Iohannis Hoornbeek oratio inauguralis de scholis theologicis. Dicta in Academiâ Lugd. Bat. frequentissimo auditorio, die 9. Iunij A.o 1654

31쪽

vel Catecheticarum exercitationum catechesis scholasticae Doctores ac magistri passim nuncuparentur. Quod certe nomen nulli vile videri debet, nisi qui nesciat omnem Euangelii doctrinam catechesim appellari. Ad exemplum Alexandrinae, alibi quoque scholae extitere, Cesareae, ubiis celebris bibliotheca Antiochiae, hic Lucianus presbyter docuit, audientibus ipsum Ario, Nicomediensi episcopo Eusebio Jerosolymis egregiam constituerat Alexander episcopus bibliothecam, ex qua haud parum adjutus in conscribenda Ecclesia historia fuit Eusebius apud Nisibim Syrorum Scho- atque alibi aliae. Constantinopoli magnus

Constantinus, ex veteris Romae aemulatione, Scholas plures instituit, variisque tum studia, tum Professores, ac studiosos privilegiis ornavit & ipse, sequuti eum Impp. Theodosius pret sertim, acValentinianus.' Quo rescripta faciunt de Professoribus o Medicuri ne Constantinopolis infra Romam haberetur, illud de studi tiberabbin urbu Roxnae G Consantinopolis. Sed quemadmodum Romae, ita Constantinopoli, malibi in publicis illis scholis non Theologia docebatur , unde etiam ejus nulla in Edictis illis mentio, sed disciplinae solummodo

artes sicculares, Grammatica, Oratoria, Philose

32쪽

etiam propter studia liberalia illas Scholas adibane

Theologi Gregorius Nazianzenus Caesareensem primo, inde Alexandrinam, postremo Atheniensem, una cum sui altero, Basilio, frequentavit. Sed Scholae Atheniensiis, ubi S Rhetoricam docuit, turpem insolentiam in excipiendis recens advenientibus studiosis, quod hodie fere dicimus deponendu digne reprehendit atque exagitat. Augustinus, relicta Schola Carthaginensi de cujus quoque ' ξ - conqueritur in Confessombi Min suis item de Deijudicio acprovidentis libris, Sal vianus Romanam petiit, quae quam celebris fuerit, etiam lex Valentiniana testatur de studiis liberalibus urbiis Romae Verum, uti diximus , non in illis publicis

scholis Theologia tum tradebatur; sed in Ecclesiis, in Episcopiis, in Monasteriis. Ut enim prima optimaque Ecclesiae facies fuit ante& absque episcopis, saltem absque illo discrimine, authoritate,

qua post sequuta, unde Epistopi irrepserunt post

eos quoq; Monachi, Monasteria: ita studia Theologica tradita primum in Ecci sitit inde in Episeopiis. sive domibus Episcoporii; porro in Monaser u. Ilirus exemplum dedimus in Ecclesia Alexandrina istius accipite in episcopo Constantinopolitano Gregorio Nazianrano, cujus, utpote multis jam studiis,

33쪽

peregrinationibus, variisque in scholis probe in jtructi, audiendi causa, uti Didymi Alexandriam, ita illius Constantinopolim profectum se, eoque usum magistro praeceptore, aliquoties depraedicat Hieronymus Augustinus autem Hipponensis factus sub Valerio episcopo presbyter, monasterium mox erexit intra Ecclesiam, ubi non communem adeo cum suis vitam, quam studia habuit, prisat ' pubbce, in domo , in EccWῖά sacram religionis doctrinam tractavit ex qua schola seu monasterio praestantissimi ubique tum Hipponensi, tum aliis ecclesiis prest,yterii episcopi postulati fuere. Hoc erat veri munus Episcopi, nam factus etiam, im , quod novum erat designatus vivente adhuc Valerio episcopus, nihilo sequius in isthoc

opere perrexit eaque prima facies, hoc institutum monasteriorum fuit, ut studiorum&clericorum essent seminaria Unde Hieronymus scribere ad Rusticum, monachum; ita et ιυ in monasterio, ut clericus esse merearu Multo ten ore disie, quodpoamodum doceas, ininter bonos semper ure meliores. Sub Justiniano Imp. uti ius, ac juris studia vehementer exculta nemo ignorat, vocatis ex Caesareensi, & Berythensi gymnasiis, qui corpus legis formarent, quo hodieque utimur ita eodem tempore, quo illa in Oriente, in Occidente quamvis

34쪽

misere post ultimum Augustulum , a Gothis disecerpto, coepissent etiam studia Theologica in publicas Scholas introduci, volvente saxum hoc Aurelio Cassi odoro,viro illustri, ad Ann. IIxxxv ut in urbe Romana Professores octores choia acciperent

Chrissianae , quemadmodum ipse scribit sed per bella, studiis nimis quam inimica, consilium illud in spongiam incubuit neque obtinere potuit ut ad exemphim schol Nisibilic apud Syros, ubi, quemadmodum hoc tempore scripsit Junilius Africanus,

divina lex per Magistrospubucos, sicut apud alios in mun .

danu stadiis grammatica. etorica, ordine ac regulariter tradebatur professio vigeret in Scholis publicis Theologica. Quae demum introducta temporibus Caroli Magni Hic in muliis regni atque imperii sui locis varia cum Monasteria, tum Canonicatus collegia, Gymnasia seu Academias instruxit, interq; eas Parisiensem, Papiensem seu Ticinensem, Tolosanam,in qua omitti a nobis haudquaquam debet, etiam Arausionensem in Galliis Atque hoc jam tempore in iisdem Scholis, ubi iaculares litterae ac disciplinae, etiam Theologia tradita: eratque curae Episcopalis videre, ut ex praelaripto Imperatoris illud digne fieret. Hinc in Capitulari Imperatoris, monita ad Episcopos , ut Schoia ad filios, s mini tros Ecclesiae in Iruendo, et edocendo non neglia

35쪽

negligantur. Iuxta veterem disciplinam iterum conjungitur utraque institutio, catechesis, minor filiorum, duperior Clericorum. Digna sunt quae in Cabilonensi Synodo , sub Carolo M.

An. lacccxIM. Episcopis imperantur, ut hic audiamus oportet, uisicut Dominus Imperator Carolui, vir

singuiaris mansuetudinis,sortitudinis, prudentiae, justitiaci temperantiae praecepit, scholas conuituant, in tubus litterariasolertia disciplinae oesacrae Scripturae documenta distantur, in tales ibi erudiantur, quibus merito dicatur u Zomino: vos ectissalterrae es qui condimentum plebibus es maleant, ' quorum doctrina nonsolum diversis haeresibus, verum etiam Antichricti monitis ipsi Antichristo rematur, ut merito de litas in Lude Ecclesia dicatur mille c)pe pendent ex ea omnis armatura

sortium. Adeo jam in publicis caeterarum disciplinarum Scholis erudiebantur quoque studiosi Theologiae, qui digne aliquando Ecclesiis inservirent, iisque ornamento essenti usui. Erantque Schola communiter Sanctarum Scripturarum-humana quoque biteraturae, unde magna illuminati ecclesiae, es eruditionis utibias proce in quemadmodum in aliis,

post Carolum loquuntur Conciliis. Jamque secus ac antea, tu Scholis tum secularis, tum coelestis sapientia, ab utriusq; Profesbribus docebatur. Cui magnum accessit postea sub Lothario Saxone co-

demque

36쪽

demque saeculo , id est, post annum cI c. sub

Fridei ico auctoramentum quorum hic omnibus qui causastudiorum peregrinantur Scholaribus cir maxime divinarum atque sacrarum legum Proesoribus ea indulsit privilegia, quae singulari lege ac loco inter

Imperiales Constitutiones legi voluit. Ille revocata in pristinum decorem locumque, quem sub Gothorumis Longobardorum imperio legibus que amiserat, Iuris Romani Professione, ex consilio Irnerit J. C. quem Bononiae furis Lucernam In perator esse voluit addidit quoque Doctores promovendi potestatem, certis adhibitis solemnitatibus, quae ab eo, istaque Academia, originem suam

traxerunt. Idemque non modo mox sequutus Papa Romanus. per Gratianum Bononiensem monachum aliud Jus suum, ex Caesarei aemulatione, priori objecit imo praeposuit, ne videlicet Imperatoria majestas leges, cJuris istius studium sua quidpiam depreciarent verum Doctores promovendi rationem, ceu Scholasticae professionis

appendicem, Theologi quoque amplexi sunt, primusque solemniter Theologiae Doctor promotus fuit in Parisiensi Academia urbis istius episcopus, Petrus Lombardus, a nova, inquam Theologiam redegit,imitatus exVeteribus Damascenum, forma, Magicter entevtiarum vulgo appellatus. A quo tempore

37쪽

pore non illa certe simplicitate, puritate ac dignitate tractata in Scholis Theologia fuit, atque olim, sed in Summas, Distinctiones, spinosas aliquot Quaestiones fere tota abiit, desiitque esse, quod

lebat, debebatque ut nec in ipso Papatu, ne Reformatos dicam, Reformationem, defuerint qui illam docendi rationem, quae sola obtinebat, graviter perstrinxerint, atque repudiarint. Sed Reformatio, uti reliqua Papalis fermenti ac superstitionis, corrigcre se professa, quod etiam fideliter pra stitit, ita Scholas sudia mendare, erigere, perficere omnimodo allaboravit opusque illud suum variis Deus documentis, quibusda ceu praeludiis in hujus argumenti schemate praecurrentibustum significavit, tum juvit ostensa primum mundo vixisculo ante, arte eximia Typographiae, quae litteris ac scholis immenses dein ex se usus praebuit atque beneficia, cujus inventae laudem nulli alteri quam patria civitati Har mo deberi grato eri a

Deum ac civitatem animo agnosco. Eodem fere tempore litterae Graecae ab occupata Constantinopoli, cum Graecis cxulibus, aliisque in litteraturam

omnem promovendam excitatis viris egregiis, ceu verno tempore flores aetatem testantes proximam, refloruerunt,4 Reformationi Ecclesiarum

panderunt viam illustrem atque compendios via. 1 Nec

38쪽

i Io K. HooRN BEEΚNec minus id fecere Scholaei Academia multae, circa eadem tempora erigi coeptae aut vigere, ci-delbergensis, Pragensis, Erfordiensis, Lipsiensis; Basileensis, mittembergensis, Argentinensis, quae magno Rc formationi a primis eius initiis praesidio

fuerunti auxilio in quam laudem quoque veniunt gymnasia, Daventriense in Belgio in Helvetia Tigurinum, &Geneven se quae juxta tem poris seriem ita semet variis in locis sequuta ut vel hinc cuivis apparuerit, in idem opus Rcformationis omnia illa a Deo destinata fuisse. Hinc etiam primi Reformatores de Scholis Theologicis constituendis, purgandis conservandis supra modum fuerunt solliciti. Testis Lutheride hoc argumento liber, scriptus ad annum praecedentis saeculi quartu supra vigesimum: quem sua praefatione confirmavit Phil Melanthon, dcc5 mendavit.Testis ittembergensis Concordia, inter Lutherum ac Bucerum, alio Lque sancita, ad annum trigesimum, sextum, ubi

singulari capite de Scholis inter illos actum quoque fuit. Testes nam quid singula memorem Θ)tot ac in orbe Reformato inde Scholae, Scholarum seu Doctores, seu Studiosi Testis denique nobis proximus, Auditores, ac praesens, haec nostra Academia quae omnium prima, reliquarum in Belgio mater, mater studiorum ac litterarum, omnis. quea

39쪽

que, qua patria exundat, vi exteris orbi prodigium facit, sapientiae Argumentum, cum Rep. nostra Scholas enatas, pari lato. Namque ex bello, ex aqua, uti civitas haec, omnesque adeo res nostrae, ita cum civitate sibi vindicata de libertati, Academia orta, ac crevit. Hoc civium fortitudini ac constantiae in profligando hoste, arcendo Ecclesiae ac studiorum necessitati, ne in exteras, alterius fidei jurisque Academias cogerentur ultra abire nostri homines, datum, ut inpotentissima provincia, ejusque meditullio, aptissima studiis sede, Academia patriae, Ecclesiae, orbi denique universe aperiretur. Neque alia gaudere hoc honestamento urbs debuit, quam quae se defendendo, servati Belgii, libertatis, Ecclesiae, sub Deo, causi extitit quaeque optimc in omnem posteritatem tradet, quibus demum praesidiis tuti futuri sint, nempe armis ac litteris, vi & virtute, constantia atque eruditione. Suntque jam octoginta anni, quod primum erigi haec coepit, fundari cademia a quo tempore ita in omni genere litteratura ac disciplinarum floruit, ut dubium sit, an Belgium Academiae nostrae, an vero haec Belgii genium sequuta ita ea quoque, quicquid usipiam in Academiis bonarum litterarum , studiorum, hominumque est, in suos usus, de suum quasi pena- 3 rium

40쪽

3 Ioii HooRN BEEx rium reponit. Et quidem Sanctuarium nostrum respiciendo, nam de Scholis dicere institui Theologicis, quantopere hinc res Ecclesiae LReformationis promota a primo ejus tempore fuerint, nescio an nostrae, an caeterae apud exteros verae Dei Ecclesiae urbs an orbis magis sciat. Ita non modo

hujus urbis probata Deo constantia ac fides, sed

caeterarum etiam Ecclesiarum benedictiones in Academiam nostram refuse,, cunctorum huc tendentia vota precesque, et ecerunt, ut omnibus quaquaversum usui fuerit atque praesidio. Nec dubito, quin, perennante Dei eodem in nos favore ac providentia Leidam loquentur, quotquot Belgium; Academiam sint veneraturi, quicumq; non Rem p. tum nostram, Icclesiam, sed qui ubique terr

rum fidem,uirtutem, &bonas litteras aestimabunt.

aippe debetur hoc solidis piisque illorum laboribus, qui suos hic posuerunt condideruntque, quibus non abeunt quorum impraesens quoque diligentia, pietas, eruditio&se,4 Academiam com naendant. Quorum adeo celebri, famigerato ordini nomen meum adscribi quoque, non absque debita animi gratitudine, devotione accipio. Nam quis magna illa nomina non veneretur, quae ex hac cathedra docuerunt, e ueraeos dico, Danaos, Holmannos, Deliatios, Gallos, Iuvios, vomaros Polyandros,