장음표시 사용
11쪽
diceris, ut exercitatione confirmes. Postremo si In aniso tibi est athleticam corporis firmitatem comparare,corpus est shi seruituti animi assuefaciendum , laboribusque ec sudore exercendum. Cuius sermonem Inertia excipiens apud Pro
dicum, Animaduertis cinquit o Hercules, quam molestam tibi viam, re quam longam ad gaudia, mulier ista tibi exposuerit at ego vero dc prona te via dc breui ad felicitatem per ductura sum. Tum Uirtus, O misera tu inquit quid boni
tandem habes immo vero ecquid omnino ipsa suauitates no mi num tu harum paradarum ergo agere quicquam sustines, quae ne iucundorum quidem desiderium cupiditatemque ex pectes desiderio vero anteuertes expleti omnib' iis solita sis antequam esuris,cibum sumens:priusquam sitis,bibens idc ut suaviter epuleris, eduliorum artifices exquitis ivt bibas itide suauiter,uina preciosa coemens raestate si diis placet undique niuem expetem .iam vero iucunde ut sopiare,non molleis modo lectos sternendos tibi locas,sed lecticas etiam ipsas mobliculas, earum, scamna facienda tibi mollia curas enimirum quae non sommi laborisi vicissitudine institueris vii ,sed i circo dormire, quia nihil aliud habeas potius quod facias .iuvenerem ignaua exquisitis machinamentis cieas, suapte vi immotam .En quae tui discere ex te amici cupiant,ut per lasciui am noctes, diei optimam partem per soporem exigant.Quo
circa immortalis cum esses,ex deorum curia eiecta es,a mor
talibus quoep despecta qui probitate censentur. deniq; orba ta simul acroamate iucussistimo, laudati te ut nunq audietis a simul spectaculo sane visendo, nuqvi opus aliquod tuum spectaris aut pulchrum aut honestu.Tales fermeHercules sunt, Princeps illustrissime, alis prςstatissim aut Heraclidς certe hodie,eius philosophiae alumni qua antiqui graeci eruditione circulare appellauerunt:quaeque ingente no solu ambitu amplectitur,quasit restim quanda chorus disciplinaru,sed etiaanfractus viae arduos aegres superabiles.Noltro vero Aculo
12쪽
sudore quam olim maiore permeabisses,quod tamen ipsum seculum Musarum choros edere coepit strenue, togatos una dc palliatos, e nominatissimis quondam iugis illas repetitos ac reduces ,qui ia inaccessi videbatur atq; deserti.Enimuero ope rae est precia ingemoria anciquoru magnitudine aestimare ex ipsoru imaginibus,quas eminetes ad hunc diem re expressas, a dc altera aetas restituerunt, cariosis ipsas in monumentis
ec squallidis inuentas,illa: vero ec ad spledorem priscum propemodum detersas expoliverunt. Quorum etsi monumetorumagna pars ad hunc diem non superesse incolumis creditur, est tame habeda gratia prouideliae,crebrov a nobis commemoranda,quod optima eoru ut opinor parte e diluuio annorum plus mille emersam, in manibus ia habemus .diluuium enim quodda vitς calamitosum,literas ipsas germanas ec suo demum nomine dignas, sic hauserat ec absorpserat, lataq; vialluvionis barbaricae obrutas tenebat ec sepultas, ut tam sit eas inde existere potuisse. diuinae vero id prouidentiae resere du acceptum, quς priscarum ipsa mentiu reliquias ta simul chra reddere nobis voluit,ad vitam excolenda dc adornanda. Mirificam aute illam dicendi vim, e sapientiis fonte manante perenni re exundanti, ic porro ingentes eloquentiae varias scopias,fines etiam iuris eius ic imperii longe latet patentis
orbis ille disciplinaru quem diximus c5prehendit,si tame circularibi ullo illi ambitu possunt. uem orbe magnovi spiri
tuu olim homines,vel potius heroes quida nationis litera se,no vno illi quide ec altero spiritu,sed tamen una contentione inoffensos tenore percurrere solebantreus in fabularii vetuostissimam comentis adumbratu videmus , qualia sunt aurea Mercurii virga, gis illa Palladis,deniq; mularia catus cia caγteram,tu Calliopes eam coryph , 2 δή, ut inquit Hesiodus,
απι-ωρ.Etem ipsaru chori auios in moles abstrusi a vatibus ,re veluti per manus reste data cosem,nihil aliud potius escietiam cosensu cognatione, studioru significat,
13쪽
DE a TvDIO LITERARUM REcτE manifeste ostendunte adeo unam dc alteram sine reliquis mancas esse censebant, dc destitutas necessariis adminiculis. At multorum taculorum infelicitas , quae rei literariae cala mitosam vastitatem importauerat, nihil non aliquando tole rabile fecit. Nunc vero quid indignius, atque huic literarum claritati turpius, quam quod socordia nostra atq; desidia ad huc fit aut quia mores in prauum inueterati ferre correctri cem manum respuunt,ut circulus ille disciplinarum qui olim coaluerat, nunc in partes solutus sit aut concisus s& ut unius profestionis functiones hominumq; singulorum, in plurium tributae sint Idque usque eo iam euasit,ut qui aut medicos se aut iuris studiosos , aut alterius cuiusuist cientiae sectatores profitentur, siquando viuuenerit ut de aliqua earum disserendum eis sit, cuius titulum ipsi non susceperitar, immo vero si oratio ipsis paulo cultior habenda sit, ii nisi veniam praefati sint,tam impudenter atque improbe facere videantur, quam qui aliena demesse fascem collectum eunt. mea quidem ipsi sententia 5c multorum,non tam aequi in suum cinque tribuendo ignaua religione, quam inertes 5c socordes de iure si non suo,certe omnium communi, libenter decedendo, vi laboris compendium faciat. Insignis vero maxime vel error vel culpa
eoru est qui iuris diuini videri voluteosultissimi, sine Meo
curii numine interpretationum praesidis atque potentis, ab
tissi morum vaticiniorum enarrationem, oraculorumque mMrificorum explanationem,recte fieri post e perhibentcquae cc piae ut ita dicam cornu continent omnis cognitionis re scisentiae . illi vero c si diuis placeo commodius quoque sic fieri
sanctiusque defenduntrquasi vero haec pars una doctrinae,aut certe ipsa cum paucis , genium nullum orationiS habeat, aut praeposterum habeat atq; refractarium. Atqui id tueri oc obstinate dicere, hominum est inertiae dc rusticitati patrocinati lium,non sanctimoniae α veritati studentium .siquidem sacer hodie Mercurius est piacarum literarum petitia,quem theo
14쪽
Iogis illi nostrς proceres orthodo philosophis Platones,
magnopere colendum censuerunt dc venerandum .iametsi Latinorum permulti in tempora inciderunt literis calamitosa. Heroicae enim aetates Seruatoris supplicium secutae, quae robora legionum deuotarum ediderunt,e quibus deus optimus ec maximus copias illas splendidas dc admirandas delegit 5c conscripsit,quas supernatibus exercitibus clare concenturiauit, ut foecudς ipsae sanctaru innocetus animam, ita etia lito raru fuerunt bonam atq; ingeniorii praecellentiu . Na dc multi eoru quibus ipsa servatrix prouidentia testimoniusui re votitatis,ad tribunal impietatis ec saeuitiae barbaricae denunci andum duxit, elegati doctrina simul dc pietatis defensione inclaruerunt. Neq; vero emendate loquendi facultas,cu quadastita sermonis lautitia,Oratoria tam est ipsa,vi vulgo esse creditur: sed per omneis quoq; partes orbis disciplinaria fusa,cura omniu scientia concreta sit ec copacta. Quare ex unaquaq; carpere potest ipsa suo iure quod in usum promendu esse doxerit vicissimi ipsa seruire unicuit scientiς,aut certe simul occasio dc opportunitas sese obtulit,opera quatenus opus est benigne debet accomodare.Naquς scientia,quq facultas dutaxat liberalis ,fasciculu vel unu colligere glorie in sua messe potest,sine orationis huiusmodi facultate Age, ut ia gloria omitto quona modo laboris sui cometationui fructu cu posteritate comunicares cuius professionis studiu,tot tantam ppamu capax,queadmodu finibus nullis circula ibitur, ita annalibus legibus nullis tenetur,cu c eram artiu studia curri cula sua habeat certis annis quasi spatiis demesa, moribus ecinstitutis scholasticoru. Veruenimuero h dicendi facultas,cu de omnibus scientiis atq; artibus hac ratione dc comode echoneste mereti possit,de theologia etia gnauiter dc apposite, nuper tame homines pauci ex theologoru ordine extiterunt,appiana pertinacia praediti,qui linguae Graecae peritia,literaru haud dubie bonam magistra atin instauratrice,prauarum
15쪽
opsesonu institesce esse fremerent oc afferetice, pro conesone qum .id quod eo capitalius fuit,quod ea quae pro cocione dicuntur, sic a plebe populo p adeo imperito fere excipiuntur, quasi ex ipso veritatis sacrario proniiciata .Huius aut calianis ansam homines inde nacti fuerant,quod eode pene tepore Ii terae Graecae inclaruissent,eorus studiu incaluisset,& praua quaeda dogmata,antiquae orthodoxiae punctis confixa sepius
ec circuscripta,in mediti relata rursus est ent,ut noua oraculaec coelo recens delapsa .Quasi vero non eiusde sit aetatis interdum, re visenda miracula edere,dc mostra detestanda .Momi cae certe est improbitatis ec caluniae ista reprehensio. Vt Momus olim in Venere non inueniens cu maxime cuperet, quod
criminati iure posset,obiecit ei in deoru coetu, ut Philostrat' resere, quod sandaliu haberet stridulu dc argutu sie de isti in homine probabili religione imbuto literarum lautiorum de
Optimaru doctrina vitio vertiit, quasi dissentaneam .Huiuscemodi igitur calumniς fac importunae literis bolus occasi ni ab illis clamitatoribus admota,literae Graecae aliquot an nos rerum nouarum inuidia flagrauerunt , pene capitalium. Verum eius inuidiae flamma,quae primum mire ec supra lauream ut dicitur flammam dc spineam crepitans,omnia prinpe tribunalia sacrarum concionum occupauerat,sensim sui sidere suapte inanitate coepit, ec breui contabuit.quippe buc
culentis cotentionibus tantu anhellas excitata,nec materiam
inueniens solidς calumnis, statim vires amisit:simulut intelligi a pleri'; coeptu est, id esse potius sordentis ia dc exoletae Mineruς patrociniu,q religionis labefactatς ec pietatis stabilimentu.Nuc vero quis non videt aemulatione illa effloresce tis solidς ec germanae doctrinς, dissentanea esse cu innocetia theologica,apostolicae charitatis N probς notae aemula ' Ue xi me aliquot homines fuerut sacerdotes,ta proiectς temeritatis,tata ut hostia,ta eximia,ta illustri,id est linguae Graecae damnatione, parctare instituerint iaceti ta emortuae ordinis
16쪽
sui maiestati. quippe qui viderent Isterarum Graecarum fune re literas quoque bonas elatum ies. At hoc quid est aliud hae
aetate,tuo Rex angemosissime principatu Francisce, hodierno hominum sensu,quam olim cisset florente Atheniensium republiea, Palladem illam celebratam in arce concremare dc Romae ignem Vestae perpetuum extinguere certe exprimi
nostra oratione non potest,quam perditae audaciae,quam caecae confidentiae,q durae frontis re marmoreae ea conspiratio laeest. Homines perpauci ut ex tanto quidem certe numero,
superelliosi illi quidem dc Dolones,sed pusilli re inermes ,prς
cipiti iniquitate exagitati, in medium prodierunt cum fasci bus exesis , dc squallidis auctoritatis inueteratae, qui spiriti bus suis non dissiderent auram iam crebrescentem inhibere retro se posse,itteris reducibus undecunq; afflatam:qui explosam iamdiu rusticitatem foedanas barbariem, in scenam ita reductum irent, ut plausum ab orchestra dc ordinibus, ει ab omni parte theatri expectarent.Qui cum deum ipsi,diuos,homines s pios superiore e loco contestarentur, quasi in re per dita,in sacrosancta fide prodita, quiritantes,aegre virus dc alater annus re plusculi sustetati sunt .neque enim quisquiliosam tantum plebem concitauerant declamitando, sed etiam grauioreis permultos ec existimatioreis in causam pertexerant aemulatione subdola atq; quiritabili.Nec prius autem obsti natior eorum manus ab incoepto destitit, citanque lege sacrata c ut dicitur coierant re conspirarano quam se destitutos
plane senserunt a cohorte eiusdem ordinis prudeliorum .Qui omnia permisceri aegre ferebant eam ob causam tuendam, quam omni iure lapsam cassamque esse intelligebant,dc posero colore iam carentem . Verum quibus interam maledictis literarum Graecarum dc bonarum. nomen, eorus studiosos compellauerint re conciderint, quasi impia fraude se obliga rent qui graece scire cuperente quam vatiniano odio earum
defensores prosecuti sint,silentio praetereundum duxime pau
17쪽
eorum pertinacia eapitalis atque petulantia, in crimen non hominum sed ordinis,a nobis versum esse existimetur, quem ordinem ego magnopere venerandum esse censeo, eiusdemq; noxς in uniuersum insonte.tametsi interdu ipsum ab ea culpa vindicare nequeo cum maxime cupiam:quod in decretis theologici conuentus faciendis, ignorantissimus quisl thersitaruhuius generis re impudentissimus, nestoream sibi auctoritate vendicat,patietiam veteri instituto accommodante senili per uicaciae,iuniorum aequitate 8c modestia,etsi loge doctissim
ru .Eo aute indignitatis res euaserat lc vaesanae cote torus, c5cionu ut argumeta,no ab euagello,no a sacris vaticiniis, non ab oraculis coelestibus sumeretur:seda criminatione literaruGraecarum quasi errorum seminarii.ut iam no Bacchum,non Cupidinem,non Venerem,non Mercuriu nundinatorem,non
Martem detestandos, quod assolet e loco superiore fieri meminissent sed Minervam atticam re Mercurium cognomento oratorem re disertum,maledictis configendos esse ducerent, conuicitis obruendos .Quapropter cum ea quasi satyriscorufabula non modo ad primores populumla praetextatum, sed etiam ad pullatam re circularaneam multitudinem offende re coepisset, placere enim diu personata aemulatio non pote
rat, quae conspicue plus sanguinis quam spiritus praeferebat pro concione tum demum a prudentibus isti correpti, quae multo iam maxima pars est ordinis θι elegantissima,vix tan
dem conquierunt.certe cum nequicquam Vociferando rabulet irra uissent,iacere coacti sunt.quorum tamen aliquando se .ctio tantum potuisse dicitur, ut senatui suo vel decretum vel consultum expresserint de nece praestatissimae doctrinae,quod patrum conscriptorum maiestatem praeferebat, censurςs su percilium .cuius rei memoriam intexere operi regiae maiestata dicato non alienum esse censui,cu in fidem tuam stirpisci; tuae eximiae,dotibus ingenii admiradae,litem dc grscae re optimo, nuper se cotulerin eos maxime pluteo ab litorum machinis
18쪽
protectς sint. Hodie autem eousq; in diuersum prosectu est,ut exhedrae theologicae non vocibus modo Graxis, sed sentetiis plenis non verecunde personent. nam dc eorum dialogi contentiosi,quos Graeci ,1 ismori appellant, quibus scholas probat rias a matutino ad vesperam diebus statis ec solennibus exerincere moris est,doctae ia dc scitae mire meditantur esse,digne auribus eruditis,ob id utiq; iam visendae magno studio atque
frequentanda . Adeo lauta dc elegas Minerua,ut olim illa Phidiae inuod Marcus inquit Tullius simulati visa est ec agni ta,probari quoq; ab omnibus coepta est. Necn5 tamen fortasse id perpetuum erit in hac ipsa theologiae professisne,ut iniuris quoq; studio ec medicinae, ut partes faciant lautitia dc illovies .ec ut pinguis atq; etiam tetrae atq; horridae Minerue discipuli,orationis non dico lepores ec venustatem,sed etiam vera verborum intelligentiam floccifaciant arietina quadam aut vervecina pertinacia, tana ad rem non pertinentem.Cu qui bus disserentem rationibus ec argumentis contendere legit, mis atq; probabilibus ad cria bi ita dicam metopon, quod promotorium est Cretae, caput est oblidere.Inter doctos enim ec elegantes,ec illautos istos ec caperatos,de literis semper ita conuenit,ut inter stoicos ec epicureos de bonorum malorulfinibus .Nec honoratior Lacedaemone senectiis olim,quam iuuene me hic rusticitas fuit attonsa ad aureis re superciliosa. quam nunc fremere ipsam frenderet non magnopere mirum est,de ponte bi aiunt deiectam in comitiis Mineruae compositae atq; urbanae. Auita etiam aequalisl eius rusticitatis fuit, severitas dicam ansam tia,praeceptorum,qui velut truculentipatrui pueros non literas,sed vapulandi patientiam docebantec infantiam: quasi compitalitios verberones docendos masti/giasq; suscepissent,non oratores futuros aut professores disciplinarum.Sed fuit ea fortaste tempora magis u hominu inseperitia dc absurditas,quq literaru luce carueruntmuc porticus tuq orthodoxam Sorbona dc Nauarra, philosophiae theolo
19쪽
gIcae tanquam oracula duo nominatissima, qua sines cunque patent nominis christiani:& latinae iam & attic ς Minerus nomodo sedendi locum , sed etia loquendi inter disputantes de derut.In quibus tamen antehac doxosophi fefelleriit pro summis philosophismon simulationis fuco tectit, sed caligine temporum . quae tum ita ferebant, ut homines horridi atque agrestes, immo vero gens hominum truncis & duro robore nata, ad theologiam protinus, ut olim Epicurei ad philo sophiam transirent. Quare valeant illi antiquarii & misologicum suis confectariis hispidis,tetricis,lc male coagmentatis equae tamen ut dustum est,iuniorum industria ta ingeniosorum
luculente coeperunt enitescere. Nobis autem ad institutum
reuertedum est ex tristi re molesta digressione: N in quam in uitus non digressus ipse sed dilapsus sum. Quippe qui theologiae studii numen quoddam esse semper existimatim .illis quidem certe qui pedes abluere re abstergere cupiui inquinatos a luto vitae ciuilis & theatricae nn quo vel sapientes altius horent saepenumero .nam illot s pedibus quas conscendere sugingesttam theoriae valeat,in edito loco sanctos collocatum ex quo rursus ad arcem philosophiae asceius est sublimis ae iam
beatus,quam anagogeli Graeci & anatasim vocant. Sed mox hse fortasse appositius atq; consequentius .nunc eo redeundia,
de digressio facta est. Hermen igitur suum Graeci cogno
mento multiplici ac vario coagmentaverunt: quomam Mesecurii potestatem quoquo pene versum patere arbitrabantur. Ego autem de tanta varietate numinum eius,id demu ad nos
attinere puto,quod λογiον ab illis, quasi oratorium vel ser mocinatorium, appellatum est . idque per diametron prope modum distat ab eo quod dicitur ab ipsis a nobis quaestorium.non literarum illud quidem cupidis, sed res fa ctitandae intentis colendum atque propitiandum. De illo igitur Mercurio sermo mihi habendus est, quando cum eo mi hi res est,&ferme semper fint,ex quo primu destinatione ani
20쪽
n. IX mi literarum studium consertis digitis complexus sum. Is est autem Mercurius,quo vim dicendi significare prisci institue,
runt,ut auctor est Eusebius: quemadmodum Mineruae appet latione, in animo cocipiendi. Naqr intus orationem concipi, deinde ore edi natura ipsa statuit. Eunde aute Mercuriu deorucaduceatorem esse dixerunt,quasi bella discordias dirimen rem, δι internuncium atq; interpretem appellauerunt .nam to gos tam rationem Q oratione significat,quae cognata magnc pere sunt vocabula :quomodo res quoq; ipsae eodem oriundae sunt .Qua dictione nulla excogitari nec honoratior potest,nec
sigruficationis uberioris ec locupletioris. Siquido dc primigonius dei filius,idenis unigenus,& verbum ec ratio ec sapietia dei,hoc nomine apud Graecos plenissime intelligitur.Et cum
diuinarum quidem rerum intelligentiam ac notitiam, ratione primu interprete mortales habuerunt:tum diuinum quodammodo imperium ec edictium,in notionibus comuitibus infor matu sentimus,in animisq; nostris anticipatu vi naturae ratio
natis .unde enim aliude haec didicimus,u ex ludo ut ita dica
rationis magistrae mortaliti ex ea etiam ipsa ius naturale ma
nauit,quam lumma legem M.Tullius in legibus suis esse di. xit.Constituendi vero inquit ille iuris ab illa lege capiamus
exordiu,quς saeculis omnibus ante nata est,cj scripta lex ulla, aut ' omnino ciuitas costituta .Quid est auto no dico in homine inquit idem sed in omni coelo atq; terra ratione diuinius quae cum adoleuit atq; perseeta est,nominatur rite sapientia. . Hae igitur duae differetiae ratio ec oratio inter se ut dixi assi nes re cognatae,cum maxime circularibant principis animatis ec dignissimi formalem finitionem,ta vii ἰ maxime perfectissimus quisl hominum iudicandus est,q maxime hae duae res in eo absolute sunt. Ita qui rem humanam diuinarumi adeptus est prudelia.cu orationis facultate,recte, apte, ec eleganter copoluc, is absolutionesui generis celatur adeptus esse.Qui aut scietia praeditus est eam rem,lc infantia,ni nuru is homo dici- Plane no po sed ad semisse tantu prouectus esse humanitatis.