장음표시 사용
171쪽
tos extat, Venetos, olim huius Ioci Consules Clarissiinos, atquξ apud alios plures, qui olim haec loca peragrarunt, & opobalsamua nonnullis Dominis Turcis acceptum illuc comportarunt, probe an ipsum verum sit, cognoscent. AB DEL. Multum tamen Avicenam admiror, qui dixerit,a gossypto, hunc siiccum aqua ablui posse, cum tamenseperius dixerit, ipsum in aquam instillatum coagulari ac densari: quod cum verum sit, quomodo in gos sypio receptum, ac imbibitum, aqua ab ipis ablui poterit ξ hoc enim fieri non posse cuique patebit. Est demum alterum opobausamum ex seminibns balsami expressim, cuius etiam inter adulterata nuper recensitimus, quod pro vero succo opobalsiimi aliquando venditur, quod tamen facile, ut dictum est,ex obscuriore eiuS odore, amarioreque sapore a vero diuersiam ab his esse comprehenditur. Ac de opobalsamo haec a nobis dicta sufficiant. Restat modo, ut de balsami fr ictibus, & virgis loquamur, qua do multi quoque non desint, cpii contendant verum neque car-pobalsamum,neque xilobalsamum esse.
A C T E N V S balami plantae, atq; ab ea educti secci ψΚ ambiguitates omnes vir doctissime dissoluisti, veritatemque ita claram effecisti,ut de arbore, ac succo nostri amplius contendere non debeat, sed ipsum potius gnoscere, atque in usum medicinae restituere , quod quidem facientes summa laude digni erunt, tantum auxilium in usum reuocantes, atque recipientes. Cum nemo nostrum dubitet amplius
veri apobalsami ex Aegypto,& Syria in Italiam coportari, quod facile a nuper adductis notis ibi an syncerum sit, cognoscetur. Restat modo,ut de eiusdem plantae fructibus,& virgis,quod apud nostros dubij supersit ab illorum animis euellas . Mando vulgaria semina, pro vulgari selse carpobalsamo a multis recepta, quorum ad nos singulis annis multa copia aduehitur, verum esse antiquorum carpobalsamum me iudide etiam affirmandum sit. An maduertendum tamen est, duplex genus carpobalsami circunser-
172쪽
ri & vm que pro ba fami seminibus apud nonnullos recini duorum viatim sic men est terebinthi magnitudine, atque sere etia somma, rotundumque & oblongum, Otio simile, in extremis acutum, flatium, folliculo nigro rubescente undique contectum Hocoue
verum est antiquorum carpobalsam tim . Alterum vero pseu carpobal mum huic admodum magnitudine, colore, fioui ad est simile; iffert tamen a vero, quia ipso est oblongius,ex medietate tantum solliculo contectum est, nam illud extremum,quod suo pediculo appensum est solliculo caret, minimeque eo totum con e gitur, sed tantum ad eius usque medietatem, de hoc uero, quod falso pro balsami semine me iudice recipitur, non loquimur oti quam odoratum sit, atque aromaticum. Illudque fortasse esset quod olim Dioscoridis tempore ex Petra oppido Arabie pro car-pobalsamo asportabatur, & quo uerum carpobalsamum adulteraditur,si piperis Laporem pineseserret. De altero uero ab hoc oredi-ct1s not1s asscrepante, quod praesertim a falso differt, quia to: in folliculo suo contectum est,quando falsi, ut iam dictum est latum medietas folliculo contecta appareat, a nobis sermo habedus est. Hudio nunc Vcnetijs omnes pharmacopolas consilio excellentis simi collegij medicorum in componenda theriaca,atque mitridatio,pro ii eris balsami fructibus Iuniperi structus stubstituere. ouod quanta dignum reprehensione sit,ac in quanto illi uersentur erro-e,uobis doctissimis uiris nunquam latuit. Et utinam nunc versioectis rationibus ijdem non permittant sine his tanto artis cum d decore quando haec omnia non sit dissicile apud eos reperiri Thersacam atque alia medicamenta amplius parari; sed uereor
ne magis in antiquis erroribus persistere, quam rei ueritatem amplei uelint A B D E L. Qti id Θ etiam ne fructus balsami, quoruisa 1 taliam; alsaque loca hinc copia multa aduecta, illis non deest negant ueros esse, atque pro eis in componenda theriaca aliisu uenaedicamentis baccas Iuniperi substituunt ξ quid de te audio P pudet me tantorum medicorum , qui hos hactenus ueros fructus neglexerint,minimeque his utantur. Sed quibus rationibus adducti , negant ista semina merito eX te pro uero antiquorum carno
balsamo recepta, ueros esse fructus balsami. An non ipsorum ma- recognoscendos satis illis erunt ΘTheophrastus dixit: illos esse similes therebinthi structibus maonitudine, figura ac colore. Et clarius Serapio ex Dioscoridis mente hunc
173쪽
hunc in modo eos descripsit: Et granum quidem ipsi his, quod nominatur carpobalsamum, est granum rotundum ad longitudinem aliquantulum tendens ad acuitatem in ambobus capitibus,in medio uero grossius. Cuius color tendit ad rubicunditatem ,&est plenum,graue, mordes linguam mordicatione aliqua non multa,& quando frangitur interius habet humiditatem similem melli,&eius odor est bonus. At Dioscorides addidit hoc semen redolere opobalsamum . Certe, ut uerum fatear, fructus balsami ab Italis tuis medicis, atque pharmacopeis neglecti,tum Serapionis descriptioni omnino' espondere cognoscuntur, tum etia notis a Theophrasto allatis, quando hi colore, figura, atque magnitudine uere huctibus terebinthi proximi spectentur. Serapio uero eos multo diligentius ac exquisitius declarauit, qui ipsos grana esse rotunda statuit,oblonga,extremis acutis, & medio crassi bre,ad coloremq; subrubrum tendentia, grauia plenaque esse, ac modice gustum mordentia, quae intus substantiam melli similem habent. Ex quibus notis vulgare carpobal fimum uerum omnino esse certissime
ostenditur, sed quamobrem isti negant hos, ueros balsami esse stuctus, scilicet carpobalsam im antiquorum Θ AL P I N. Omnes
uno ore praedicant ptaedicta semina non una, at omnibus carere
praedictis notis, quibus ea praedita es, Dioscorides omnium antiquorum in plantarum descriptione facile primus, memorii, olim prodiderat,hisque speciatim verbis. Quare eligatur flauum , plenum,grande,p derosum,mordens gustu fruens in ore modice, opobalsamum olens. Dicunt itaque istaec si mina a vobis pro car-pobalsamo monstrata,non flava, ut Dioscor. docuis,sed nigrmsubrubrscentia spectari, vacuaque non plena esse,leuia dc non grauia, parua & non magna, neque gustum aliquo pacto mordere, neque opobalssemum olere. Hisque rationibus negant illa semina verum carpobalsamum antiquorum esse,s d potius Ca, qtu e olim ex P tra oppido Arabiae aduecta,verum carpobalsam hi adulterari Dioscorides animaducrtit,quod ipse hisce verbis docuit,dices: Adulteratur semine hyperico simili, quod a Potra oppido desertur, sed coarguitur magnitudine, inanitate,virium ign au ia, sit porc piperis. Idemque fere Plinius testatum reliquit: atque iis c sunt aduersas balsami vulgares suetus a quam pluribus Italiae, aliarumque narionum medicis, & pharmacopeis disputata . ABDA H. Ex his duobus alterum uerum esse arbitror, vel illos scilicet viros a te recitatas
174쪽
citatas carpobalsami notas nunquam probe cognouisse, aut nunquam hos stumas, vel semina,quae prae oculis omnes hi pharmaco
pota quotidie habent, inspexime, quod si illi haec aliquando inspexissent,ac recte obseruassen proculdubio fieri non potuisse ut ex omnibus notis ipsos non agnouissent, veros esse balsami fiuctus,
quando non solum falsum sit ipsos omnibus notis a Dioscor.traditis carere , sed ne unam quidem illis deesse. Nam istaec semina sunt humiditate melli simili plena, quorum si multa fracta intus ij inspexissent,nisi caeci omnino fuissent, fieri nullo modo poterat
ut non id animaduertissent. Cernuntur etiam longe hyperici si minibus maiora, sunt grauia, cum aliqua mordicatione, atque opobalsami odoris fragrantia, quorum saporem ; atque odorem unusquisque gustu, ac olfactu minime destituto, poterit cognoscere. Nemo mea quidem sententia eri qui prius opobalsamum olfecerit, ac gustaverit, mox ista, fracta semina olfaciendo & gustando, in ipsis eundem saporem,atque odorem opobalsami apertissime non cognoscat. ABDEL. Verissima praedicas, neque indigna, ut ab illis medicis audirentur, ac animaduerterentur. Nam h c semina vulgaria a nobis pro carpobalsamo recepta,eadem esse, quae in multis Arabis Foeticis locis supra balsami fruticesc'lliguntur, omnes, qui illa loca peragrarunt, vere testantur : neque ullis unquam alijs Ae piij pharmacopaei pro balsami fructibus ad componenda medicamenta usi suere. Neque aliorum Aegyptiorum memoria constat, unquam ex Petra oppido,
quod nunc Mecha dicitur, alios, quam hos fructus pro carpobalsamci ad nos delatos suisse. Neque Galenus existimat homines in eorum seminum cognitione hallucinari, ac decipi posse, quando in libro de Antid. dixerit, carpobalsamum non posse adulterari, idque merito, cum minime fieri posse videatur, ut aliquis, qui vera balsami semina semel tantum viderit, posset ab alijs decipi ;sed concedatur posse adulterari, tamen cognosceretur id saltem ut Dioscor.docuerat,inanitate, parilitate, & sapore piperis. V rum non possum non vehementer illos medicos admirar dicentes, notas a Dioscoride nobis carpobalsiami eo traditas fuisse, ut
ista semina ab alijs distingueretur, quando ipse illas noras non ob id tradiderit, sed potius, ut ijs homines perdocti selligerent ex
seminibus balsami, ea, quae flava existunt, plena, maiora, grauia,flpore, atque Odore opobalsami praedita, quoniam haec caeteris meliora
175쪽
meliora existunt. Quis ignorat, agricolas etiam ipsos aliqua semina ementes, siue triticum sit, siue hordeum, seligere plena , magna , ponderosa, optimi saporis, atque odoris , ijcereque inania, parua, leuia Quamobrem istud P quia haec inutilia da optima existunt. ALP IN. Dicunt, nauum colorem, quo vera
semina balsami spectari Dioscor. tradidit, in istis seminibus non conspici, cum ipse subnabia potius,&nigrescentia cernantur. A B D E L. Recte dicunt, sed hinc coni jcitur, ipsos minime es
se in horum seminum obseruatione exercitatos, seduloque nunquam ea inspexisse, quoniam si ispe multa sedulo, varijsque modis obseruassen proculdubio duplici colore reserta esse cognouissent, quippe nigro rubes ente, suis solliculis vestita, hisque spoliata, ac nudata, flavo. Ex qua obseruatione, nec Dioscoridem, docentem illud semen flauum esse, nec Theophrastum cum Serapione subrubrum nigrescens, salsum prodidisse,patet. Quando hi semen vestitum suo solliculo, quod nigrum subrubescens cernitur : & Dioscor. solliculo spoliatum, quod flauum est, intellexerint. Haecque a nobis de carpbbalsamo dicta sussiciant. Dexi-lobalsamo vero non puto a nobis multa esse dicenda, quando noita omnibus, ut carpobalsamum, ignotum videatur. esse illas virgas communiter ab omnibus pharmacopaeis pro carpobalsamo receptas, etsi ijs tamen non utantur, argumentum erit certissimum, ipsas redolere odorem opobalsami, & carpobalsami, eundemque gustui saporem etiam pret feferre. Optimae autem existunt, sarmentosae, tenues, stiluae,& recenter excisaliodorem opobalsami mani-sestillimum spirantes. Quem odorem eximium spirare a Theophrasto ac Serapione proditum est. His vero recentibus pharmacopaei uti debent,cum paruo etiam tempore omni Odore ac sapore destituantur; tanta est enim illius humidae substantiar, in qua odor, saporque sundantur, tenuitas, ut cito exoluatur, simulque cum ea sapor, atque odor evanescat. A L PIN. Fascein recentissimarum viroarum Dominicus a Rege noster pharmacopola ab
amico sito Turca, apud oppidum Sues, illuc Mecha aduectum habuit, qui multum opobalsami odorem spjxabat,qui tamen paucis mensibus sere omnino exolutus est. Multas virgas recentes habui, quae apud me adhuc asseruantur; quas comparatas cum
ijs, quae apud Venetos pharmacopolas sunt, easdem utique esse sine dubio cognoscitur, quae si recentes conseruarentur, ueritas X li ec
176쪽
h c omnibus esset manifestissima, ita ualidus, ac manifestus in ijs odor opobalsami perciperetur, ex quo omne dubium ex ipsorum animis sponte excidisset. AB DEL. Tibi susciat, haec de balsami planta,succo,fi uictibus, virgis,ex nobis audiuisse,atque didicisse,veramque hanc huius plantae ichonem, nunc Alpine spectare poteris, atque ex dictis ipsam recognoicere . Sed absoluto
de hs sermone,cum iam Sol supra origontem multum ascenderisi aeremque inflammare coeperit , satius erit nos hinc abire, & in urbem redire, priusquam augeatur caloris aestus. ALPIN. Recte suades,abeamus,vobisque, quod tantum hactenus susceperitis labore,multas gratias rescrO,meq; vepro vestra humanitate ametis, quemadmodum facitis,etiam,atque etiam rogo. valete. ABDEL.Atq;tu interim vale. mementoq; nos tui esse studicissimos,teq; multum,atq; 4 , inultum ob
178쪽
Cur Petri Begonj bseruationes in to circa
balsami plantam faeta bis adnotatae sint. Cap. VIL
VM hisce diebus librum olim in Aegypto a me de
balsama conscriptum in publicum ensissurus essem, Ecce in manus meas perueniunt doctissimae itineraris obseruationes a Petro Bellonio Cenomano,uiro tum in alijs,tum in plantarum materia loctissimo, ante annos ab hinc quadraginta litteris traditae,atque hoc tantum anno in lucem editae. In quibus cum balsami nonnullarum plantarum olim in Aegypto uiuentium diligentissimam obseruationem ab eo rectissime exaratam, ac descriptam Iegerim, optimum sore putaui, si ea sub fine huius libelli a dijicerem,Siquidem speraui extanti uiri in plantarum materia exercitatissimi lectione,ea,quae dicta sunt a nobis , ac litteris de balsami historiae mandata, posse haud parem animos legentium confirmare, quod is omnia sere complexus sit, quae in meo libello legula tur . Haecquo,priusquam balsami obseruationem Bellonij hic adieciss m,praefari libuit;ne ex abrupto hic ea inserta candido lectori uiderentur iae E piij bases mi obseruatio ex Petro Agonio in libro II. itinerariarum obseruationum, capite XXXIX. collecta .
p. VIII quodam pago spectatum luimus hortum baliami
fruticibus construm, quia Cayro longius laru abest, Le lit a Lutetia Quoniam porro balsami planta admodum celobii preciose,raraque est; hic scribere Iibuit quidquid ad eius h Moriam pertinere arbitrati si)mus. Quos daria esse scrinias, qui vitae eae Balsamum ex Iudaea delatum esse putent : rem au tam haud ita se habere,. postea demonstrabi-mllosa magno quodam horto standaed angusto loco muris conclus, quos extruetos fuisse aiunt, postquam Turca Aegyptum Sulcano ademit: Bacha aute a Turcarum Imperatore huic regio-
179쪽
ni praesectum,ea arbusta digna existimasse, quae peculiari loco concluderentur. Cum istic es semus,nouem,aut dece duntaxat frutices eius aderant, qui nullum liquorem praebebant. Inter notas a veteribus proditas, quibus balsamum dignosci possit,una est,ut permpetuo vireat: illud tamen in Mater ea, apud Cayrum, pauca ad modum soli a Septembri mense habebat: quod nobis insolens visim est.Nam reliquae arbores, quae hycme vireres lent, folia si
tum nouo vere ab ij ciunt, cum videlicet noua germina produxe 'runt: solentque autumno magis virere, quam nouo vere . At rem
liquae , quae folia abijciunt , id sub hyemem facere solent, ut aestate noua adquirant. Ideoque nobis praeter naturam videbatur,t,a sanaum folia abijcere,ut hyeme noua germina produceret: nobis enim id obseruantibus,quaecumque habuit folia, recens nata erat. Eius iustam magnitudinem tradere nequimus; nam quotquot
eius frutices in horto aderant, stipitem selum habebant pedis longitudine,& pollicari crastitie,tenuibus ramulis Naeditum,raris Q-liis obsitis. Vbicunque autem tandem nascantur,duorum aut triucubitorum altitudinem non superat; & pedali altitudine cum sint, in multos graciles ramulos anserinae pensas caule haud crassiores finduntur. Balsami frutices Malateae iam recens rati fuerant,uc ut soli stipites stiperessent, qui ramulorum rudimenta produce bant . Eiusdem etenim est balsamum cum vite naturae , quam singulis annis putare necesse est , alioqui degenerat Noua illa balsami germina sub rubente cortice erat tecta, soliaque viridia habebant,lentiscinorum seliorum modo sermata, hoc utrinque in neruo nata, ut in rosarum, vel fraxini, vel iuglandis folli videre est
ciceris tamen soliorum magnitudinem non excedebant,sicque costructa erat eorum series, ut postremum foliolum extimam alam OccupanS,imparem numerum efficeret: narn tot rus alae soliolis nameratis,terna,quina, aut septena inueniuntur, septenarium certe Numerum superare uix animaduectimus: extremum autem seliolum reliquis maius est, facto etenim ab illo progresse, reli oua sensim minutiora fiunt,ut in rutae folijs. Plinius in eius historia Theophrastum per omnia sequutus est, quemadmodu etiam Diost ora- de eiusque vestigijs insistentes, balsami Qtia rutae folijs compatirunt: quod veritati consonum esse deprehendimus. Quoniam autem primum in Malallea illud exacte non obseruaueranius, denuo illud spectatum luimus , eiusque ramulum nacti, ipsilm,atque
180쪽
gilius solia degustauimus, quae facultatis non nihil adstrictoriar esse comperimus, pinguisque aliquantulum saporis, atque aromatici, ramulorum autem cortex his odoratior est. Gemino cortice praediti sunt ramuli, extimῖ foris fabrubente, qui ut in Imbrana intimum viridem operit. Is gustatus inter Thus, & Teret, nihi folium sapit, satureiae sui uestri sapore simili admodum grato,atque digitis tritus cardamomum olet: ipsum lignu candicat,odorisque&saporis expers est, non secus atque aliud inutile lignum. Ipsius virgae rectae sunt & graciles, rarisque foliorum alis sparsim & confuso ordine nascentibus obsepte, quae ut diximus ternis, quinis, aut septenis soliolis costant. Variae sunt auctortam,qui de balsamo scripserunt opiniones: & nisi nosipsi plantam conspexissi mus, nihil post illos de eo scribere ausi fuissemus : atque in eam fore opinionem inclinaremus illud Hierico planis nunquam cultum suisse . Quia autem ipsum fruticem vidimus, diligenterque obseruauimus , de eo , tanquam de re quae diligenti obseruatione digna, disserere libuit. Experientia autem didicimus , lionum illud vulgo xilobalsamum nuncupatum, quod ex Helici rabia delatum a mercatoribus venditur, cum Aegyptio quod in
Matarea colitur, conuenire: nam desiccatum nostrum balsami ra1num cum eo,quod in ossicinis venale reperitur contulimus,atque omnibus notis respondere, deprehendimus': estque ex duobus
alterum necessarium, aut xllobalsamum & carpobalsimum,quale in officinis venditur, adulterinum esse, aut illud Aeayptium, quod colitur in Maiarem horto, legitimumque balsamum esse censetur Nam cum in omnibus conueniant,certique simus idem esse, asser mus,& concludimus id, quod hoc nomine uenale reperitur, simile ei esse, quod ab omni antiquitate in usu suit. Balsamum nuncti mporis in sola Aegypto colitur apud Cayrum . Et licet Theophrastus in ea opinione sit, id sylvestre & si onte nasci non inuenirit asserere tamen audemus, ab omni aeuo in foetici Arabia suisse, atque etiam nunc nasci, cuius lignum, structus etiam olim ad nos perlata fuerint cum alijs Arabiis mercibus. Atque demonstrare uolumus ea non minus cognita suisse mercatoribus, quam reliqua aromata, ut ex m7dicamentorum, quibuS perpetuo iniici solita sunt, copositionibus apparet. An non Mithridates in suu medicanaria tu intulit Θ An non in officinis uenalia reperiebatur Θ Id ex
sola Diosc.auctoritate probari potest, qui in sua εtate carpobalsa