장음표시 사용
261쪽
compendiaria descript L . IV. mi partes Regias Parisias egregi E eurabat Rex litteras misit ad Aurelianensem Dueόmὶ
quibus eum ad Aulam inuitabat: sed ille aeriresponso non veritus est Regem Vitinerare rscilicet se eum omnibus Principibus viis poti sis pro susurum, quam Mazaranu in Gallia toIe a re, Pertraxit Dux ad suas partes Partamentum Lanaguedochiae L meliorem Prouincis partem , quo pecuni s Regias, quibus potitus erat, tra si misit, vi militum delectus haberetur.
M Guienna' novus Condari mile: aduersis praelijs consumptus , Se insuetis laboribus acetias nedum hostem tolerare, sed neque hyemis iniuriamrpaei holerat. Condaeus hune militε ultra Dordonam fluuium in hyberia hic colloeat , ut temporis tractu Vires , animu-que reficeret,numinis altitudine ab hostili insiti ceu protectus. Rex stati m decreuerat Hira fluuium ducere , α ,eteranas suas copiar victoriis alacres
262쪽
233 - , Euentus alacres s &tempestatibus induratas in hoste dilanguentem immittere , nec minimum spatium quietem aucupantibus dare eos vel impetu belli , vel aeris intemperantia , vel laborum improbitate exhaurire. Ueruntamen repentinum s& improuisum infortunium faustissimi eon ulli executionem praeuertit. Dux Roanus Andega vensis Ducatus Gubernator sidens exercitui,qMin Campania a Comite Tau no comparabatur sillinc videlicet posse se suppeti s opperiri,nudat animo in suum Condso iam longe oppignera tueta Rege rebellat i & ipiam Andiensem Civitatem
. . ini re Re3 cogitur Copias,quas in lubsidium Arcurtii ςontra Principem destinauer ibi illuc compelleres ne ulterim repentinum malum serperet. Marestallioquin curtis, Comitum Brogliae, & N ualis virtus hoc difficile negotium paucis iebus compendiose finiuit . Nam Dux
frustra ea iectans a Fauano uxilia, qu. e in vel pore illus pen rare Requiuerant, coactus fuit
Etiamsi nee Regia praesentiam , nec Copias recepisset Arcurtius , non tamen destitiue Con-daeum assidue carycte, modo aperto Marte, ni Ordb in Hyberno iam quiete ipsius militem. fatigarre.& fundere. Ferὸ omnes Copiae dispala in Burdinu usque cu suo Duce pelluntura Sactono Ciuidi
263쪽
tate cum multis minoribus Castellis ad Regis obedientia perductis. QIn aliquibus visa est alternari fortuna ueni Co-daeus, vel animi impetu, vel auiditate maioris victoriae oblatam opportunitatem corrupiget. Conflixerat cum Marchione Sacti Lucae occisorum paritate: sed Regi, a Condaristaru in maiori numero oppressi fuge se comiserant . multi 'ite captiuis relictis, in oppidum Mirandusa perfugerant: cuius munitionum debilitas illis necessitatem imposuerat deditionem faciendi honestis conditionibus impetratis r a quibus reiecti quia
Princeps volebat harum reliquiarum captiuitate integrum adornare triumphum desperatione adacti virtutem colligentes murorum debilitate pectorum validitate compensat: prodigiosam propugnatione instituunt, cuius beneficio tempus nactus Arcurtius suppetias his ferendi, Princ em cum suorum strage illinc exeussit. Dissitatis Condet Copiis , tota fere Guiena , unu excepta Burdigala, expulso Principe ;cum nihil inde perniciosi Rex speraret, D turbae Parisiorum, apparatusque militares ab Aurcii a nenia congesti, non modo Regis praesentiam , sed Exercitu exigerent ut etiam signaretur Nemorosius Dux, qui Copi)s ab Hispanis acceptis, illisque Condari insertis non mediocre c5flauerat Exercitum , Campanie, Picardiae, ε Insulae
Franci et formidabilem in rebus Guiennae prudentiae
264쪽
Iae virtuti Comitis Arcurtii demandatis eo
silium cepit in Parisiorum viciniam copias redueendii ut illibatos, & intςgros Lutetiae ciues foueret, ne eorum animi viribus, &auctorata . te Aurelianensis quassati conciderent . At , ne non semper omnibus deliberationibus exequendis aliqua necteretur vel mora , vel discrimen , dum Aureliani tentat ingressum , iamque Ciuitas disponit se ad Regi portas reserandas, V rbe intrat Dueissa Montispenserit Aurelianensis fi-
ia . uvae diuersam ciuibus mentem auctoritate ,
et palantia iniicit: Patris videlicet partes am- oleriendi. Aureliani non admissus Rex Ghie . ni notis beneficio usus Ligerim traiicit, Nemorosio , & Bosortio ipsius attentatis aduersante. Cap. VIII. In Parisiorum Uintam ab Aomtania regressitur: O Mumum au. ONDAEo aduerss.fortunae in Aquit .inia cedenti sedit mutare locum , & aliam belli faciem adornare a vepropitiorem offenderet. Habet id omnino sertuna, ut, quibus in una terrarum plaga aduersa est a multoteis eorudent
265쪽
Compendiaria descripti. Isb. IV. et et destinatis in alia respondeat. Discedit Guienna
Condaeus cum octo duntaxat equitibus , & temeritate raro ad exitum feliciter perducta , totum terrarum spatium, quod inter Burdigalam,' Se Parisios iacet, emensus, omnibus defunctus periculis , Exercitum suum , cui Nemorosus ,& Bo- fortius imperitabant, consequitur : magna non
modo m litum alacritate , sed incredibili Parisi-e sitim laeticia, qui illi ad multum spatium obuiam processhriant , sperantes Urbem intraturum esse: sed Condae o Exercitum ductare plaeuit, & perpendere , an aliquo notabiliori facinore in eonia spectu Parisiorum edito iacturas in Guienna si
bi a Regijs rnflictas ijs remetiri posset , quod
. plurimam valuisset ad famam deficientis fortuns abrogandam, Ciuitatis animos se dimittentes spe felicioris exitus erigendos. Igitur aciem ad
Montaigisium dirigit : qu.ae Ciuitas, non expectato subsilio a Regiis destinato, nulla maiori defensione tentata , euestigi d deditur . Ex hoe loco, tanquae specula Regiorum Exercituum harbitum tuto speculabatur. Accepit ab exploratoribus Regias Copias in plures manus partitas apertis in vicis oti υm agere . Occasionem bene agendi naetus intempeiata no ne septimi Aprilis Marescat cum o quinci .rtium.oscitantem , dormientemque invadit, titilloque negotio tiriadit potitus totius Exercitus impedimentis . Hinc omni obiecta cunctatiora ne
266쪽
,4t . rari' Europae Euentus nex ad Turenam se conuertit . sed veterator Dux illius insidias elusit , & ab aperto Marte ea se explicauit M ut nulla timoris consu ssione iacta conflictus potestatem hosti non fecerit. Nuncius cladis Oouineurtii ad Aulam peruenit s auctuS non uuntaxat , ut liti conflictibus bellicis fieri consueuit , sed ut quoque tene Urae solent res paruas intendere . Rex lecto se demisit; armatusque in equum exiliit cum uniuer' si Ducibus , qui Μaiestatem suam comitabantur non sine magno tumultu, & consternatione squia vulgabatur omnes Copias delet as esse 3 pergebatque aduersus hostem Rex intrepide , ni certiores Legati, & epistolς, illibato Turesiae Exercitu, nihil illinc timendum esse renunciassent . Hete suit una ex iis occasonibus', quq paulatim unimum Regium ad pavores non admittendos disposuerunt . Teneris animis ex discriminum eontemptu fortitudo sensim impressa eos nouissim Epraestat terroribus , & periculis impenetrabiles .
Mense Martio Pontifex Cardinales creaaiit, inter quos Gondius optatur , qui tandem desiderii compos Cardinalem Rhetium se dixit. Hic Cond i potentis ausus est adversari , eumque
impallide apud Regem, & Partamentum Perduellionis crimine inurere: mox etiam adnixus seditiones permulcere , & ardentiores pruna
testinguere. Quibus benefactis suademe etiam
267쪽
compeηdiariὸ defer ti. Lib. IV. aD necessitate liunc hominem in procellosissima ε pestate a Conspirantium factione auertendi eum 1 gina ad Cardinatatum nominauerat , quis hac honor. fica impetrata dignitate visus est a
Cap. IX. Meniis pacis frustra illata . . ,
OT inter armorum strepitus , dum Principes bello magis incalescerent , Par lamento, & Populo venditant pacem et paratos se nim rum esse arma ponere, dummodo: Rex Cardinali nouum irrogaret exilium. Qua Principum oblatione impulsum Partamentum ,& P pul us peritos delegarunt viros, qui omnibus V iis Mazarini relegationem a Rege contenderent, ut tandem solida pace Gallia a tot calamitatibus respiraret , quae, perseuerante bello , iure timebatur , ne expiraret . Rex etiam Angliae , Parisiis morabatur, in hanc sententiam secesi uit, ut Regem hortaretur ad Mazarinum dimittendum . Idem Mazarinus rogauit Regem, &Reginam, ut tandem hac suspirata pace populos bearent e & s e misitim facerent .' asserens aequulna non
268쪽
a Varii Europae Euentur Unon .esse unum virum ideo a Maiestate sua protegi , ut tot confoderentur. l
Rex immotus erga tot potentes telebrium virorum impressiones unico responso omnium p stulata expunxit: inspicerentur acta , qua con era Cardinalem instructa fuerant , an poenam ,
vel praemium mererentur: se nihil magis, quam Iustitiam deeere t si Cardinalis peccasset, peccatu pari sueret poena et si opportunam seruitutem Regno prεstiterat, nihil magis non indecorum modδ , sed scelestum esse, quam supplicium be . nemerenti decernere: ab expulsione Cardinalis Regnum praesentibus angusti js affet reius exiiij beneficio abusos Principes vires sbi parasse , &arces muniuisse , & Ledera cum inimicis per cuiasisse: quae omnia , si Cardinalis adfuisset, prudentia, 8e consilio anteuenisset: in sanum esse se eo adminiculo priuare, ut ijs inniteretur , qui non fulcire , sed auctoritatem suam prosternere Iaborabant.. Populum multum debere Cardinali , qui ab horum ceruicibus belli incommoda, perseueranta ipsius administratione, piopulsauerat: odium erga Mazarinum innatum ijs non esse , neque ab aliqua euidente causa procrearum s sed a Con-
spirantibus, scripturis adulterinis, veluti fallaci hamo mobile vulgus capi , quod tandem aspi, tante Deo in prauum semen a bono discerneret, videns fructus , qui hinc inde pullularent. Si
269쪽
campexcarιὸ defcripti. Zib. IV. h. Ma Earinus expleuisset Conspirantiu cistiditates, Auctoritatem Regiam decoquendo, fidus ab ias Minister praedicaretur et sed quia fidele opus Regi , & Regno nauauerat , eorum libidines eastigando, inter prauos habebatur et nunquam separaturum a se hominem , qui ob ingenuam seruitutem , & intemerata contilia publica malevolentia proscindebatur .
Addidit Regi Anhliae se omni u quidem admirari deliriar nullii vero magis illo Ducis Aureli nensis , qui cum esset Corong ceteris propior, ideo magis curae Regni emolumenta illi esse deberent : e eontra pluS caeteris composta euerte
rei, & Regni clades solicitaret: itaque inebriaretur odio erga Cardinalem s cuius nulla causa vel nota , vel latis legitima elucebat J ut, quando alio non posset, illum quaereret Galliarum ruina obruere et sed faeti quandoque eum licersero perissurum: Hoc unum in tot malis se con solari , quod ipsius deliberationes una aequita te ductae nullius libidinis nota inscerentur. Angliae Rex adorauit genitim dicentis.
270쪽
'belles ad Eliampensem Vrbem profligantur. Ipsa
Vrbs obsidetur , cui Dux Carolus Lotharlagas suppetias venit. sbsidiosolvitur. Lotbaringus in Flandria remeat. Adsuburbium S. Antoni, confligitur. 16 2. NTER has negotiationes videbatur bellum intrepide administratum citius impositurum esse finem bel Io, quam mentiones pacis toties iisdem eonditionibus frustra repetits. Marescaleus Turena mense Maij audax, S industrium facinus viriliter exequitur . Exercitus rebellis in Urbe Stam pense aestiua agitabat; illectus opulentia eorum, quae victui conducunt ,& in ea parte affatim proueniunt, autὸ vieinis locis convehuntur. Turena illuc insidiose progreditur , copias hostileS essurus , quarum bene multa pars in Suburbio diuersabatur et adoritur, trucidat, capit, admodum paucis euadentibus, quibus Comes Tauanus, qui cum alia Exe rei tus parte in Urbe degebat, praestb esse nequiuit rTurena , . o quin curtio ijs irruptionibus , quae ab Urbe tentari poterant i intercedentibus. Hac