Orationes, quarum pleræque tractant argumentum politicum. Accedunt nonnulla ejusdem in utraque lingua poëmatia Antonius Aemilius

241쪽

o , A et V o IX. ros gentilitio spiritu resupinus, ultra ipsum spirabat Caesarem cum, inquam, gregari, qui ex commeatu redierat sine suo commilite, de- nunciari jussisset necessitatem ultima, quod alterum necasse videretur et petenti tempus ad conquirendum negavit. Extra vallum itaque ad poenam trahitur, et jam cervicem praebebat miser et cum repente desideratus commilito apparuit, de cujus nece suspectaba-hur. Quem conspicatus supplicii exactor centurios spiculatoren jubet condere gladium: damnatumque ad Pisonem reducit, testaturus de innocentia, quam fortuna reddiderat misero Ingenti concursu, de magno castrorum gaudi , reducuntur ambo , complexi alter alterum Piso, cui pro constantia placebat rigor, rursus tribunal conscendit furens, utrumque ad poenam flagitat Meum, qui falso perierat, meum, qui salso occiderat. Quid hac sententia iniquius p nimirum, quia unus innocens visus est , jam peribunt duo. Quid quod, tertium adjicit, ipsum centurionem . quasi male executum mandatum domini. Ita quandoque pertina- ciores facit ipsius irae iniquitas , quasi argumentum just se insaniae. Abducuntur itaque in eundem locum perituri tres, ob unius innocentiam Te, inquit, duci ubeo, quia am ante damnatus es te, quia damnation: caussam si

commilitis te denique, quia imperatori non obse

cutus

242쪽

1o A, Iocuitu es julso occidere. Videte, quaeso, iracundis solertiam, in fingendis iniqui doloris causis Nimirum tria crimina excogitare potuit, cum inveniret nullum. Ita res geritur, Auditore , cum pulsa ratione , tribunali praesidet pertinacior iracundiari quae melioribus praeclusa consiliis suis stat placitis male consulta mavult tueri, quam de errore coargui ipsi innocentis infesta de veritati iii,praeter v Iuntatem te ingerat oculis. Quod profecto minime sanum indicat animum .cum non nostro sed suopte fertur impetu irrevocabilis haut secus atque aegros dicimus pedes, cum nobis moventur invitis et caputque debilem invalidum, cum nostro nutat injustu. Id vero vel praecipue arguit hujus stolidi affectus amentiam : qui si forte nihil possit in injuriae autorem, omnem violentiam in obvium qualemcunqueri aut, si nec hoc postir, in mensas, in calices, aut fictilia,est undet puerorum instar, qui forte prolapsi , terram verberari volunt. Quo delirio etiam corripiuntur magni reges. Cum Cyrus, narrante Herodoto, ex Perside,

ad oppugnandam Babylonem, expedito agmine contenderet; et rapidum amnem, Gynden vado transire properaret unus ex regiis equis, aquarum vortice abreptus, ita incendit insanum regem:ut,omissa rei bene gerendae occasione, cum flumine, quam cum hoste,lucta

rimaluerit juratus, eo se redacturum impe-

243쪽

tuosum alveuna, ut vel muliebri vestigio calcati posset. Utrimque igitur militum manibus late effossa humo, in C et L X. rivos eum dispersit, multiplice divortio siccum reddidit Illud quoque in iracundo , extremae dementia est, quod poenam noxio , aut injurio, infligendam, prius infligit sibi scindendo vestem, vellendo pilos mordendo labia, caedendo peci us, de miris semet disi orquendo modis. Ipi Augustus, apud Sueton. intellecta clade Variana, Num hostem ulcisci deberet , caput dentidem illi sit foribus quod Maximinus quoque factitaste dicitur, narrante Capitolino. Quod si forte adversarium fortuna subduxerit, insemet quandoque gravius consulit hic furor Omitto , quia extra nost rum argumentum est , servum Barbarum qui gravius suo iratus hero, cohibito spiritu , semet fraudavit vita, Ardominum ministeri, de quo apud Galenum legere est. Eandem amentiam spectemus in regia fortuna cum Graecorum proceres Ajaciabjudicassient arma Achillis, ipse sibi abjudicavit vitam: S , quod mirere, Hectora qui ficta , quiserrum, igne que Iovem

nuit toties, unam non sustinet iram, Invectumque u rum seis dolor. Multo iraque facilius alienam feras injuriam quam tuam iram qu uin te ita crudelis est.

Quid quod regnantis furor, quandoque ipsi

244쪽

ros AN T. AEMILII irascitur coelo: gigantum more credo, bellum facturus Diis. Qui tamen in neminem sunt iniqui ecqui , quantumcunqne est regum, d-lo spiritu diffare possint, ut ventus folia Insanus tamen Caligula , qui alias expavescebattonitrua, cum sorte pantomimorum ludi, aut gladiatorum commisitiones , quibus supra modum delectabatur, turbarentur fulmine findignabundus pugnam denunciat ipsi ovi animus meministe horret constructaque machina, vicissim fulmina contra tonantis fulmina , si Dioni credimus. Postremo , ut hujus affectus insaniam in pauca conferam, Ultionem, vulnera, necem, omnia denique praecipitat, ut suam acceleret poenitentiam gravem carnificinam animi. Non certe puerile erriculum, manducum Gorgonium, vobis absterrendis hic ostent, iracundi regem; non fabulosas Lamiae turres, aut pectines Solis sed crudele tornientum poenitentis iracundiae. Quae matricidam Oresten objecit Furiis quae Neroni, per quietem , obtulit ultricem trucidato matris speciem : eadem misere excruciat interempti Clyti sanguine madentem regem :quo nemo, ante patratam caedem fuit iracundior eadem peracta , nemo, sed sero, pertur' batior Ingenti quippe moerore amens , pro tenus hastam, ex jacentis corpore evulsam, in semet retorquebat,ni accurrentes custodes eX

torsissent manibus duummet os laniat ungui

245쪽

dius inlacerato pectori lagerit manus , atque imni saevitia genere se exercet dolor Deinrontinuo pavore percellitur pernox , cper-lius membris horripilantibus nunc pronus , a unc resupinus et nunc in dextram, nunc in si- aistram revolutus. Sed emendatist mi viri est,aon poenitendas lacere quod aegre potest praereps iracundia Cum autem quisque res, maxi- ne noxias, maxime fugere debeat: vellem eiu idem subinde omnium oculis obversari hu-us turbidi affectus damnari quae si enumerare doner aqua dicentem deficiat. Non alia quippe pestis humano generi pluris stetit Haec

primum fudit sanguine, haec prima venena miscuit haec secunda litium mater est: quibus re trina lassiciant fora. Quae enim quotquotliebus praetoris tribunal premit turba , ira eo rompulit quos vides sordidatos reos , hos inter se commisit eadem amentia. Quae ubi eo

irsit acrius, nihil sanctum, aut intactum ha-oet: non datam acceptamque fidem, non arasse patrios focos Castra quippe ex iisdem cividus facit contraria, Fraternaque commus arma,

Cognata que acies. on hospitales reveretur Deos, non CopuIaas dextras, non arctissimas nece studines utpote eorum quoque , quos mox defletura est, rarnifex. Ita Tiberius tabe longa suam perenit ullam Nero resectum Octaviae caput per

urbem

246쪽

ge Poppaeata quam ipsam quoque jam gravi

clam, iis calcis trucidat, duo in uno corporis unera Antoniam quoque Claudii filiam, sustulit quod recusaret ejus nuptias sua quoque matre, ne quid furori desit, multis confossa plagis. Omnibus denique animi vitiis pejor iracundia est silla enim paulatim subeunt hujus repentina vis, dum incipit, rota est illa animum sollicitant haec praecipitat luxuria suis fruitur deliciis ira alieno dolore invidia alios infelices fieri desyderat ira facit avaritia conquirit, quod servet ira perdit vastatque omniari libido suos amores blandimentii demeretur, de munusculis ira etiam ejus si cruentat sanguine, in cujus cubat amplexibus Adeo nemini gratuita ira est e. quod caeteri tristius ist, non alia ad perpetuam rabiem pronior via est. Quidam enim irae furorem contit inuant e quam semel expulere mentem, nunquam recipiunt: ita ut non in omnibus, quocdici solet, ira furor brevis sit. Verum non alibi haec animi intemperies damnosior, quam ir iro principe est. Privatorum ira minus late saevire solet, singulorum fere contenta damno Regnantis autem furor, ad cujus nutum et in guntur tot gladiorum millia , quasi internecinum bellum est nec viritim,sed gregatim per dit, atque incommune fertur exitium sum

principe Caligula optans, ut populus Roma

247쪽

nus unam habeat cervicem, uno icti resecan- lam. Quid memorem caeterorum principum

Vanguinariam iram Suae ingentem multitudi- aem tam facile trucidat, quam vulpes pirum comest Mithradates octoginta Romanorum rivium millia, negotiandi caussa per Asiam di- perla, contrucidavit unica epistola Caracalx, nescio ob quo jocos , insensus Alexandrinis , pacis specie urbem ingressus , universam

iuventutem, in Campum convocatam, dere

pente circumdedit milites, Sc signo dato ad unum omnes concidit. Et, quod magis miremini Princeps Theodosius, per summum scelus,Thessalonicae septem innoxiorum capitum millia, in theatrum quasi ad ludos convocata, necari jussit, immissto milite Saepe quidem fateor, Auditores, non tam ira, quam dominandi libido, aut ambitio, haec mala peperis' videtur verum , tum demum, cum his vitiis se permiscuit furor , reipub infliguntur alta vulnera Omitto feralem Syllae tabulam, toteirorum principum capita, sub civili hast a venalia Praetereo Perusinas August: aras , aliaque funest a magni furoris exempla. Ad magis propinqua Obiter convertamus oculo S quae, me racente, loquitur miser Hybernia, non ita pridem experta violentiam bacchantis insaniae loquitur infelix Britannia, etiam nunc irarum plena Qua enim passim prost rata jacent urbium cadavera, has prost ravit ira:quos

248쪽

xI AN T. Mi LII populos vides immisso milite contrucidatosa hos delevit ira quas toto imperio , in regno florentissim, vides solitudines lasexhausit civilis ira, saratrum induxit urbibus quia parum sibi vilite videtur, nisi tectorum ruinas reliquerit sui furoris monumenta et nisi , quos gravius ulta est, circumserant saevitis insignia. Ita thiopum ex narrante Diodoro Siculo, aegypti victor , domitos longe lateque populos , ad unum Omnes resectis naribus insignes esse voluit. Quae omnia arguunt, Fulmen e , ubi cum potest rei bitat iracundia. Ubi enim, quantum ira suadet,

potentia permittit, intereunt Omnia.

Nobilitas cum plebe perit, lateque vagatur Enss, S a nullo refocaturpe ore ferrum.

Quemadmodum itaque mente captis cultros subducimus , intemulento in rixa ferrum eripimus ita vitae necisque potestatem ademptam velim iracundo principi Ac tanto quidem potentis ira nocentior ei: quod plerum, que sanae admonitionis impatiens,i meliora suadenti infestior est. Cum Cambyses, narrante Herodoto, in vinum projectus, supra quam principem deceret, a Praexaspes, carissimo capite, moneretur, ut parcius biberet tum reveram, inquit, scies, mihi pes inum non modihmentem constare edo oculos, S manum Multo

itaque,quam ante,bibit largius,sua irae additurus iurorem alterum. Mox amplioribus poculis

249쪽

tis madefactus sui monitoris filium extra regiam, allevata super caput sinistra, consistere suber, sumptoque arcu,medium juvenis cor id enim se petiturum praedixerat,quasi cornici oculum trajicit id reciso protenu pectore cordi,adhuc palpiranti, infixum osterat spiculum conversusq; ad patrem, Ansatu cerea habe et metum percuncta turn mille spiculis ipse di , misimus Quemadmodum autem pleraque alia longa assuetudine mores fiunt ita praecipitidae si te permittas saepius, in barbaram denique

feritatem abit: quae ultro, caedes vulnera, noum ultionem, sed in voluptatem expetit,8 Per otium pascit oculos innocuo sanguine Phalaridis instar, qui frequenti saevitia,novi Time ho-mnaem exuit, Set in sylvestre animal transiit. Ita Annibal crebro cruori suetus, cum conspicaretur fossam, plenam humano sanguine, procla

traBarbarum progi essus rex Lysimachus, suum amicum Telesphorum, detruncatis auribus naribus, diu velut inusitatum animal, in arctiore clausum cavea, inter oblectamenta habuit,ut nos vulgo transidiarinam,vel inusitatam feram.

Cumq:longa inedia: illuvie squalidus,exulceratis attritu lateribus,, callosiis genibus manibus loquas in usum pedum coegerat loci an ustis,etiam amisisset animalis peciem sibi jam dissimi limus ostendit,quanto homini dissimi

lior emet,qui vellet miserum istum via morte

contra

250쪽

ret animum Praetereo caereros profundae barbariae reges, apud quos, saevienti irae licet

quod lubet. Quod sibi quoque permisit ma

gnus Moscorum princeps , Joann Basilides sua crudelitate decantatissimus. Praetereo etiam orbis occidui abortivum genus,nihil praeter vocem membraque habens hominis quoi longa ouiuetudine ita efferavit mutua hostilitas,ut humana seque vescantur, atque nos vitulina, aut gallinacea. Haec aliaque id genui Omitto ; quia haec effrenis irae feritas non stetit intra barbara exempla. Cum L. Syllas ah arce Praenestina Romam usque , late Omnia iipsamque urbem, humano complesset sangui ne nihilo mitior, etiam post datam sidem , se Ptem Romanorum millia, jussit contrucidari Cumque eopse tempore, in propinquo senarum habens, caeteros patres miserabili conclamatione tot millium, sub gladio ejulantium videret attonitos, Hoc agamus, inquit, C. P.

pauculi sed is necantur ne Iussu Nimirum

per lusum ocumque,& quasi aliud agens,eam stragem edidit jam emata iracundia Vitellius quoque in cujusque vitam , quacunque de

caussa, saevire solitus, miserorum cruciatus in

te oblectamenta habuit, palam professus, Vie lese pascere oculos. Qui cum victis Othonianis

quadragesimo post pugnam die ingressus Be