장음표시 사용
141쪽
re Rinianis Imperatosibus Ue est Iani, r.etram eam arborem extitisse, eius causa ab ipsis cum Iudaeis aliquando dimicatum fui se . lauaximum et um in medicina habuisse succi , frudius, aeligna apud omnes liquido con Zat . Per cit enim multorum antidotorum compositiones, praesertimque Theriacam, atque Agithridatium, quae a nostris, e ablato, non sine artis dedecore parantur. Cum haec aliquando hic inueniri se ignorent, audacissime , Oblatum spe ipsis huius arboris verumsuccum , fisctus ligna, vera esse negent. Non possum igitur non multum praesentem balsami calamitatem cum huiusce temporis medicis abiere; cum π si in multa Italiae loca ex e C pto, ac Sria huiusice plantae succus , seu ius . ignas nunc etere comportentur , huec tamen agnoscere nostri medici renuant. quinimo plerique affirment hoc tempore et eram balsami plantam ninquam gentium inueniri, mi
nimcs eius succum , frudius , oe virgas t qaae ny balsamum, carpobalsamum , σ xilobal amam Graeci appellant ad nn teras comportari. eisque horum alij ascrunt fieri quidem non posse, ut ueri opobalsami satis cuius quantitas non pauca saepe in his
locis circumfertur inueniatur, cum eAegyptus, ac Si ria balsami plantis omnium consensu nunc careant. quando etiam pristis s culis ex tota pto multis isdem plantis referta, modica,
quippiam illiusce liquoris haberetur . ex Faelici Gyrabia hue illum delatu cientes , Pucerum esse opobalsamum negant, serente Olum e q*Ilium, ac briam illum olim habui te, neque alibi inuentum plantarum scriptoresprodidisse. Hisque rationibus persuasim est eis , E ncerum opobalsamum his tempor bus non reperiri, quoa si aliquando sibi a quibusdam ex dia et mpto, uel S ria uenientibus userati.r, eos irridentes, ne ani uera
esse, atque asercijciunt, oe in parandis Theriaca, Mithridatio, oealijs nolitissimis compositis , eo haudquaquam uti uolunt. od ego cum mea quidem sententiopessime , ac non sine artis imagno dedecore ab ijs facium iudicauerim cumque ad nos legim
142쪽
mum flucum arboris, a priscis hersari's balsamus appeLlata est, igna atque fruestus ex pluribus iocis a portari ce,
sciam, nonpotui non summopire istorum ign9rami tm, ac rer rem summum admirari, huius eos erroris adductis rationiasus redarguere, cumpraesertim medicos omnes Geg ptios, rales, oe Srarios eundem succum,frudiasse eosdem, atque eadem ligna uno omnium con sensu, citra ullam contradictionem, vel hastationem incomponenda Theriaca, Mithridatio,a siue nobilibus antidotis, commendare, atque arripere cognouerim; qui absinunquam fuisse opobalsamum, neque alios fructus , aut alia ligna ad medicina usum recepta, atque apud istos et lata assis mant. conteia quis 'plijs, Fraris , Ο abibus in co-rundem medicamentorum cognitione, et seu,'experientia prae
ferendos contendet Italos nostros' qui neque locum, in quo arbusculum lixerit, neque alibi illum et uere inspexerint' an potius illis credendum erit, qui in eodem loco cum i ac planta multos annos et ixere,o illam spes ius tum viderunt, tum sedulo obseruarunt Z lando etiam primi Rabsam plantam eam nominarint. nomine at omnes c Graeci GT Latini libentissimem si sunt. Cum igitur illi Italis, caeterisq; omnibus nationibus in huiusceptimae ,succi, fructuum, m mirgarum cognitione iure praeferantur, atque haec vera ab ipsis credantur; d pro legitimis,
ac veris ad omnia componenda medicamenta urantur, se cum is,
Me Nypto, vel Si ria huc aduedium, nobis b, interdum oblatum,uerum opobal amum esse a firmeni: Cur senos iisdem uti, atque in medicinae usum eadem recipere recusemus, potius quam aliud pro ipsis ad componenda medicamenta substituere ' - - que multi mirari non debent, Theriaca, Mithridatiumq; b iusice temporis antiquam amphus illam praestantiam, ac nobilitarem non retineam, neque eximiae illa uires a seniore eAndromacho decantata conse uentur.
143쪽
Hac fidens stu per rura vagabere Caesar In Lybico quamuis progrediare solo.
suis enim med corum erit, qui a et eris, Me Lyptijsq; cum aspidilus, tum scorpionibus, etelas alique huiusmodiserpentibus d morsos soti Theriaca , vel Mithridatio curare hac aetate confidat ' mel horum e aconitum, ethl napellam, uel toxicum inno cie assumere audeat s Unde est , quod Theriaca vel a nostris omni cura,ac diligentia confedia magnis istis careat omnino dotibus ' Nis quia antidotus haec multa desiderat ingredientia, quia sus antiquis illis temporibus parabatur. Inter qua principem sane locum obtinent opobalsamum, carpobal mum, atque xilobalsamum, quorum loco nostri pharmacopolae alia medicamenta substituunt. .amobrem multi Geg ptiacam Theriacam longe praestantiorem praedicant , quod vera, ac recentia nuper dicta
medicamenta in eius compositione recipiantur. Id igitur ego, cumine si pio aliquot annos medicina causa moratus , ani maduertissemetere, cognouissem, etera illa medicamenta ad nos ex js locis non raro a portari, quae a nostris non sine componendorum medicamentoru ingenti iactura ab usu medicinae rejciatur,
falsas uel adulterata esse dicuntur , Decreui ueritatis cognscendae udio, de balsamiplantasucco ructibus, γ' uirgis, quaesunt
a medicinauseam a ueteribus medicis litteris tradita, atq, nunc apud nostro ere obsoleta, librum olim in e gypto conscriptum, quo omnium i storum cognitio comprehenditur, etobis illustris micac Sapientissimis uiris legendum a pectandum dicare; Ex quo, balsami ueritateperspecta ac cognita, operam detis , ut haec
praeclara medicamenta; vestra omnium opera, ac auctoritate ab
omnibus medicina amatoribus dignoscantur, atque in pristishmmedicina usum reuocentur et eisnno salutis hamana.
144쪽
V LT O S ab hinc annos in Aeg)pto medicinae causa moratus,nonnullos libros de illiusce gentis tum usitata medicina, tum stantis consecra eram; praesertim de basimo dialogum, ex quo arboris Mucci fructuum, virgara veritas hac unus pleris medicis, or pharmacopolis obscura, cognosceretur , claras eluce Feret. Ru's omnes une libros simulin lucem prodere cogitabam. At hortatu quorundam amicorum, qui me aliorum librorum editionem non ita breui tempore publicaturum putarent, ententiam mu-raui,maximes nonnullis docti imispharmacopolis obnixes dentibus,qui Theriacam, Mithridati A nunc paraturi. ab Excellentissimo huius inclytae urbis medicorum Collegio veri opobal ami,carpo basimi,. Hobalsami υeritatem, se historiam agnosci exoptant, ut his a radicta paranda medicamenta,nq, ad alia libere uti possent. Non immerito Theriacam Mithridatium, his ablatis ab ani qua sua excellentia, non parum aflcere dubitantes. Ne itaque iiDrum desiderio me obsequi nolle ridear, libesium hunc prius emittere non sum veritus. Hanc g. huius celeris editionis causam Candidelector ueram esse putato. Interim libros alios de medicina Aegnitorum uocatos si modo hanc meum libellum medicinae diosis aliquo pacto arrisisse intellexero propediem in lucem uenturos expectabis. A etiam quo animo ego basimi, disputationem hanc,ueritatis tantum agnosiendae dio, atque iuuandi desideri umprosecutus, eodem legendam accipies. Viae.
145쪽
Orgis e selo quendum. Capc I. A B D E L L A Medicus Aegyptius, A B D A C H I M, Hebreus,& A L PIN V S Italus.
V E M ego nunc hominem conspicio per hoc viridarium et Mattharia gressitis mouentem Θ is certe meis oculis Abdach in Medicus videttir,virhoncstissam is morabus quam es uis Hebreus praeditus , mihique multum fa- a miliaris : eum igitur conueniam, &salutabo.
Salue Abdachim, Quam diluculo hoc viri-
claratim es ingressus; Quid tibi vero negotij est,ut tam summo mane huc te recipias. A B D A C H.Te nunc huc contuenisse,valde laetor, quando iam diu te exoptauerim videre,ac tecum colloqui Tibi optata lisc sit dies, Ego ut viridarij huius amoenitate,suailis simoque florum cassiarum odore, auraque matutina frigidiuscula me aliquantulum recrearem, huc accesseram. AB DEL. Cur vero viridarij istius plantas undique obseruas,neque te humi stratum sub ficus huius Aegyptiae latissimis ramis conspicio, ut quietius ita tum animum,tum etiam corpus recreares. A B D A C H. R a oculos
146쪽
oculos hinc inde diimouebam, si aliquam balsami plantam viventem potuissem inspicete, cuius odore eximio olfactu animales spiritus delectassem , quas custodum negligentia exaruisse comperi, quod satis aegre patior, plurimumque me tedet hoc viridarium illis nunc carere plantis,inultumque ornamenti hac de causa hic deesse videtur. ABDEL. Ne te ob id excrucies, quandoquidem saepe alias aliunde asportatae, atque hic insertar plantae perierint, quae nunc sortasse, alijs adhuc iussu praefecti aduectis,cito renovabuntur, ut sepe alias factum est. Sed quem video ad nos venientem Θ An Alpinus Veneti Consulis Medicus p ABDACH. Ipse est,cui nos obuiam ire honestum est,quod humanus hic sane vir est,atque assabilis. ABDEL. Quid istud est Alpine, quod nos te hic nunc offendimus Θ tuus aduentus pluribus de causis est nobis iucundissimus . A L PIN. Viridarium hoc spectandi gratia huc me contuli,vobisque pro vestra erga me humanitate, plurimum debeo, neque parum gaudeo, quod ambos vos hic offenderim,iam diu enim uos videre desiderabam, nec immerito, cum vos pluribus nominibus tantopere observem , Neque est quod vestram ego nunc in arte medica doctrinam coram extollam,n que quantum a vobis in ea profecerim,vel didicerim ABD EL. Bonus es cum biec existimas, utcumque res se habeat, a te amarinos summopere expetimus. A L PI N. Gratias habeo, sed timeo ne importuno meo aduenta iam carptos vestros sermones interturbem: eorum tamen,&vestrae iucundissimae consuetudinis si fieri particeps mihi liceret,nitrum in modum meus hic aduentus inihi uoluptati foret. ABDEL. Gratissimum nobis erit,nunc tecum vir doctissime colloqui, a quo pro tua doctrina plurimum nostros sermones claritatis recepturos sperabimus. A L PI N.
Vobis gratiam habeo. Quid istud autem est, de quo sermonem institueratis. ABDACH. De balsami planta,quam in hoc viridario aruisse eomperi, inter nos commentabamur, Cuius iacturam mihi aegre ferenti Abdella noster in plantarum materia exercitatissimus,animu restituit, multas e Mecha olim etiam pluries delatas huc,insitasque suisse, & plane reuixisse narrans, atque etiam hoc modo sepe balsami plantas renouatas fuisse, ut sperandum sit, nunc etiam praesecti Aegypti iussi, ubi ad illius aures lia rum iactura aliquando peruenerit, denuo instaurari posse. A L PI N. Quid audioξ illas plantas huc aliunde suiste asportatas,eO-
147쪽
que modo perpetuo instauratas quali Aegyptus illis proprium
solum non fuerit. non in sermonem inanem spero me nunc incidisse, de balsamo incaeptum: de quo non pauca uobiscum loqui iam diu desideraui,quae si vobis nunc grata fore putarem,libenter proponerem. A B D E L. Gratam nobis rem ficies si hac de re disputationem aliquam promoueris: ex qua plurim im emolumeti pro tua doctrina, atque humanitate nos esse consecuturos speramus,proinde quicquid est, quod a nobis scire velis,nunc in medium proser. A L P IN. Multum vobis pro hac re debeo, veterumque Aegyptiorum sapientiam & humanitatem agnosco. Verum ne longius verbis rem producam,de balsami planta, fiucco, fructibus, lignis nunc uobiscum disputare desidero, luando ego hactenus scriptorum uarietate anceps,ac dubius suerim. A B D A C H. Neminem Aegyptiorum, uel Arabum esse nunc arbitror nostro Abdella in re plantaria magis uersatum: pluribus ijsdem plantis ab eo cum hic,tum alibi inspectis, ac omni studio obseruatis, sed ut de hac re clarius disseramus, in capita Pedigere te oportet, de quibus sit sigillatim disserendum. Quare istaec omnia nunc in medium profer. A L PI N. Dicendum a uobis primo censeo,an balsami planta hoc tempore alicubi uiuat, quando in hoc uiridario,in quo hactenus a priscis illis temporibus usque adhuc uixit, plane exaruerit; atque non minus, an ab ea collectus succus, si uctus,lignaque ad nos perferantur, uel potius una cum arbore cuncta perierint. H. ec in primis a uobis enarrari mihi cupio, quibus cognitis sigillatim de singulis agemus.
balsami planta, eius succus, fruditis ac tirgae nunc
reperiantur ,' in quilus locis proueniant.
VAM PLURES balsami arbores in multis Ara-
locis nunc uiuer quarum succus,fructus,ac uirge huc ad nos a multis asportantur, certissimum est. Neque id Aegyptios, Syros,Turcas,& aliarum nationum homines multos, Arabiae loca peragrantes latet, quinimmo om-
148쪽
nes annis singulis Mecham, & Medi nam primarias Arabice steliacis urbeS,peregrinationis gratia adeuntes, quantus in illis locis sit ex arbore balsami prouentus,plane fateri possunt. Nam Mecham hinc euntibus, & ad uillam quandam B drunia ab his vocatam, tu e distat ab urbe Cayri spacio dierum quindecim , accedemtibus,mons pergradis, arenosus prope eam villam positus continuo conspicitur, balsami innumeris arbusculis refertus, quas ibi Mahemetis miraculo ortas nostrorum multis suassem est; Sed utcumque ibi nais fuerint, nobis id suis ciet, omnes ea loca quotannis per ntes, innumeras ibi viuere comperisse; idque a quam plurimis huiulce urbis incolis, qui olim,& proximo etiam elapso anno ea loca peragrarunt, audire,atque uerum esse scire poteris. Multis quoque rationibus haec ueritas tibi a me persuaderi posset, sed si huius uiridarij balsamis olim multis resertissmi terram aliquado olfeceris , balsami etiam nunc Liauissimum odorem redolere sei ties,bisque,vel ter tantum, Sol suum peragrauit orbem,postquam plantae custodum negligentia periere. At quid taces Abdachim, quem millies hic te illas inspexisse certo scio p vel cur me Italo Medico incredulo veritatem hanc suadentem minime adiuvas λ A B D A C H. Quid Θ An hunc nostrum sodalem medicum , multos annos hic moratum,plantarumque omnium studio-fum,hanc ueritatem ignorasse dubitas Θ Ego certe balsami plantas innumen a S diuersis temporibus ex Arabia aduectas, hicque insitas vixi se,certo scio , quas multi etiam alij Cayri incolae inspexerunt. ALPINUS. Nephas esse, ac inurbanum putarim, tantorum medicorum testimonio non moueri , qui piater herbarum peritiam, in qua illustres apud plerosque Aegyptios habiti sunt, una cUm balsamo in eadem terra nati, uixerunt. Sed ut ingent e fatear, quamquam ego cum viris in medicina claristinals plane sentiam, humi Sque rei ueritatem Omnino coono
scam , tamen haec ueritas non adeo usquequaque mihi glis facit , ut possim alijs permultis Italiae, aliorumque Europae locorum medicis, atque pharmacopolis incredulis hoc, ut cuperem, persuadere, qui absolute assii mant, balsami plantam nulli-b 1 hoc tempore reperita, eamque plane perijsse, ex quo succum,huctus,& uirgas hinc in Italiam asportatas falsas etiam esse sta-ttiunt. Atque priscis sarculis, cum balsamum tantum in Ae ypto&Iudaea uixisse Dioscorides ac alij prodiderint, quibus in locis
149쪽
nunc eam plantam cum amplius uiuere nemo referat, plane omnibus in locis perijsste colligunt. Quam sententiam ipsi pervicacis
sine defendunt , neque omnino carere uidentur argum2ntiS,quibus proprium errorem tueantur. A B D E L. Quomodo quaeso istud esse potes: ξ tantos ne medicos, doctissimosq; herbarum professeres ita obcaecatos esse, qui non viderint, neque cognouerint,
balsami plantas neutiquam in suo nativo solo perijsse ξ Quod autem Aegyptium,ac Iudaicum false Dioscorides,atque alij crediderint, ex me paulo post cognosces. Neque optimi illi sunt philosophi,qui ita facile vegetabilium species, quae iuxta philosophorum
placita perpetuae existunt,tolli omnino posse, putent: Celo etenim nullis causis ad generationem facientibus nunc destituto,terraque ac caeteris alijs elementis eodem modo nunc, ut olim,se habentibus , cur terram easdem nunc ferre plantas, ut olim faciebat, non
posse dicemus p Graue tibi non sit, quaeso, illos,qui balsamum perijsse affrinant,mihi referre,& quibus etiam rationibus in tam filsam opinionem uenerint, explicare. ALPIN. Parum interesse arbitror, te hosce homines nominatim cognoscere,sed ipsorum potius rationes audire , quibus negant hoc tempore balsami arbores,atqtie ipsiarum succum,fi uectus, & virgas apud nos inueniri ; id vero inc piae disputationi sat erit. Horum siquidem non pauci existunt, qui non modo ad nos in Italiam praedicta uera comportari negent,sed arbores quoque, e quibus illa colliguntur,prorsus perijsse praedicent. Quam sententiam ualde auxere Amatus Lusitanus Medicus in alijs non spernendus, & Nicolaus Monardus Hispanus,qui Syriacum atque Aegyptiacum balsamum perijsse affr- mantes , aliud genus balsami in Occidentalibus Indi js nasci, prodiderunt : Balsamumque a Dioscoride, Theophrasto, Plinio,ac a multis alijs herbarum antiquis scriptoribus celebratum,ac descriptum,eo assirmant perijsse, quod praedictorum antiquorum scriptopum testimonio constet, olim duobus tantum Iudes viridarijs concessum fuisse, ut inter c teros Plin. & Theoph. testantur, postea vero quam Iudea a Ptolem eo primo Rege Aegypti, aca V spasiano devastata est, balsamum in vallem Hiericum appellatam transplantatum suisse, ibique vixisse Iustino, Strabone, Solinoque Polysthore id afffirmantibus,statuunt. Et ab Artaxerse Persarum
rege primo,ac mox a Romanis Adriano Caesare rursum tota ea regione bello euersa, prorsus balsami plantam periisse. Undemque
150쪽
In Aegypto paucas hoc in uiridario adseruatas vixisse. Quo in
loco non tantum priscis foeculis balsamum vixit, sed multo etiam postea, quasi ad h. ec usque tempora plantam hanc hic conserua tam fuisse asserunt. Nunc uero, a multis,qui hoe tempore Aegyptum peragrarunt, hic quoque demum eam aruisse,confirmatur.
ina hic extincta, cum Dioscorides, alij que in Iudea tantum,&Aegypto balsamum uixisse prodiderint,cui dubium erit,nusquam gentium eam amplius inueniri posse Θ Ex quo succum,sructus, uirgas, pro uero opobalsamo, carpobalsamo, & xilobalsamo, ab Aegypto , vel Syria in Italiam asportata, uera esse quo pacto affirmabimus. Merito igitur liqc omnia falsa nos afirmasse uidemur . Hincque tanta incredulitas, ac pertinacia inuasit eorum animos, ut potius in erroribus perseuerare, ueraque sibiis sis oblata reij cere, quam opinionem mutare uelint. A B D E L. Vix me continere potui, quin susceptum tuum sermonem interrumperem,usque adeo animum aduersus illos concitasti meum, nullis rationibus,sed meris nugis balsami omnes plantas perijsse,opobalsamumque etiam, carpobalsamum,& xilobalsamsi apud nos inuenitim falsum esse asserentes , ut tanta illorum impudentia excitus,quasi quid loquar nesciam : ac ne differam illis respondere , dico,ac edico tibi, balsami frutices neque etiam in Aegypto plane perijsse, dici posse, quando saepe iussu praesecti Cayri, quem
Bessa appellant, plantae multor ex scelici Arabia delatae in isto viridario inserantur. Et nunc uix tertius agitur annus, cum Messinoris per id temporis Aegypti praesteti iussu, quadraginta e Mecha
aduectae,hic insertae fuerunt; quae tamen cum per annum uixerint, rursum custodum negligentia periere ; quae facile etiam denuo renouari possunt. In Arabis uero multis locis innumerae propemodum magno cum illiusce gentis lucro,aluntur: neque satis diu est, quod apud Arabes utilitas,& lucrum hoc cognoscitur;etenim opobalsami quantitas multa in Orientis loca comportatur, quibus in locis eum succum in summo pretio esse, multi ex Arabibus, nunc Cayrum habitantibus, narrant. Cuius succi lucro ab ijs cognito omnes certatim multos balsami frutices ex arenosis, montuosisq; locis in morbida uiridaria transferre conantur. Quamobrem ibi innumera pulcherrima balsameta cernuntur. Lege tamen ijs populis interdictum est, ne prster fiscum quis eam plantam serere quea neque succum, uel flores,uel ramulos,uel si uetus sine publi