장음표시 사용
201쪽
sentiatio triplic Iter fieri contingit et aut malitia , aut ignorantia , aut meta sicut patet II. q. I. cap. matuor , q. I. D trimis . Primo fit malitia , puta per cupiditatem , odium, vel amorem: & tunc, si causa est civilis, te aetur ad retitutionem damnorum , & punitur ia triplo . Si autem est criminalis , restituit damna , & confiscationein patitur totius substantiae suae , ut ibi Authent. Di liti antes in exordio litis iurent I. Si quis autem. Secundo per ignorantiam, vel imprudentiam e tunc punitur ex quasi dei,cto arbitrio Iudicis , sed noa in solidum L. final. ff. de variis di extraomdInjriis cunIticnib r , & Ialtitui. de obligationibur quae ex quasi delicto hipr ncipio . Et de hoc Ioannes Andreae in cap. Cuis aeterni tribunal tu veri Condemnainus Estra de sententia st re judicata in Sexto . Tertio fit per
metum: & tunc, si cadat in constantem virum , peccat mortaliter, sed non tenetur ad restitutionem , nisi tempore accepti ossicii vel cominissionis dubitasset de laterendo me tu , quia tunc non excusatur a reItitutione damnorum. Nam si quis ii nore , cupiditate, vel odio , vel amore , vel alias iniquam sententiam tulit , ad plenariam restitutionem huc landam. tenetur laeto , II. q. I. matuor, & a. q. I. In priwis - . Hactenus S. Be nard ius . Ea quod legitur in pol tremo capite , quod S. Gregorii est , a S. Ber.iardino semel & iterum memorato - Glori fur aurem Coisitio ius,
quicquid praedictus Episcopus per violeutiam atque insecutionem suus eve disse, vel duwηuri pertulisse dato juramento strwaverit , eidem Episcopo resiluere compellatur se. Ibi q. a. - Gloric ius vero Gisitiolus , si Iuproscri-
tuus ruiit, ei fine aliqua repituor dilatione. Sed er quinaetiisque se in perfectili nem , ae vicIentiam ejus expendisse , vel damnuis idem Episcopus pertulisse Draverit , idem memoratus Gloriosus Comitiolas reddat , ac satis cist-. Ioi I.
OCTAvuM DuBIuM . Utrum Judex , vel assellior , qui male judicavit ex ignorantia sua , teneatur Respondeo, quod , si per imprudentiam , vel negligentiam suam , puta quia noluit evolvere libros , sententiam dedit injullam , tenetur il . de Dariis extraordinariis co
gnitionibus L. final. Institui. de obligationibus quae quas
ex delicto nascuntur in principio. Similiter tenetur Judex , quando sic judicavit ex ignorantia Asse libris, si scienter ele
git ignorantem . Secus, si ab omnibus , vel saltem a ma
jori parte reputabatur peritus, & bonus , & sic ipse credebat , & sic confidens dedit sententiam injustam , quam ex
202쪽
CONsIn. I. ARTI . III. σ13 ignorantia putabat esse justam : quia tunc non tenetur ipse .
sed solum Asses r ff. Φod qui uia juris L. I. Concordant
Hostiensis , & Petrus Casuel tit. Resitutis . Si tamen dat
injustam sententiam propicet neces statem probationum , tunc
non tenetur, Σ. q. I. cap. De MI Ommpotem . Similit cr se
cundum aliquos dans sententiam injustam , & conira jus in sententia exprimens injustitiam non tenetur ad restitutionem .
detur e sed quis neque ex contruyu OH utus est, o utique teccose aliquid intelistitur, licet per imprudeatiam : ideo videtur ρα ι eκ maleficio reneri in fullum actisne , In quantum de ea re aequum resi icnι jtivicanι is visim fuerit, Iaenam sustinebit - ff. de extraordixariis cunitionis tit L. ultima. Η titulus ollin iiii cribebatur de variis o extraordiniariis c nitioni tii , & scab omnibus veteribus allegatur. Eadem pene servato ipso literaruita cortice leguntur Inllitui. de ιbligationibu quae qtiosi ex delicto Aast tintur in primcipio . Litem suam Judex facere dicitur, quando judicat coiitra aquitatem. Ita Glossa super lege recitata. Rem hanc, sicuti & proxime praecedentem
egregie more suo declarat S. Ant nainus pari. a. tit. I. cap. 19. q. q. Eundem
igitur audiamus - Notandum autem , quod Ia judiciis concurrunt quinque genera perscitiarum , scilicet Iudex ad sententiandum , Aeior ad accusandum, Reus ad respondendum , Testis ad Probandum, di Advocatus seu Procurator ad delendendum z & quemlibet horum ex avarItia contingit perpetrare peccatum, quod communi nomine inIustitia nuncupatur. Unde de sui. gulis horum videndum est . Et primo Judex committit hi justitiam , cum proiere injustam sententiam et & hoc potest esse per certam stlantiam, aut per ignorantiam, aut per negligentiam . Et cum hoc facit primo modo, scilicet advertenter, peccat mortaliter, & multum graviter: quia agit contra Deum, cujus ossicio fungitur. Dicitur enim Dei est 3udicium . Et contra bonum commune , quod conservatur & promovetur per justitiae executionem . Et contra charitatem dc justitiam erga illum , contra quem profert sente ut iam . Et gravius est rapina ς unde tunetur ei de omni Interesse in casu , quod ille, pro quo dedit sententiam iniquam , non vul-let, vel non posset satisfacereis Ratio est , quia occasionem , seu causamessicacem dedit damno illius: & qui occasionem damni dat, damnum quo. que dedisse videtur , Extra de injuriis damno dato , i iti a . Unde Glossa super cap. Hoc etiam plocuit a. q. 6. dicit , quod si Iudex per dolum , vel gratiam , vel odium, vel pro pecunia male judicavit, punitur In veram litis aestimationem, & intainis coicitur, G. de terna I dicis qui male iudica ii L. a. Et ultra restitutionem secundum leges multas alias poenas
203쪽
sisti, iere debet. Et quamvis in toro iudiciali non co a tur ad res in ut onem .
vel alias poe ias nisi convidius, vel Coatcisus : tamen I.i loro p. x. iitentiali, seu conscietitiae absque convieiione tenetur ad restitui oriem omiis damni
laeso, ut dictu in est, secundum Raymundum , & Hos liensem , & Ut terIcum. Et debet ei impolii poenitentia tamquam pro graVissimo crimine, II. q. g. cap. micuisque . Si autem esset talis Iudex Ecclesiasticus , incurreret etiam mmam suspeasionis ab executione officii per annum. De qua vide 4nfra in I. pari. tit. s. . Hactenus ille respiciens casum proxime praecedentem . P sentem quod spectat ita prosequitur S. Archiepiscopus Si vero per ignorantiam l.ijuste judicat, tunc aut ex se judicat sine assessore, aut de consilio assessoris. Et si primo modo, scilicet ex se , & Ietnorantia illa est crassa , & supina , quia nec per se sciebat quod communiter debe-hat scire , nec ab aliis curavit investigare : tunc secundum Raymundum& Uidericum & Glossam , inimo secundum leges tenetur laeso in quantum bonum, & aequum videbitur religio.ii judicantis T. de .ariis is exi ruose vinariis cunitionibus L. finali . Ia judicio autem animae credo, inquit Ray- inundus , quod teneatur ad restitutionem , ut in primo casu . Ratio hujus
est i quia in culpa fuit, cum scivit, vel scire debuit se Lisufficientem , Miamen judicare praesumpserit, Extra de injuriis θ damno dato , Ii culpa . Si autem tilis et ignorantia probabilis in eo: ut quia facta debita diliget tia ad investigandum a peritis , de consilio eorum tulit injustam senten tiam pro justa , sive scientibus male & injuste consulentibus , sive quia
erat materia variarum opinionum , de illi secundum suam opinionem, qua rectam putabant, coii fuerunt ex famae οι R dex praecipue delegatus secundum Uidericum , & etiam , ut v Idetur , ordinarius , nil omittendo
de coat ingentibus ad Iavestigandam veritatem rei. Si vero Judex hoc lucerit de consilio Assetaris, qui asserebat talem sententiam justam , cxcii- satur: quia in eo est ignorantia probabilis , qtiae excusat . Arg. viii. 37. cap. finali ia quo scriptum est e Mn on ris ignorans immunis est a perna . Ille enim tenorans potest excusari a parna , qui a quo disceret non invenit . Dantur enim assessores jud cibus propter scientiam eorum , & ut coasulant ignorantibus iura. Q iamvis enim non possit esse Iudex Ecclesiasticus, nisi habeat mediocrem saltem scientiam, ut Extra de elemone , Cmo nisis, &dist. 1 I. cap. I. in Glossa I tamen in saeculari 1udicio, si habet consuetudinem causarum, sive peritiam iudicandi , potuit committi causa jura Ignoranti, & potest esse ordinarius C. de judiciis L. Certi juris , ubi dicitur quod milites possunt esse judices . De Judice etiam delegato dicit Uldericus , quod saepe est ignarus juris, quod etiam novit delegans ; sed ratione bonitatis delegat sibi caus in : & talis si tulit injuliam sententiam
bona fide, & consilio peritorum, non tenetur ad latisfactionem . Et idem videtur dicendum de arbitris quoad sententias injustas . Si vero tulit Ju
204쪽
scilicet, eis erat sciens, tamen neglexit revolvere libros , S studere materiam e vel si nesciebat per se , neglexit quaerere coiislia peritorum , et alatii esset delegatus , non excusaretur ab obligatione restitutionis parti laetae per suam iniquam sententiam, etiamsi credebat justam lore secundum Ray- inundum , & Uidericum . Item si tuit negligens Iudex ad assumendum
idoaeum assessorem e quia elegit ignorantem, aut hominem malae conscientiae , secundum communem opinionem , sive hoc te cerit ex avaritia , ut minus expenderet in salario dando , sive ex amicitia , ut serviret amico pro illo roganti , sive ex incuria , vel alia causa , non excusaretur a restitutio ae : quia in culpa fuit, Extra de initiriis st damno dato, si culpa.
Si autem assumpsit qui communiter tenebatur bonus , & suesciens , vel datur sibi a Superiore , ita quod de ejus consilio habet judicare et tunc excusatur Iudex a peccato, & restitutῖone, ferendo iniquam sententiam, quam credebat justam , ex consilio assessorIs ipsius . Sed ipse assessor tenetur in solidum parti laesae , consulendo , seu offendendo sententiam lcire injustam , si hoc tacit mala fide , & contra conscῖentiam : vel etiam bona fide, sed ex crassa ignorantia, aut neelirentia, T. God qui ue juris L. a. ,& hoc secundum Raymundum, & Hostiensem , & Uidericum --. I aetenus S. Antoninus . Accipe L. a S. Aret, Ipraesule hyc postrento citatam -Hdie edis Io dolus debet jus diremis puniri r num si adsessoris imprudentia iurali er dictuis sit , quam opor: it , non debet hoe Magistratui oscere, s d
Subdit Author, ad nil teneri Iud Icem, si ec necesztate probat Ionum sententiam proferat injustam . Author, ut puto, hic loquitur de causis civilibus , in quibus sol uni agitur de poenis pecuniariis e quoniam iii hilae causis communior , & magis recepta sententia est , Iudicem illaesa conseientia judicare posse secundum allegata & probata , tametsi non recte judicet , ut ipsemet privata notitia probe cognoscit . Ratio potissima ea est , quam post veteres tradit Gabr. Antiane de obligationibus cap. s. q. E. resp. a. scribens- Q ita Respublica habet dominium altum bonorum privatorum , vi cujus potest de illis disponere , quando bonum publicum id requLrit , ut In hoc casti : ne cum populi scandalo forma, seu ordo judiciorum
publicorum evertatur , ac impediatur ; cujus quidem observatio i1ecessaria
est ad pacem , & quietem Reipublicae . Nam iniqui Iudices possent impune contra allegata, & probata, praetextu scientiae privatae jus vendere iis , quibus vellent. Deinde nemo civium merito potest aegre ferre, aut queri injuriam esse faciam a Iudice per talem sententiam : cum videat se ab illo juvari non posse, neque par esse , ut Iudex potius o.licium deserat . quam sentent Iam ferat. Denique innocens potest haec bona pollea recuperare . Tenetur tamen Iudex in hoc casu prius omit i. dustria cur re, ut falsitas detegatur, vel ut processus impediatur ; immo remittere caiisam
ad Superiorem , si fieri possit sae detrimento boni communis - . Haec Aatoiae. Dixi
205쪽
DIXI de eati sis civilibus t quoa Iam si de criminalibus sermo sit, certum
quidem est, pene communi Doctorum calculo comprobatum , Judicem illaesa conicientia posse absolvere reum, qui per allegata & probata probatur innocens, tametsi propriis oculis ipse eum viderit delinquentem. Rationem adtert CONIetus in suis Institui. ὸe praecipuorum statuum obligation bus cap. I. art. 2. in quaesito post conclus a. inquiens Primo, quia generaliter constitutum est, ut actore non probante , absolvatur reus . Secundo , quia e duobus malis , quae simul vitari non possunt, illud amplectendum est, quod minus luerit. Minus porro est, ut absolvatur reus, quam ut judiciarius ordo negligatur. Tertio, quia Iudex saltem ordinarius . cum unus sit testis , ac proinde nullus , gratis & irrito ad minus conatu reum, de quo nunc, morti addicere tentaret - . Haec ille. Non ita tamen certum est, si de reo agatur condemnando, quem Judex privata scientia cognoscit esse innocet tem , tametsi s ecundum allegata & probata reus convincatur . Et praesumtim s ad poenam capitis condemnari debeat. Dubio procul S. Tliomas st
tit pro sententia affrmativa . Nam a. a. q. 67. art. x. in corpore Id expressCprobavit scribens --, qucd, scur dictum est art. Diricare pertinetod Bidum fecti mo quod fuaeritur publica potestate . Et ideo informari debet in judicando non fecundum id, quod irae novit tor quam privato perfcna , sed fecundum id , quod sibi innotescit tamqvisis personae publica . Hoc au eminηotescii sibi di in corumuni, o in porriculari. Ia communi quidem perie
rei pulticus, veI ditinas, vel Gmanas, contra quas nullas probationes ad mitrere δείσι - δε partimuri seu negotio utiquo per instrumenta , o reflet ,
di alia h0asmodi Iegitima documenta, quae eci r Irim- - judicando magis, quaru id quod irae nc pii tamquam privsta persona . Ex quo ι amen ad Boeiadjuvari potest, ut districtius discutiat proburioner indusas, ut pιφιι eurum defectum inpegligare . , Od si ea, non pupit de jure repeliere , delet , ficut diffitiis est, eos in Indicando sequi - . Et clarius ibidem q. 6 . urt. s. ad 3. Dicendum, quod Iudex , si Icis aliquem innocentem es e , qtii salsis testibus
randi innoxitiis, sicut Daniel fecit . di curem hcc ncn potest, defet eum S pericri relinquere Ddicaηdum. .Si Gutem nec hcc tol est, utar peccat fecuncum allegata sentenilam ferens e quia i e nco occidit invocentem , sed ali , quietim asserunt notentem - . Propter hanc tam perspicuam S. Thomae doeir, nam , quam sequuntur S. Antoninus pari. 3. tit. 9. cap. 2. q. f., S communiter omnes Thomillae excipe Co.icitiam lib. 7. in Dccat. Dissert. U. acacap. . q. t. , quam nostris etiam tuetur Astentius lib. I. tit. I 8.art. Io. gravissima exurrexit controversia, quae tortussis nullo unquam tempore diriametur. Quoniam ex adverso stant nedum ex veteribus N colaus de lyra in cap. a I. Exodi, Author ipse in Angelica ver. Jadiciare lium. 7. scd etiam major pars recentiorum, puta Henricus a S. Ignatio T . a. pari. s. cap. 27.i Ferraris ver. Itideκ num. 6o. & seq., Joannes Pontasius ver. In lex casu g., Distis ci lo
206쪽
Colletiis in sii s I.istitui. loco proxime citato conelus. I. Anto lite de oblἱ-gatio libus cap. s. I. I. q. 2. , aliique. Eorum ratio praecipua haec est - Lex naturalis vetat occisio Iem innocelitis . loquor cum Pontasio . Haec propo- si ἰο no.I iii diget probatione. Sed omnes humanae leges non possunt dispensare ab obligatione per legem naturalem imposita: quis, ut Ioquitur D. Tlio nas a. a. q. 6 o. art. s. ad I., nee voluntas hominis potest imisutare na- ruruis . Ergo concludendum juxta principia ejusdem Doctoris omnes leges eoatiuentes aliquid coatrarium legi naturali esse injustas , nec esse veras leges, dc consequenter carere vi obligandi ad earum observationem . Et Ideo nec tales Scripturae dicuntur leges , sed potius corruptelae . Et ideo secundum eas rami esse judicandum . Deus ipse fieri voluit Iudicum praeceptor, docendo quomodo gerere se debeant in judiciis ferendis , Exodia I. v. I. 2. dc 7. - Non suscipies vocem mendacii nec in judicio plurimoruin acquieyces sententiae, ut a vero devies .... insontem, justa is nonoecides: quia sueror i itim . Uerba Ista perspicue declarant Iudicem non posse absque gravi crimine innocentem morte damnare , vel aliis poenis afflictivis , noa obstantibus quibuslibet probat albus contra accusatum , quando clare cognoscit esse innocentem criminis imputati. Hoc enim esset recipere vocem mendacii contra homiaem justum , & veritatem deserere optime persperiam , asseatiendi gratia plurimorum opinioni , coatra expressam prohibitionem Iadictam a lege divina, quam bonae conscient Iae Iudex semper ante oculos ferre debet , & executio.ii mandare , ut Inquit Inno. IV. dum Lueresset Coeierali Crincilio Lugduni habito I 24ς. cap. moe .eterxi Ia Sexto de sententia , ct re judicata . ctiando igitur Iudex perspicit non posse collidere mendaces testes de .iclites contra accusatum , quem sibi constat esse l.Inoceatem , non potest ad sententiam coadem lati nis descendere . Et hujus ratio est, quia tenetur omnia media possibilia adhibere ad evitandam sententiae prolationem et quod exequi potest, suspensam relinquendo , ne injustam, & contra propriae conscientiae dictanten dicere cogatur nam Innocentem dam Iare , vel ejus morti cooperari est actio Intrinsece mala , quae nunquam cohonestari potest in quocumque casu , eum poena capitis infligi nequeat juste, nisi in eum, qui reus est Omnis amrem paena , docet Augustinus lib. g. de libero arbitrio n. si . si justa est, peccati paena est , di supplicium nominatur - . Hactenus Pontasius . Iure iccirco scripsit Colletus loco proxime laudato ' Iudici potius moriendum est, quam id faciendum, cujus faciendi nullam vel a Repti blica , vel ab ipso Deo potestatem recepit. Atqui Judec nec a Repti blica , nec a Deo recepit potestatem interimendi virum certΘ Innocentem . Non a Republica, tum quia nec haec insontem morti addicere potest, etiamsi de vitando umbis incendio agatur , ut docet S. Thomas a. a. q. Io 8. art. 4. ad se- eundum: tum quia tota Re publicae potestas oritur a Deo . Atqui Deus
nullibi vel Reipublicae , vel alii cuilibet coiicessit potestatem interficiendi
207쪽
Innocentis. Potestas enim tanti momenti exprimi deberet alIquci verbi di vini textu tam evidenti, tam cogente, ut ille vix ullo effugio declinati posset. Atqui nullus in praesenti negotio prolertur textus, qui sit omni excepti ne major, immo nullus , qui congrue elicii non possit - . Haec ille. Quid i iteritis aget Iudex in hisce augustiis constitutus Primum in licitus debet esse scribit Concina loco proxime citato num. 2I. , ut aver tat ab accitiatione actorem . Si hoc non assequatur , curet, ut actor ab Inistentata causa desistat. Post , judicium protrahat . Testes pluries examinet per plura intervalla: iisdemque opponat circumstantias temporis, loci, t eii . Fieri enim vix potest, ut Iudex, si evidenter sciat accusatum de de- Leio capitali esse innocentem , non habeat unde in sermone capere testes .& accusatores possit, saltem in aliqua circunt stantia, quae sola satis sit ad differendum judicium. Daniel solertissimus Propheta in sermone cepIt testex adversus Susannam, eo quod unus illorum deposuerit crimen faeium fui sub pruno, alter sub schino. Admissa vero per quam dissicili suppositione , quod nihil hisce modis obtineri possit, si absque scandalo fieri valeat, cam cerem aperiri jubeat . ut accusatus fugiat . Ultimo tandem his omnibusi rustra te atatis , causam ad Supremum Iudicem remittat , dicens se dissicultatem in hac causa experiit, ob quam sententiam terre nequeat . Supremus vero Iudex ab interiori informatus suprema sua auctoritate utatur. Serventes preces Deo tundantur . Actor & testes a viris prudentibus , piis, & sagacibus in sermonem saepius inducantur , ut ad meliorem trugem litorum suasionibus L A monitis revocentur - . Hactenus ille . Brevi hus Author in Angelica loco proxime laudato - 'ci' f e . quando volun st
Iudices fcludit invenire etIores pro justitia defenfanda , ita in isso eas steIeItur, ut contra veritat eis non iudicent, diligentilsime facere, quod fa sitas detegatur, ur DEPS OMNIPOTENS . O si nullo modo des fere postant , tune potius debent σcium resignare i quam contra justitiuus
senten lare..id aget minister, cui exeeutio sententIae demandatur , si Iudex In nocentem condemnet λ Respondet S. Thomas a. a. q. 64. art. s. ad 3. - IK niper autem Itidicis condemnantis innocentem , si sententia intoIerabilem emσorem contineat, non defer obedire : aIias excusarentur carnifices, qui rea rores occiderunt. Si vero non contineat incressulam injustitium , non peccat praeceptum exequendo : quia it e non haber discurere duperioris sententiam, nec ipse occidit innocent m. , sed Iudex , cui ministeritim exbibet-. Clarius Rosella ver. Iudex primo num. II. - Si ipse minister sciat, quod conde natus imaocens est , non debet exequi mandatum Iudicἰs . Secus si dubitet ; tunc enim excusatur obediendo , a I. q. I. Gid cti atar- . Haec ille .
No NuM Dυ2IυM . Utrum Judices , qui deputantur a
208쪽
populis ad judicandum in aliquibus causis , quia Credui Hur boni viri, licet sint ignari juris, teneantur , si ex ignoram tia dent sententiam injustam Z Respondeo, quod sic , si culpabiliter non quaesiere pe
ritos . Si vero sententiam dederunt de consilio peritorum.& bona fide, tunc non tenentur: quia tales non profiten
tur se peritos, nec Iocant se pro Iudicibus , ut dixi Du
ex Illis sunt , de quibus Gregorius IX. Extra de injuriis θ' damno dsto cap. ult. - Secur est tamen ιn illo dicendum, quI, ut non occideret, de comδiventibus nil omisit - . Iure igitur docet Author eo in casu ad nil tene ri, si judicium ipsorum summae non est aequitati consonum . Culpa enim in hoc casu tota est popuIorum, qui eos voluere Iudices. Si postmodum qui electi fuere Iudices non consulere peritos . M Bac de causa justu in non protulere judicium , ex Illis sunt , de quibus idem Greg. ibidem Si culpa tua duruis est damnum .... jure super his satisfacere te oportet: nec ignorantia te excusat, si scire debuisti ex facio tuo injuriam veri siserer posse contingere, veI tollarais . Μerito igitur in hoc alio casu Author eos dicit esse restitutioni obnoxIos; conscii enim propriae ignorantiae non debebant sibi ipsis fidere , sed peritiores consulere tenebantur , aut saltem rejicere Propinciain, quae vires ipsorum superabat, Ipsorum excedebat ingenium. Conci.iit Asteianus lib. I. tit. 38. art. 1. In fine - Delegatus auteis saepe eκ certa scientia deierantis est ignarur juris, dumwodo sit bonus bomo. quod ratis ad restitutionem teneretur, si neesitare obedientiae iudicaret, ct bona flde de tonsilio peruorum iniquais sententiam ferret, irrationabile esset, nisi in i uirendo consilium culpabilis, aut negligens forer ; tunc eoim ad resti utioneis tenereIur.
DECIMuM Du3IuM . Utrum Judex , qui per metum injuste judicavit, teneatur Respondeo , quod , si fuit metus, qui lκγtuit cadere inconstantem virum , nec credebat id sibi eventurum , cum accepit ossicium Iudicis , licet peccet mortaliter tamen non tenetur ad restitutionem. Si vero non est metus , qui pose sit cadere in constantem virum, vel de hoc dubitabat, cum accepit ossicium, vel id poterat verisimiliter credere: tunc non V. Κλλλ secun-
209쪽
DO CONs ID. I. ARTI C. III. secivadum Baldiun ita L. filial. C. de judicis , diu te judicapit, tenetur de omni damno , 2. q. I. cap. In primis . Similiter , ct mu Ito magis, si odio , vel amore , pre
tio , & hujusmodi , iniustam dedit sententiam, dicta L. Gnati . Concordat Petrus ubi supra ἀ
1 63 Hoc idem iam accepimus a S. Bernardino , quem protuli Α-
notatione 243. De Iudice, qui odio, amore, vel praetio sententiam profert injustam, nullum est dubium , ut ead. Annotatione offendi , & sa citum expresse fuit Authent. Pt Iitiganter iurent in evira Io litis cap. a.
Si quis autem eae litigatoribus di errit, se dedisse alicui , out promisisse , di personam declaraνeriι, o hoc probesueris : ipse quide is in eventu tuis veniam mereatur 2 qui vero accepit , aut promi,onem suscepit , aut ei probe- ur , siquideis pectiniaria sit causa , quicquid daturi, triptam , quod ver
promittitur, duplino a Comite rerum privatarum exigatur , ct deuitateraν, seu cingulum , quod ιabet , in utroque casu aisIttat . Si aureis eriwinaIis sit aec aiio , εο Dationeis propriae substantiae poliatur , mitratur tu exi ii in , qui proprer acceptionem alienum eriisen in se ira poni festi στit - τ& clarius cap. 4. - Si quid autem praesenti Iegi contrarivis aliquis e crura praesumpserit agere , ii quidem , qui daωnum aliquod aut circumventione
in suis rebus pertulerit, nullam praejudictais penitus eirca jus proprium D sinebit. mi vero tale aliquid egeris, ex sua substantia damnum L ac per svae deIartim per comperenteis Iudicem restituere compellatur et di super iocrivuli , di deηitatis sustinebit awisionem se . Dabitari igitur unice poteth de eo , qui per metum ab altero sibi incussum ita operatus est . Hunc
graviter Peccare , quia excusetur a me tu , quicumque iste luerit , deii.1itum habemus in Canone II. q. p. cap. go. - Suisquis meru cujusliber potestatis veritarem occuliat, iram Uei super se provocat: quia magis timet f minem , quais Deum- , kL hisce enim calibus debet quis potius mori. quam toedari, ut sere commune proloquium . Nullus metus etiam mortis excusat ab observantia divini praecepti , cujus transgressio est intrinsece mala ; unde neque ob metum mortis licet 1brnicari, adulterare, mentiri, de hujusmodi. Neque ullus metus etiam mortis excusat ab observantia divini praecepti, sea legis, cujus transgressio est contra bonum commune i quia bonum commune praevalet particulari. Ita cum continuni Ferraris ver. μι- rus num. a 3. 29. Res itia tionem autem quod respicit, si metus levis unice sit , non liberat Iudicem ab onere restitutionis e quia potest , & debet ipsum contemnere . Non item eum liberat metus gravis ea deas hi coni a tem virum, si ipsum praevidere potuit, vel debuit et quia sciens & volens se huic periculo subjecit. Liberat tamen eum metus gravis , quem Praevidere nec potuit, nec debuit οῦ quia tunc omnino sponte non consentix in
210쪽
damnum alterius, sed quasi coacte ; nec praesumitur , qu od damnum pQtiens velit, ut cum periculo vitae propriae, verberum, carceris, hujusmodi Iudex ipsum servet indemnem , qnando etiam lata sententia mille modis potest ostendere ejusdem injustitiam, & recuperare suum . Si quis
tamen secus sentiret, non abnuerem cum eodem Iungere dexteram.
UNDECIMUM DusIUM . Utrum ille , pro quo sententia iii-justa data est , teneatur ZRespondeo , quod , si mala fide eam obtinuit, vel per falsos testes, & hujusmodi, tenetur laeso de omni damno , & de expensis L. I. C. Si ex falses allegationibus . Si autem litigando honam fidem semper habuit, iton tenetur de damno , & expensis, sed solum pacifice restituere , quando cognoscit sententiam fuisse injustam . Nec eum juvat praescriptio , ut diri Dubio I. litor. -
risnibus excusatus sit - , nunc inscribitur - Si tutor, ve I curator fessis allegarionum excusatus f. Iii lege hujus. titu Ii prima scriptum est--οροπιμιtis necessariis personis, vel his, qui sua sponte vos defendere volebant, nonec etentitus esierationibus, qui vobis tutores , aut etiraIores dati erant, Iiberati se ia munere ius funι : ne eis circumvonisse Iudicis religionem pro-st, Praefer Provinciae audiet vos , o si sinustum deeremis Detorsisse eos amparuerit , exinde ad eos periculum administrationis pertinere prontiηciabit,eκ quo dati sunt se . Utroque interim pollice obsigno judicIum , quod super hoc casu protulit Author, si demas id, quod de praescriptiorie dixit. Et hoc nedum propter ea, quae annotavi super Dubio I. tit. proxIme princed. , sed etiam quia Author ipse in Angulica secus opinatus est . Verbo enim sententia num. S. hunc eundem casum proponens , ad restitutionem teneri constituit, sicuti hic docet Nisi post sententiam re ore debito b na fide praescripsisset . Si hac de re iustus judicium postulas, ipsum acc pe a S. Beruardino Τci. I. serni. 34. caD I. - Sed quid de illo, pro quo im juste sententia lata est: numquid restituere obligatur λ DIcendum secundum omnes Doeiores , quod , si hahuit malam conscientiam dum pendebat Iia tigium , restituere obligatur: neque sententia eum detendit, sicut dicitur de praescriptione Extra de praescriptionibus cap. final. Si per falsos testes , vel falsa instrumenta , vel falsas allegationes scienter obtinuit , tenebitur in perpetuum, ut habetur in L. r. C. Si ex fessis aderationibus. Sed si ante senteutiam non habuit conscientiam malam, sed postea, & non appellavit