장음표시 사용
181쪽
contestatus Derit fecundo I et emptorem . aut donationem recipientem , aut illum , ad quem res aIIo quolibet modo translatae sunt eum , qui tales rerfabet, firme eas habere , post decennii videlicet inter praesentes , vicemnii inter absentes decursum . Si autem ignorat verus alienatarum rerum D minus , o quia res ei competunt , quia alienatio facta est et non aliterstine excludit, nisi per tricennalem pr.escriptionem ἴ non valente dicere eo,
qui res hoe modo postiter , quia ipse bona fide possidet, quando ipse a mala
de possidente .cc aecepit - . Singularis juris prudentia haec est pro tradente malae fidei , & pro possetare mediato rei turtivae. Quoniam quum alienationem rei turtivae , quae transit ad possessorem mediatum , ignorare possit verus Dominus , aut scire o constituitur , quod , quum Dominus id ignorat , praescriptio noa compleatur nisi tricennio , trIginta scilicet annis a quum vero id scit, & agnoscit, & rem non repetit suam, compleatur praescriptio tempore ordinario . Et hoc postremum , ut reor , ad puniendam veri Domiui negligentiam , quod unum ex niotivis est, ob quae praetcriptio tuit inducta. Ex hac Novella magis Ira agisque confirmatum o des , quod supra dixi, vidulicet possessbrem mediatum rei turtivae, & binnae fidei, eandem tempore extraordinario posse praescribere. Ne mireris, quod Author quintam conditionem adsignans justum titulum posuerit verum, uo.i putativum, nec taliam . Locutus ipse est servando verba legis ultimae C. de Uucapione pro haerede , quam hic appellat , & quae ita habet - Psucapio non praecedente vero titulo procedere non potest . mxFU Ieriaua lgi mr ipse . sicuti Ieoem hane supra exposui An- notatione praeced. , ubi de titulo , titulum scilicet verum esse debere . prout opponitur Iajusto, noa vero prout Oppoctitur justo , licet non vero, sed colorato duntaxat , aut putativo . Ita re ipsa se ipsum exse,suit Author in Angelica ver. Psucapio num. a. scribens ' Item titulus verus, non pi tativus , nec falsus 1f. pro legato L. 2. α , C. de usucapione pro A pede
L. finali, di ibi Azo . Et qui sint veri tituli, infra subjiciam . Si tamen
esset putati ete verus titulus ex errore facii, non iuris , non impediret,
ut L. t. C. de Uue apione pro dote, & L. Rucii et uigo ff. pro emptore , &I. . & ult. F. pro irgato - . Haec illo. Ita titulum ad praescript ionem necessarium exponit Anactetus iii lib. 2. Decretal. tit. 26. num. I 26. Inquiens
Siquidem , ut notat Glossa in cap. di diligenti verticulo justus iitultis hoc
titulo , & Abbas ibidem num. 23. , ad praescriptionem non requiritur j shus titulus , qui in veritate sit talis , seu per quem tra asseratur rei dominium : sed suescit putati s , sive , ut alii loquuntur , coloratus , vel praesumptus . Et talis titulus pro tanto dicitur justus , quia concurrente bona fide possidentis causam praescribendi: licet in veritate non sit iusius ἱalioquin enim nulla opus ibret praescriptione. Hactenus Anactetus .
182쪽
VIcesimus octavus Titulus, qui est de Judiciis , continet duodecim quaestiones , seu duodecim Dubia.
Pai MuM DUBIuM . Utrum falsus testis teneatur de om-ui damno Respondeo , quod sic , & quidem de omni damno , quod intulit parti, contra quam falsum testimonium dixit. Nec distinguo , utrum fuerit examina ius , vel non ; indistincte enim tenetur in Conscientia de omni damno , quod alius non
habuisset sine ipso. Concordant Hostiensis , Monaldus , &Petrus Casuel tit. Resituris. Facit ad hoc T. de calmaem toribus L. Et generaliter S. Lllud, & Extra de injuriis cap. finali , & II. q- 4. cap. Si quis in atrio . Nec solum dicitur falsus testis , qui dicit falsum, sed etiam qui supprimit Veritatem , quando eam dicere tenetur ; & ideo similiter obligatur L. NHIuω- C. de testibus, II. q. 3. cap. sevis
quis metu , 3. q. s. cap. Nihilominus. De hoc vide Dubium 3Σ. tit. Ιχ. & nota, quod ille , qui non vult verum testimonium dicere , quum debeat , S teneatur , nisi accepta laecunia , tenetur ilIam restituere: & secundnm Hosti ensem a testimonio repellitur conviolus L. 3. S. Lege T. de test,hus , & 4. q. f. Lege Iulia . Potest tamen expensas suas recipere q. q. 3. S. Liberi menturis.
1 Huius impietatis gravitatem exhibet Deus Provem. v. I 6. &seq. - Sex Dat , quae odit D-inuet , di septim- detestatur anima ejus et ociaos furi es, Ilvuam mendacem , manu undentes innoxium sis uixere , cor machinans cognationer pesimas, pedes Peuces ad currendum in maIum . proferentem mendiacia testem fallaceis, o euus, qui semisar Inter fratres dμscordia - : & ibid. cap. x s. v. s. - vsis falsas non erit impuni tis qui mendacio loquitur , non effugiet - . Apposite quapropter S. Bonavetitura MDieta
183쪽
Dieta sali itis tit. 1. de poenitentia cap. 7. Et nota , quod falsus testis tribtis personis est obnoxim , ut dicit Isidorus de summo bono; est eniυι οβηο-xius Deo, quem contemΠic οῦ udici , queω decipit et st proximo, quem Iaedit. arandaY est sicur denoriur fassus, vel potiar ficut fessus monetarius , qui fabricat fugain mo etum et D talis de jure punitur morte aetcrna iuxta ilIud: perdes omnes qui loquuntur mendaciuω - . Simile est, quod legitur E te, de crimine fas cap. r. - Isidicus restis tribus personis est obnoxius et rimum Deo , cuiui praesertium contemnit; inde Iudici, quem mentiendo ID Iit: triti emo innocenti, quem falso testiwonio laedit. Pterque reus est, o qui oeritatem occultat, qui meudocium dicit : quia θ iue prodesse nox τώIt, ἐν iste nocere desidera - . Merito igitur Fabianus Summus Ponti lex q. r. cap. is. - micumque sciem se pejeraverit , quadraginta dies in pane σsquo , θ' septem seque'tei σπηο, ρα iteat , is numquam sit De parni en-ria, o numquam in testimo tum recipiatur ἰ communionem ramea post haec
Author dicit primo, quod testificans salsum , seu iaIsus testis tenetur de omni damno , quod exinde evenit proximo. Ratio est: quia hic pra
ter per jurium nam, ut adnotat S. Thomas 2. E. q. 7 o. an. 4. In corpore
testes non admittuntur nisi iurati peccat contra justitiam , quum sit vera causa , cur innocens damnum patiatur . Iure iccirco Cregorius IX. Extrade injuriis θ damno dato cap. ult. - di cti a tua datum est daωnum, cui injuria irrogara jure super his satisfacere te oportet - . Et S. rnar
Dicit secundo , quod ad idem tenetur , etiamsi non tuerit examia
tus, videlicet quamvis falsum di erit no. i ta judicio, sed extra iudie Ium . In tenue fateor . falsum testimo.ὶiu in in judicio peccatum gravius esse , quam illiid idem extra iudicium: quum in judicio semper mortale peccatum sit, veniale autem quandoquc ussu possit ς Atra judicium , dum vidclicet absunt periurium, & injustitia. Ita cum Lommuni S. Thomas h. a. q. 7 o. art. . in corpore se Dicendum , quod Dira romonium halet tripliceis defcrisit rem. uno modo ex periurio , quio ulci non ad inittuntur nis juriari: θ
hoe temper est teccatuis mortale, Alio . modo ex violatione justitie: st Boeinodo est peccatum inortale in suo ge ere , sicut o quaeliset iri stitia . E ideo in praecepto Decalogi sub hac forma ivterdicitur fui cim testiminitim, cum
dicitur modi 1ο. : loqueris contra proximum tuuis fessum testimonium.
N n enim ccxιra aliquem fucit , qui eum ob lxjuria facienda impedii, sed fitiis qui ei fuam justitiam tollit. Tertio modo ex usa fulsitate , fecundum quod omne isendacium est peccatuis : ex hoe non habet Dotiis sepiwο-njum, quod semper fit peccatuπ mortuiς - . Ait quum hic agatur de damno
184쪽
proximo illato , nil refert , quod Irrogatum si ierit per pesce alium gravius vel levius r dummodo re ipsa idem da mirum fuerit irrogatum . Dicit tertio, quod falsiis testis habendus etiam ille est, qui veritatem suppri init, seu occultat, quando eam aperire tenetur. Vere scripsit Cate chismus Romanus de oclavo praecepto num. I 6. - Nam praecepti vis ea est, Di non solum prohibeat falsiim testimonium , sed verum etiam dici imperet . Est enim in humanis rebus maximus usus veri testimonii, quod sunt innumerabiles res , quas a nobis ignorari necesse sit , nisi eas ex testiuis fide cognoscamus . Qitare nihil tam necessarium est, quam testimoniorum veritas in iis rebus , quas nec ipsi scimus , neque tamen licet ignorare. De qum extat illa S. Augustini sententia se veritatem oceuItat, o qui dicit mendacium, uterqtae reus est ; ille quia prodesse non visit, Bis quia nocere desiderat - . Linet vero interdum verum tacere, sed extra judicium. Nam l.i judicio , ubi testis legitime interrogatur a Iudice, vera omnino patefacienda sunt. Quo loco cavendum tamen est testibus , ne suae meminriae nimium confisi, quod exploratum non habent, id pro certo a firment Hactenus Catechismus . Consulto ait Author, qualido veritatem dicere t netur; non enim eam semper aperire , & confiteri cogimur; immo quai do ne eandem occultare possiimus extra judicium , ut aἰt Catechismus,& in judicio ipso, ut inferius dicam , quando scilicet quis lineti time uon
interrogatur . Dc casu Ruthoris egregie S. Bemardinus To. I. serm. 34. cap. . versus finem - Tertio non manifestando : σ hoe feciandum Scotum gratiis quis requisiim in judicis, ut fententialiter rer furto μ/Iuras , vel alse
ter initiste detenta possit restitui Domino Do ; di ramea vertis eis dicendo non imminet sibi periculum flatus , seu personae suae e fatis , inquain , non m nI festando , omne domπum , quod inde sequi: tir , MD Iaris facere obligatur.
BIS. Ee όδε patet, quoil negans in Iudicio testimonium perHilere in altorius detriisextum, ei ad restis uti65rm recepti damni cbitratus es- . Accipe capita hic a S. Bernardino indicata se cum fure partitur , occidit ansemiam suam. Non fur sesuis, sed ille reos Menetur , qui furat eo citis quaerente possessore non iadicat- Hieronymus Extra de furtis se . λι sequis metu exim liber potestatis veritatem occultat , iram Dei super se provocat, quia magis uinet howineis , quam Deuw in Augustinus cap. Suisquis. Quum S. Bernardinus de eo loquatur, qui interrogatus in judicio, testimonium serru recusat, aut veritatem reticut , & occultate inquiri potest , an ad restitutionem quoque teneatur , qui legitime citatus a Judice, fugam arripit, ne testimonium terat: itemque ille, qui fuga se subtrahit, antequam citetur a Iudice λ Sermo hic non est , an ita operans, violet junkiam legalem , & peccet contra charitatem , contra obedientiam legitimo Superiori debitam. Id iii co i fesso est apud omnes , quia in primo casu expresse inobediens est justo Superioris mandato , tacite autem , dc
185쪽
virtualiter In secundo. In utroque postmodum recusat adiuvare proximum telii inoaio suo indigentem , ne ex non obtenta maniles attini e veritatis deis trimentum patiatur . Dissident duntaxat , an in hisce duohus casibus teneatur ad restitutionem damai extude proximo obvenientis e nam Cuassati cuni aliis de r. Decal. praecepto g. 4. num. s. pro virili parte tuetur , in neutro violari justitiam commutativam , sed unice legalem et Colletus exadeerso in suis Institui. de g. Decal. praecepto art. 3. sect. a. Dico a. arbu ratur , in utroque casu violari etiam justitiam commutati in , dc sic cultantem, vel se subindentem , teneri ad rest utionem e Gabr. demum
Antoine de obligationibus specialibus cap. q. 3. q. teneri dicit se ocis cultantem In primo casu , non autem teneri eum , qui se subtrahit in s eundo. Tutior certe est sententia Petri Colleti , & suo etiam judicio pro. babilior e quia in utroque casu sic operans dolose agit , & re ipsa nocet parti, quae legum admui kulo auxilium ipsius implorat, aut implorare pos.set. Nihilo tamen minus non videtur coate maeada sententia Gabr. xuo,
ne , quae inter duas extremas Colleti, & Cuniliati est veluti media .. Em quomodo probat, quod ad restitutionem teneatur testis qui Iegitime e latus se occultat, & fugam arripit, ne examini subjiciatur- Quia Respublica imponit onus , ac ossicium ferendi testimonium poli citationem; &sic qui aliquid scit, tenetur ex ossicio sibi imposito tamquam publica qua dam persona veritatem testari : sicut qui a Republica invitus constituer vir Iudex teneretur ex justitia iudicare . Praeterea lex ac justum praece ptum' usticis exibra ἐε actor ἔ-ωo-ius ad testimonium alterius . Alioquia quilibet sepe frustra ius haberet implorandi auctoritatem Iudicis . Quares testis veritatem taceat, injuriam facit; & sic tenetur resarcire damnum inde parti laeta secutum - . Haec ille. Ea quomodo ostendit , quod non teneatur, qui se subtrahit antequam legitime citetur - Quod si fugias, vel te occultes , antequam citeris ad testificandum, juxta multos peccas etiam contra justitiam, & teneris ad restitutionem . Sed hoc negant alii , eo quod ius , quod oritur parti ex tuo testimonio , procedat ex solo praec seo, & praeceptum non obliget antequam sit impositum . Peccas tamen saltem contra charitatem : nam haec obligat ad impediendum grave dam num injustum proximi, cum potest impediri saltem sine gravi nostro damno - . Haec idem .
Dixi supra: quod In iudicio tenetur testis aperire veritatem, dum le-gἰtime interroratur . Legitime autem interrogatus censetur , cum res m
ni testa et , vel de ea intamia aliqua praeeitit . Audias quaeso super haere S. Thomam 2. a. q. 72- art. r. in corpore , qui Optime more suo distii xit, quando teneatur quis testimonium ferre , & quando ad id non obligetur - Dicendum , quod in testimonio ferendo diis inguendum est e quia aliquando requiritur teli imonium alicujus , aliquando non requiritur . Sixequiritur testimoni uin alicujus subditi auctoritate superioris , cui in his,
186쪽
at justItiam pertinent, obedire tenetur , non est dubium , quin t neatur testimonium ferre in his , quibus secundum ordinem juris testim nium ab eo exigitur, puta In manifestis , & in his de quibus infamia prineessit. Si autem exigitur ab eo testimonium in aliis, puta in occultis, &de quibus Infamia non praecessit, non tenetur ad testificandum . Si vero requiritur ejus testimonium non auctoritate Superioris , cui obed;re tenetur , tunc distinguendum est e quia si testimoniuin requiratur ad liberat dum hominem vel ab injusta morte , seu poena quacumque , vel a salsa latamia , vel ab aliquo damno, tunc tenetur homo ad testificandum. Et, s ejus testimon Ilim non requiritur , tenetur facere quod in se est, ut v ritatem denuntiet alicui, qui ad hoc possit prodesse. Dicitur enim in Psal. 3r. - Eripite pauperem, F erexuis de isanti peccatoris Iu erate -& Pr
verta a . - Erue e I , qui ducasIur ad mortem - . Et Rom. I. dicitur
Digni fiant morte non solum qui faciunι, sed etiam qui eo en tau facient
δω - . Unde dicit Glossa - Consentire est facere, cum po is redarguere - . Super his vero, quae pertinent ad condemnationem alicujus, nota tenetur aliquis ferre testii nonium, nisi cum a Superiore compellitur secundum odiddiem juris et quia, si circa hoc veritas occultetur, nulli ex hoc speciale damnum nascitur. Vel si immineat periculum accusatori , non est curandum et quia ipse in hoc periculum sponte se ingessit - . Haetenus Angeliincus Doctor.
Dicit Author quarto , quod qui accipit pecuniam , ut testimonium
ferat, eam tenetur restituere , & de hoc convieius repellitur a testIlii .i
ferendo. Certis inium est hunc ex stricta coascientia teneri ad eandem reis stituendam , squJdem peccavit contra justitiam et quum non potiori jure Iiaceat testi aliquam sibi meuniae summam tamquam pretium sui testimonii vindicare, quam Judici suam sententiam vendere. Et iccirco jure optimo S. Augustinus I s. q. s. Tap. Non sane se Sed non ideo deflet Iudex pendere iustum juditium , aut resus verum test fηium, quia vendit advιeartis j patriciatum, jur I erum veruω conpilam. Ilii enim rater utramque partem ad examen admhentur, dii ex una parte tonsistunt. cum autem Ddicia direptiscnia , quae nec jusa , nec vera vendenda sant, in*ua o fossa temdiantur , mulso Icelero ius utique petivnia fumitur , quia scelerate etiam, quamvis a vcIentibus, datur-. Riod postmodum teliis de hoc convictus a teltimonio ferendo sit repellendus , Id sancitum est legibus ab Auctore laudatis, L. scilicet g. q. s. ff. de tepiJur - Lege Iulia de τι eavetur, ne Bae lege in reuis :estimonitim dicere liceret , qtii quive ob restimonisis dicendum , veI non dieendum , pectinium accepisse judicaris , ses consistis erit - , quae lex in sacrum Canonem de verbo ad verbum translata est. dc adprobata 14. q. g. cap.,*. g. , Id est Iege Ivita . Sed cui pecunia haec restituenda est y Respoudet Astesanus lib. r. iit. 37. art. 6. inquiens- Pecunia vero data non restituetur et , qui turpiter de
187쪽
elit, quia ei obstat propria turpitudo, ut In cap. Non sane , sed eἰ , eu-jus i.ijitria data videtur, I. I. Iubemur se. Haec ille . Excipe casum , in quo datur pecunia , ut testimonium quis smpliciter ierat , non vero ut testimo itum salsum ierat. & iniquum . De hoc enim casu , subdit Ast sinus ibidem - Dici potest: in hoc casu secundum Goslaedum, quod ille, qui dedit cain, repetere potes , si non dedit eam animo, ut testem codirumperet , sed ut sibi justitiam conservaret . Arguitur Extra de Simonia cap. Diissus, & I . q. s. cap. Non sane. Haec idem. Haec pene omniaco i firmat S. Anton Inus pari. h. tit. r. cap. 19. I. . t utens- Τert:o peccatum committitur , & mortale , cum pecunia accipitur pro testimo ito ferendo , etiamsi pro testimonio veritatis. Et ratio hujus es , quia expresse tacit contra jura, cum hoc prohibeant , & valde juste , ad vitandum corruptionem veritatis propter pecuniam . Unde dicit Rugustinus , quo non licet testi vendere verum testimatum , 14. q. s. Non fane. Et multo
magis peccat , cum accepit testis pecuniam ad falsitatem dicendam , vel occultandam veritatem . Potest tamen testis accipere expensas tantum ab
ec , qui eum producit e puta si ex testimonio ferendo dietam facit , vel etiam operam suam, & lucrum dimittit, & hujusmodi, 4. q. p. l. Ventn-ris. Accipiendo autem pecuniam pro testimonio, restituat ei, a quo accepit, nisi ille dedisset ad corrumpendum testem e nam tunc ei debet da ri , in cujus injuriam accepit, vel pauperibus emetari - . Hactenus S. A
aut ut injustam causam , seu advocationetu pro eo ducat, συν injustui, due ἰum faciat, si v joctiis v I bellum. Nil enim forato , veJ confinitium potestifcite retineri, nisi tenearis propter siliquam ea/sum justanet, ur tuta propteroauperiem propriam sublevanduis, cr hoc de licentia fui Confessoris . Ne tietataeen reddendum est danti, ficut dit rutv est, sed pauperibus erogandum , eo
quod cum utriusque et, a s datum . Dicit ultimo Author , qu&d testis tuta conscientia potest petere , &recipere expensas , si quas agere cogitur pro ferendo testimonio ad petitionem partis r puta si propter distantiam loci , ad quem se debet trans- cerre , ut se se coram Judice sistat , aliquid expendere debeat in victu , vel equitatis: aut si , cum artifex ipse si , per aliquot dies laborare nequeat. Id sancitum legimus 4. q. g. cap. I. g. 4o. - Venturis stirem ad ju dictuis per accus Morem, in I ak iis, per quos fuerant posmIsti, fumptus conrperente, εχ ins=enttir , etiamsi in petuniaris eatio M alterutra parte restes prodticenili sint - r quod & probavit Bonifacius VIII. de Referiptis in Sexto cap. II. q. R. - Pro ferendo qucque testimonio spraetexIu cuus aliqui alios fraudatenter inIerdtiis a Iudicibus vocari procurant, ut eos Iabcrifas ct ex prosia fatuent, aut extorqueunt alsquid ab eisdem nullum tiliarenur eoo cer , xis quando condiris , partis causae requirexr. Sed nec tune nisi s
188쪽
ministrari expensas . iae res hic primo . An testis legitime interrogatus teneatur revelare . ea , quae sibi si ib secreto commissa sunt λRespondet S. Thomas a. a. q. 7 o. ait. I. ad 2. - Dicendam , quod de uis, nae homisi sint commissa in secreto per Coηfessionem , nuIIo modo delet testimentum ferre et quia hut wodi non scit ut homo , sed ramqtiam De minister, is majus est νinculam Sacramenti quolibet hominis praecepto. ea ea vero , quae aliter Homini fus secreto coismittuntur, distinguendum est . mandeque eηim Dut talia, quae statim , cum ad noritiais hominis venerint homo eia manifestare tenetur z puta fi pertinen ad corruptionem MDDudinis spiriiualem , veI corporalem , veι In grave daωnuis alicujus semonae , vel F qtiid aliud est ι Umcdi , quod quis propaIare tenetur vec testificando , vel denuntiando . Et con ra hoe desitum oblitari non potest per secreti eommissim e quia in Θος frangeret fidem, quam alteri debet. Inuxiloque vero sum tulia, quac quo prodere non tenetur e unde potest otiigari ex hoc qued sibi fib secreto comwittuntur; tune ntilio modo teneIur ea proder etiam ex praecepto superioris , quia servare fidem est de iure naturali . N hii auIem potest praecipi homini contra id , quod est ιla jure naturali . Ratio hujus postremi potissima esse potest: quia, si secus esset ς peccatores a co.isilio petendo averterentur, & exande non lum desperatio , sed alta anulta sequi possent incommoda . Iudicis igitur intentio esse non potest,
ill tunc quis revelet et quum bonum publiciam , & civilis societatis cotis servatio exigant oppositum , nempe quod in eo casu secretum omnino se vetur. Secus opinatus est S. Bonaventura in A. dist. 2I. art. a. q. I. proposnem seribens - Ad iliud quod ιficitur , quod promittit habere secretam, cum audir, serum est is suis ConfeMionem, O illud eatenus quatenus sic se
tur; gliter non promittit . Et fl etiam proruitteret , tibi verum, vel ob dientia praeciperet revelari, potest promiso , vel juramenture nullum esse - . Diiscrepantes hujusmodi opiniones componere conatur Author in Angelicaver. Testis num. gr. , & recitata S. Bouaventurae doctrina , subdit Sed tu concorda vertiis, quando Siserior loc requirit ex aliquo bono respectu , θυι pater provideat : dictum S. Noruae inreliei ur , quando solum ut puniat .
Quae res secundo . An idem testis teneatur revelare , quod jure iuram do promisit se non revelaturum alicui λου. Ita sane , & id pluries a Summis Pontificibus suit decIaratum rnempe ab Alex. III. Extra de tesmus θ' attestationibus cap. I 8. Inlima-τiι R. Praes fvser, quod G. Ciericus Capellaηtim ejus, θ' alios quamplures de testibus suis iuramento coastrinxit, quod testimonium , confluum , uux Iium contra iuuis non praeberent eideis . Ideoque ivjuvimus , ut si restim nium eortiis publicattiari non est, nec est abrentincisi testiatis , eos , qui
189쪽
fini juramento adstricti, ct estor, si necesse fuerit, idoneor, is temmonis.
recipere non postponas - . Ratio is victa ea est, quam adteri Glossa ibidem super ver. Iuramento - Cum illud juramentum illicitum tuerit , & sine
peccato servari non posset, cum celare veritatem sit peccatum mortale gr.
q. s. trisquis , intra de crimine Dis cap. I. , & denunciandi sunt illo jur
mento non teneri , intra Constiturus , & est expressiim intra de accusati
ἔntra de iureiurando , Sicut r. Ergo nec testimonio , ut hla dicit - Hacteis nus Glossa . Item ab Inno. III. ibid. cap. 4s. - Cum quosdam induxeriηι ad krandum, ne adversus Archiepiscopum oliquid dicerent , O plios miais σterroribus a testimoηIo perhibendo arcere nitantur: nos ex o ἰρ ηοstro δε- per hoc providere soleater , mandamu1, ut generaIem ferar excommuniescio xis sentencssam in omnes, qui impediwentsin aliquod ipsi M. praestare praesin Verins in restibus producendis. Ilios autem, quos, ut risum est, jurasse compiteris , quod contra Archiepiscopum nil dicerent, denunties Dramento hujusmodi non teneri - . Vide super hoc , si placet , Panormitanum in cap. D- timavis, de quo supra , & Ioannem Pontasum ver. Isis casu 3. Merito quidem Id tu in constitii tum et quia , si secus esset , delicta omnia , quin tumuis enormia, facili via remanere ut impunita, & juramentum esset vim culum Iniquitatis. Iure quapropter S. Bonaventura loco proxime laudato -Pη de F τidissem pr xi tiis peccantem taIι peccato , quod reneor dicere Sinperiori : si jurem sbi non dicere , ncn a Bisor ; immo dicere opori et, refacienda est paenitentia de inertario. Iro eo qtiod contra justitiam juravi.
Quaeres teri ci . An idem teliis veritatem aperire μει. tur , si testis
unicus ipse sit, & res , de qua agitur, alteri noa sit nota B. Gravissima est hujiismodi quae: io . de Doctores super ea in oppostas abeunt senteutias . De ipsa scribit Colletus in suis Littitutionibus des. Decal. praecepto cap. g. art. q. secto a. Dico prἰmo - An autem iuridice interrogatus censeatur , & proin veritatem aperire debeat teitis uuicus , gravis est quaestio , dc admodum agitata. Sane si mihi de Superioris v luntate conitaret, censerem a peccato vacare, qui humiliter obsequeretur. Stridie tamen in re tam intricata ad revelandum adigere non auderem, nisi
ageretur de resarcienda gravi injustitia , aut de avertendo damno Impe denti seu Reipublicae , seu privato et modo indubium loret rem , de qua agitur, prorsus occultam es. - . Haec ille. Dubio procul sitnul atque res, de qua agitur, caeteris aliis omnino occulta est , nec de ea praecedit aliqua vel minima infamia: Iudex no a interrogat servato ordine juris; peccat immo abutens officio Iudicis. Ipsi igitur non tenetur obtemperare tostis, qui Iccirco illaesa conscientia potest occultare veritatem , dummodo alicui damnum inde non obveniat, aut injuria. Quaeres quarto. Anteitis, qui ex malitia , vel culpabili Inadvertemtia salsum testimo itum dixit , teneatur illud revocare cum pari damno,& periculo, si opus esset, ctiam propriae vitae b. The
190쪽
Theolo l omnes uno ore confirmant, quod scribit Cabassutius Iuris Carion. Theor. & prax. lib. 4. cap. num. 6. - Si eae falsa depositionaretit versetur Ia periculo vitae , tenetur testis sicut er ealumniostir ae fatorudieem certurae facere de ealumnia, falsitate, onmemque operam adhibere , tir reti. eri ut elisis euis periculo propriae vitae . Num in pari crimFue potior est ιnnocentis conditio, quam euIumniatoris, aut alterius, quI Damalitia immeritam howineis su id perietitam adegit - . Conveniunt pariter Uium teneri ad resarcienda omnia damna inde secuta ; In cujus rei probat Ioaem Author in Angelica ver. Testis num. 3 o. allegat L. Et generalirer IIIud ff. de calumniatoribus , & 17. q. 4. cap. Si quis in atrio , in quo sic legitur - SI quIr in atrio Ecclesiae punam commistit, adit homicidium fo-ςIι , quicquid pro emunitate violata emendandum est, ahario solvatur , cini,sitiisque fuerit Ecclesia ilia - . Egregie quapropter S. Antoninu2 parti a. tit. r. cap. 19. q. 7. - τυ cando insuper fasstim advertenter , tenetur ad restitutionein cmulum , qu/σ exInde previmus amis prcpter ejus testimonitim , ρ. 6. SI RES, a. q. r. IVDΤ, Μ - . Idem scripsit S. Berna Milius To. r. serm. 94. cap. I. , quem jam supra protuli , & iterum proterre juvat SI iis per dictum falsorum restium aliqua pari a feris causam suam , tene tur restituere rotum damnum ei, qui damnificatus es. Arguitur 37. q. . SI
vicem duntaxat dissident , an teneatur revocare quod dixit, etiam in casu, In quo nulla spes adesset, quod revocatio esset profutura. Cuniliati de S.
Decal. praecepto t. q. num. 4. sentent Iain tuetur negativam striuem - Testis sei ex Mauria, vel ex eulpasiti inadvertentia fiasum deponent, tenetur od omnia damna ex falsa testificatione secura, ut pareι: quia est eorum cti pabilis ea a incox. Idcirco tenetur quam pHωum revocare rest critiis, flexiet ora, quod revocatio fit profutura - . Idem pro certo habet Gabri Aminiae de obligationibus cap. s. M. I. q. a. brevibus haec omnia complectem Preter periurium peccat contra iustitia , ct tenetur resarcire cruria da wns inde sectita ; -ms er revocare testimoniuis eum pari stio damno, is pericula etiam vitae, si accusatus de es periclitetur, re retractauo tutetur profuim
ra - . Haec tame a doctrina non arridet Patri Concinae ; & Iecirco eam in Salmanticensi a improbat lib. xo. in Decati Dissere. I. cap. I. num. 6. scr, be - Lex retractationis non ita ab essem pendet, ut hoc frustrato illa evanescat. Sed natura impossum , & calumitae talis es , ut, quoties innocenti retractatio non nocet, debeat calumia aboleri. Accedit, quod , licet retractatio inutilix sit ad subtrahendum supplicioe innocentem , frustr nea tamen non est ad famam redintegrandam . Denique testis salsis, ut
suae consulat sal ti , ea omnia praestare debet qua sibi possibilia sunt. Retractare falsitatem in judicio juramento assertam valet. Qua ergo lege ab hoc implendo debito liberatur Quia haec retraetatio ad uin elitem su ducendum uit lictae metue non coiiducit At tametsi huic fini idonea non