Iosephi Scaligeri ... De re nummaria dissertatio liber posthumus

11쪽

HOTOMANsus ad illum Livii Ioeum t 'sera argen non mia auaritar misita re Atticomm. et αθαχ--m' 'E rum insingula inponem: tandem post longam diaertari ' sti es t nune aliouit Eeout digitur Conciliationis, aut solutionis affert ' Ad Ciceronem, inquibae Aquilius Gallus,la quis ad eum de facto rettulissiet. Ad Sealiterum igitur. aut Puteanum, natium, a Lipsium, i quam ego et vel allum pati ingςma felicutemptaeditum. δές.

12쪽

IOSEPHI SCALIGERII VL. C AE S. F.

ANTIQUORUM,

DISSERT ATIO,

vo D Latinis pecuniae signatae nomine intelligitur , id Graecis Νόαισμα dicitur: ut sint Nummi; qui non dicuntur Pecunia, sed

pecuniae nomine Cens entur. N

que enim dicimus : Denarius est Pecunia. argentea Valens sexdecim assibus t sed, Denarius est pecuniae argenteae nummus. mediae vetustatis Graeci pro quavis specie Nummi dicunt. Sic Hesychius: ἀργυρώι ωχμαὶ δέω. Vetustissimi autem nummum non

νόμισαα , sed νομίσμαl esse dicebant. Talentum ero νόμισμα. Vocabant , quia dinumeratione, non corpore constabat. Non enim Talentum est num-mUS, sed νομίσα α γ αργώ θανυα Nummus, ut ait Iuvenalis, est Concisum argentum in vultisfacies in miamtauer

13쪽

a IOSEPHI SCALIGERI

mine; intelligitur. Non enim est δε προ- π

aIlIs Στατuρ Vel Tετρο νον dicitur , noc proprie dicitur Τεn ναον. Valor autem eiuS VtqUatuor drachmae,aut xx mi oboli. Mihi contra lentire videtur, Staterem ipsum proprie dici Tetradrach-nion, & speciem nummi argentei ι Τεπαχ μον autem eius valorem, puta Iu drachmas aut xx I I I Iobolos, aut c x C II Eustathius putat deprauatum esse Ex Τ ye . Etymologicon negat. Porro ἄθροισι , siue νόμ tit, aut pondere aut dinumeratione fungebatur. Menander:

Fondus talenti aura tibi sy'ensumseruo, o p e Non enim numinum reptassentare potuit , cuiusmodi nullus erat, sed pondus. Aliter dinumerabatur. Plautus: Talentum argenti ipsusuas dinomerat manu. Quod igitur traditione unius speciei praestari non poterat, hoc fiebat aut pondere, aut dinumeratio ne ut ostensum est. Nulla enim gens est, quae non solum nummis, sed etiam certa nummorum col lectione non utatur, quae nummi quidem unaus vice fungitur, sed tamen nummus non est, quia tanti ponderis species cudi non possunt; cui usi Odi talentum,Mina, Libra,& apud Teutonas Ton-xia auri, quae est ολκ, i, aut mσόπς, non nummus. E ννομ σαιοι Graecorum huius modi gθροὶ - auo 1uiar. Mina & Talentum: in Romana pecunia,VIH

ea Libra est: quod verbum triplici notione fun-

14쪽

cuniae corpus, quod tam numero quam pondere fungitur. Haec tria quoque in uno nomine Τα-aίτου deprehenduntur. Nam & ponderis nomen est, quod dicitur τμον τάλαι=Τs , Vnde πιλαντια

& ταλαίφιαια χάλαζα, quod Lati his LSbrales lapides, & Libralis grando: & examen . vel trutina . ut Homero:

AristophaneS: η ταλάντω α ου γὰ& denique νο o ίω--π. Unde Talentum Euboicum, AEgineticum, Babylonicum, Atticum, Siculum. PECUNIAE, Vtiam diximus, maximus modus apud Graecos Talentum , apud Romanos Libra. Apud Siculos Talentum erat ἀνάλογν Librae

λιγν, quatenus duodecima eius pars erat ut Librae Romanae Vncia. 1 My αμόν autem RO-manae Librae non erat, utpote quod Denarii Romani vix septima pars esset. Igitur Talentum Siculum prilis erat xxi I i I νύ tiari postea xa I aestimatum est. erarave non nummus, sed αθροισμα, sI-ue ὁλκή. Nuius γε autem erat πιων ὐαιωζολάων, hoc est vo quantorum octo est obolus Atta cus. Sed Tarentiniso ου γ erat argenteUS, Cui

inculas erat Taras Neptuni filius Delphino insidens. cuiusmodi multos vidimus hodie drachmar pondere, si bene memini. Aoud Suidam : TO Tα-

15쪽

4 Ios EPHI SCALIGERI

ouatuor viginti minarium. Itaque I alentum Siculum erat CxL II i I LXV I I I Obolorum,

trium drachmarum Atticarum. Quod & Festi au ctoritate comprobatur;apud quem legimus: si Dandrinum Ialentum x II denarium: Neapolia tanum ex denariu=nr0ra fanum trin denarim: Rherinum dii tortati. Atque ita Talentum Sicu Iucerat λογον Librae Romanae, quatenus, Ut diximus, in duodecim νουμμους tribuebatur, ut Lubra Romana in totidem uncias : cuius partibus longe conuenientius respondebat A sae. Nam &Libra est nomen Sicului quod ipsis Δίκα dicebatur: & Vncia, SextanS, QuadranS, I rienS,Dextans sunt plane Sicula nomina. Et Λ a non erat numin uS ; sed ὁλκη, πισό- , ἄθλοισμα. Eius duodecima pars dicebatur 4υα, duodecimae duae ἔκτας tres τε εας , quatuor πιτας, quinque duodecimae Φύγων, dimidium usu λιμ , septem duodecimae ἐέ--ν,vel ἐῶ-riis. & ta deinceps. Quare Uncia non est Romanum , sed Siculum, ut SeYtans, quod est Φίαι, έ clαίω prius dictum inmiς, postea ἐκ A. vi quod alli S φω-ς, Siculis & Doribus omnibus φωνας MωνώΤω, τιμας ἀιγλας ἰγλ ΤΟ . Pollux libro I v, postquam docuit Aseras esse verbum Siculum , & Uo

16쪽

DE RE NvM MARIA. F. ,το Bethia . Aristoteles, inquit,duos aereΟ-los a Siculis ε αλιστα vocari perlabet; Vnum autem ἔγκίαν. Mirum vero genus loquendi, ἐξάλιπα Vocari, pro sexta parte H λίπα , quod BD1 muriρον diceretur μόειον ρ λύπας. MIrum, inquam , genus loquendi; sed quod exemplo non caret. Nam quo modo dicitur πω ψIs pon si μηνος , Codem dicendum esset ἐκτὴ λιπον. Nam dάμ-ν sint sex menses; & ad hanc analogiam oris essent sex librae, non sexta pars librae. Et re uiso stant tres meU seS, πω νις tertia pars mensis. Sed error est in codicibus Pollucis,& legendum, τὰς δυσχαλος ἰξ ναυ an quod postea demonstrabimus. Se quὶtur, σ U G, τἰς ρο- λάκω let. Sane πιδονΤα no est verbum Siculum : neque ullo modo effcies, ut ἔιάκωντα sint πια m. In libro Ix

sis oci δυο δε πιπία ταλανΤα, ο τερ 2ζεις et η λινον, ὁ ες ' ψ λιτρον, suo ράνα ὁ λικ. Quod hic dicitur , tres aereol os, siue tres uncias vocari Wia Τα- λώα, supra libro quarto dicit vOCari ο--τα Atqui,ut diximus, neutrum esst verbum S1culum.& praeterea πία ταλαντα non est unum verbum sed

ωουσα τεtiolae οἴ i λεία . Sed errat Pollux,qui πιαντα putat esse πως χα-ι : quum dictum si non a numero duodecimarum , si de uncia ram,

17쪽

6 Ios EpHI s CALIGARI sed a numero partium , quae metiuntur duodena rium numerum, quae sunt I, II, III, li II,VI. hoc est,uncia, sextans,qGadranS, Irien S, semis: Quod autem n et Θρνη, quae mercedem acciperet λιαροα , dicta sic ab eo ἀνά ν est ei, quod apud Pol

Aliter σαπειδ&ι dicebantur. Nam παπριδεω est - τὰ is, vi Rufus apud Hesychrum : Τετπ-δεω ἐ-ρας χαλκης. Idem error, qui I'ollucis. Onenina Tετυs quatuor duodecimas signinciat, sed quartam partem de duodecim. Non est tamen Crror, quatenus est ita,nsuli. Ita enim loGuebanis

tur Vulgo. atque eam κατά mν ce Inere est Puta Vitruvium, libro x, cap. xi,qui diuitionem In por- res quatuor & octo , vocat tetranteS, & octantes. Zn capitibus circino dii duntur cibo tronim eorum tetrantibus inpartes mr, uti octantibin

in partes octo duoru lineis. Vides quaarati & octogoni designati es in circulo ἰδιωΩ-ς υ -

18쪽

tem Uram : non autem Siculos a Romanis, ut falso credidit vir su m mus Georgius Agricola. Nam & Varronis auctoritate summoueri potest; qui ita scribit: In argento N vMMi . id est a Siculas. Pollux: σο- ίβίνει P ωμιων ἀνομα si νομίσμάJγ' εςι εαηνικοὶ, WV M Ιταλια Σικελίαβρίων Δωριέων legendam. quae Agricolae aduersantur. Sane quae partes metiuntUr Assem, I, I r, I lI, m I, VI, uncia, sextanS, quadrans, triens, ear omnino sunt a Siculis. Quincunx, septunx, eae quoque imitatione eorundem dicebantUr, πεμ- πουγκιον, ε ρουγκιον. BES, &DODRANs hactenus

originem suam non produnt. Bessem quidem scimus compositum esse, & posterius membrum esse ab Alle. Veterum hic mos fuit, ut assem siue integritatem trifariam secarent,quas Graeca ino-cant. Homerus r

19쪽

8 Iops Epiri s C ALIO ERIxtans dicitur pro De sextans ; ita Dequacirans prius dicebatur , cui quadrans deerat ad duode cim. De quadrans igitur prius, Postea Dodrans, mira detorsione. De, ut Otames sciunt, estia ν: ut Demens,qui mentem non habet. sic De.1ὸxtans , qui sextantem non habet, ad complendum duodenarium: Dequadran S, cui deest quadrans. Postea Dodrus & Dodralis sumptum proanouenario; ut apud Ausonium: δe, αέΤΟ s in He ι, ἰνον, ελωον,

& Latine Dodralis potus vocatur apud eunde in Rusonium. De uncis aperia est originatio. Sed mirum Deuncem Iabuissem, aut Labusis em , Ut quaedam exem plaria habent, dici a Beda - ab Arnobio Dibustem. Video quidem posterius Inembrum ex Asse, ut gessem. Sed ut reliquum ignoramus,ita a putidis coniecitatis calamum continebi ps. Iam Litrae Sicular valorem deprehendere non admodum operosum, quandoquidem Aristoteles scriptu ducidi Αἰγ-is. Obolus autem A gineticus ad Atticu in habebat rationem , quaedlcI-iur a priscis Latinis besaltera: id est itidum cumbesse, vix ad vi. Obolus Atticus erat χ αμνs meoiorum octo. Ergo obolus AEgineticus, qu

& Corinthiacus,erit aereolorum XI I I cum triente. Sic drachma AEginetica erat oboloruna Am-corum decem. Sed repugnat Diodorus , qui ait nummum auresi valuisse decem drachmis Atticas, & ζαο - σα φ ου vocatum v Ulgo a Siculis πο'γών lάλ ρον. Q Od Ii λιτest V st A ιγ MOU OD, γος , in quinquaginta Giμαις, siue obolis AEgineticis erunt oboli Attici 83 ί. vae sunt drachma:

20쪽

vE RE NUMMARIA . PAtticae fere I , non Io. nam x drachmae Atti cae sunt 36 Siculae. quae multum absunt a L. Contra, ex verbis Diodori v λ ωι esset drachma Attica. Vncia autem paulo maiusicula erit aereolo. Quemadmodum autem apud Atticos, &alias Graeciae gentes in argento non erat ahοισμα maius Talento; ita apud Siculos in aere minus

vltra illud nullum maius aeris vocabulum erat. Το λ; quidem erat aereolorum cxxxvi & trientis: το λιStyε1ώλιόν autem MCCC m & mentis, paulo plus quam obolorum Atticorum cLxvi, drachmalum Atricarum xxvira non solidarum. quod Graece diceretur θαχυχων Hi In hoc quoque etiam Siculos Romani secuti iunt: apud quos modicum μισι inest DECVsSIs, maximum CENTussis. Varro: Uuodprimum est ab decem a sibus D Ecussis. Secundum ab duobus decu stas Va-CEssis. Reliqua conueniunt et ut TRICEssis prs portione, inque ad CENTVssIS, quo maius a is pro prium vocabulum non es F. Αs igitur Romanis. vi

QO Siculis,est solidum quid, & integritas , non

solum in re nummaria, sed etiam in magnitudinibus ; ut hereditas , & pes: quia & hereditas in duodecim partes, Sc pes in duodecim pollices diauiditur; quae partes tam hereditatis quam pedi Unciae vocantur. Nam pedis diuisio duplex est, & eodem utraque recidit. Diuiditur enim in sexdecim digitos, itemq. in duodecim uncias, qui sunt pollices. & haec diuisio fortasse dicitur monetalis, quia As &Vncia sint monetariorum verba. Legimus in libris de Limitibus agrorum : Item dicitur in Germania in Tum ris pes Drusion , qui