Hieronymi Osorii, Lusitani, ... De rebus; Emmanuelis, Lusitaniae regis inuictissimi, virtute e auspicio, annis sex ac viginti, domi forisque gestis, libri duodecim. ... Item Io. Matalii Metelli Sequani I.C. in eosdem libros praefatio, & commentarius

211쪽

tbsunestius est praesidio sanetistimae religionis orbatum in simul cognoscatur. quanta benigni tale,clcme tisiimus rei una omnium Dominator huic miserram aegenti, Portugalensium incas oras aduentu, prospexe-rIt. Christianorum enim consuetudine di familiaritate,& hominum sancto tum ex societate,quam I ES Vnominant, quos Potiugalia: Reges in eas partes misε- re, disciplinis factum cst ut multi. dispultis tenebris, errorcs, in quibus ver sabantur clare pcrspiciant. d. ad CHRISTI Optimi Maximi studium ard tibus nimis excitentur,ilc i ngentes D E O gratias ob tam di-- ut num beneficium grata atque memori voluntate per-λluant. CAPRA Ll, e Brasiliae regione profectus cst capresistulemo nonas Maii. Nono auicni Kal. Iuni j nautae ncbu- Indiam ailam aduentare, caelumque atra caligine circunfundi grano conu- conspiciunt. Cum vero mare cernerent commoueri, n*ηta. dc stactus excitari, repidare&antennas demittcre cum festi natione coeperunt. Sed tam subita tempestas eos qoppressit, ut antequam multi se comparare potuissent μ' sub ad tantum periculum fugiendum,qua tuo naues inci ratis turbinibus impulita atque depressae sint, & fluctibus ita demetis,ut nemo ex iis, qui illis vchcbatur euaderet. Fuit quidem reliquis hoc spectaculum, supra, quam dici potest, acerbum atque luctuosum. ce nere in medio mari homines laborum socios. atq; natura coniunctos. Omiltos etiam propinquitatis necessitudinibus implicatos .voragine ingentis illius gurgi- . t sabsorberi, neq; OIe potuisse s se in tanta calamitate hominibus miterit 'no genere laethi consumptis auxilio Inde cum moeliis lachlymis reliqua: septem naues Te ivbssa a digressae rursus alia coorta tempestate dispulsae sunt. cla i. Tandem 6 Kal Augusti sex tantum naues lunctae cur- tuna disse. 'sum tcnuerunt. Vna nam q. ex illis septem aduersalcm ct .pestate iactata, in sinum Arabicum penetrauit,atq; inde in Portugaliam rediit cum sex tantum hominibus. Reliqui namq; in orbis di fame atq; siti cruciati, multis i periculis atque tormentis ais isti petierat. At scae

212쪽

tellurem amoenissimam arboribus resertam,& gregi bus abundantem,quam multi pellucidi amnes irriga bant. Ad eam igitur Capralis naues conuerti iussit. Sed nemo ex incolis cum Lusitanis commercium habere Voluit. Itaq; quamuis commeatus inopia nostri labo rarent, clim nihil tame postent ab hominibus illis o tinere, profecti sunt,& totam illam oram lustraucre, donec ad duas insulas contra terram continentem Oppositas peruenirent. Ibi duae naues in anchori S consi- MeliuLum flebant: qui in illis erant,ubi Portu galenses nauca con Regem es. spicati suiu, fugae se mandarunt Eas nauesCapra Sinfecutus cepit. Cum vero intellexisset, eas esse principis cuiusdam, nomine Fontcimo ,qui erat Regi Meli radio: co iuncti stimus, liberas cum ingeti auri pondere,quode Zoniacae portabant,dc cum mercibus maximi pretii dimisit. xij Kalend. Augusti ad MoZambiqucm appulsus .aquat ione si ne ullius impedimento fecit, empi ii scibarijs,& magistro, qui eum Quiloam deduccrer,conducto, iter conficere maturauit. Cum vero Aterra non procul abscederet,cerncbat multas insulas egrcgle cultas atq; nitidas, quarum omnium imperium summitu iliae'egis penes Quiloae Regem erat. Illius namque regnum supra . potentia, nongenta millia passuum in longitudincin ora: ulnisi imperi iam- patebat. Rex & omnes Qui loenses Mahumeti placiti filudo. addicti sunt. Homines partam sunt nigri, partim colosti libensium oti. Arabice loquuntur,ct multas praeterea linguas no- , Ei . runt, propter multaxum nationum, quae ad oras illas

Veniunt, comm csclum. Arabum aut Tui carum more . . vestriintur. Vivunt admodum laete. Abest Quiloa a

' millia. Anguilo mari a cotinenti diuiditur. Insula consia est plantis &alboribus sontes habet gelidos atque perenncs: armentisci pecorum gregibus abundat. animantia multa in sylvis atquc nc moribus nutrit,ex ijs. quae vcnatorum opera capiuntur. Tcllus est fertilis, Madhibita mediocri hominum cultura. varias fruge s- fundit. Marc continet pisces virios ct optimos. Vrbs est magnis. habitatorumq; multitudine rescita. A Edcssunt ριιο.

213쪽

s Nil amplae &extrume magnifice. ccenaculis , & l quearibus, dc tectoriis pulcbcrri mea dificatae,&orna' --rixae multa & varia supellectile. Naues non sunt absimi- .les Moaambiquensium: thure tamen notho propter rinuriam picis oblinuntur. In huius vibis portu clim RV Capralis anchoris iactis constitisset, ni stad Regem,

cui nomen erat Abrahemus, qui dicero, se iussu Kcgis Porrugaliae ad eas partes peruenisse, cum ipsius Regis . ' maia datis atque literis ad illum scriptis, e quibus intclligi pollet studium quo Rex Emmanuel tenebatur,so dcris & amicitiae cum illo iungendae. Severo non posse se ullo modo in terram descendere, ne Regis sui imperium aspernari videatur, qui uctuerat, ne unquam rei ullius obtentu e classe discederet. Proinde videret, que locum magis opportunum statueret ad urta usque col-

loquium Rex nuncios pei benigne excepit. Capra lici pcr cosdem responsum dedit, sibi gratissimum esse ii. R

lius aduentum. De Regis Emmanuelis amplitudine,& lo e de virtutibus Regi is, quibus erat ornatissimus, muli se percepille . quamuis illius regnum tantis locorui interuallis esset ab ea terra disiunctum e quibus admo

nitus, libenter sese ad quamuis amoris mutui pactio, nem deuenturum. Et quando fieri non poterat, uti pationem illam in terra audiret, se postridie daturum operam, ut in mari cum Caprali loqueretur. Haec ubi divit. unum e suis domesticis ad Capralcm cum inii necibus misit. Postridie igitur parva naitigia ad eam rem in strue a dc ornata cum suis ingreditur. Erant omnes vest ibus aut aureis aut purpureis, aut sericis& bo

bycinis exculti, gladi is & pugionibusaccincti ,in qu

Ium manubria erant gemmae miro splendore fulgentes inclusae. Buccinarum praeterea dc tibi iam concere

tu sumnia laetitis significatio dabatur. Lusitani contrai 2 tubis atque torni istis, quo gaudio tcnerentur, indi- 'cabant. Captatis iubet omnes duces, qua vestium elea e pr , gantia pollent, ornatos in scaphas descendere. Quod cesse R gea pie limilitet fecit. Ita ille omncs ad nauigia Regis a Vcoroqhiam. ccdunt. Captatis vero Vbi ad Regem peluenit, cum ut

214쪽

Ne ui siuia ensis cum a sitano a

ategem salutat: Rex honorificὸ respondet: deinde C

pra lis manu i iteras Arabice scriptas accipit, legationem audit.&, ut apparebat,non te & vultu tellissimis. Ostendit postremo. se Regem Emmanuelem in loco fratris semper habiturum. operamque daturum, ne studio erga illius maiestatcm ab aliquo vinci posset. Fuit deinde ab utroque statutum, ut sequenti die . pratis mitteret ad Regem , qui amicitiam institutam

foedere confirmaret. His ita con stitutis, mercatores A

rabes interueniunt: nostros sceleris & immanitatis ii simulant simplicitatem Regis admirantur, quod si a- Arabes iam tum atqxit dignitatem tuam piratis crederet, qui . nisi barac eorum insidiis e sici occursum . intra paucos annos rant illum per simulationem pacis omnibus bonis uersuri His sermonibus animum Regis immutant, i- . ta.ut non solum pacem turbarent, seketiam odium illius satis acerbum in Lusitanos incenderent. Rexigitur urbem munire, milites euocare,vigilias disponere, omniaque moliri quae seri a maritimis ciuitatibus f lenr,cii in hostes in portu sunt. Haec omnia ubi Capra

lis Homeris, qui regis Mel in dii stater erat , dc tunc seMAladij x. Q i loae tenebat, indicio cognouisset, nolui tibi tem-gis erraru pua sine ullo fructu conterere,& Mel inden versus cur sitanos M. sum tenuit Quod cumRex Mel indius intellexisset fuit Disalii M. incredibili gaudio cumulatus. Confestim aut in curauit,ut e lassis omni commeatu oc fructibus, quos tel- , ius illa suppeditabat. reficeretur. Capralis ducebat socum Mel in dii Regis legatum, muneribus ab Emmanuel eornatum . dc dona praeterea, quae Emmanuel snomine ad Regem deferenda curaret. Nostri igitur postridie iussis Capralis munera Regis Emmanuelis fe- , --.lij runt. Melindius, Ut omnis populus tantum honorem

ia Maiiata sibi a potentissimo Rege habitum fuisse cerneret sunt

rariis via enim Rrges illi in huiusmodi rebiis, imis ambitiosi,s . nihilq honor centius arbitrantur, quam a Regibus

magnis aliquo mupere decorari) equum ingente mc-phippio dc bullis aureis, S phaleris pulcherrime factis, qvie inter alia dona ab Emmanuele missa fuerant, or-

215쪽

nari continuo praeccpit. in quo insidens ad mare con- capraris cirtendit, ubi Capralis cum reliquis ducibus in scaphis Melitisis eum expectabat.ibi se mutuo complexi sunt, multisq; congressim.

vciborum ossiciis inter eos certatum est , cum neuter alteri quid qua de humanitate cocedere vellet. Quam-u is autem Rege detineretur, noluit tamen Capralis ibi diutius immorari: duos tamen exules eo in locor

liquit,ut viderent,an pedibus iter in AEthiopiam,qu/e Aethiopidis supra Aegyptum cst, ubi Christianum imperato Lin pru Dp

dominari Emmanuel acceperat, facere aliquo modo iam. . possent,& ritum,& mores, de instituta gentis explorate cognoscere. Septimo Augusti die Melinde profe- .ctus.&sccundum ventum nactus, pelagus transmi sit, dc vicesimo secundo die ad Anchediuam insulam naues appulit . ubi, ut nautas atque milites ex labore reficeret . aliquot diebus commoratus est. Inde Calecu, cithali,

tum nauigauit, Ac tertio decimo tandem die classem in quaisducis. Calecutiens portu constituit. Quod ubi Regi nunci - lectitiam is, tum est. duos ex Nairibus suis cum mercatore summae tui, si eapud illum authoritatis ex ea Regione, perquam Indus in mari influit regio Cambala, homines Gu Zara cumbesaretes appellantur) in Classem misit, qui praefectum no fimine illius salutarent. Capralis remisit illos ad Re cadi isti, is spem cum Ioanne Sala.equestris ordinis viro, qui V caletistiti sci Gamar, cum ille viam in Indiam fecit, comes exti- viterat. Mi sit praeterea cum illis Gai parem G ciniam : hoc enim cognomen ludariis ille qui Zabato operam da bat. cum Christianus css ctus est, ut Gamar, qu cm patronum adoptarat, nomen sequeretur, assumpserat. Cum his autem quatuor ex illis Nairibus, quos Gama in Lusitaniam abduxerat s reliquos enim obsidum loco retinere voluit cultu & ornatu Lusitano vestitos ad Regem misit, quorum aspcctu RcX mirum in modum laetatus est. Nunc ijs deinde ultro citroque missis fuit a Rege constitutum, ut in aedibus quibusdam re- gils,quae sitae erant in littore, Capralis illum conuenixet, di quae vellet, nomine Emmanuelis exponeret. Erant aedes ornatae dc instruct/: magnifice. Rex stipatus

undiquet

216쪽

undique magna nobilitatis multitudine, &Dynastis quam plurimis circunseptus, in eas aedcs se contulit. Tubicines antecedebant cum tubis partim aureis, Par tim argenteis, singulari opere factis, qui earum modulatione dc concentu laetitiam,qua Rex asscetus erat, ut videbatur,demonstiabant. Venit Capralis cum aliquo ducibus: unum porro ducem, Sanctum Thoaram iam mine.Vt intcrim praesecti munere fungerctur. in classe reliquit. Vbi primum terram attigit, multi viii nobiles atque Dynasar obuiam illi erodierunt. is quidem l ctica sublatus st, illi vero ψmnes pedibus in aedes Regias eum prosequuti sunt. Domus erat aureis & sericis pcripetasmatis ornata. Regis cultus miro gemmarum' splendore collucebat. Postquam Capralis Regem salutauit, fuit in argentea sella prop llum collocatus. Tum Calpare interprete accersito, quaesiuit de illo Rex ea, quae solent amici in familiari congressu percontari nunt bene valeret: num exanimi sententiana, uigasset:num Emmanuel frater suus eo tempore, quo classi sotysippone soluerat, fuisset optima valetudine. Tam Emmanuelis literis per interpretem explicatis, agi de foedere coeptum est Rex admodum prolixe om nia de sua voluntate promittebat, plusque dabat. quam erat a Caprale postulatum. Omnibus Portugalensibus pbtestatem fecit libere in ciuitate negotiandi: se enim curaturum, ut sine ullo periculo commode rem ger rent. Aedes praeterea satis magnas nostris prope littus assignauiti in quibus habitare,& merces asseruare possent.Et quia Saracenus, cuius aedes erant , continuo fraudes in nostros machinari coepit, alias maiores, de littori viciniores Regi Emmanueli donauit, in quibus omnes, qui illius negotia procurarent, habitare lorius, di negotia gerere commodius possent. Hanc vero donationem litetis in aurea tabula incisis ad semiapiternam memoriam consignauit. Saraceno autem ditiissimo, nomine Colebiquio, qui erat studio Lusitani nominis incensus, &ob id fuit postea omnibus bonis euersus,cuius a desciant, cum uiatd satisfecit. San-

217쪽

xit praeterea, ut in earum fastigio vexillum insignibus Regis Emmanuelis illustratum figeretur, ut esset omnibus testatum,eas ad Emmanuelcm pertinςre, seque. ut monimentum Regis sibi charissimi in ea ciuitate perpetuo conseruarctur, cffccturum. DUM haec geruntur, fuit Regi nuncius allatus, solui Cochi monauem ingentem onerariam,quae elephantem, od bella gerenda praeferocem convehebri.& in regnum Ca baiae nauigabat. Hac re comperta, orast ad Capralem, qui nomine illius peteret per amicitiam institutam ,ut eam caperet. Esse nam is hominum, in quos odio iustissimo erat incensus. Vt autem scire posset, quo animo nostri nauem aggrederentur, aliquot Saracen ' ex suis domesticis,ut praelium spectarent,immisit. Captalis unam tantum paruam nauc in ad eam rem gerendam expediuit , cuius nauarchus appellabatur Petrus Ataidcus. Huic autem tres comites adiunxit: viri no-

De magna

iij Regis e

psignata. men erat Odoardus Paciecus, alteri Vascus Syllinia. tertius fuit Ioatines Sala. Rex ubi vidit unam tantum nauem,&eam non magnam, a reliqua classe, ut nauem maximam .magno militum praesidio, citetis, de tormentis, di multi 5 praeterea armis egregie munitam inuaderet,segregari,veli menter admiratus est. Itaque exitum rei animo suspensus expectabat. Nostri vix ar. via sumpserant,ctim nauis hostium in conspectum se dedit. Nostri expansis subito velis in eam seruntur, noita tamen. vi cominus eam oppugnare contenderent, ne telis hostium e superiori loco missis opprimere tur: sed mediocri interuallo disiuncti, in eam pilas partim lapideas, partim ferreas iaciunt, & glandibus etia. plumbeas acerrimc pugnant. Multos interimunt, multos conuulnerant, nauem multis in locis perforant, re Munc a dextera palle, nunc a laeua eos impetu facto perterrent. NOilcs in principio nostros contem crevisi sunt,dc sublatis clamoribus, probra iacere, arma corripere, ela vibrarri tormentis nostios impetere coeperunt. ded postquam se tantis damnis asscctos animaduerterunt, omne salutis sputu in fuga collo cyriar. . , . Nostra

iis .

. . :

218쪽

stravis Nostra nauis eam insequuta, Cana noris portu in . quit rius. abest Calecutio Septentriones versus passuum circitet quadraginta millia sub noctem subire compulit, ubi quatuor Arabum naues in anchoris consiliabant. Nostri vigilabant, ne de nocte nauis elaberetur. Vbi dilii xit , in ea in pastis velis in ciuiuiit. tantaque formidine

perterrent,via nauibus,ad quas se receperant, diuulsa altum peteret. Sed Portugalensis nauis cum eant cursul Mage superaret, ita se illi semper infestis tormentis opponcbat,ut non quo vellent hostes, sed quo nostri

eam flectere proram cogerent, nauigarer,donec tandem victam di superatam prae se agentes, in Calecuti sporium intrare compulciunt. Obstupuit Rcx, ct ab ijs,qui se iussu illius praesti spectatores praebuerat, e quisiuit, quo pacto res gesta fuerat: Respondcnt, nunquam separem in hominibus vllis industriam, neque fortiorem animum, neque maiorem in periculis ad- ei dis alacritatem perspexisse. Rex misit ad Capra-i Jem qui nomine illius ab eo contenderet,ut homines eos, qui se in eo proelio excellentius gesserant,ad illum

venire praeciperet: cupere namque homi ncs videre,

netis Ie- disnos, qui ab omnibus Regibus summis ornam 'tiscutie ser. Astacerentur. Satisfecit pollulpto Capralis. Rex omnes ga Liι : .inus/laudibus di muneribus ornauit, in primis tamen Pa maui cella. ciecum,cuius, ut Arabcs,qui interfuerant praelio,ic serebant,clarior virtus extiterat. Sed quo magis hoc facto Lusi a nos cfferebat, eo grauius eis periculum odio Misium iis di inuidia mercatorum Arabum intentum fuit. Nam

si auos Wi cum eos extinctos propter rcligionis dissidium cui olumni. ω Ient, tum ne apud Regem tantam gratiam inirent, suadu. Vtipsi e cludetentur, anxie formidabant. Itaque in dis omnibus nostiis erant impcdi enio, quo minus eum numerum piperis , ct aromatum reliquorum. quem emere cripiebant, abiiuolis acciperent. Ob id igitur omnes fraudes excogitabant,calumniis animu

Regis exulcerabant. dc latrocini j crimen omnibus Lusitanis intendebant. Ad hec niuito maiora pretia aromatum dominis Polliceri, omnia clam coemere. dc com

219쪽

compressa tenere, ne quidquam ada usitanos peru nitet. Rex in eorum dolis connivere,fidcmque datam - - fallere.Iam antea Caprali in perfidiae suspicionem ve nerat, an quam domus. esset nostris assignata, eo quod obsides quos habebat in naui, se in mare deiece- ρο- 'rant,ut ad suos nando confugerent: e quibus aliquit pii sunt, ali euaserunt, neque tamen Rex eos restituit, .. aut Caprali, ut debuerat, satisfecit. His rebus offensus

Capralis, ad Regem misit, qu se iniuriis sibi quereretur Illum dedisse fidem, securaturum. vinaues qM 'Por iugalenses intra viginti dies onus accipercnt: tres menses csse consumptos, nullamque nauem oneratam esse,cum ante suos oculos Arabum naves onerari conspiceret: quod etiam contra percussum foedus esset.In foedere namque cautum fuisse, ne ullis nationi

bus aliquod piperis aut Zingiberis pondus ullo pretio

tribueretur, antequam Portu galensibus nauibus iu- . num pondus es et impositum Illum igitur orare, ut fidei suae atque dignitati constiteret. Iter enim insta- re, neque se posse diutius in eo portu consistere. Rex cum hoc accepisset,scea iniuria grauiter commoueri simulauit:dixitque, se imprudente flagitia illa ab ho elusini inibus fraudulentis admissa ita ille. Et quando Saraceni tam seelerati & audaces extitissent, ut contra illius imperium naves onerarent, se facere Spotesta-.tem Lu si tanis Arabum naues, persoluto mercatori bus aromatum pretio,exonoandi, ut citius inde nauibus onustis soluere possent. Hoc audito pratis v ritus est ne Rcgis indulgentia ad fraudem pertinerer, ut videlicet Arabum nimos irritaret, & aliqua turba commoueretur, quo nostri possent ab illis, qui Grant multo plures, & potentioles, opprimi, & sceleris culpa vel in nostros, qui rnatet iam tu ibulenti dissidii dedi flent, vel in Arabes, qui Regis iniussu se viti dic ea re ausi sui sient, derivati. Itaque se conti Ecbat, neq, quid optimum factu esset, satis explicabat. Arius inter i na Correa, qui in ad bus relictus crat, ut Emin nuciis Regi: negotia procuraret, a Caprali summo o.

Pris

220쪽

here contendebM, ut ea indulgentia Regis uteretur. tia Saracenis viribus eripercr. quod illi fraudibus auerte bant. Aliter enim futurum, ut naues in Portugaliam inanes redirent . & nullo lucro tantae impensae factae

compensarentur. Cum Capralis haereret,&cunctare. tur. Correa instabat.& obtestabatur eum, ne pareretur Domen suum nomine timiditatis & inertiae macula ri, ncue Rcgem Emmanuelem eo commodo priuari ,

. quod o tundebatur. Ad haec testes,&a scribis testimo. nia publicis litetis consignata postulabat, ut esset te- statum omnibus, non per se stetisse; quo minus Regis negotia commode fierent, sed ducis ipsius culpa. capra lis igitur Correae querimoniis,& obtestationibus impulsus,aliquid sibi gerendum aibitratus est, Vt ςri. men, quod intendi facile poterat, aliquo modo dilutaret. Erat autem iam paululum extra pol tum nauismercibus onusta,quae anchoras soluere, es vela facere in stituebat, cum Capralis per unum ex suis domesticis ' Nauarcho atque magistro de nunclauit, deinde abirent. Sibi namque factam sui Sca Rege potestatem naues omnes, quae in illo mari consistebant, retinendi. Nauis' autem Dominus erat Saracenus quidam ditissimus,

qui mu itum gratia dc aut horitate Calec ut ij apud Re g; os at. Dux atq; magis r, & reliqui omnes O pratis, iri perium irridem. Capralis scaphas expedire dc

armari iubet.& nautas atque milites confestim misit, qui nauem fombus alligatam in portum remulco tra Saracenici laetent: quod illi sine ulla mora conficiunt.Saracenus, tumultii ολ cum id factum csse cognouisiet, graui ir cundia commotu8, Omnes suos propinquos atque necessarios ae-cer ut rem exponit de nostiorum iniuria ta iniquita ς te conqiaeritur: contumeliae indignitatem versis exag

gerat Pro se quisque lyantum potest illius animum,

iam satis sua sponte incensum, cibis inflammat,ino rique latius esse dicit, quam tam insignem contume- Saracenora liam pati. itaque omne' continuo ad Regem adeunt, apud Cale - f cinus ciscondignum clamitanti tantum animum

cui0 Regem Christianos homines astumpsisse, ut in Calecuti j ieg-