Historiarum anatomicarum centuria I et II, III, IV

271쪽

αέι THolΜAE BART Π o LIM 1 lducuntur. Color flaVescens. CaVum circa radi cem. Mas solus cornu isto solo Visitur, femini in reliquis mari simillima sine cornu. lAfricani magnum huic cornu statuunt pretuum ob virtutes de cantatas. Contra Venena

omnia illud exhibent,tam intus sumptum quam extra. Fera antequam bibat, semper cornu aquis mergit, quae eXinde plane turbanter. Unde iis colae cornu adhibituri, apicem cum fasciculo pilorum aquis mergunt, eX quo deinde aquam salutis gratia exsugunt. Aqua fasciculo immerso ebullit, sicut id omnibus siccis usu venit, Unbcornu fossili, calcinatis cornibus, & de veterum Monocerote fama fert. lta Caro Μonocerotis Africani non ingrati sapο- lfis, recenter cocta comesta, Iepram curat. Pili lCaudae in pulverem cremati, & in vino Hisponico assumpti, Dysentericis prodest. Monocerotis hoc genus nunquam descrip tum aut depictum fuit. Veterum Monoceros cum leone & equo communia habebat multa, nigro cornu. Africanum equo vix dissimile. Nec Asinus Monoceros est, quem in Africa reperiri Herodotis 8c 'Solinis scribunt. Quanquam enim di ibi inveniri Asinos sylvestres & domesticοῖ bicornes consentiat Magellanicus noster, di*a' rem tamen ab hoc Unicornu faciem demo strat.Nec Amphibion est Africanum descriptum

272쪽

HIs Τ. CENT, II. posteriores similes sunt anterioribus, nee cornu illi est mobile. Monstroi Magellanico singulas Unicornuum ex Aliso vando M DUO figurast

sed nullam propius accedere assimoit, quani Equum Monocerotem Tab. X. Ionsioni depitactum, nisi quod ungulis sit solidis sospes.

Monstrum credidi,sed fidem fecit Afer omnia Unicornua hac facie comparere, sibi simillima. Navis praefectus Petrus Schultetius n stras con firmavit in Africa idem sibi narratum Lepius ab Incolis. Ita Africa semper aliquid novi. Rela tioni novae fidem plena spondemus, quando ex condi isto unicornu ipsum ad Serenissimum Rege nostrum Marchio Magellanicus transmiserit. His TOR 1Α LXII.

CHamaelaontem vidi vivum Romae apud Equitem magum Cassanum a Puteo, Ppsulae inclusum,& Patavii apud Μonachum Franciscanuex A gypto allatum. Animal innoxium,& si ad Iumen solis vel diei opponatur, fere translucens. Oculorum orbes, quod mirum,in diversas partes flectit, unoq; momento dextrum 'oculum potis est ad anteriora movere dc sinistrum ad posterio ra, imo elevato capite ocul orum beneficio tergum suum intuetur, quod nobis natura deneg χῖ Vit.

273쪽

2 6 ΤΠOMAE BARTHOLINI vit. Lingua tam longa, ut longitudinem totiugcorporis fere exaequet. Complicata illla in ore

latet annulorum instar, quam totam explicat emittitq; nictu oculi ad captandas muscas , fota micas &e. Muscae. Vero facile adhaerent muco linguae lubricae, &sequuntur captantis ductum. Hinc errasse Veteres apparet,qui uno ore ChamseIeontem aere solo vivere prodiderunt. Ita Pli nius i. 8. c. 33. solus animalium nec cibo nec potu tur, nec alio quam aeris limento. Sed nata

opinio inde, quod chamaeleoni maximus sit pultimo, uhdo multo aere indiget, & humidum anum i diu famem ferat Dentes acuti sed parvi. Cutem maculae distinguunt, quae quosVis colores vicinos imbibunt, viridem facillime & nigrum, difficilius rubrum. Mutatio haec colorum suas habet periodos, sicut Io Vngius mihi retullit, qui

plures chamaeleones in Aigypto Vidit.Nam mane & circa vesperam Virides colores ostendit, cir ca meridiem ad nigrorem Vergit, circa noctem pallet, media nocte candicat, Chamaeleonem a nobis Romae visum, postea riuum, consilio Jaudati Equitis aperuit Anatomicus R manus D. Dominicvi P naro ,diligenterq; singula animalis interiora scrutatus est, & brevem totius Anatomen Vernacula lingua edidit. Observavit autem oculos musculis destitutos, motum in

omnem partem nancisci a membranae corrugatione quae fibrarum circularium, beneficio conm

i tracta

274쪽

tracta oculum trahit quocunq; est movendus,sicut frons alioquin corrugari solet, Nervi opticiua cerebro enati statim dividuntur, ut singuli ad

suum oculum vergant, nunquam conjunguntur seu confunduntur, quemadmodum in homine. Hinc oculi unius motum alter non latim sequi

tur. Laxi sunt, non tens, ut ad posteriora sine ruptura reflecti pol sint. Linguam invenit non esse aliud, quam canalem conV um in exortu &prope sinem carnosum,spongiosum,& Viscosum, in cujus canalis medio transit funiculus, qui e tenditur & contrahitur instar chordae testudinis,

inseriturq; in linguae finem, quum ab osse hyo de sumat initium. Ossis hyoidis alia quamin homino fabrica, nam pars ejus extenditur in Iongum insinuatque se in linguae conemitatem, ut instar gladii in vagina recondamx. Ab hujus ossis extremo cartilaginoso funiculus ille oritur Ili

g m retrahens.

Liene caret & vesica, nec igitur bibit Chama Ieon, nec mejit, sed aΙimenta ingesta degluti e

demq parum mutata per alvum dejicit, ut natu'rali Lienteria laborare videatur. Reliqua viscera ab humanis vix disserunt. Diaphragma tamen nusquam in Chamaeleone conspicitur. Pulmo nes satis spongiosi, rari & parvi. Viscera exista' um in abdomine spacium occupant,ut abdomen aere potius plenum rideatur, quam visceribus. De Chamaeleonte caetera videantur apud Pli- mi

275쪽

a T Teri cbllum tam arcte recto intestino ne., O ctitur, ut sine cuΙtro separari nequeat.

Hinclaesa alterutra parte utriusq, excrementa lib bertanter se commeant. Saepe eVenit, ut erose vel abrati utrius', pariete carneo, praesertim in partu dissicili, alvi taces per naturalia mulierum purgentur, quod nonnunquam etiam clauso ano nativitatis culpa fit Aenirentis Obs. c. 86- e emplum Dodonaus in Schol. ad Ben .c.' A. Lusitanis Cent. a. Obs Io. & I ercurialis l. I. Morb. Puer. c '. dc Semenis. Me Parisiis prae

setite puellae cuida idem conlisit, & nuper visenari in vico Viridi puerperae. Advocaverat obst tricem non satis exercitatam in his sacris, quae in difficultate partus constitutam, misere dilacera vit. Foetum enim extrahere aggressa,linteamine caput constrinXit , ut Vi ex angustiis maternis eliceret. Suςcessit quidem rudior operatio, sed

sive unguibus sive taxus calcitratione,perruptus fuit

276쪽

Hi s T. CENT. II. et 'fuit communis paries inter Uteri vaginam &re .ctum intestinum. Hinc non solum faeces alvi per vulvam prodiere, sed & lotium praeter Voluntatem. Sex hebdomadibus haec via eXcrementis patuit , quam natura ipsa deinde solidavit, & ad anum sitas remisit sordes, lotio tamen adhuc, ob sphincterem vesicae laesum, non cogitanti exsti,

Scroti in Hydrope perihulosa apertio.

ABbas Cambianus Fontanus in Monasterio

S. Antonii de Vienna Patavii',nobis notus, in eam excreverat corporis magnitudinem, ut partim naturali corporis vasti habitu,partim hydropis Vitio , tonna nostram amplissimam facile exaderet. Ascites vasto corpori adjunctus a gebat aqualiculum ex intemperie hepatis natus. Vino enim generoso libenter delectabatur es &nocte media ad captandum aerem frigidum fur gere assueVerat, fructibusque horariis insigni Voluptate & palati blandimentis vescebatur. Interim dum remedia per Sesam nostrum ad hibentur , pedes salsis humoribus intumuere. qui & scrotum cum glande excoriarunt. V riis non sine successu tenpatis , tandem dOrnum raversus incontinente victus ratione malum reVocavit, scrotumque ita intimuit ut

277쪽

ΤΗΟΜAE BARTIIo LINI vasto aqualiculo propenderet maXimum. Chi urgus sectione imperata vulnus justo majus fecit& profundius,unde gangraenae data occasio.Semtijt post sectionem humorem ad fauces regurgi tantem qui loquendi promptitudinem Abbati ademit. Post breve temporis intervallum infe frioribus partibus a putredine plane nigrescentibus, e Vivis excessit. . HI s T O RI A L X V.

FEbrem Tertianam Epidemiam misiae in

aestate 16sa. grassantem insequutae sunt si tim Dysenteria, & Dor rhaea maligna sine febre, qua trium mensium spacio aliquot millia homi num in urbe occubuerunt. Benignior fuit Dysenteria, sed Diarrhaea seu fluxu galbi pluribus exitiosus. Illa facilius cessit remediis, saec difficulter. . Illam enim eX satiguine, vasis mesent xii vel apertis vel erosis, sedare & adstringere promptius fuit, quam Diarrhaeam ex toto venoso genere seu sanguine in bilem corrupto, vel ut ceribus malignis i' intestinis excitatam. In Dysenteria pura, ex qua eluctati plures nonnunquam sanguis & per vomitum & secessum relectus.

. In Diarrhaea maligna praecessit primum ma' teriae biliosae excretio,deinde successere li9uid. serosae

278쪽

Η1 s T. CENT. II. 2srserota &pituitosae humiditates, tUm porraceae nocte dieque perseverantes, aeruginosae, cum summis doloribus, torminibus, inappetentia & vomitu, qui circa finem Vitae maxime ingravesce

bat, nunquam cessante fluXU.Nonnunquam se guis puruΙentus tanto foetore praeditus excern

batur , ut adstantes infecerit , mesenteriumq; apostematibus refertum certo indicio proderet, atque in his nulli clysteres potuerunt injici, na tura repugnante nec quidquam per rectum in testinum admittente. Rtatem puerilem pari violenxia invasit, ut miratus sim tenera hujusmodi corpuscula tantae bilis flavae & porraceae esse feracia. Sensus reliqui externi de interni ad halitum extremumsemper sani. Ad praecavendum exstirpandumquei malum

Epidemium jussu Regis Augustissimi, cui subdi

torum salus semper est cordi & curae,' Consilium Vernacula lingua in illorum gratiam edidit Facultas nostra Medica, legitima methodo adorn tum, quibus Medicorum praesentia in tanto Libitinae censu non raro deerat, cujus sequuti ductum infiniti ex Orci faucibus sunt erepti. Certatim tamen vulgus sibi remedia finxit.

Ρulte rustici usi , & pomis austeris, & lacte ovillo, vel sero ejusdem lactis. Alii panibus

rubi fructum nigrum miscebant. Fuere qui prae' missis legitimis remediis, in sedando fluxu singular*m ossium quorundam porci usum sunt e perti,

279쪽

232 ΤΠΟΜAE BARTIIo LINI perti, cum accommodatis Alexipharmacis. Civis Halaiensis honestus secreto suo aliquot mille Dysentericos servasse se gloriabatur. Ad

praeservationem Vinum vel cerevisiam absinthi tes commendabat, non Dysenteriae tantum profuturam , sed & Pesti & febri Petechiali saluta rem, si a jejunis tribus vel quatuor horis antep

sum hauriretur. Vinum autum seu cerevisiam

non solo absinthio, sed aliis cardiacis & adstringentibus temperabat, Carduo Benedicto, sum mitatibus centaurii minoris,corticibus Aurantuorum,radice Tormentillae, Cubebis, liis Melis sae, radicibus Helenii, Angelicae,calami, A gemtianae. Ad curationem praesentis fluxus seu albi seu fanguinei, libram semis calidae ceroisiae propinavit adultis aegris, cui summitates absinthii &sal album incoxerat, & nucem moschatam tri tam cochleari ultimo iuperbibendam dabat ; inrifantibus Vero pro ratiota aetatis, cochlearia hujus potus tria, quatuor,Vel sex miscuit. Applausum a multis meruit hoc secreto. sed ferri non potest, quod uΠico remedio & roborantia & a stergeotia & adstringentia incluserit,promiscue que sine aliis . ex Methodo praemittendis , &Dysentericis N Diarrhaea maligna laborantibus exhibuerit. Diversi hi affectus diversam metho' dum postulant. Alioquin fal seu muriam in dy

sentericis laudat Dioscorides l. s. c. 126. I 28. GAE

280쪽

HIs T. CENT. II. as3ynthio temperatum concedit Obs.p. 8 1. seq. Ita varia Varii remediorum genera elegerunt, alii ad adstringentia statim confugere, clysteres & purgantia alii damnare, ungulis subinde fortuna adspirante Ves plures eludente, ad Medicorum opem reversos Vel illis spretis pe

reuntes.

Iohannis te Mons Flandri placia sed repentina

morte extincti cadmer in No comio Leide se 1 63'. apertum, Utrumque dextrum pulmo nis Iobum , sed praecipue inferiorem ostendit nobis consumptu, ut sola membrana externa in ferius residua esset, adeo crassa ut triplo perica dii crassitiem ordinariam aequa erit. Non tamen membranosa haec tota erat tunica, sed interiore facie qua pulmones ambiebat,consistentia instar steVi crassa apparebat, candicans, non absiesilis cartilagineae costarum substantiae, nisi quod obmollitiem digitis contrectata in pulpam resol Veretur. Arcte utroque latere pleurae adnata, in feriore loco ad diaphragma hidalides aliquot ingentes limpida aqua repletas formaVerar, quae fontis instar thoracis dextram partem copia a quarum inundaverant, & Thoracis Hydropem acciVerant. Ρericardium quoque multa aqua