장음표시 사용
111쪽
ElBNIZIVS egregia omnino sit, a prae entissi resum summae eruditionis testimonium. Et quanquam insuper sint ex recentioribus nulti, qui magno labore nec eruditione mi-aore Geographiam mediam cum VALESIO MEIBOMIO, SAGITTARIO, vel etiam quoad certos districtus tantum dederunt nihilomulus quoad Geographicas diuisiones ipsi magnae semper remanent differentiae,ipsos vero defectus,quis non videtZquamquam sunt qui Geograpnicas diuisiones certarum prouinciarum in Germania, prout sese medio aevo habuerint, optimo ausu exhibuerunt, uti HENR BEBELIUS ' Sueciae pagos, mermaniae luperioris pagos MAR-
QVARD FREHERVS , CHRISTIA FRANC PAVLLINI in Geographia curiosa
seu de Pagis antiquae praesertim Germaniae comentario per utili,&' laudatusHERTIVS in Notitia veteris Francorum Regni quam pluribus deducere promisit, sed ob piam nuper ac placidam naturae solutionem vix hominibus exsolvere potuit, quae promisit,ac alibi. ' De nouaeGeographiae historicae defectibus non est, ut multa dicamus, licet
multa Cons eius. Miscellanea an elata in soloedita.
In opusculis suis, quae iam denso prelum notabile ex schedis v. Auctoris augmentum eK- spectant.
112쪽
imulta omni sint quae in hac desiderantur; quia vero haec talia minimam partem Matheseos limites transeun , ideo illa aliis discutienda relinquimus Notetur tantum quod nouae Geographiae historiae niaxitne obsit nauigandi ars, quae notabilibus hodienum defectibus laborat Sie enim ipse mund 1 di plagas accurate nauigantes aestirnare ne
opera acus magneticae natura perquam cognita sit, usus eius quani maximus: nihilominus ob declinationis mutationem, quae euitari dissiculter potest, debent ipsi mundiptiga inueniri dissicilius.QuidveroMonachus ille Augustanus, qui te Missionarium in Sma profitetur, aenigmate suo praestiteries quo omnes mundi plagas inueniti posse dicit, idque omne se ostensiurum elle, nili forsan sequentia quis s6luere posset verba: OstoBdet Tibi mobile quantum immobile
disset, Arcano inuento , perge quocunque cupis,
Verba satis videnta obscura sed inania,quibus insuper in programmate quodam Illustris
Societati Borussiacae exhibito , nuper haece adnectit hoe unicum tamen te monι-
cons. Sturmius in Geograph. Matiueompendii praefatione. In TransactionibusAng dan. IIII LXXXIII.
113쪽
um velim , ne oenos adlibros venas antiqui nim ob res facilitatem , communemque vitia
iam susum hac de re nihil scripsierunt, nisi orsan ratione dicti instrumenti, quod stellas id naulationem necessarias etiam de die ostentis, sesens quidem inuenerunt, instrurientum autem tanquam commune cy, ta- 'um, tacuere c. De effectu parum hactenus:rudito orbi innotuit.
36. Libet nunc ex alterius diuisionis Bu Desectus meri r hembro defectus nonnullos Geo ex it RIr-phicos nominare, quia colligere illos hole ηδὲ ik'iuvnequidem locum habet, , euitare eOSdem genere nois prorsu impossibile est. Sic iuxta Riccioli, tali. tanquam illius , qui in Geograghia mathematica omnes antecessiores vicissi videtur, diuisionein in parte Is Nica, ut ipsi vocatur supra nume o 2 , ubi de figura terrae de loco dcc. omnino multa sunt, quae, ut inlecst. II dicendum, intacta linquere oportet quae tamen si certo sciremus magnas imo maximas praestalent utilitates. Quod quidem Ricciolum
attinet , hac unica in re , sit terraim mobirem concedere voluisset, etiam quoad tarem num. 27 ventos S alia, Geographiam distini lius ac perfectius, non aeque maiori bus verborum ambagibus tractare potuisset.
Idem quoque de tempestatibus iudicium esto Mallis,quae magnas adhuc dissicultates alent.
114쪽
Quod stalliatmicam , siue do mensuris interuallorum exponentem partem concerni
multum sane difficultatis est; quod hodien ut artificibus de una aut uniuersali mensura auque fere dissiculter , quam de unica ae uniuersali lingua, conuenire licuit. Vt nihil dicam de antiquorum mensurarum Geographicarum, quae interdum sine urgente disscultate ad nostras sitiales non transferuntui multitudine ac varietate ipsae ubi nostrae tanmultae ac variae stant, ceu mox dicemus,
vix componi queant. Neque tamen ide omnis abiicienda est de certa ae uniuersalmensura spes, dum hodie mi, qui etiam linguae uniuersalis ligna iactitant, ceu relatu nlegimus, licet de introductionis difficultate non idem sentiendum. Sic tertio in part Geographiae perigetica geoplatica, liue in iti.
neribus mensurandis non tantos obseruaremus defectus , si de mensuris peregrinante
ac nauigantes essent certiorem ut nihil dica mus de integris maribus, regnis, prouinciis quae partim post dissiciles emensiurationes in uentae sunt aliter a recentioribus, inua adhuc aliter inueniendae restant. In Geome, tricis &Geographicis, licet'.g nostri antiqv. rum diligentiam Sc difficultatem omnem su. pergret ii videantur in iuuenienda terrae a. gnitudineri nihilominus locorum distan. tias mathematice inueniendas quod con
115쪽
cernit, 'uidem optime ex Latitudinibus Longitudinibus, constat, quam magnam sibi ipsis crucem maliis figant Geographi in
diuersiis adsumendis Meridianis primis, ut vix inuice conciliari patiantur etiam recentissimi In parte Geometriae Altimetrica multa quoad inontium altitudinem , marium profunditatem & communicationem, fluminum originem,in quae alia, enodanda tellant. In Hydrographicis plura simi, quae de chartis hydrogi cphidis seu maritimis, de istarum cortigendis distantiis per tabulas e. g. aut scalas idoneas, aut reductas chartas, praemissa certa milliarium quantitate unius gradus ut ite Rhomborum ventorumque distributione,
angulisque inclinationis a Meridiano , dic Rhombi electione, ac venti usu c. dicenda adhuc Lexplicanda essent, quam ut primo intuit, is sibi persuadeat ' Quid si dicamus in hoc capita de Latitudine a Naucleris obseruanda, maxime vero de Longitud me quod cane problema arduum ac maximum multis premiis expositum , varie ac nullo non tempore exercuit ingenia c. en maximos defectus, quibus laborauit semper tota nauigandi arsi i
Cum igitur tanta sint,i tam varii, An Sesen quibus laborare quam maxime solet Geogra
116쪽
phia simul cum debita rerum geographica
tum expressione non incongrua videri posset non nullorum quaestio an Scientiae titulcdigna sit Geographia, nocue Verum enimvero ne isti quidem enarrati defectus, vel e
narrandi fotian alii id impedire possitiat, quominus Geographia scientiae nomine quam optimo iure veniat. Etenim defectus illi nartim ita sunt comparata, ut adhuc ob ob eclinaturam ac constitutionem adsint siquidem obiectum est maximum, natura eius maxillae mirabilista constitutio eiusdem ita miranda,ut non nisi diuina praedicent initia, est non nisi maximo labore ac diuino prope permulsu solummodo respiciantur , perspiciantur alib1 Dunquam. Hinc est v e.gr. de motu: loco, item deriura eius speciali doctrinae haci enus adeo dissiciles visae sunt item quod terrae polares partes non adeo speciali ac propria figie potuimus delineare, & hoc quidem ob intolerabile frigus ibidem regnans, cuic maxime ob sufficientis experientiae desectum.
Et ob hunc quoque est , quod hodienum
ex gr. multae regiones sint incognitae, plures nondum satis delineatae c. An vero eiusmodi imperfectiones necessariae psiam scientiae titulum tollere penitus valeant, aeque durum putamus, ac ii aliis quis scientiis praesertim Medicinae adimere illum vellet vel ideo , quod homines eta amnum ae-
117쪽
zrotare soleant ξ Quippe in Seseritia sussicit, ut obiectum, quoad fieri potest e certis, claris, ac uidentibus aestimeturae demonstretur principiis id quod simul verum Geographiae ossicium est, uti infra iuxta isthaee fundamenta quae pro obtinendo fine sufficiandi, ac possibilia sunt singula, in duabus proponemus sectionibus d quarum tima monstrabit doctrinas Geographicas, quousque hodie exculiae sunt, cum dera nitionibus, obseruationitar sufficientibus, the rematibus ac problematibin ,, altera exhibebit demum artificia varia ex iam dictis pro luentia. Et quia supra de mappis atque glo-,is dicere coepimus ideo infla de eorum stru stura sub&quae sunt alia,pergese libet, ut sic acile quis illa doerinalia, Mea quae exinde rofluuiali inque vita communi statim pro-unt, primo obtutu discernere valeat δ sic, et haec non interrupta, sed amoena facilira haereant serie, cautum fuit. 38 De eaeteto, uti unius iis in scientiis De prae tefectus non una est cauti a ita in hactenu lantium ςςς nucis desectibus plures sunt aYimae . ς ς' uu
luarum aliae ita comparatae sunt vix Te Trorrectionem quandam admittant, aliae dis istorum reiculter denuo aliae , quae ex incuria M.tione. tona inmin omnium maliti rum tertia nem' auaritia, orrum trahunt.' Sic ehim supra
118쪽
indicauimus, rogauimus alibi omnes ac singulos, qui vel rebus gerendis praesunt, vel alios praeesse sinunt, aut subditi sint qui patriam amant, amarique hanc ab aliis, non inuident: qui bonas artes in honore habent, iisdemque suos imbui solide, ac solicite optant de quicunque sint ahi, ut ob boni publici tilitatem, patriae splendorem, amorem , de quod maximum , diuini Numinis gloriami
rerum mathematicarum praesertim Arithmeticae Geometriae, Astronomiae c. sint cultores, amatores,vel ut quia propter variat
gotia omnes non possunt, saltim orires non sint istae enim scientiae non solum in se pro uant, ut quis iisdem minime carere in vita communi queat Gladis omnibus aliis humanae vitae negotiis prosunt, eaque pro-nyonent, non raro perficiunt. Habemus
omnino per Et gratiam, lunam lmperantium curam, commodam bivis itismodi scientias nimi. V ad dilaendi oecasionem. atrum subsidiis, ut seca . II com reo nitiandum , cuilibet ad piam Geo graphim vi certassinius patet aditus & quamuis ad starum non omnes solidam peruenire cupiunt cognitionern neque etiam possunt ac debent necessie tamen est, ut varios stillii lavariarun inuentionum&instrumentorum ingenue elaboratorum usus atque commoda ici.
.ant ubi parutilis mihi semper visus est illorum labor γ
119쪽
L es, qui de usu tantum instrumentorum praecipuorum scripserunt pro iis, quibus iuxta Strabonem Corinthusac collibus surgit, de vallibus deprimitur : Quo spectat Tractatus ille de la constructiona des principauxus ages des instrumens de Mathematique, aveccles figures necessatres , pour 'intelligen-ce de cestra ite, parde Sr. N. BION Astera caussa adductorum, quae adhuc desiderantur in illo altero, artificiosae scilicet globi terraquaere expressionis fine est, quod Topographiae, vel potiusChorographiae non
procurantur saepius , nec antiquorum morenum. ιι seqq. colliguntur diligentius, conserantur ac combinantur curatius. Neque tamen unius viri hic labor est, multo minus illius qui rebus aliis praeest, sed plurium, qui
dicharum scientiarum non expertes sunt, qui fideles Iaborios, non totum in percurrendis ac dimetiendis regionibus, cinciis, quae notabiliora existunt,sime natura concessa siue ex arte quacunque parata , consignandis,
pingendis: Mid debeat, quam maxime,ut quae contignata, iam sunt, ad illos si ipsit non possiuant ac debent, reserant, qui Mathematica penitius callent c. Tertia quoque istorum defectuum caussa est, quod, ut supra dictum,
1 non parisiis edit in forma octav regali an. em colae Dedi a Son Aliesse Rorales, Mouseisneu lΦ
120쪽
non solum soli sculptores sint, qui delineant, sed, , quod plurimi regiones de ineante recudunt saepius ex avaritiae malo, 'uidem sat eleganter, quas oculis perlustrarunt nunquam, nec pedibus attigerunt, nedum iuxta certas mensura aestimarunt unquam. Loquimur autem de specialibus delineationibus, nam degeneralioribus vel generalictimis vix quisquam adduci poterit, ut credat illacia emendatiotrem certam posse ab uno esse viro. Quare etiam nihil certioris notae in istorum cognoscuntur delineationibus , potius multi singuli, ut loco citato indicatum fuit, ilicolae adgrediantur reformationem simul tabun tamen vel paucis admodum, ut uniuersum opus concorde melius, nec ut solitum confinia fiant rimarum de mendarum plena, legatur, oportet, Vt in aedium exstruetione non unus lapides ei dita es Drmat, i gna caedit, exasciat, parietum compages iungit , lateres coquat, tectum adornat, conclauia contabulat , fornaces, fenestras adplicat, valvas adpendit,&c ita sero minus absolueretur aeditatur, verum sua parant murarii fibri lignarii, laterarii, scriniarai, inestrarii, serarii, figuli, ab uno tamen gubernari architecto singulis quid quomodo faciendum sit praescribente , ne nusomnia,& reliqui nihil, quod agant, habeant. Ita optandunt foret, quosdani artifices locis