De orationis a Marco Tullio Cicerone in Senatu Nonis Decembribus habitae consilio et auctoritate [microform] : praemissa brevi historia critica orationum quatuor Catilinariarum

11쪽

annos, suspicio oborta est, seu potius obtrusit Sese, neque hanc sententiam in ieetione saepe repetita mutare potui. Rationes alio loco explicabo Quod tum sperabat laetius otium, ad eiusmodi argumentum pertractandum necessarium, licet vita naultis tempestatibus agitata praeceptori dilectissimo inviderit, ego tamen, qui et ipse ab eius disciplina profectus, in eam ipsam, cui ille tanta cum laudo intelligentium praefuerat, docendi Provinciam Successi, non tacendum putavi nomen illius, qui ad quaestionem nunc quum maxime inter

philologos agitatam quasi signum sustulit. am tribus demum annis post Ahrensius, Coburgensis Gymnasii rosessor, eandem illam orationem, a Cicerone in Senatu onis Decembribus habitam, diversam

fuisse ab ea, quam nunc inter Catilinarias quartam numeramus, quamquam non nominato, vel Otiu non cognito sententiae auctore, uberiore commentario probare e natus St. Qua de re quid ego Sentiam antequam exponam, non alienum videtur ab huius scriptionis consilio brevi narratione persequi quaestiones de quatuor orationum

Catilinariarum auetoritate, inde ab anno I 802 agitari coeptas. In hac parte commentationis meae incipiendum video a pervagato quodam inter homines doctos errore refellendo. Nodi enim plerique omnes, qui de hoc argumento seripserunt, utut in re ipsa diiudicanda dissentiant, in eo tamen consentiunt, ut totius quaestionis auctorem motoremque primum fuisse dicant criticorum principem,

Friderieum Augustum olfum. At contrarium ex ipsis summi viri scriptis, cum nuperrima Elchstadii . l. narratione comparatis, probari posse mihi persuasi. Wolfius enim in praefatione ad IV

orationes a Marklundo Ciceroni abiudicatas, a se novo commentario retractatas a. 180I, p. XI. , ossium, in libro Anglice contra Marklandum scripto, satis ridicule iudicat, cum aliis orationibus Ciceronis etiam utias ex Catilinariis in suspicionem νοθειας VocaSSE, hoc unum merio agentem, ut intelligeretur quantam in ieentiam

12쪽

evasura esset illa argumentandi ratio. Idem in praefatione ad orationem pro . Marcello a se Ciceroni abiudicatam p. XXXIX. et XL. ,

quum postulat, si quis esset, cui perlectus commentarius videretur ipsum Ciceronem calumniari, ut is periculum saceret orationes pro Ligario et Deiotaro, et aliam quamcunque, eadem ratione calumniandi, satis aperte indicavit, se, quo tempore haec verba scribebat d. 5. Jan. a. IS ), de nullius orationis, praeter a quinque, tum Ciceronis habitae auctoritate dubitasse. Primus igitur eam, de qua agitur, sententiam, quamquam non indicat nomine, Proposuit Marcellianae, Immo editae censor in actis literariis 1enensibus. Cuius censurae quum nuper denuo auctorem e professus siti C. A. Elchstadius, ipsum audiamus philologum acuti simum et disertissimum, in Quaestionum philologicarum specimine tertio, de orationibus Catilinariis, enae a. 183 emisso, rem omnem ordinenarrantem . . 9 ,Aug. Guil. Ernrati, D. Aug. Patruelis, clarissimus

Livii oditor, iussit mo aliquando Ciceronis orationes in Catilinam ita relegere, ut si quid in iis discrepantiae a consuetudine dicendi Ciceroniana invenissem, sibi indicarem. Finita lectione tertiam dixi

orationem tum a ceteris, tum ab oratoris more discrepare mihi videri. Tum ille non solum vehementer probare sententiam meam, sed alia quoque, quae me fugissent, diversitatis indicia monstrare, denique totam orationem festinantius a Cicerone fusam, neque ulla eius lima

politam iudicare. Haud scio, an Boeti ero cognita fuerit sententia Ernesti, cuius ipse scholis auditor olim interfuerat. Certe in prolusione ad loc Cic. in Cat. 3, c. I79I, opusc. . Ira de Catilinaria tertia non dissimiliter iudicavit se ea quamvis minori

cura elaborata atque elimata videri queat, quam quae adhuc leguntur Ciceroni orationes reliquae, quippe quam orationem, quum totum diem in Senatu rerum suarum sategisset, advesperuScente in coelo subito ac sine commentatione coram Populo Profuderit nemo tamen,

13쪽

qui accuratius illam cogitoscat, et vel sententiarum gravitatem, vel ve horum copiam et ornatum spectet, Ciceronem in illa desideraverit. Quae vero in tertia oratione animadversa a Persectione Cicer niana discrepantia Boettigerum permovere non potuerBt, ut, quam orationem in singulis partibus improbaret, eam universam Ciceronis eloquentia et ingenio indignam, adeoque a summo oratore abiudicandam censeret ea apud Elchstadium adolescentem tantum valuit, ut de ipso auctore orationis dubitare inciperet. Hanc sententiam quum in censura orationis Marcellianae, modeste quidem et tamquam

aenigmatice, significasset, primus inter philologos dubitationis de unius alteriusve e Catilinariis orationibus veritate dux quasi et signifer exstitit. Verba eius ad eam rem spectantia haec fuerunt Alig. Lit. Leit 1802, Aug. p. 283 Furchisam, undisur m orbeigehen, lege wirhier unsere ebergeugun dar, dass, o nichi metirere Ciceronische Reden, docti in unter de Catilinarisehem, einer ah nlichen Castigation de hoheren riti hedii ria. haec Wolfius, cui a se scriptam esse libri censuram Elchstadius aperuerat, paucis post e, domadibus rescripsit: Si haben Recht ic habe die orationes in Catilinam jetet nochmal mit grosserem Argwolin is sons gelewn; die Mitte is unachi. Wolfius ab eo inde tempore, primum interfamiliares, sermone et epistolis spargere coeperat, unam sibi suppositiciam videri ex orationibus Catilinariis. Quam quaestionem quum aliis divinandam relinqueret, suetum est, ut omnes deinceps orationeSCatilinariae, alia ab aliis, in dubitationem vocarentur. Iam anno IBO ad eum scripsit Butimannus Sie werdensicli erinnem . das Sie mir orige 'ommer einige Griisse an die

x His verbis argumentum epistolae ad se datae Elchstadius communicavit eum C. Benectio, orationum IV in Luc. Catilinam editore. Lips. 828 p. 16' of Leben on mia. Kbrte, Bd. I. S. 33 u. Mae

14쪽

vie Catilinarias austru gen Oh ne mi Eu Sagen, et che on de Damen

auch, das dies Rede die vermuthlic Cicero an aus dem Stegreti

machte voti inem omischen Geschichischrether neu gesehmiedetun seinermeschichte invertet bt orclen war, und das nachherige Sammter de Rede Cicero' seli froh waren, in Lucke dami erganZen Eu Onnen λ Wolfius, qui intelligeret, quam haec totR ratio anceps esset et Iubrica, ut vel acutissimis hominibus ad temPusilludere posset, sententiam suam paullo apertius indicandam utRVit. Itaque in acroasibus de literatura Romana a. 1805 habitis, quibu8 etiam, G. I. Cluvius interfuit, dixit, unam quatuor Catilinariis

orationibus suppositiciam videri, eamque esse alteram ex mediiN duabus. y Manc summi praeceptoris significationem de secundia rR-

Iure quidem nitratur Elchstadius de orationibus Catilinariis, p. ), neque in eueFelUPaedicis scholis Wolfit, quas duo nuper eius discipuli in publicum emiserunt, neque tu lectionibus de historia literarum Bonianorum, a Guri ro editis, quicquam e de re me morari. Neque tamen hoc eo valere debet, ut fides derogetur Iudi testimonio quum etiam in iis, quae Wolfius in schedis suis intra annum 8 6 I 822 conscripta reliquit, haec verba legantur: Auch an ine Rede de Cicero atte io noch die Unachtheit Eeige mogen. Vielleichi habe ich, die ich meine, schon in calore colloquii sermonistae. ininma genanni. das e clamit nictit is gehon Latin, Wie damnis vor o Edita

15쪽

tione interpretatus, Cluvius in libello scholastico, a. 182G in Gymnasio Lyccensi edito, scripsit de authentia secundae orationis Catilinariae disputationem, postea insertam Mehodii euem Archi s. hilol. u. Ρadag. 182T, N. IV, p. 7 sqq. in qua id egit, ut demonstraret,

hanc orationem tam videri stultam, inconstantem, ineptam atque insulsam SM, ut, quicunque satis Paratus ad legendum venerit et mentis aciem ad id, quod agatur, intenderit, Ciceronis eam esse nullo modo credere Possit. In eam sententiam per singula orationis eapita, quZmquam non indocte, disserendo quam nihil auctor consilio Suo satis secerit, quam confidenter vel temerarie adeo Versatus sit,

bene docuit Leh, oeskildensis Scholae Rector, in editione orati. Ciceronis selectarum 1829 Vol. I. Secutus est Gerensis Gymnasii Subcon rector, Bernhardus B hme, qui ab ichstadii disciplina rosectus, eam sententiam, inquam cum ichstadio Olfium incidisse narravimus, uberius EXPIR- nare aggressus est in Commentatione de tertiae orationis authentia,

quRm, morte immatur oppressus, imperfectam reliquit. )Accedimus iam ad eam orationem, in cuius fide examinanda et, si fieri possit, adversus acerrimas impugnationeS, quRS UPer X-Perta est, rationibus quibusdam stabilienda huius qualiscumque disputationis summa Continebitur. Gu arta oratio, ut inter reliquas Catilinarias postremum locum obtinet, ita etiam ostremo loco in dubitationem vocata est, Sed itu

Quae ex hoc opere absoluta supersunt, Protegornelia et quatuor capitum priorum inter-Pretatio, ea tam docte acuteque tractata iussica Beηeehitis, ad quem schedae ill3 Per-

Venerunt, ut ea non indigna censeat, quae aliquando in lucem emittantur. In ed. V orati in Catil. p. 17.

16쪽

in dubitationem vocata, ut facile Oncedamus, nullam aliam orati nem tanta eum doctrina, tanto ingenii acumine, tanta perspicuitate, tanta denique orationis facultate et ad persuadendum emcacia impugnatam esse, quam ah Ahrensio quartam Libri, in quo orationi Ciceronis nomen et auctoritatem derogavit, haec est inscriptio: I I. Tullii Ciceronis quae fertur oratio quarta in Catilinam recognovit, commentariis instruxit, a Cicerone abiudicavit . . . Ahrens. Goburg 1832. Post orationem ipsam, ad optimos libros, praecipue ad Ersuriensem Codicem, qui inter praestantissimos habetur, recognitam brevique commentario, unice ad rem, de qua agitur, pertinente illustratam, singulatim pertractantur loci de testimoniis historicis, de erroribus historicis, de inventione et dispositione oraιionis, de ampliscationibus sententiarum, de repetitionibus, de sententiis languidi3 de sermone verbisque OrationiS.

Qua disputatione Probare posse sibi visus,st vir doctus hanc orationem ita esse auctoritate antiquitatis destitutam, ita cum reliqua rerum memoria Pugnantem, ita in inventiones et dispositione, in sententiis et elocutione a perfectione Ciceroniana abhorrentem, ut eam non Summo oratore Pro Ctam, sed a rhetore quodam vel grammatico, Augusti fortasse actute, compositam esse statuendum sit. P. T.)Qua de sententia antequam iudie tur, necesse est, ut libri de in Scripti controversi, tamquam aliqui testes, Producantur. Duos Otissimum assertores Ahrensi caussa nacta est, Pal

mum et rellium. Et aliamus quidem in phemeridibus ad antiquitatis studia pertinentibus, quae Darmstadii Ludovico Christiano Zimmermanno moderatore emittuntur Zelischristiti die Alterthums-Wissenschast, 1837, ο 65 et 6M, Ahrensi sententiam ita approbaVit, ut de quarta oratione Catilinaria actum esse iudicaret. rellius

vero in novissima sua . Tullii Ciceronis orationum selectarum

17쪽

oratione censuit, radeo et sibi probari declaravit, it quomodo confutari posset, nequaquam PerSPiceret P. 243), mussae autem, quam tuendam suscepit, etiam ita aliquid Praesidii se allaturum putavit si quod ille de quarta oratione sola amrmaverat nam de tertia satis habuit scrupulos nonnullos lectorum animis iniicere p. 48 id id tres orationes posteriores pertinere defenderet Quod igitur Wolfius, etiam quum Turici commorabatur. de altera illa ex mediis duabus amicis discipulisque suis significaverat, id quum olim in eam partem rellius accepisset, ut Subridens virum summum ita iocari vehementer laetaretur Ciceronis Peria, ed. reli. 182G, Vol. II, . II, p. 48, Oll. rati. Sel. P. 78): nunc quidem eorum se iudicio accedere latetur, ni praeter Primam illam, in Senatu habitam, orationem reliquas, quae in caussa Catilinaria a Cicerone habitae seruntur, a rhetore quodam fortasse Paullo Ost Ciceronis interitum, compositas esse statuant Ρ. 76) Cui sententiae rellius quum ipsum Ciceronem tepugnare intelligeret, quippe qui ad Atticum scribens quatuor orationes aperte enumeret, Operam dedit, ut novo quodam invento ipsum Ciceronem in sua causa intestabilem ossiceret ovum illud

Qt inauditum crimen, licet cum ea, de qua agitur, caussa non artissime coniunctum Sit . tamen Operae Pretium est ut cognoscatur Cicer o

oratiunculas autem et quas postulas et plures etiam mittam, quoniam quidem ea, quae nos scribimus, adulescentulorum studiis excitati, te etiam delectant. Fuit enim mihi commodum, quod in eis Orationibus, quae Philippicae nominantur, enituerat civis ille tuus Demosthenes, et quod se ab hoc refractariolo iudiciali dicendi genere

abiunaeerat, ut σεμνουρος τις καὶ πολιτικωτερος videretur, curare, ut meae quoque essent orationeS, quae Consulares nominarentur. Quarum

una est in Senatu Kal. Ian. - septima, qua Catilinam emisi; Octava quam habui ad populum postridie quam Catilina profugit;

18쪽

non in conelone, quo die Allobroges involgarunt de ei marin Senatu Nonis Decembribus. - me totum σωμα curabo ut habeas. Et quoniam te quum scripta, tum res meae delectant, iisdem eae libris perspicies, et quae gesserim et quae dixerim aut ne poposeisses ego enim me tibi cal. tibi mae non sterebam. Loco sane aptissimo, post commemoratos Tulliani consulatus

commentarios, et Attici et suos, Graece scriptos, mentionem fecit Cicero orationum Consularium. Ad easdem refertur . II: Ρr gnostica mea cum oratiunculis ropediem exspecta: qui locus ab orelli praetermissus est. Nam si animadvertisset, etiam h I easdem, quas a priore epistolae parte exsulare iubet, oratiunculas eiicere debebat. Statuit autem, ut rem paucis complectar, Sic Quum orationes, de quibus dubitatur, propter ni ultos errores in ii commiSSOs, P Pter sententias tenues et inanes, Propter verba denique a Ciceronis conSuetudine Ionge abhorrentia, summo oratore indignae iudicandae

Sint verisimillimum esse suspicari, auctorem earum, ut aequalibus Suis a Ciceronis esse astute persuaderet, etiam Iocum illum, quem

eXScripsimus, epistolae ad Atticum inculcasse. Quod quum a nemine facilius emci potuisset, quam ab harum epistolarum editore, M. Tullio Tirone, arci liberto et scriba, hunc ipsum utriusque fraudis insimulare non dubitat p. ITH.

Ipse sensit rellius, tantam criminationis acerbitatem aliqua excusatione esse leniendam, in homine praesertim bono et fide r bato. Statuit ergo, Tironem gloria patroni consultum iri putasse, si Catilinae coniuratio et patefacta et oppressa non una, Sed quatuor celebraretur orationibus. At quam male consuluisset orationibus

assingendis iis, quae, si vel maxime fidem apud aequales inveniSSent, tot tamen tam foedis vitiis, quibus, rellio certe iudice, laborant, famam summi oratoris indelebili in omnem posteritatem macula

19쪽

Iam vero, ut ad locum illum redeamus, quem ab eodem

salsario epistolae ad Atticum, fraudis tegendae caussa, rellius insertum putat ne in ioc quidem, raeter verborum quorundam insolentiam, fere quicquam inest, quod suspicionem movero possit. Hanc Vero non Nati gravem caussani esse ad suspicandum in epistolis ad

Atticum, familiari sermone et ioculari scriptis, iam ab aliis recte iudicatum est, Praesertim quum ea, quae Oe loco lectorem morari possint, habeant tamen, quo defendantur. Nam, ut in iis consistam, quae necessario afferenda sunt, quod Demosthenes dicitur in hilippicis orationibus ab hoc refractariolo iudiciali dicendi genere se abiunxisse, id quidem non offendet eum, qui in Bruto Ciceronis c. 83

haec Verba legerit: Thucydides hoc forense, oneretatorium, iudiciale non tractavit genus. Utroque Ioeo iudiciale genus, quod in privatis caussis agendis versatur et cum altercatione coniunctum est, aptisSi me opponitur generi deliberativo, in quo perpetua oratione, Verbi Sententiisque gravi, res tota, vel in Senatu vel apud populum, Peragitur. Abiungendi Verbum eo pertinet, quod summus orator se ab hoc forenSis generis quasi iugo liberaverat. Emittendi verbum de Catilinae discessu Ciceroni familiare est, ut in Cat. 2, 1, 1 e urbe vel eiecimus, vel emisimus, et ro Sulla 5, 17 eiecto sive emisso iameae urbe Catilina. Denique recte coniurationem involgasse dicuntur Allobroges, qui indicio in Senatu peracto effecerunt, ut ea, quae antea privatim ad Q. Fabium Sangam et per eum ad Ciceronem

detulerant, in ulgus emanarent. omissum obiectum in hoc scribendi genere nemo facile desideraverit. Unum restat, quod Ritentum loci lectorem morari possit, quod Atticum suum, qui et Pse' Virg. G. 3, 518 abiungens-iuvencum. '' Comparari potest locus Gellii 20 θ: Aleaeandem literas ad Aristotelem mist, non eum recte fecisse, quod diseiplinas κροατικας, quibus ab eo ipse eruditus foret, libri forον editis inuo Isaflet.

20쪽

commentarium de consulatu Graece scripserat cf. etiam Corne . ep. vii Attic. e. 18 , Cicero voluerit et quae gesserit et quae dixerit, o orationibus illis perspicere. Sed non magno negotio invenietur huius dissicultatis expediendae ratio. Quum enim Atticus de iis, quibus non interfuerat, haud dubie nonnulla, falsa ad eum fama

perlata, non ut gesta erant in libro suo tradidisset, Cicero eum de his, in quibus erraverat, rectiora voluit edoceri. Ceterum etiam in hac ratione reprehendendi singularem illam, qua excellit, urbanitatem facile agnOSCRS. Satis nobis haec dicta videntur ad suspicionem ab rellio illatam ab hoc Ioco defendendam. Sed insunt etiam alia nonnu Ia,

CauSSR, quam tuendam Suscepimus, non ProrSus aliena Quum enim

orellius ipse iudicet, haec ita esse inter se connexa et implicata, ut et orationes impugnatas et particulam illam epistoIae aut Pro veris, aut pro adulterinis habeamus necesse sit, hoc certe consequitur, Cic ronem, si pro auctoritate Ioci satis firma argumenta attulimus, non una, Sed quatuor orationibus caussam Catilinariam peregisse. Quae si cunctae ah ipso Cicerone editae exstabant, nihil videri potest improbabilius, quam tres veras orationes interiisse, in earumque Ocum tres salsas substitutas esse, a rhetore quodam compositas. Quodsi Sallustius Cat. c. I tradit, primam orationem, Iuculentam illam atque utilem reipublicae, postea scriptam fuisse editam, id eo tem-Pore, quo epistola ad Atticum scripta est, i. e. tribu annis post coniurationem oppressam a. U. 694 , factum esse Videtur. ulla enim caussa cogitari potest, quare Cicero primam rationem Sep ratim, aut antequam ad Atticum mitteret, in vulgus emiserit. Neque tamen quatuor illas orationes a corpore orationum Consularium, quod,

' Eodem pertinent verba g. si videtur enim liber meus posse aliquid nostris rebus lucis afferre. B a