장음표시 사용
271쪽
hostili affectu concitatae quaeliberos, alios blande, alios minaciter, alios flagris increpat: nec accedit ad decretorium stylum,nisi omnia remedia consumpserit 3c crebrae injuriae patientiam evicerit. Adeo tard sua sibi membra abscindat pater, de in abscindendo gemar, multum diuque cun status, cum absciderit, reponere cupiat Eodem principem etiam im
therei patris exemplum, qui cuncta sonoro Concutiens tonitru C clopum cul esseri In scopuloso monstra maris, nostrique cruor Parcm in Oetaeis exercet faueas suis.
Quid enim nobis miseris denique foret, si immortales Dii Tiberii instar, aut Caligulae, humanis erroribus essent inexorabiles, et inleviorem quoque culpam, promptam haberent iram quod a coelesti clementia alienum est.
Si quoties peccent homines,sua fulmina mittat
Iupiter, exiguo tempore inermis erit. Nunc ubi detonuit strepituque exterruit orbem, Purum sussis aera reddit aquis. Principum propudium , Caligula, velut quodam cum coelesti majestate commercio, Cum capitolino Jove secreto colloqui solet, Latiali Jupiter, palam consalutari voluit, narrante Tranquillo Verum multo benignior est
ajestas supremi ovis, blando fulgore saepius
adiantis, quam fulminantis, eminantis polus, quam ferientis. Istius autem majestas pestilenti
272쪽
stilenti syderi propior est revius afflatu emortui itur omnia At enim principis iracundia formidabilis est sceleri, contemptum Pr hibet Vcrum justo majorem incutit metum; eoque ob hoc ipsum, quia nimis terribilis, etiam invisa est inosum autem imperium nemo retinuit diu ita ut satius putem, amorem apud suo , metum apud hostes, quaerere. Illud tamen sapienris regis est, quodam . minacis irae simulacro subinde metum incute tra: nure, excitare eos, apud quos minus proficit ratio prorsus ut in scena Agamemnon populum non movet iratus, sed iratum a igens Postremo, ubi rerum potitur terribilis iracundi , nemo ex animi sententia loquitur sed pariter e patres , c judices, in regio consessu, in unius placitum obsequiosi, secundas agunt, ad voluntatem loquuntur, unius metu blando mendaces rata ut nec sanis consiliis, nec integris judiciis sit locum Miser autem rex est, apud quem vera reticentur. Quodsi nihilo secius vir princeps isti violento affectui velit esse locum non in cives, sed in hostem suam est indat iram quia, si philosopho credimus, calcar virtuti est, accenditque spiritum ad omne , quodcunque majore calore geritur quo sine ad magnos conatus piger, inermis animus est. Proinde non alibi, quam in acie, haec flamma videtur utilior quae subdita, in pericula mittit
273쪽
audacem juvenem : quodque in proeliis videre est, bellantis animum ubi hic calor impleverit,
medios fertur moriturm in hostes. Veruntamen malis auspiciis bellum suscipitur, quod iracundiae ductu geritur eoque ut caeteris in negotiis nullam, ita hic temperatam iram malim qualis etiam vilissimi gladiatoris est:
qui ne peccet, etiam accepto vulnere, supra modum non irritatur, petitque adversarium Potius, cum occasio, quam cum ira, jusserit. Quo plerumque perturbat artem, dum tantum, qua noceat, non qua caveat, spectat. Ita n re militari, nisi iram temperes, in temerita
item abit, sui negligens, de opportuna vulneri; dum, quod infert pcriculum, ipsa non cavet: atque ita in hostium potestatem venit, qui non est in sua Adde quod interdum hic melius sine
ira,rem geras. Cunctator Fabius certe rem conclamatam restituit, non praepropera ulciscendi hostem cupidine sed sedendo, sed trahendo,ac morando: quae omnia nescit praeceps iracundia. Ille autem bene aestimatis reip. viribus, ex quibus jam nihil perire sine universo poterat, seposuit praeproperam ultionem, vicitque iram, ut vinceret Annibalem Perierat enim Romanum imperium, si, quantum suadebat ira, tantum ausus fuisset Fabius Deinde, quemadmodum inutilis miles est, qui dicto non est au
diens suo duci negligitque signum progressui,
274쪽
xa AN T. AEMI vel receptui ita malus quoque iste, de quo loquimur, stimulus est , ni sit in pugnantis
Potestate et nunc concitatior, nunc remissior. Quae omnia bene reputare velim armatumqu-venem quem
Pe medias rapit ira ccsset. . Ubi plerumque justo crudelior victor est, cum in pulsos, vel prostratos, bacchatur ultor gladius, nec aetati parcus, nec sexui & quod generoso victore indignum, noxii, Mnoxii, juxta cadunt. Augustus, qui prima luventa majore caluit ira, capta Perusia trecento ex
dedititiis, ad aram Julii, et o rum
mactavit, c, deprecantibus miseris, Arprim-
dum est, inquit Melior vox Annibalis, qui ire strage Cannensi, denique dixit victori militi,
gnam Flandricam, capto adinaskerckam castello, duas nostrorum cohortes, post datam fidem, contrucidavit. Quorum innoxia manibus cum parta denique victoria, nostri pat- sim parentarent captivorum sanguines imperator Mauritius, qui vincere victis bene consulere, didicerat, protenus, ad tympani signum, edixit, necui in posterum noceretur. Arminius post Varianam cladem, adhuc irarum plenus, caedemque: sanguinem spirans, cum in vivos nihil amplius post et, quos nullos reliquerat ferocius insultat in insepultas reliquias.fixis ad arborum truncos capitibu , ira
275쪽
ORATIO X. to aequior Annibal, consecto proelio C. Flaminium, Paulum milium, Marcellum,aliosque, quaesivit ad sepulturam. Interdum in suos quoque impia est victrix iracundia. Ita in triumviralibus turbis , fratrem Plotium Planetus, fratrem Paulum proscripsit Lepidus, in perpetuum suae gentis ruborem, inquit Velle-jus, irridentibus in triumpho militibus,t palam acclamantibus
De Germ ni , non de Gesta duo triumph mconsules.
Melior fuit dux Hispanus , qui cum post pugnam ad Neoportum, una cum aliis captivis in sacellum deduceretur, seodem forte inferri videret fratris cadaver, qui in nostris si ete a partibus et plurimis eum prosecutus est la- rymis. Nemo, opinor, siccis legat oculis, quo lugubri julatu filius defleat patrem, Cirili bellos in Vitellianorum st rage, a se fortenteremptum, ex diversis partibus,, dein igni rum, apud nostrum Tacit. Quibus exem- Ilis docemur, bellanti quoque duci, milii, non ess renem, sed temperatiorem conveni- eiram. Proinde, quisquis populo imperitas, domi, vel belli, res magnas geris, quotiescunque in medium consulturus, subibis cu- iam, vel cast rense praetorium; in ipso, quaeso, imine pone iracundiam, sanae mentis turbitem, domest icum hostem reip. Quae enim ivilis tempestas,dc olim,ec nunc,regna vexat,
276쪽
2 o A, M CL VI imperia eam concitavit ira: quas urbes vides desolatas, vacua cultoribus, has exhausit ira: quos passim suis sedibus pulsos, S exto res cenaeis populosinos ejecit ira quoscumque, velut e naufragio nudos, moenibus detecto a cipimus, huc detrusit ira quique alibi etiamnum errantes , aliena vivunt misericordia, hostilem fugiunt iram. Adeo secunda miseriarum genitrix pracundia est. Quae calamitas multo erit minor, tabique securitas major, domito publicae tranquillitatis hoste infensissimo iram dico qua victoria non alia major
Fortior est, qui se quam qui fortis ima vincit
Noema, nec virtus estius trepotest.
Quod ut possis, quasvis contumelias injuriaS maledicta, opprobria, quicquid denique irritare possit, semper praesumas animo ut, quae ali sibi levia fecere diu patiendo, tibi leviora reddas multum diuque cogitando praecogitat autem mali mollior venit ictus Indignunquoque sapiente viro putes, si caeterorum vitiorum victor animus, uni serviat iracundiae indignum viro principe,si aliis imperaturus, no possit imperare sibi si tot gentium dominui non sit dominus sui; aeui cesiere hostes ferccissimi suae succumbat irae Adde quod placida mente nihil otiosius est Ira nihil operosivi vacat mansuetudo S lenitas occupatissim saevitia est omnium denique virtutum facil
277쪽
cultus estu sed magno coluntur vitia. Ne vos morer, Auditores, Opt. max Deus regibus,ta populi primoribus eam mentem duit ut pulsa animi caligine, cdiscussis errorum nebulis verum aequum videant, amentque suis turbidis affectibus non minus infesti, quam alienis flagitiis. Quae animi mansuetudo rechorem populi, dum vivit, omnibus reddet amabilem cum excesserit, desiderabilem.
Recima, clim auspometretur Tacit Ann em IV.
er maritum c conjugem, incer parentem dc liberos, mutui amoris vinculum est quo ipsa natura nos homines constrin- Amicorum quoque individua quandoquerolligatio est usq;eo,ut alter alteri partem suo-
um annorum dare,non recuser Verumtamen
i omnia ratione animoq lustranti,nulla sanctior, L nulla
278쪽
nulla arctior occurrit necessitudo, quam quae unicuique nostrum cum repub est: quia omnes omnium caritates una patria complectitur; icui nemo bonus vel novissimum spiritum impendere dubiter. Illa enim conjuges Itberos nostros et illa omnium civium spes. fortunas illa aras focosque, Sc quae ipsa vita carior
est, libertatem continet. Quae Omnia servaverit, quisquis salvam praestiterit navim reipub. quae in hoc turbido rerum humanarum Ocea-
nocivariis actatur fluctibus, soptimi cujusque fidem implorati auxilium. Proinde quicum que non sibi modo,sed patris quoque senatum
meminit,bono cive maxime dignum negotium Lagit,cum praetextam induit, profuturus publi- co. Sed quotus quisque, Auditores, in campum ldescendit candidatus, non sibi . sed in medium sconsulturus Non omnes certe eundem ad ream ipub adserunt animum vel duo , vel nemo , morem patriae multi invidiam pars elatum spiritum plurimi avaritiam, Nuce caeterie affectibus flagrantior est, ambitionem secum trahunt. Vacorreptus animus, nihil pensi sta habet, quibus artibus ad honores grassetur id , quia nec parem, nec superiorem patitur, sylla turice proscripturit miscetque turba o milia, ut vel ex publica ruina suam extruat magnitudinem. Quo de argumcnto, Audito res pauca mihi, cum silentio de benignitate e stra, dicere liceat. Caeteris quidem rebus Deu3 dc natura, Crescen
279쪽
O T V o T. escendi posuere, dum: a quoque humanis cupiditatibus satias est, fames&sitis tandem restinguitur non amor
non odium in immensum eunt HonorUmautem e potentia fames inexplebilis est in qua
nunquam pervenitur ad extremum quia ipsa expletio novam de integro accendit famem, et quantumvis incrementum , majoris initium est. Nemo unquam totam ambitionem simul explicat, quia nunquam totam habet utque flammae vis multo acrior est, quo ex majore emicuit incendio ita multo hic affectus concitatior est .majorum honorum congestu. Quia nemo prope eorum, qui in repub versantur, quos vincat, sed a quibus vincatur, adspicit: nec tam jucundum est , multos videre post se, quam grave est: aliquem ante se. Ac proptered: quod recte notat Thucyd nunquam senescit ambitio . atque ex omnibus villa novissima exuitur quia nunquam ad justam magnitudinem se pervenisse , credit. Ut autem plu- 'rum annorum decursu majora incrementa ca- pere possit, praemature incipit, juvenilem quoque animum ad praeproperos honores sollicitans. Quem intempestivum impetum olim iuidem cohibebat ex annaria, suam cuiqUe, petitione, honorum aetatem praefiniens ne alter Phaethon, imperii currum temerario impetu conscendens, plaustrum percelleret.
Sed omnium legum domini principes, etiam a vic
280쪽
banc laxarunt: adeo ut jus Romanum quoque. PDiis placet, vicenarios denique admiserit consules. Quomodo hodieque nullum fere praematurae ambitionis frenum est, Momi militiaeque juxta peccatur dum quisque , vel nimia opinione sui, vel per gratiam spes suas anticipiat hvixdum primis prudentia sacris initiatus, prorumpit ad ipsa adytari atque in terim , quod liberali homine indignum ossicii, quod ipse ignorat, monitorem sumit, Impe rare jussus, alium sibi imperatorem quaerit de iquo ambitiosam Sc inconsultam nobilitatem it
merito castigat C. Marius Perraro enim senilem juventam reperias Multa quidem ingenio, multa industriae .sed plura aetati debemus: quae per gradu sc numeros, quod ajunt, prudentem format virum . Utque juvenes manu, ita consilio valent senes Proinde una cum Achille pugnare,cum Nestore deliberare malim: quia se is venit usu, amis. Propterea sapiunt impr/-, inquit ille , qui capite uni credido Adde quod res civiles morum gravitatem e constantiam requirunt, animum clausum saepius, quam apertumn quia male regunt, vi non tegunt. Nostrae autem
adolescentis fretum fluctuat paullo momento huc illuc impellitur cita ut aliud Ans, aliud sedens, loquatur primaevus juveni, dein animum plerunque in fronte atque ore gerit;