장음표시 사용
121쪽
maxime commodis habitantes in id consentire, ut laborem partirentur, 3 adunatis ita viribus uniuersum opus unius inspectioni commissum, absoluerent Nar breui tempore nullo fere labore corrigi posse sperarem mappas. Hoc enim, ut mihi quidem videtur, unicum est remedium , opus tam amplum Adit fusum perficiendici cui possent adhiberioninis generis homines, modo circinum Scregulam tractare notant . omnium tamen
maxime idonei essent eruditi,&itudios do- Iescentes impigri pariter ωcurioisi, qui a stadiis feriantes, patriam quando visunt sumi
cum recreatione id facerent, namque Acide m iam reuersi unius curae collec a sua committere possent. Pastores etiam e Superat tendeates speciales in sua quilibet dioecesi, quas quo-rannis vilitant, non parum praestare possent; ita vuli dea fide dignis refert SCHlΚARDVS claros in terris septentrionalibusEpiseopo pa rerga eiusmodi tractare consueuille non minus etiam Praefecti in suis praefecturis. Hoc autem cum non omnium ferat conditio, senibus etiamin iis, qui aliis implicantur curis, exigi non possit dantur praeterea in urbibus opifices artificiosi, ut sunt pii tores, automatorum horologiorum confectores , aurifabri.
statuarii, scriniarii, serarii, fabri lignarii, similes circinis uti edoeti qui sine dubio non inui-
In tr de mappis Geograph. P. 1 M
122쪽
inuiti, modo via ipsis monstretur, Mab uno gubernentur, ad publicam utilitatem operas suas conserrent. Quis fructus non suspiciet optimos L quis delineationes inde sibi multis nominibus correctiores non promittet certissime 3 id quod omne doctiores expectant. Quare optandum esset, ut curiosita hoc temporum cursu plures eo intenderent ,
suos taliorum animos excitarent, ut ne mathemticas cientias ignorarent, dein aliis, quos morem gerere oportet , ignorantiam istarum aegre ferrent. Nec quarto sumptibus, quos itineribus , variis hominibus, instrumentis litteris hinc inde mittendis impendere oportet parcendum est &c. sic breui tempore plures numerarentur Geographiae cultores, plures amatores,&Chorographiae d.
Talss Clio o. Cum vero sumptus interdum maio- IQg phi Re re sint, quam ut priuati homines ferre que-
ab aura in x,&Hi nil magis Principi aut alii ad Res pubi
gerendas nato hontini conueniat, quam Vt subditorum suorum ac regionum a Deo concreditarum curam gerat ita nulla scientia aut ars hac istis chorogi aphica conuenientior
est, nulla Principibus dignior. Etenim sic suas quisque aliorumque regiones etiam quoad minimas partes in manu semperi oculis habet , cogno lait, ut quae cominus ac domi
123쪽
rxpediunt, fructuose expediat, quae eminus
ruinam minantur, aut procul infelicius gerun- ur, in tempore averrat, depellat Equidem
Sibi quis persuadeat, chorographica mappas dicto modo delineatas proden minime, nec ideo esse publichndas, quod cuilibet irruanti hosti cuncta quas m conspectum 'od
cant, cognitaque reddant D sed recipuae nos meliora docent,&qui deni exempla, quae non
sine admiratione intuiti sumus,&certo monstrant. patriam nostram nostris interdia penit ius cognitam elis hostibus quam nobis ipsis. Vbi sine laude dimittere nolumus Galli illius anonymi facinus ingulare , quo regiones illas ad Rhenum, in reliquas in Suevi dxia uaria annis recentissime elapsis feralibus illis
Gallorum excursionibus devastatas, in itinere passim consignauerat, moxque ob remerarium non minus, quam infelicem ciuium suorum austini, suam forsitan vitam amiserat: tanta enim cura Melegantia depicti erant iti nerum singulorum exactus cum adiacentibus ex utraqui parte locis V ne arbor aut ponticulus derelictus censebatur hii, quibus regiones hae, cum locorum inuicem distantita, non ignotae erant , imo ne templum, quo
pagus prae alio gaudet ita adnexis signis, vel
aliud quicquam omissium erat. Si nunc legimus, nullum , ne miniam quidem locum a rapacissimis manibus mansit ne liberu, non est,
124쪽
quod miremur. Exhibebantur porro in haetabula rudiores adhuc aliarum regionum de
tineationes, relictis. Ubique pallis, Vt Franco,
ni ae totius Hassae, Turingiae ex parte& quarum auctor sine dubio antequam elabo-T, re lem pei tauit obambulationem; sed Deo sit laus pro intentionis istius deturbatione ' hostium callidissimorum auersone Vera haee sunt, quae scribimus,4 innui turpissima illis,qui loca, ubicunque terrarum prognati sum,ignorant: quare non potest nonsummum nobis semper imminere periculum, donec parali cognitione per easdem obuiam irenoestibus vias ad dilamatis, quae hostibus, vel ob naturalem si tum, vel artis ac sertanae oesectum, patent, commodiores censentur. Consentient hei milari, qui huc usque vel in ob sicutis secta degentes, Gallorum in Sices inop natas excutitones misere experti sunt, vi illi, qui in Saxonia nuper victricium Suecorum minas, quas Illustriorum Nobiliun que domibus ac nominibus quam accuratis si me intendebant; id quod mirati multi runt. Hinc cum belli maxime tempore, succreuit regionum omnium quae in iis singularia existunt, cognitio, ut fluuioru ductuum agro tum fructifero rurn, vel minus talium,s yluaru, montium vallium, paludurn viaru regiarum;&c. ideo ni ne militum Praefectio m nes milites ipsi Principum ac Rerumpublicaru Legati,
125쪽
peregre abet nates tricunque, nauigantes, probe instituendi essent, ut dein omnia cum fruinctu maiori Geographiae commodo intueri queam .
o Quod si nunc speciales mappae tan opti nantum laboris,tantosque sumptus requirunt, ut *ppetiam priuati, tui pecuniis ac possessionibus mς'd'
abundantis, vires omnilno eludat, mulso ma quid iugis generales mappae s. maiores terrae par hac recen
tes exhibentes, maiorem postulabunt adpa xissime ratum, praecipue illarum rerum quae perciti py/ςstix mnera allorum, clanauigationes in uniuerta terra
per optime cognita sunt & consignata. Vbi igitur quinto probe dispiciendum est, ne
isthaec, quae melius inuenta sunt,&alia omnia proprio artificum ausu consignentur trudit maiorum,ac publica quasi auctoritate in tabulas horographicas transformentur. Quia vero eiusmodi auctoritas publica non prostat, ideo hoc ipsum in causssa est, cur tanti in mappis Chorographicis maioribus d amplioribus conspiciantur defectus. Praesertim, cuivi in diueriarum minorum Chorographicarum
combinatione pro futuris maioribus, quae totas prouincias, integrasque regna exhiberu, maiori etiam ad coelum adplicatione numero a pus est,ri sic maiori rerum Astronomicarum, more antiquorum, adparatu tali qui
126쪽
Astronomicis certiora loca monstrat. Nam existis demum obseruationibus verae locorum distantiae, positiones, regionum ac regnorum. amplitudines, magnitudines, sic finis delineationis terrae optimus, veraque mapparum emendatio, nic petenda est, si modo haec Geographiae pars intiae nomine ac titulo veniat. Quod si vero nunc unius hominis labores ac curae ad mapparamem inditiones suscipiendas non sufficientes fuerunt per optime sane tota Societas regia Gallica ,statim ab anno fere fundationis de adcuratior Chartae Galliarum per plures annos cogitauit.' Quantis. laboribus ista suas consignauit meditationes, supra num. yo ex parte indicauimus, plura indi-.
choatam istam tabulam Societati , itemque
D. CA S SINU mius '' exhibuit quae
Longitudines, Latitudines Vrbium monstrabat, iuxta varie ac molestissime institutas recentiorum obseruationes, ut ideo Galli sibi non immerito de emendata Tabula gratulari ac gloriari possint Verum enim vero cum Gallia tantum respectu totius terrae pars sit exigua, c nihilo minus reliquae etiam p., tes eandem requirant ακμειαν, quam tamen
pro lubitu illis adpingere non licen ideo mi
127쪽
IOIum non est, absque reliquarum regionurnura, quae hactenus itidem adcuratiores flagi arunt mappas,praesertim curatiores Longitulines ac Latitudines, sine e consensu ob eruatorum multi,etiam sine istorum adplausu, mendatas dare ausi sunt mappas generales. Huc inter alios maxime spectat laudatus num.
FERREUS Gallus qui iuxta quidem obseriationes, quas Academia Regia Scientia rura
bidem in colligendis Longitudinibus ac Lisitudinibus locorum impenderunt, quatuor nundi partes dedit emendatiores, ut putarat, mox aliorum regnorum,de quorum plu- tum tamen locorum certioribusLongitudinibus ac Latitudinibus multo minus veriori, re pectu habito ad coelum, positione, ipsi tan-iuam unico homini, ut ut istarum rerum per erito constabat, aut constare ob recensitas 'aussas porerat, ut e gr. totius Poloniae, Daria Sueciae&c. Quomodo vero istae emen- qationes Batavis, Germanis 3 Gallis ipsis xceptae sint, vel quod operam istam aucto ita te publica etiam aliorum regnorum muni- aerat aut munire non poterat, vel quod er-
tbres subinde admiserat, vel quod aliorum Chalcographorum ossicinas turbare videba- ur, inter eruditos constat. iii ita Emendationis istius seu reformationis propositum minus felices succcssius habuit,vel habe
128쪽
re potuit, mox animum suum, ut supra indicauimus, nutauit in e auctor eumque aliis re is impendit. Neque tamen niulio post nouus inueniebatur , qui emendatione inur apparum sulae Dit, eamque paulo maiori cura continuare adnixus est,Do. G. dei'l SI EGeographiis. Hic anno ca L cc globum
edidit , ' mox in quinque tabulis quatuor inandi partes exhibuit , quas deinceps in
multas distribuit partes speciales 8 tandem totum Attilitem quinquaginta tabulis conitantem, in Imgua Gallica publicauit. Formavsus est consueta typo non adeo eleganti sed valde disi in cisto, Meridianum prirnuin duxit per inhilani Ferro M versus austriam intra Sanc2. Mariae martini insulas, multasque subinde adnotauit in salas aliaque, quae frustra quaeruntur in tabulis aliis , ut omnino vel ideo , quae in Asiae Africae praesertim Americae partibus praestitit , tangularem coni mereat laudem e contra inEuropa non adeo multa singularia prostam , multa etiam in generali hacce tabula milii, quae forsan specialissimis tutius inserere volvit. Quod Orbis
129쪽
Ηbis dimendo nem conceinit, quam ipse M
icat, longe diuersa praelertim in india omientali&America est ab omni bus fereGeogr
illis promisi in tabulis generalibus
uouam Introducta onem in Geographiam, in tua rationes dare voluit istius diuersae di-nensionis sed illam eruditi hactenus frutra , cluantum constare potest, ac per auiae iesiderarunt. Et iam falsi criminis accusatus licitur Dia Auctor a Dia de FER MO- INO; mox tasnen a Regis iudicio absolutus, iovis priuilegiis ornatus fuit. I. Equidem Autor,uti dictu recentissimas Almi ocietatis Regiae ob eruationes adhibet, ceu adhuc fu idem publicae testantur litterae, ' an vero ἰς stius cietatis solae obseruationes diligenia :entissime intra regiones ἰallu:as 4nstitutae, E in peregrinis non nullis regionibus,pro
es qui 'nt pari jus u c , testa propos d.
rnens dans a nou veste Introduciton ala Geographie.
130쪽
ruuersi orbis adcurata emendatione susciant, vix adduci possum, ut credant. Quare ira ooptandum esset ut ad exemplum istius celeberrimae Societatis,etiam aliae instituerentur,&in iis quas optime institutas numό legimus, eaedem continuarentur obseruationes 3 ex commum quasi cor ensu colligerentur adcuratiores non nisi summe Imperantium auctoritate munirentur spes est certissima, fore, ut Geographicum studium & Astronomicum in immensum modum adhuc perrici queat. Praesertim si mappae quoque ita compararentur, artificibus, quorum omnino hodie magnus numerus est, singularibus,cum eadem augoritate concrederentur. Habemus sane hodie permulta subsidia,ceu hactenus dictum, itineratia, quae sunt alia modo plures quoque haberemus Astronomicas obseruationes,
quae suae insuperabili aeque dissicultatis specie,
per toruorbem haberi omnino possent Licet etiam in egregio studio Geographico&Astronomico sint,quae omnes hominum vires superare primo obtutu videntur,&alia quar non nisi discultate magna superantur, quae dissicillima videntvrcita me si iunctis vicibus adgrederentur homines opus Summorum auctoritate
stipati ac opibus,certu est fore ut mul5a detegi queant, quae impossibilia aeque, ac terra cir cum nauigabilitas, vila olim sunt. Non qui- deni exempla aut testimonia de Terrae motu heic