장음표시 사용
101쪽
se heic coninui nerare licet, quia tot sunt ceu libi diximus, quot variolorum in corpore infantis aegrotantis , quem ne tangere quidem sine maiorum dolorum meitatione licet.
Caussas quis huius nunc negligentiae ignorat Zquas inter magna est,quod ex soli, culpto. rum manibus, uti nuper Calendaria a ludi magiitris solis, de inferioris cognitionis ac notae hominibus, exspectamus, exspectatas Lic multumque deprauatas, iri tanta copia arripimus , et terram habitabilem cum tegere' inhabitabilem ter quaterque obtegere queamus hinc etiam istarum tam vile pretium , ecquid olim ε
ι De Globis Geographicis ut multa di Globi
: amus non est siquidem ex antiquitate con Geoραηtare debet, quod statim Assonomi Coeli fi phici. Iuram exprimere consueuerint, primo quidemiuoad nudos circulos nonnulla puneta, ac igna illa Zodiacalia; quas machinas voca-unt Armilla res mox integras efformarunt phaeras, quibus totum stellarum exercitu ininire expium posse ad laborarunt deniqueo, quod infra commonstratur samus, artii. io etiam terram ei formarunt. V kie rurisus mirabile Globorum hocce artificium stru-turam aeque, ac perseetionem debeat illis
umeri s principiis SCIENTIAE puta de
102쪽
EXPERIENTIAE. Eadem quoque cum
Geographia ipsa Globus habet incrementa, hactenus recensiua ubi tamen maxime REGIO MONTANI opera reticenda non est suam ipse partim in epistola ad Bessi ionem Cardinalem indicat, dc Petrus PlANVS per. fecisse videtur in libro suo Ingolstadri di-
nis tempore, quo is egregiam Globi coelestinis machinam perviginti qumque annorum spatium , ut scilicet certiora stellarum loca in illo captaret, Augustae Vindelicorum Parare coepit ex ligno laminulis orichalceis obducto,& inmania demum perfecit. Quae mora parandi ratio, non modo odtempus nimis longum , locaque dissita sed, materiamin quae sunt ab , etsi taediosa videri posset; tamen non parum habui utilitatis, ut stil omnia constantius,plenius persectius parata sint: ucsat cito, sit a bene. Multos enim ista machina in admira tionem traxit,qui tale opus ingens magia, ficum a nemine hactenus in quavis orbis ter rarum parte constructum fuit, ut quidem ipsinuento putat, cuius diameter sex proxit
pedum, Meridianus ex solido chalybe fuit, ditustio minuta secunda monstrauit, id quocob mapnitudinem omnino potuit; imu
103쪽
effecit, ut magnos passim labores globis Ini penderent seculo XVII, Astronomiae de Geographiae cultores Et quidem .pra adducti HONDi opera prostat globus Geo..etraphicus exiguus,cuius exempli r diameter unum cum vno fere digito pedem Rhiii.habet una cum modo conficiendi mediante directione Rhombos , Serenissimo Willa Mauritio Gubernatori prouinciarum foedoratarumice dedicatus Et sane permulti parati sunt circa hunc temporis tractum globi ab xliis auctoribus,, illis, qui dein Acmaamapparum constituerunt. ubi eriam illud
sine maximo, uti prorsus mirandum opus, encomino praetereundum non est, quod Serenissimus ac Prudentiissimus,dum vixit, nunc in cineribus beatissimae metrioriae colendus,
PHILippvs Hassiae Landgravius suscepit, in parando quodam globo quoad magniti
dinem, habet enim diametrum itidem 6 pedum, diuisos circulos in minuta, illi Tychonte non absina item, quem inter alia Instrumenta tanquam Summi Europae Pri cipis signum. Academiae nostrae ornamentum hodienum reseruamus prout quident summorum virorum rogatu nobile istud instrumentum cum aliis propediem in DIVA
nostra URANI A pluribus , si id modo
labores alii permittent, delineatur lumus. Prae aliis globis singulari pretio excepti fue- α runt
104쪽
xunt illi , quidem maiores quorum diame
anno IIII cx L Dra editi, sculptore Abraham o Goos, Uiris acCuratoribusSocietatis Occidentalium Indiarum exhibiti. In coelesti quidem Auctor studio sus est doctissimi Mathematici apud Fra nequeranos ADRl AN ME. Tll, qui illum ad abacos Tychonis non mo- consignauit, seduc obseruationibus novistum cuca Arcti cum ab ips , tum Antar-cticum a discipulo suo FREDER HAVT-M ANNO adhibitis auxit , de iii annum
C IIII cxxx reduxit in Terrestri multa omnino priscis incognita cernuntur,veterum errores nonnulli et duntur, multae terrae re cens dedectae leguntur, ut cum Auctore dicere liceat, nullum illo tempore prodiise,qui tam concinne exhibeat omnia, quam quidem praesens. Praesertim in America multa fuerunt mutata , ut in hac nouus ad Caiarunt
transitus anno isto ab H HVDSONO inter altitudine o, 61 6, grad. institutus. Vbi etiam Spigbergiam exhibet mron laudiam, nee
non ad meridiem omnem I. Lamerii anno 161 detectionem, a nouo Fret Lameriano usque ad nouam Guineam. Itemque heic in Oceano Tartarico mutata sunt multa & alibi. Etiam ab anno inde cisi cxxv in plurium, ob
vile pretium de variam ma anitudinem mani
buses. coeperunt plobi IS HARBRECHTIPhil.
105쪽
Phil. Medicinae Doctoris Argentoraten sis. Hic max: me Planiglobio suovi coelistir uestri innotuit, ' quia globi inu conuexi,
1iue concaui, siue conici fuerint portatu tem persunt difficiles, incomplicabiles Θ gni spatii indigi ita, ut peregrmantibus admodum molestum sit hoc licet utili stimum organum, secum circumferre ideo istius aliorum auctor in quos iam reticemus, planiglobi instrumentum semper, utileri gratum fuit. Cum autem permulta sint recens a Mathematicis correcta, prout quidem hactenus ex parte commonstrauimus, nec pauca detecta in globi terraquaere partibus omnibus, ideo nunc recentiorum respicimus globos quos inter illi sunt , quos GER. VALCK Amstelo laniensis impressit, ubi in Astronomico HEVELII correctione ad annum It Ic usus esse dicitur. Hic insuperTerrestrern dedit globum, μ' inque isto indicat, se errores veteres sustulisse, non tantum Longitudines ac Latitudines per rei terata Neotericorum obseruationes huic globo
restituisse 'ladis nullum typis emendatiorem Triae itat. Editi quoque ab hoc ipso
Cuius scriptu Latine&Germanice saepius imprinue uravit B. TVRMIVS or imbergae, tuidem auctius ac niuersalius, ut sonat, anno
' an stelodam anno eis ioce cum priuilegio.
106쪽
artifice sunt globi ni fallor,niatoris, in imagnia
tudine dictorum Jansonianorum formae,quos tamen videre hactenus datiam non est. Inter xecentissimos multum celebrantur Globi maioris formae Pr M. CORONELLI Ministri
Generalis totius ordinisS Francisci minorum eonventualium,&Cosmographi Reipubl. Venetae c. quem supra laudauimus numero 31, insimul cum globorum mentione. Habet autem permulta Autor in Terrestri hocce adnotata, quae in hactenus recensitis non deprehenduntur, uti recentius inuenta ac detecta sunt cum itineribus maritimis, quorum nonnulla cum diebus singulis, in quibus prosectae sunt naues, adsignauit cum multis aliis rebus non inutilibus.Etiam multa alia refert, ut deNili inuentione,de variis recens inuentis insulis, de Calis ornia, quam cum P. Eus. Francisc. ΚINI, qui nuper istius regionis adcuratam mappam dedit,pro peninsula habet.&c Meridianum primum globus iste peioccidentaliorem Insulae Ferro partem ducit δ quae sunt alia. Vbi insuper monendum est,quod etiam globorum istorum mappae in longe minori forma lucem ' viderunt opera M. IO CHR SEYLERO, quorum o
rigon praeter Calendarium conuenien rlocorum nonnullorum longitudines clat studines adscriptas refert Miramur tamer
107쪽
ominum editorem vel ideo, quando natione germanus, germanis huncce tradidit globum in lingua Italica non omnibus noda, Se non potius in Latino communi illo eruditoruidiornate.Sunt etiam qui HOMANNIANAM globoru impressionem laudant, quan tamen nondum intuiti sumus. Quod superest, optamus, ut eiusmodi globorum artifices in terrefris globi emendatione, admodum B. ElGELII in coelesti, etiam de
maioriniateriae ac motus longitudinarii immutabilitate&perpetuitate cogitent.
3s meque ipsam Geographiam eo pro Geogra ductam Dexcultam hodie esse, vi omnes ho it 'Cy'nunii labores amplius eludat,credam β:m uix ph, siea. enim restant, quae iuxta generalissimam nu desectus mori diuitionem nondum expedita sunt, Vt in genere plane in aprie existant. Sic Geographia noxati, historico- physisa, ut mutationes perpetuas
taceamus, de quibus num. 31 ex parte egimus& politicasN Naturae μεταμο φωσε fere annuas ne verbo tangamus; non immerito so.
la Historica tanquam omnis elegantioris doctrinae lumen subdiuiditur, ut ipsa Historia in antiquam, mediam,& nouam vel ideo, ut maxime mutabilem terrae faciem quomodo fuerit quo tempore cunque, ob oculos ponat. Et quidem antiquam illam a primis inde temporii monumentis vel ad natumT.O.M. mun-
108쪽
di Sospitatorem, vel ad barbara tecula extenta dunt , vel, quod adco nodatius CELLARIVS aestimat, ad Constantinum a munIusque referunt: medii porro aeui Geraraphiam ad Constantinopolis expugnationem , vel, quod perinde nobis erit, ulterius continuant: nouam inde a/ nostra tempora deducunt. Qiiod si nunc antiquam intueri libet Geographiae faciem, illam sat clare quidem ob oculos ponunt supra illi a numero Is& sequentibus laudati Geographi veteres de alii, quos vel ob memoriae lapsum vel breuitatis studium omisimus nihilominus multi passim in illis notati sisnt defectus iuxtanum. 17. Quare in hac parte vires experti sunt multi recentiores, quos inter ORTE-LIVS est, cuius labor tamen ut conatuimagiS, quam successus Οικρβε ρος laudatur nequePHIL BRIETII minorum per Europam Tabularum Parallelarum Geographicarum fictitulo insignitarum,ut ut egregii operis,mentione solia facere libet: sed maioris momenti sunt qui in certis tantum partibus mundi exercue-iunt ingenia, quidem in Graeciae parribus
IO ME URSIVS , IAC PALMERIUS, LAURENA ERGIVS, Palaestinae ADRICHOMIVS , qui eius tabulam dedit uti
Sansonius, qualem etiam parare iam mora suo In Historia, Ceographia antiqua.
In Geograph. sacra ala .cra Iacciv. Amst l. edita.
109쪽
suo elegantilissimam, uti litteris nuper percepiamus, Dona. EIS ENGEINIDlVS Argentorati Famigerat dicitur InHispania RESENDIVS
VASAEUS, MARIANA, PETR. de ARCA celebrantur; inGallia HADR.VALESIUS; InBritanniaCAMDENVS BUCHANANVS. in Germania PHIL.CLVVERIvS, qui etiam eum IVL HOLSTENIO Italiam &Siciliam
lustrauit Cum vero auctores antiqui nonnullis in locis dissentiunt, etiam in nonnullis, quae iam adducere non vacat, recentiores non conueniunt, non aeque finem suum
penitus attigit antiqua Geographic interim quia ei maxime fide scriptorum antiquorum standum est ideo iam laudati audiores cum B. CELLARIO multum celebrando, abunde hanc antiquam excoluerunt. Non tamen ita sentiendum est de MEDIA illa quae itidem deberet faciem regnorum,
imperiorum, in quas regiones, prouincias, respublicas diui Iu tunc fuerit orbis,quae magnitudo,elegantia, distantia, structurari robur fuerit oppidis, castellis, & quae alia attamen circa indicatum tempus ob barbariem hominum nihil istorum consignatum, parum ex accidenti solum a paucissimis relictum legimus id quod tamen, licet exiguum admodum sit, si cum antiquorum scriptis
rite ac ingenue confertur a recentioribus nostris, omnino multum prodest. Quare etiam
110쪽
bas enus nemo quoad ingentes regione . quod sciam,id praestitit, ut uniuertatem Geo graphiam mediam dederit, vel dare potu rit. Accedebant naigrationes gentium. quae non solum regiones proprio instinctu diuiserunt vel in partes inmimas, antiquos possiessiores impune euerterunt, saltim disperierunt varies; sed desistis noua dederunt de suis linguis nomina, vel, quod certius est, obruditatem linguarum pronunciarunt aliter: ita tamen, ut rudera temper linguae originem ac indiginae in illis ipsis regionibus, quae ita per peregrinarum gentium barbariem recens occupatae ac uersae sunt , remanserint , in hunc usque diem stipersint. Quemad .
modum mihi B. noster HERTIVS pro assini
nitatis ac bonarum artium amore in priuatis discursibus , quos ob eruditionem ac sermo piis suauitatem plane miratus sum saepius euidentissimis antiquarum schedarumin verborum retonantium testimoniis commonstrauit. Quae rudera ac antiquarum linguarum
vestigia insimul existere atque date polis de antiquis gentium originibus testimonia,certoeertius est. Ut ideo breuis illa, sed maximae eruditionis plena meditatio de originibus Gentium, ductis potissimum ex indicio linguarum , cum qua scientiarum thesaurum , quasi reserare dc in siqnire voluit ILLUSTR.