Valeri Catonis quae feruntur carmina

21쪽

Ludimus et multum nostris eantata libellis, optima silvarum, formosis densa virectis, Mtondebis virides umbras nec laetae comantia iactabis mouis ramos instantibus auris, militia impia quom succedet dextera ferro, 31)formosaeque eadent umbrae, formosior illis ipsa eades, veteris domin felicia regna; 45 nequicquam nostris potius devota libellis

ignibus aetheriis flagrabit. Iuppiter, ipse 35)Iuppiter hane aluit cinis haec tibi fiat oportet. Sic precor et nostris superent haec armina votis. Threcis ium Boreae spirent immania vires, 50 Eurus agat mixtam fulva aligine nubem, Africus immineat nimbis minitantibus imbrem, quom tua yaneo resplendens aethere silva 40)norit ter dueens Erebo tua, Lydia Ditis. Si precor et nostris superent haec armina votis. MVietnae flammae rapiant ex ordine vites, paseantur segetes dissuata ignibus aurae, transvolet arboribus coniungat et ardor aristas: Perile qua nostros metata est impia agellos, smqua nostri fines olim, cinia omnia fiant. 60 Sic precor et nostris superent haec carmina votis. Undae quae vestris pulsatis littora lymphis, littora, quae dulcis auras diffunditia agris, accipite has voces migret Neptunus in arva, 5wfluctibua et apias campos perfundat arena: bqua Vulcanus agros pastus lovis ignibus arcet, barbara dieatur Libycae soror altera Syrtis. Tristius hoc memini, revocasti, Battare, armen. Nigro multa mari dicunt portenta natare, 5b)monstra repentinis terrentia saepe figuria, 70quom subito emersere furent corpora ponto. Duleius hoe memini, revocasii Battare, armen.

22쪽

Haec agat inseat Neptunus caeea tridenti, atrum convertens aestum maria undique ventis et fuscum einerem canta exhauriat undis I, 60 dicantur mea rura ferum mare, nauta caveto rura, quibus diras indiximus' impia vota. Tristius hoc, memini, revocasti, Battare, armen. S minus haec, eptune, tuas infundimus auris, Battare, fluminibus tu nostros trade dolores: 80

nam tibi sunt fontes, tibi semper numina amica 65)Dulcius hoc nemini, revocasii Battare, armen. Meetite currentia lymphas, vaga flumina, retro, fleetite et adverat rursum diffundite campis, incurrant amnes passim rimantibus undia: 85 nec nostros exire sinant erroribus agros. 7wTristius hoc, memini, revocasti, Battare, armen.

ΝiI est quod perdam ulterius, merita omnia Ditis 66

90 Dulcius oe, memini, revocasti, Battare, armen. Emanent subito aleea tellure paludes, et metat hi luneos, spicas ubi Iegimus olim. Conehula et arguti villi ava garrula rana 95Tristius hoc rursum dixit mea fistula armen. 75)Praeeipitent altis fumantea montibus imbres et late teneant diffuso gurgite eampos, 100 qui dominis infesta minantes stagna relinquant, unde elapsa meos agro pervenerit unda: piseetur nostris in finibus advena arator, swadvena, trili qui semper erimine creVit. Tristius hoc rursum dixit mea fistula armen. 105

23쪽

male devoti, praetorum erimina, agelli, tuque inimica tu semper discordia ivlsi exsul ego indemnatus, egens mea rura reliqui, miles ut aculptat funest pr emia bellt. 8M

Extremum carmen revocemus, Battare, avena. 110Ηlne ogo de tumulo mea rura novissima Visam,hlnerabo in ilvas obstabunt tam mihi colles, obstabunt montea eampo audire licebit: duleia rura valete et Lydia duIolor illis et east fontes et felix nomen agellit OR 116 quamvis ignis eris, quamvis aqua, semper amabo, 102 gaudia semper enim tua me meminisse Iloebit 103

Extremum armen revOeemus, Battare, Vena.

Tardius, ah miserae, Meendite monte apellae, mollia non iterum earpetia pabula nota, 120 tuque resiste pater. In prima novisalma nobis intueor campo longum manet aae sine illis. Rura valete iterum tuque, optima Lydia, salver 95 alve eris et a non mecum morieris, utrumque 125

Extremum armen revocemus, Battare, avena.

Dulcia amara priua fiant et mollia dura, eandida nigra oeul cernant et dextera laeva, migrabunt easus aliena in Orpora rerum: 100)quam tua de nostris emigret eura medullis. 1302.

24쪽

ECLOGA E LYDIA.

lnvideo vobis, agri formosaque prata: hoc formosa magis, mea quod formosa puella est vobis tacite nostrum suspirat amorem. Vos nunc illa videt, vobis mea Lydia ludit, Vos nunc adloquitur, vos nune adridet ocellis et mea submissa meditatur armina voce, cantat et interea, mihi quae antabat in aurem. Invideo vobis, agri discetis amare. fortunati nimium multumque beati,

in quibus illa pedis nive vestigia ponet 10

aut rosela digitis viridem decerpserit uvam, dule namque tumet nondum ulte la Baccho, aut inter Varios, Veneris stipendia florea membra reclinarit teneramque inliaerit herbam et secreta meos furtim narrabit amores. 15Gaudebunt silvae, gaudebunt molita prata et gelidi . fontes aviumque allentia fient; tardabunt lvi labentes eurrite lymphae, dum mea locunda exponat cura querelas. Invideo vobis, agri mea gaudia habetis, me vobis nune est, mea quae fuit ante, Voluptas. At male tabescunt morientia membra dolore et calor infuso decedit frigore mortis, quod mea non mecum domina si Non ulla puella doetior in terri fuit aut formosior, ae si 25 fabula non vana est, tauro love digna, Vel auro Iuppiter avertas aurem, mea sola puella eat. Felix aure, pater magni gregia et decus, a te Uaecula non unquam seereta ubilia aptana frustra te patitur silvia mugire dolorem. 30 Et pater haedorum felix emperque beate: sive pella montes praeruptos, saxa Pererrans,

25쪽

alve tibi silvis nova pabula fastidire, sive libet ampla, tecum tua laeta capeIta est. Et mas quodcumque est, illi sua femina luneia 35

interpellato nunquam ploravit amores. Cur non et nobis facilis natura fuisset eur ego erudelem patior tam saepe dolorem Sidera per tridem redeunt quom pallida mundum inque vicem Phoebe currens atque aureus orbis 40 Luna tu tecum est eur non est et mea mecum ΤLuna, dolor nostri quid sit miserere dolentis. Phoebe, gerena in te laurus celebravit amorem et quae pompa deum non silvis fama loquuta est

omnia ο eatisseeum sua gaudia gestat Gaut insparsa videt mundo, quae dicere longum est. Aurea quin etiam quom saecula volvebantur,

condicio similisque foret mortalibus illis

hae quoque Praeterea notum Mino is astrum quaeque virum virgo sicut aptiva aequitia est. 50 Laedere, coelicolae, potuit vos nostra quid aetas, condicio nobis vitae quo durior esset ΤAusus ego primus casto violare pudores sacratamque meae vittam temptare puellae, immatura meae quoque nexae solvere aia 55 lotus atque utinam facit mea ulpa magistra prima foret letum vita mihi dulcius esset. Non mea non ullo moreretur tempore fama,

duleia quom Veneris uratu gaudia primum

26쪽

dieerer, atque ex me duIela foret orta voluptas. 60Νam mihi non tantum tribuerunt impla vota, auctor ut oceulti noster foret error amoris. luppiter ante aut semper mendacia furticum Iunone, prius quam coniunx dictu uterque est, gaudia Iibavit duleem furatu amorem 65 et mecum tenera gavisa est Iudere in herba Purpureos flores, quo insuperis umbebat grandia formoso supponens brachia collo. Tum redo fuerat avore distentu in armis:

nam certe Vuleanus opus faciebat et illi 70 tristi turpabat Has fullone barba.

Non aurora novo etiam ploravit amores atque rubens oeulo roaeo elavit amictu 3Talia coelicolae. Numquid minus aurea promo*Ergo quod deus atque heroa eur non minor aetas 75 Infelix ego, non illo qui tempore natun, quo facilla natura fuit Sora o mea laeva nascendi, miserumque genua, quot aera libido. Tantam vitae in me ordis Mere rapinam, ut maneam quod vix oculi eognoscere possis. 80

27쪽

Vv. 6, 7 in diffleillimis totius carminis habetur omnes enim vir doeti, qui in Diris emendandis elaboramini, allus alla vinant librorum manu seriptorum aut conlecturae auxillo ad verum penetrare nitebantur. Neque uehil novissima loel expileatio et, qui omnia diligenter perpendat, satisfacere potest. Sed priusquam meam de loeo ententiam proponam, videamus, quid in libria aut aeriptum aut impressum inveniatur in ossiano ii,

Romana II Venella Achat. Rub. lens. Vleentina, in Venetis Bur- manni, Brixlena et in omni libro ante Aldinas ita distinguitur:

Et eonversa retro rerum discordia gliscet multa prius fuerit quam non mea libera avens.

quae luterpunetio invenltve etiam in Lugdun. 1529, in ealigeranis, Pithoel, ernadorni, Elelisiadis, Pulselit editionibus. In Aldinis autem hae est sententiarum dispositio:

discordia Hiscet. Multa prius fient quam non mea libera avena Ieat Haec emaehio Iam vides inter utramque sententiam maximam differentiam intereedere. In prior enim est multa generis feminini a referendum ad discordia, in altera gen neutr et subiectum, Itbera avena ubi tum ad dicat referendum quum in priore Ioeo Itberis avena sublectum ad fuerit trans fertur. Praeterea gravior diversitas haec est fient legitur in

Petaviano, Thuaneo, Mediceo, Augustano, arisino IV, Anglieano et a fides allentio Vossit, Vosalanora, monacensibus I, I et Helmstadiensi, ruerit in eod. Baait. Vossiano It, ratistav. I, ll. Unde hae scripturae diversitatem explicemus tam illud a nemine in dubium vocari poterit, a versu: Nontibus et silvis dicam tua lata Lyeurge,

novam inelpere sententiam, quum atropharum ratio, quam supra Prop.auimns, novum omnino nunclatum postulet. Fonenda igitur

post avena distinctio Maxima. quare taleat Aldinarum In

28쪽

dicam mutandum eat. Ego discedo amaehlo atque eo libros sequor, qu scriptum liabent: Et eonversa retro rerum discordia gliscet multa prius fuerit quam non mea libera vena. Ac ne solam virorum doetorum et quorundam librorum auetoritatem sequi videar, rationes addendae videntur, quibus duetua ita scribendum esse putaverim. comparentur versus 98 101, ubi quatuor sublecta: duleia, monia, eandida, dextera itemque quatuor praedicata amara, dura, nigra, laeva inveniuntur, tum duobus sequentibus versibus eandem aententiam enunclato latioris ambitus poeta complectitur Sl nostro loco multa pro gen. neutr. habetur, quinque sublecta et quinque praedicata apparent. Ut aequalitas stropharum servetur, multa pro gen fem haberi

debet. commate post gliscet postio inferri videmus generalem sententiam, cui in ultima stropha nihil reapondet. quid poetam, quum accuratissime singula singulis respondere vellet, negligenter egisse putemus Aeeedit, quod ad multa prius aut fuerint aut flent suppleri oportet. on est hoc nervosa brevitas*ae sine nervo et lumbis tautologia. Seribendum erat omnia. Quod vir doctum e Graeco in rix πάντα δ'ἔναλλα isoreo a multa prius flent aut fuerint), at sententiam spectemus, diversissimum est. Denique sententia multa prius fient absurda est quis eat qui dubitet, quin multa fieri possint, omnia autem seri posse nemo certe amrmabit. Et tamen poeta dieere Voluit, ea quae fieri non possint, prius ore ut fiant, quam elua avena libera non sit futura. Ex his satis intelligitur verba multa prius eum v. 6 unam eamque integram aententiam efficere et multa ad discordia referri debere. multa hoe loco προληπιικῶς dictum esse certissimum est: dlaeordia gliscendo multa fiet Videmus igitur etiam hoc loe gliscere propriam suam vim rescend tueri, non, quae aevi opinio est, incipiendi, oriundi Huiusmodi autem prolepsis neque apud Graecos et Latinos poetas rara est, et ipse poeta versu 16 eadem leondisgura aus est: allida flavescant aestu itientia prata l. e. si vescendo pallida fiant. Ac si quis hoc mihi obiiciat, adiectivummu Itus non bene dici de iis rebus, quae sol gradu disserant, qualis est diseordia, sed de iis, quae numero et multitudine

discernantur, a velim consideret, menti poetae obversari omnium

29쪽

rerum perturbationem, in qua certe diversitas atque multi indodlaeordiarum cernitur. Ceterum et apud Graecos adleetivum πολίς et apud Latinos adi multus quamquam rarius hae vi invenitur. Scriptura autem plurimorum et optimorum odieum

flent inde orta esse videtur, qvod librari prolepsin non animadvertebant. Tum fuerit mutatum est in fient, denique v. 8di eam in dicat. V. . te versus editoribus difficilis visus est quaeritur enim, utrum facta legendum sit an fata. Facta legitur apud Naevium in aris. li, in editionibus Romana li, utinensi, Venetis Rub et Ienson et Aldinis fata autem in ed. Petav. Thuan. Leldens Burmann. Paris. IV, August. Nonac. l,li, ra

fata babent quod ego quoque tuendum esse eenseo. Naevius totum hoc de Lycurgo non feliciter a Catone inventum putat; Lycurgum enim illum Hracem non tam in montes et silvas grassatum esse, quam in vites. Sed virum doctissimum non ita iudicaturum fuisse puto, si pro facta scripturam optimorum eodicum fata recepisset, qua sola omnia loci difficultas tollitur. Namque haec sententia montibus et silvis dicam tua facta a carmine est alienissima. Ubi enim poeta Lycurgi facianarrat ' ullum in toto carmine elusmodi locum reperies. Et iure quidem; poeta enim non vult, ut miles agrum eorrumpat, sed ut evertatur ager, ne miles e frui possit. Versura exsecratio incipit, qua agrum everti et corrumpi Optat poeta. Ipselam agri voluptatibus frui non potest; altius enim dominium faetua est; milii poeta voluptates agri invidet hvic nunum fruetum ex eo nasci precatur. Catonem videmus novo possessori fata tristissima precari, quae cum montibus et silvis communicat,

ut quas testes exsecrationis fiant. Est enim poeta cogitandus in solitude agri eommorans of v. 86), ubi montes ei silvas solos devotionis testes habet: audite montes, audite silvae, quae satullii, qui agrum meum possidet, precabor. Deinde ipsam exsecrationem exorditur Impia rinacriae sterilescant gaudia vobis. Si ita loeum interpretamur, eri elucet, neque de Lycurgo Thraelo cogitar posae, neque dicam idem esse atque impre- ea hor. Denique quid Lycurgi referebat, poetam montibus et silvis facta eius narrare securgum autem militem esse censeo,

30쪽

eu poeta agro edere eoactu erat. Sed uirum verum elua nomen ali an fictum, it quaerant, qui tantulis minutila deleetantur. V. . Post Lycurge maiorem distinetlonem posui. Poetam enim imprecationem ab integro vera ine pere consentaneum puto. Fata denique e sensu, quem supra statuimus, impia parum recte nominantur. Gaudia vero agri ture dicuntur impia, quum Lycurgus eontra ius fasque lis frueretur. ,mirum est Trinacriae gaudia Poeta ut paulo ante non satis feliciterae doctum praebuit mentione Lyeurgi, ita hoe Ioeo, uni vult doete, paulo Ioquitur obseurius M Ita Naevius. Sed locum priorem satis feliciter mihi videor explievisse neque hi quidquam habet

dimouItatis, a Trinaeria agro nomen fuisse statuimus Fortasse illud nomen poeta agro auo propter fertilitatem, fortasse propter formam et speetem dederat Trinacriae gaudia non sunt segetes, sed gaudia, quae ex agro amoeno percipluntur. Steriles eant διεταφορικως poetam usum eas puto, ut nos dicimus sed a Ver-gnuge latis Wasser euor den. quo modo Lyeurgo gaudia sterileacere debeant in aequentibus dieitur.

Werhenat. aute eod. Baall. MatisI. II, Voaa. II. Priorem seriPturam genuinam ludico et propter librorum auetoritatem et pro ter arminis indolem Poeta enim magnus apostrophes malorea quemadmodum v. 9 steriles eant gaudia vobis dixit, ut etiam ho versu novum agri possessorem eum elua familia alloquitur cod. Thuan. quum habeat effetia, eoniunxit hoc

adiectivum eum autela, sensu non inepto.

V. 16. Pallida προληπιαμ dictum est.

V. 17. Notandum eat, ramis et ad ea dant et ad pendentia reserendum esse, quare inter uirumque in medio OHocatum eati V. 18 sententia non differt a v. 13. V. 19. Non esse hune versum intercalarem sed strophae finem indieare supra ridimus Codd. monac. , I, Tegerna. We henat pro carmen aeriptum habent gramen, rnunt l, e men, qua scriptura Naehilia mirum ommentum appellat. Sed idem . . addit sede votum carmen nemo fortasae dixit praeter Catonem. Devotum idem esse atque devotivum