장음표시 사용
61쪽
sacerdotium fuit saccidit id quando Patav
ni cathedram historiae naturalis diu Vallis-nerii obitu vacuam magnis praemiis illi obtulerunt) idemque auctus praefectura musei rerum naturalium, quod ab eo non tam incrementum, Iὶ quam ortum habuit. Neque solum publico, sed etiam domestico, quod patriae esset Ornamento, consuluit, quam ob rem ferre indignissimum calumniam debuit, quasi alienis spoliis suas auxisset Copias , quam cum mores & vita illius, tum a Curatorum improbitas, qui invidebant somtutiae , honori, & famae eiusdem, atquo certissima testimonia eonvincere facile potuerunt. Erat assiduus in iis, quae suorum munerum erant, magnumque lumen ingenii& doctrinae elucebat in acroasibus, quaco Cum an. 1784. Iosephus II. Caesae uinum advenisset, atque Athenaeum ingressus cetera inter museum a Spallanxanio ordinatum eon:pexisset , ut nil melius aut aptius, doctissimum vitum humanissime eompellavit, Iaudibus publiee eumulavit. et aureo numismata remuneratus est. Idem ille Caesar, quod sane miraberis, no , multo post aures praebuit eaIumniatoribus eiusdem, sed brevi re cognita , omnem a se suspicionem removit .
62쪽
publice habebat. Suppeditarunt vero ei exis . perimenta & argumenta multa, quae collegerat ad convellenda Needhamii & Bus - nil systemata, copiosam materiem Latinae orationis, qua Academiae sores, ut ita d,
Cam , ingressus est. Non tamen est tacendum ab homine, qui maximos labores molestiasque susceperat pro obtinenda nominis immortalitatU, quique nunquam in Suo si dio atque Opura cessabat, maiorem diligentiam desideratam fuisse in instituendis privati si iis, qui Ticinum tanquam ad mercaturam naturalis philosophiae, moti praesertim fama.illius , concurrebant 'poti a d quidem ingenii & virtutis, omnisque prae
stantiae tum maxime capitur, Cum in Pro' imum quemque Consertur. Sed Lazarus satis se consulere reipublicae & hominum ut, litati arbitrabatur, si dum necessariis Publicisque occublationibus atque Curis VaCuus erat, qψω supererat temporis , in ' occultis quaerendis rebus, inventisque exponendis atque vulgandis Consumpsisset. Quo In Stum dio etsi praestare omnibus conCupisceret, nolebat tamen osse solus, quin inimo gaudebat quoties inveniebat veritatis amicos,
63쪽
quorum labores vitaque omnis In naturalium phaenomenorum cognitione Versabatur.
Ex his quod primas deserro soleret Carolo
Bonnetio , Cuius paullo supra mentionem fecimus, eius opus, quod inscribitur Contem platio Naturae, Italicam in linguam vertendum, novisque Observationibus illustrandum 8uscepit. Quae praefatus est, sunt quidem doctissimi hominis, quae vero in illud addidit , experientissimi, nescias ut Cuin aurhujus paris hominum, inter quos orta iam
erat honesta certatio gloriae, natura aditum
ad eius cognitionem magis patefecerit. Magnum cum his , viris fuisse observationum commercium vel ex iis conjici potuit, quao de hybridis animalibus uterque disseruere, quaeque Mutinae vulgata fuerunt anno MD CLXvIII. Paullo antequam illud maiorum vigiliarum opus emitteretur. Bene quidemii iudicarunt ortum liominis, insecti ceterorumque animalium , nec non puniarum immensum praebero philosopho campum, In quo illius solertia & acumen excurrere cognoscique potui Set, quare Spallanganius nunquam experiendi finem secit, pertude Dasi novitas non magis, quam ma-
64쪽
S PALLANE AN IUS. sagnitudo rerum deberet se ad exquirendas causs*s excitare. Nihil ne tot saeculis rite ac Vere explicatum putabimus in Nihil sane, Cum Plena errorum sint omnia philosophorum scripta. Bonnetius divinare coepit naturae vias, Hallerius, dum pullum in ovo Contemplatur est, magnum accendit lumen, Spallanetanius, qIae non satis antea luxerant, solertia prope incredibili illustravit adeo, ut demonstret & sensibus subjiciat, quae docet. Qua de re pluribus disscruit Senchierius , cum Gallicam in linguam ver
disset experimenta Spallanetanii , si) quihus praesertim probat animantium & plantarum natura hoc commune CSSe, ut habeant in seminis & in seminibus omnia, quac sunt ad prodeundum in lucem neces-
65쪽
saria, ac Retuum, qui in illis concluduntur, esse quosdam, qui in utero, quUSdam, qui extra uterum, quod in ranis praesertim expertus est, Decundantur. Quid calor in hac foecunditate & in conserVando foetu essiciat, quid ad hune se se expliCRndum augenduinque conducat, studio8issime inquisivit, nec frustra ab. eo susceptus labor videtur, ex quibus aliisque multis egregiam laudem retulit. Redibat s1epe ad idem argumentum, quod Omnium maximum atque obscurissimum in physiologia esse putabatur, nec quidquam in lucem proserebat , quod summa plausu non exciperetura doctorum virorum coetibus, & in Galli-Cam non modo, sed & in Britannicam &Germanicam linguas non verteretur. Sene- hierius idem cum convertisset Dissertationes de physica animali & vegetabili Mut,
nae typis impressas anno MDCCLXXX. Pro
posuit exempla a Spallanganio petita de ratione instituendorum experimentorum, quae valeant ad definiendas physicas quaestiones, & ad medicinam novis inventis amplifirandam , quo ex loco facile intelligi Potest, quid de illo iudicaret, et quid alita
66쪽
S PALLANZANI Us. 5s praescriberet. Tetigerat aliquid Spallanetanius in Prodromo , quod Senis anno MDCCLXXIX. vulgatum est ad Italiciam encyclopaediam commendandam, de foecunditate, quae a te quadam Comparari potuisset, qua in investigatione versari post illud tempus num. quam cessavit. Verecundia prohibeor declarare rationem, qua usus est suis in experimentis habendis, quaque magnam & maximam' rem ab aliis non solum non tentatam , sed ne excogitatam quidem se omnium
primum detexisse gloriatus est. Quidquid tibi ab illo audire utile erit, id mihi dicere necesse non erit. Hoc addam unum, nullam rem unquam investigandam sume
pisse Spallanetanium, ad quam Omnem Curam, Operam diligentiamque suam non om talerit , ut admirarentur omnes quantum in illo esset ingenii & constantiae, & quam late paterent ea, quae a natura illius voluntati quodammodo parente didicerat. In his vero inquisitionibus etiam atque etiam
videbat, ne quid praeiudicati afferret, &
ne locum hypothesibus concederet, a quibus non ornatam amplificatamque physi- viam, sed desormatam fuisse iure meritoque
67쪽
s6 ' LAZARUS.ajelmi. Incensus idem cupiditate noscendi
quae variis in regionibus rerum magna parens Sparsit, quarumque multarum Caussae etsi non reperiuntur, res tamen ipsae observari ani inadvertique merentur, anno MDCCLXXIX. totam peragravit Helvetiam &Rhaetiam, postea Massiliensem & Ligusticam oram & vicinas regione ; Byzantium si an . MDCCLXXX v. cum Venetae ReipublicauLegato ad Turcarum Regem proseC s Ost, cumque tu Italiam rediret, Transilvaniam , Valachiam , Pannoniam , ac Germaniam invisit, ac demum utramque Siciliam lustravit. Magnam ipse ex his itineribus gloriam,& historiac naturalis studiosi utilitatem Cepero . Nihil dico quantis honoribus assectus fuerit' a Caesare, dum Vindobonae fuit, ab iis, qui dominabantur regionibus ,. quas Peragravit, & ab omnibus illis, qui eas decorabant doctrinae suma ; quamvis cnim haec gloriosa fuerint, gloriosiora etiam ar
co Quet in mari Ionio et Aegaeo perieula sublerit, quam dolenter celabriora Graeciae loca detornaxta omnibu qui ornamentis sp γliata adspexarit, ipse persecutua eat .
68쪽
hitror ea, quae Scriptis mandavIt, nunquam in his itineribus intermittens studia docta, uae . Vel unum Ligusticum mare suppeditavit illi mirabilem copiam observationum, exempli gratia de electricitate torpedinis,
de qua antea nonnulla tetigerat, de natura animantium , quae plantarum speciem referunt , & eorum, quae in tubis habitant, de motu progressivo, ut loquuutur, echini marini, de moribus illincanc eris, quem Bernardum eromitam nominant, de itume so illo animalium numero, quau micr CD
pii ope lices videre in arena. θ in Into, deque aliis hujusmodi multis, quae vel non
satis cognita erant, vel prorsus obserVntorum Oonios effugerant. Πaud quoque pMrum lucis attulis8st videtur natueralogiae, natura inspecta montium , qui reserti εunt Corporibus maritimis, & eorum, qui marmoribus, cui iismodi bunt Lunenses, Vel metallis abundant. Non autem est silendum quemadmodum enim virtutum, sic facultatum sunt quaedam, in quibus homine3 malunt excellere) ad eam laudem doctrinae &ingenii, quam sibi comparavit, animalium ortu & uMura iuvestisata, parum adjecis-
69쪽
L A E A UI sse mineralogicis obser lationibus , quarum in numero minime ponemus eas, quae ad Vulcanos pertinent, quibusque collectam iam gloriam cumulasse videtur. Diu multumque secum dubitavit quae de Vesuvio, ceterisque Siculis vulcanis tradiderant tum veteres, tum recentiores physici, pleraque aut
Prorsus, aut non parum a Vero abesse, &quae veritatis notas habere videbantur, dis- iugata esse adeo, nullam ut Fcientiam ossicerent . Itaque in hoc elaborandum, Omnibusque nervis sibi enitendum Putavit, ut, cum ad vertistes usque & hiatus ignivom rum montium non sine vitae periculo ab εCendisset, eorum formam, naturam , atque materiem, caussas & effectns ignis cognosceret . Atque in hoc toto genere eguit 8 ne multarum clisciplinarum, ac praesertim chemiae subsidio, quam facultatem etsi sero arripuerat, factum est tamen multo labore Silo, ut ea sic uteretur, quasi vim n turae afferret ad sua aperienda mysteria. Postquam Vesuvium, FlegreOS Campos, at que Aetnam sedulo Contemplatus cst, Con
tulit maxime suam perspicacem prudentiam, minimeque paventem animum ad Perlustra
70쪽
s PALLANE AN IUS. 59das Eolias insulas, potuitque Praesens ipse videre, et intelligeyter diligenterque ex minare, qgae Ceteri aut leviter, aut nihil omnino tetigerant. Infestum & periculosum iter & quae vel Continuo ignescebant loca, minime retardarunt ejus industriam, Cum res nulla plus apud eum Polleret, quam inVe-
stigatio naturae earumque regionum, In qui
bus admirabiliora erat videre naturalia Phoe-homena. In his exponendis non Orationis vanitatem adhibuit: animadversa a se gesto narrui, ut omnia vera, simpliCia, Conatantia se diligere, & vana, falsa & fallentia se in per Odisso ostendat. Ac ne illud quidem alienum a philosopho putavit, mores, instituta & leges populorum observata , & inter se se comparare, quae ad iudicandum crant facillima homini, qui ea lege se natum dicebat, ut haheret principia naturae, quibus parere & quae sequi
deberet, ut utilitas sua communis utilitas esset, Vicissimque communis utilitas sua es-εet. Ex quo fiebat, ut eum nunquam Cura & diligentia deseruerit serviendi humanae societati, seque Probandi iis, qisibuscum & Uud quos vivebat. Ponaeo nihil ii