pyromantiae, aeromantiae,hydromantiar, geomantiae,&chiromatie. cap.xx III

De duobus diuinadi generibus,& de origine aruspicinae artis, & sortium Praenestinarum, & quis som- 'niorum interpretationem docueriti cap. xxi

CAPITA SECUNDI LIBRI. D eiurii x legu origine,& qui primi mortalibus

22쪽

ges dederint , & quae causa a principio dandi fuerit. caput. primo Qui regiam vel popularem ciuitatem principio instia

tuerint, tyrannidemq; exercuerint, & diadema vel seruitium inuenerint: & quis Areopagitarum magistratum constitiaerit,aut suffragia inuenerit. cap. II De triplici resiminis genere Romanae ciuitatis, & de origine insignium regum, & ex qua arbore fierenti magistratuum virgae, atque quis primus censum in- stituerit,& de senatorIo atq; equestri censu, vel carcerem aedificauerit, Sc ibidem quid esset lustrum c5- ditum, ac de initio tributi imponendi. cap. III Qui primi constituerint annum,& quam uarium: &inuenerint huc annum quo timur, vel menses, ata. que eos diuiterint in Nonas,Idus,Calendas, ac quis excogitarit numerum aureum. cap. IIII Quis horas primus constituerit, aut horologia diuersi generis inuenerit. cap. πQuomodo ab initio alij aliter dies obseruarint, & no . etes diuiserint. cap. v I Qui primi libros ediderint, &de prIma biblIotheca,& a quo aut ubi usus imprimedarum literarum pri

mum inuentus. cap. v II.

- De pri mo usu scribendi apud pristos, etiam per no- tas, & quando primum sit inuenta charta, vel mem

brana. cap. v II

' Quis primus memoriae artem monstrauerit, aut quieiuidem gloriam adepti sint. cap. IxΑ quo primum militaris ars inuenta, & utrum illa liateris praestet: item in exercitu ordines, tesserς & vigiliae, dc deprimo pugnandi modo. cap. αDe primo arminu & qneoru tormentoru usu. cap. XI

23쪽

primus equitadi arte, aut usum equos domadi, vel eoru ungulas ferreis soleis muniendi,ac ornanauta inuenerit, & bigas atq; quadrigas iunxerit,&vehiculum cu quatuor rotis repererit , & qui ex equo pugnare primum instituerit. cap.XII i primus instituerit apud Graecos olympicum certamen, de alios id genus ludos, & pyrrhicam salta' tionem, atque palaestram,& a quibus inuentus it dus pilae,aleae, tesserar furunculorum,taloru, par impar micare ac quid sit tessera,vel talus. cap.x II 1 De quorundam ludorum origine apud Latinos. c

Quis primus inuenerit inducias, & foedera, & de vario eorundem faciendorum ritu, ac quot essent g

nera. cap. xv.

A quo primum mos triumphandi fluxerit,& quis primus apud Romanos triumphum, aut ouatione duxerit, ac cui triumphare aut ouare liceret,& de rita, ponendi trophsi. cap.xv 1 Qui primi coronas inuenerInt,& de varijs earum generibus , & a quibus ciues coronandi consuetudo manauerit,& de usu coronarum in conuiuijs:inibi- qtie locus virgiiij enodatus: ac unde mos, ut coronati supplicarent Deo, epularenturque in funere saciendo, ac spectarent ludos. cap. xv I IDe antiquissimo usu unguentorum,& quado primum

ea cognita Romanis. cap. xv III- Qui primi inuenerint aurum,argentum, terrum,plumbum, aes, fabriliaque instrumenta, & ignem pri- mo, mox e silice, aut lignis, δί solles, atque lucernet

Vsum. cap. XIXA quibus primum numus aureus Inventus,aut quis ar. genturu

24쪽

gentum &aeg signauerit, atque speculum argenteufecerit. cap. xx De origine annulorum, ac primo gemmarum usu, dccur digitus sinistrae manus minimo proximis annulo coronari consueuerit. cap. XX IDe origine vitri & electri, & quis primus inuenerit mInium, & myrrhina In urbem asportauerit,& de crystallo. cap. XXDe origῖne simulacrorum, & qui primi statuas pola rint, de Graecos contrario Romanorum more, eas non velare, & quaedam memoratu digna de Imagia ne Magni Alexandri. cap. xx I II De origine picturae, & quis prImus colores inuenerit, aut penicillo pinxerit. , cap. xx IIll De primis plastices inuetoribus, &quis rotam figulariam repererit. cap. v

CAPITA TERTII LIBRI.

'A Quibus primum inuenta agricultura, & quot ea redundet bonis. cap. primo Quis primus mortalibus fruges , & eas molendi , aut stercorandoru agroru, vel pinsendi frumenti usum monstrauerit,& boues aratro iunxerit,aut serram ta rustica inueneriquet cribra diuersi generis. cap. ItQuis primus vites de alias arbores plantauerit, earu-que insitionem docuerit, & usum vini repererit, de vino aquam miscuerit,atque de nouo vitandae ebrie. ratis modo, &qui caupones primi, vel quis oleam aut usum olei de mel adinvenerit, vel ex hordeo p tum fecerit,atque lac coagulauerit. cap. I I iA quibus quoam peregrinae arbores in Italiam transis cap. II r

25쪽

uulis primus animalibus rebusque alijs nomen imposuerit,& de primo immolandi instituto, ac carnium esu,vsuque victus delicatioris, & more nominandi

eum, cui iv conuiuio poculii tradatur, ac de usu venandi, piscandi,& salis inuetione,&quis apud Romanos primus aviaria feraruque vivaria Inlii tueri aut quae animalia legionum insignia suerint. cap.UQuis primus inuenerit linum, retia, nend i texendique modum, vel artem sulloniam,& saponem, aut qui lanas insecerint, aut repererint lanificis vestiumque ac pellium usum,fusos, aulaea, sutoriam ariem, seri-- cum, & quando ei us copia per Europam fieri coeperit, ac bombycina vellem, atque purpuram,ac quid ipsa sit purpura, ik quanto in honore olim & pr

tio suerit. . cap. v i De origine architecturae. cap.v II

Qui primi luteas, aut lateritias domos aedificauerint,& tegulas,& lapidicinas inuenerint,& de prima columnarum origine, &quado primum marmorum vias Romae in aedificijs. cap. VIII Qui primi condiderint oppidum , muros, turres, tabernacula, delubra, aut quis primus Deo omnipotenti temptu posuerit,& qui puteos sederint.cap. ix Deprimis labyrinthorum pyramidumq; autoribus,&de Mausoleo sepulchro,ac de vario apud getes olirhsepeliendi usu,& unde apud Romanos mos crema . - di cadauera, cosecrandorumque imperatorum post mortem, atque de origine senebris orationis. cap.x Qui primi obeliscos secerint, aut eos Romam inuex

rint,& inibi locus Plinij emaculatus,& de notis obeliscotu, & quales essent Aegyptioru literae. cap. xl λ quibusprimuini as,lum constitutum sueri r , &quo

26쪽

nos pacto asylis utamur . cap. x II De origine theatri, dc in eo recitadi cQmoedias, tragoe. diasque modo, dc qui primo Romae theatrum, Mamphitheatrum,ac circum construxerint, & quare amphitheatrum harena spargeretur,bc inibi de stequenti apud veteres lauandi usu, & ther marum origine. cap. XIII Quis primus inuenerit sabricam materiariam,& in ea serram, asciam, perpendiculum, terebram, glutiro num, norma,libellam, tornum, clauem, circinum, securim, dolia, de vasa viminea. cap.X IIII Quis primus mari imperauerit, Mut primo nauiga- . ri coeptum sit, & qui inuenerint artem nauigandi, : nauigia diuersi generis, remum,uela, anqhoram,gqgubernaculum & pugnam naualem. cap. xv Qui primi mercaturam inuenerint,&deprimis institoribus. cap. XVIQuis primus Instituerit artem meretriciam,& bacchanalia sacra, ac qualis poena adulterij, aut inuenerit tincturam capillorum,uel usum tondendi,& quando primum tonsores Romae. cap. XVII Multa cum vetera tum noua inuenta esse, quorum a t0res ignorentur. cap. xvi It

E principio Ecclesiae Christianaeque religionIs c

pG- primuisve Christianae respub. origine, eiusque miro primo incremento, ac Apostolorum Petri & Pauli martyrio. caput. I rQuando primum circuncisio instituta,&qu/m graue, visum ut eius rei praescriptum. cap. ra r

27쪽

. De primo baptismatis usu,& baptizandorum insantici instituto,& de baptismo no iterando, ac modo baptizandi adultos, & quibus diebus. cap. IIII De sacerdotij eiusque graduum apud Hebraeos in iiijs,

ac magno pontificis minorisque facerdotis consi crationis mysterio,& quibus uterque amiciretur indumentis sacris, & quantum temporis daretur L uitis ad ministrandum. cap. V.

A quo noster primum institutus fuerit sacerdotalis or, do, & duplex esse sacerdotium, & qu Id sit facerdo tis manuum Impositi ac quis episcopus, psiti sexu atque quale eorum munus, & quondam presbyte, riim vel diaconum dictum episcopum. cap.V1 De primo ritu sacrorum,quibus initiantur ij qui sacerdotes fiunt,& amiciendi vis,ac ibidem de sacerdotis officij initio. cap. V II. Vnde mos natus, cur omnes initiati verticem deradat,ac quam illud facere olim probrosum fuerit, & ibi - de Nazaraeorum secta,& quando lege exceptum sit, 'quibus initiari no liceret, pr sertim per bigam iam, di quomodo liceret, ac unde ipsa bigamia introdu- secta sit. ' cap. v II

Qui primi in urbe Roma, & alibi presbyteris parochias, ac episcopis dioecesses diuiserint, & de Cardianalium ordinis origine. cap. IT. De origine honorum qui Romano pontifici habetur, - & de eius autoritate in omnes ecclesias, atque quia bus illius, &episcoporum ac imperatoruoccidentalium eligendorum ius a principio fuerit. cap. πQui primi notarios in urbe Roma constituerint, qui res martyrum gestas scriberent, δc ibidem de proto notatiorum ac cubiculariorum origine. cap.x r

28쪽

Vnde natum,cur sacerdotum ordo in varios abluerit munerum gradus,&de primo pallij usu, eiusq; serma, ac primordio collegij residetiariorum apud Anglos,& de antiquo iurandi modo , interdicendique contumacibus sacris. cap.XII Qui primi instituerint ut virgines consecraremur, de unde fluxerit mos velandi caput, illudque aperieia viris principibus atque osculandi pontifex pedes de manus, item osculo salutadi, ac ipsos pedes mutuo lauandi. cap. x III Qui primi apud Romanos instituerint, sacerdotes flamines, virgines vestales, pontificem maximum,silios,seciales, patrem patratum, regem sacrificulum, augures, epulones, sodales Titios dc aruales,ac si 'sulorum officia , de quae procurarent sacra, & de primo lectisternio, atque librorum Sibyllinorum, origine. cap. XIIII

CAPITA PINTI LIBRI

XI Nde nostris consuetudo sit,sestis diebus exornare V templa,ac in illis osterre cereas imagines,tabellasque miraculorum ponere. cap. primo de apud nostros mos sit, spargere pecuniam in p pulum, dare epulum de strena, ducere choreas, edere spectacula, exire Calendis Maij in agros,& currere Calend. Marti js per arua cum faculis accensis, 3c per dominica natalia ministrum quempiam faccredominum, ac ame initium quadragesimae induere personas. cap. IIVnde fluxerit mos ungendi sacerdotes de reges, item baptizatos, ac morbo periculose laborat .cap. III De initio conubis sacerdotalis apud Hebraeos. c. LIII

29쪽

INDEX

Qua ratione ab initio inter mortales matrimoni suerit contractum, & intra quos cognationis gradus, tam apud illos, quam post apud nos: ac ibid.m,an ulli unquam per leges licuerit plures simul habere uxores, de ius connubij filiorum esse in potestate parentum, atque unde mos sit ut puerperae purgen-gentur. cap. UDe principio sacraru aedium, atque ubi sit praecipuus orandi locus, ac de altarium & coemeteriorum intatio, & quando primum crux coeperit haberi honori

atque venerationi. cap. V IDe primo ac velutissisimo apud Hebraeos sacrificandi ritu, ac festorum dierum obseruatione, dedicandiaque templa instituto, deq; ignis mysterio. cap.VI ICunctas sere gentes quondam daemonibus malis humanas immolasse hostias, & ibidem quid esset ver. sacrum, & quando primum eorum oracula obmutuerint, ac de primo usu aquae, quam dicimus sanctam. cap. v III

s primus docuerit modum oradi, 3c cur in Orientem versi oremus, ac unde mos concionandi, & de persecto concionandi modo, atque quando eucharistia institiua, deque primo eius usu. cap. IxQui primum post Christum eo ritu sacrificare coeperint,quem ille docuisset:& qui deinceps modum rei diuinae faciendae, quam Missam vocant, auxerint,&. de osculo pacis inter sacra,atque quando Id fieri noliceat, ac oenedictione sacerdotis post sacra. cap.TVnde mos sit, ut postrem diuinam factam, diaconus pronuntiet, Ite missa est: & unde Missa dc caerim niae dictae, & de primo capessendae eucharistiae vis. caput. XI Quare

30쪽

Quare nonnulla tam Hebraica quam Graeca, vel Syriaca verba, in Missa usurpentur,&ibidem de eorum significatione. cap.XII

CAPITA SEXTI LIBRI. V lis sit publica consessio, ac ibidem de triplici

purgatione priscorum. cap. primo Qui primi instituerint horas canonicas, ac sanxerint v t psalmi a choro alternis canerentur, ac quam pa rum frugifer sit canius in domo domini mollior atque delicatior,& ibidem de origine chori,arque qui diuorum vitas scripserint. cap. II De initio ieiuni j,& primo eleemosynae usu, ac ibidem quale verum sitieiunium, atque de ieiuni j aduetus, quem vocant,& quadragesimae primordio, dc unde dicta sit,ac feriae quartae cinerum , quatuorque temrorum instituto . cap. I I IQmndo primu sacrae v iliae in ieiunium fuerint muta, & ibidem nocturna sacra apud veteres semperfuisse damnata, atque de instituto ieiunij quartae de sextae dierum hebdomadae. cap. IIII Qui primi mutauerint Solis & SaturnI dierum nomi- na ' dominicum, dc sabbatum, ac reliquos hebdomade dies in ferias distinxerint,& ibidem P quibus errantium syderum vocabula suerint istis diebus primu n tributa. cap. V De modoChristianae abstinentiae in cibis capessendis, cum ieiunatur: & unde sit usus apud nos consecrandi nienses. egediq; sacra scripta dum editur , atque agendi gratias post sumptum cibum. cap. v I De originerationis festorum dierum apud Romanos. di nostros, de cur constituti sint, &soli Deo esse s

. crifica