장음표시 사용
61쪽
LIBRI SINGULARIS AD L. LECTA CAP. III.
De utraque numeratione dixerunt alii, quod satis est sed de eo nihil , quare illud de domo cautionibus fuerit inseristum ' est que id prima fronte sub oscu
Basilici lib. 2 .sit. q. cap. g. quod in foro di de mense script tura MAGIS , Mum ex arca domoqui e , vel cis a pecunia numeraretur , ut in eandem sententiam Donatus ad Terent. Adelph. S . . c. g.
Si addas, argentarios singulorum rationes confecisse . . , . . de edend.eorum scriptura codicibusque probationem maxime contineri l. . , . . eod. I. p. o. . de fiιrt. perconsequens , irequentissime ad dem eorum decurri et in fu poterit statim tibi subolere , qua de causa itiem Donatus ad horna af . s. c. . dixerit, hodie addi chirographim de domo , ex arca sum vel demen te scriptura . Nam si quidem ex illa navis facta fuerit numerati , si tanta sit publica ejus f-des , debitor in rerum controversilis ubi pecuniam de domo numeratam non foret expressum , ad argentarios, eorumque codices provocare posset ioccolore timerationem esse factam ad
inficias ire , quemadmodum improbus ille , in cujus causa judicem se fuisse
Gellius memorat lib. Id no&. Ait c. cap. 2. Igitur hujusmodi fraudibus ut Occurratur , merito placuit 'ic ,
alibi illud de domo cautionibus adjici: ita fraudandi spe sublata , solvendi necessitas consequitur, ut ait ille .
Et haec quindecim proba recte dari,alendis istiuris.
T .e: quindec=m proba recte dars Haec XU. sestertiari liceat ita dixi itera creditor stipulatus est dariri id est , reddita solvi, ut quandoque alias
I. . de Iolui ) proba recite. Adjecta
sunt haec verba , inquit Donellus ad h.
I. , magis quo res plan us exprimatur
quam quod fuerit necesse . Nec ille tantum To proba reste supervacuum ex iis stimat, sed, Interpretes ferme omneS,
quid dictiones illae sibi velint ignorantes, quasi agmine facto convolant ad commune ignorantiae asylum in I. non omnium O. . de legib. quidni non enim blent , quae abundant , vitiare scripturam, si credas Uliano in .s .ss de T. Gur. Verum enim Vero . , quum prisci juris Auctores, uocabulo. rum apprime gnari, stipulationum foris mulas conciperent fere ipsi, ut ex Tullio, Varrone constatum adeo quotidianum sit cavere uisimos probos reddi, velut heic, in I. g. . de consit pecvn. locis a Bridionio comportatis lib. d. formul. p. m. 86. To α γυβOν δόκιμον αποδ ναι , quemadmodum apud Graecos, vix mihi persuadeo , haec omnia nihil agere . Etiam veterum nonnulli hujusce moris effectum adgnoscunt, dum varias illius rationes sunt comitarati , licet incassum omnes : hic enim , fio Ilibi , suae purpurae pannos assuunt. Nonne plus quam ridiculum est , bona fide disputare et proba additum esse , ne reddantur nummi adulterini , arro , vel lacunos , si quis legerit t. q. I. . de pignor af . i. p. . de solui. Non felicius multo
62쪽
Picus, Decius Curtius Senior, quique eum sequitur Alciatus ad h. l. Nos dabimus rationem aliare, sed postquam uiderimus , quid illud recte in i est; isignificet, ut lucem qualemcunque inde
Veteribus in ea utionibuam formulis voculam recte quam similiarem fuisse , variis exemplis, pro more, docet idem Barn Briston lib. I. seli es antiquis.
cap. . ubi veterum cautione magna
arte diligentiaque fuisse compostas recte
quidem observat , verum minus prudenter addit , illud adeo verum esse ut etiam supervacaneis mittit cla tuis abrindarent , hoc ipsum confirmans exemplo aut ionis nostrae in is recte Sane veterum diligentiam laudare , simul miseram esse profiteri palam , i-ve etiam clam , ut solet alias , parum
abest , qui in juris prudentiae deridiculum vergat. Hei pro veritate magis Ulpianus in I. I. ult. . de verb. signis. Haec erba, ait , his rebus RECTE praesari , o signiscant , ne quod periculum vel damnum ex ea re sipulator sentiret . Igitur frustra non est vocabulum res eri neque nulla ejus significatio , prout generali JCTI propositio declarat messicacius tamen se prodet illius potestas , siquidem singulis , in quibus occurrit , juris articulis , secundum ea , quae proponuntur , sensu in ei applices idoneum In rem prasentem si eamus, parebit satis , eum, qui nummos probos , qui probos redes dari stipulatus est , eum
inquam velle , omnem calliditatem fallaciam, machinationem ad circumveniendum , fallendum , decipiendum , abesse, abluturam ' atque adeo orianium ni alitiarum everriculum stipulatione sua complesti. Ita exclus dolo omnes debitorum versutiae coercentur l. se . .
de ver b. segnis cum doli ausula ad
incertos casus . quique in praesentia Partibus non occurrunt , extendatur l. 33. II S. s . de verb os la alioquin τό ψευδε α To σό PH 3Tι πυμ α νε vo - λακι q, ait Plutarchus, TEM , μὴ δε ν δ,- νεί Erib fit. Neque illud sine utilitate in creditorem redundatura, quandoquidem ex
ea parte cautionis, DOLUM MALUM HUIC REI PROMISSIONIQUE ABESSE, AEBFUTURUMQUE ESSE .... incerti agatur
sipulationis utiliter interponendae gratia, l. 2I. r. . de verb. oblig. Sed dicat aliquis, actio condictitia , ut stipulatoriari, de dolo creditori nihilo milius supersunt in casu commissi doties recte equidem , si ad tantundem agatur, ut fert cujusque astionis me
moratae natura, non autem ad interes
se, quemadmodum placuit, si salutaris doli clausula stipulationi inserta staret
ut ea utiliter operetur, e . III. Non autem utile duntaxat, sed cnecessarium est de dolo cavere , nam mille sunt fraudes , quae non eo tendunt, ut intervertatur tantundem , ac proincondictione certiri vel ex stipulatu actione, doli mentione taeterita, vindicari nequeunt sunt etenim illae stri. 6ti juris suisque inclusae finibus Actio doli ab tur quidem semper, at illa jure f. angusto temporis spatio circumscribitur, ideoque in stipulatione doli clausula non erit detrahenda , quia ex ui clausula non de dolo ad io intenditur , sed ex se putatus, inquit Ulpianus in . q. hoo in v. . de doli mali, et except. idem in I. I. in n. 3 l. p. q. . de dol. mal. Denique, alia ratione, dolo excluso tamen admisi L pinguior est ex stipulatu actio, quam si omissa doli cautelari simpliciter competeret vel eadem , vel certi condictio , vel de dolo actio. Omnes enim illas solummodo in heredem dari, quatenus pervenit, omnino
63쪽
no videtur dicendum . De actione doli restabitur l. I. . de dol. nai . reliquae autem duae sunt juris stricti Wdefinitum est , in iis tantum contractibus , quibus doli primatio e bonasdes inem, heredem in solidum tenerint. Is 2. 2. . de reg. i. r. Adeoque , quunt neque fides bona , neque doli praestatio , nisi in stipulatum deis ducta, dictis actionibus insit arg. l. 2I. . soluta matrim sequitur, quod heres defuncti in blidum conveniri non posset, nisi clausula de nummis probis recte praestandis cautioni fuisset inserta . Hinc Papinianus in . I.
ult. . de Derb. bl g. Ex facto rei proniittendi doli stipulatio heredem bris tenet , cui ex ceteris aliis contra: ibus velut mandati , depositi. Et prolixe Venulejus in . I p. r. . iudic Io v.
Ex stipulatu igitur , quamvis delictum
doli versetur, recte contra heredem exin perietur creditor, se. . de oblu. ac iou.
Haec nobis de stata ista formula ejusque sensum usu dicenda uidebantur . Ex quibus facile est colligere , etiam non otiari illa stipulationibus
inserta verba , vim non feri , quibus de . Igg. . de verbor oblig. verum plus utilitatis conferre , quam edictum aut interdictum ex ipsa vi competens. Sed haec suffecerint. Ralendis futuris . Basilici bene ver
ceteroquin nimia generalitas in et suiuiis sensum pariat rici culum: quanquam , si non appareat , quid actum sit , primas alendas spectandas ex Sabino putet Ulpianus in . q. r. . deterb. cίlig. Simile exemplum dabit Pomponius in I. ρ. I. . de Tei b. I nil Bonifacius VIII in cap. 2I.
de proth in o. Ceterum constare opinor, per futuras sive proximas Calen-D NA. T. m.
darum diem , eumque finitum, significaries atque adeo in specie subjecta perinde esse , utrum Calendis , ad Calen. das , ante Calendas , intra Calendas vel etiam post Calendas fuerit promis sumi eandem quippe harum locutionum in jure efficaciam esse bene probat Joann. Robertus animadυeris tur. ciυ. tib S. cap. q. Rem ipsam quod attinet, vulgo notum est , Veteres et
sortem , m usuras in singulas Halendas condixisse l. i. h sin se usur. l.
yo. . de verb. oblig. sive , qui me nissem faciunt uridicum , in dies triginistari uti mox Paulus in usurarum iis putatione . Inde Halendari denominaistio, plura passim obvia antiquitatis vestigia . de quibus optime Cujacius ad crican trae . . ad pr. l. pen. . de
Si pulatus es Publius .eetitus , popan. di ego Lucius Titius. Hoc capite constituimus explicare
vindicare solemnem illam uerisborum conceptionem, totam stipulationis naturam abiblvit, ex toto tit. Inse.
q. de verb. oblig. Nihil enim in jure magis tritum est . quam illam
Uitrum liqv rμ o Tae , quae Graecis dicitur, verborum obligationem inferre , eam.
que solam , per hoc respuere quicquid acta redolet . Hoc tamen juris principium sollicitat Vlpianus in I. T. I 2. . de ades. Luod fere , ii qui ,
iis issima parte adiorum ita solet inseri, R CGAvlT Ti Ti Us spo PCNDIT ' VIUM; hoc verba non tant tim adesionis Icco accipiuntur, sed etiam se putationis; ideoque ex bulatu nascitur af nisi contraret tim specialiter approbetur, quod non animo se pulani itin hoc factum es,
64쪽
sed tantum paciscentium . Iule merito licet hic novum opus nunciare Ulpiano , cum contra pristinam verborum Irmam cessessum moliatur elumbes alicujus pacti vires , uti mox apparebit si uod fere, ait novissima parte pactori in ita solet inferi , id est quod illi , quibus ea res agitur , in
extrema instrumenti conventionis parte solent addere : pasta enim non hic accipiuntur pro saetis nudis , ut perperam illud in mala , hoc tantum bona, qui, brevi hi lius o Z. oeyxNUTA Interpretatus est Jac Gothchedus ad . si
Barsatorem I 3. C. de dei . Sed proscriptu iis, quae pacta id est conventiones quaslibet continent, pro instrumentis , quae acta gesta memorant , sicuti pactum con e it uni, in . TI .us pro foc.
ubi, consuetudinem illam stipulatio.
ne claudendi conventiones praevias reperies , qua de uberius dicetur in di ffert de af is adiectis cap. q. ad exposlt. l. T. C. de pas . Siquidem igitur instrumento inserantur haec verba No-gaυit Titiit spospondit, evit sta illa pergit Ulpianus , cu tantum pactionis Ioco accipiuntur , sed etiam stipulationis. In audita orati, anne verba directa solemnia . . . M. pactionis , immo magis pactionis hoc enim tae Tieta sibi vult non tantum quam sti putationis loco accipienda sunt 3 ita quidem tollitur princeps disserentia quae stipulationi cum nudo pacto . velut symbolum aliquod intercedit. Quinimo potete fateamur , actum esse de universa stipulatione , si ceremonialis agcndi formulata Ilipti latus es , sive ro- favit ille , pospondit ille , etiam pactum inducat, adeoque ultra excepti O-nem non peretur . Arpi u Antiquos illis nemini unquam in mentem venisse , recte censet Hotomannus lib. I. obseret'.
v. g. Ex adverso tota Iuris' αγαλή-
ixta, auctoritas manifesta in h. l. t iactari aliisque innumeri , abunde proisbat , set upulosus illas verborum ambages si putationem , tactionem ex ea stipulatoriam producere et idque in tantum , ut, quamvis in instruetient sim pliciter scriptum fuerit , promisisse aliquem , tamen praesumatur facta stipulatio, ut docet Paulus tiae s. sint tit. ex eo aer di, et o si Tribonianus in si scriptum T. Ius . de tu ut j puI. Adde , quae scribit idem
Paulus in . IS . H. f. de verbor. oblig. Nondum latis est, audiamus quid ex lubrico hoc fundamento colligat Ulpianus et ideoque ex sipulatis nascitur
ac io. Illud qui cohaereat non video 'verba lolemnia . s. non tantum
pactum , sed rati putationem inferunt,
ergo ex eorum scriptura dabitur ex li-pulatu actio : cur non exceptio nomine pacti Z utrumque sane ex illa positione te quatur necessum es o tamen id esse videtur e cep ἀδυναToe . Si dixisset , ideoque di ex stipulatu nasci. tur actiori lalva foret ratiocinatio , licet forte non aeque vera . Subjungit JCtus exceptionem in veris nisi contrarium , quae regulam supra diffam plane subvertit . Regula erat : ista formula R. T. S. M. certo certi iis pactionem
inducit limitatio est , illud specialiter approbandum esse , ne eae stipulatu agatur . Sunt haec itat Trer , inutilis
namque erit probatiori sit ipso jure ita constitutum sit . Sic ut hoc loco feris nae deicendendum res et in sententiam Duarent in comm . ad . . f. de pae . qui Ulpianum , ut disputandi ignarum,
Legem turbaram sibi contrariam esse luperior enarratio plus satis evincita igitur , ne semetipsam , ne legem Iesia , ne alia juris decieta omnino deis struat , necessario erit restituenda , inita
65쪽
ita sorte dirigenda 1 Rogaυit Tith s
spopondit MaeGius, ire verba non etiam pactionis loco accipiuntur , sed tanti si putationis c. Non urimus , non le-camus , duntaxat locum mutamus es et am, tantum , cujusmodi verborum litterarumque trajectiones in jure frequentes reperire licet , id Ant. August. lib. q. emend. cap. 2. Ne autem delicatas aures offendat durities quaedam in vocula etiam , notandum est , eam , si quis retinere voluerit , eodem modo in principio , occurrere in I. O. . de proci; rat. Hoc si non placeat, alia 31εταὴμ , motu tamen paulo latori , ita legamus et Noga Uit Ti.tii s spopondit, e ii sta hie verba tantum stipulationis loco accipiuntur , sed non titum pactionis . Iana sensus totius paragraphi erit commodissimus . Agitur de praestirntione , quae militat pro instrumento , cui solemnia stipulationis insertam intra non dubitatur , ne unquam dubitatum fuisse legitur , quin ex syngraplia , omnibus vocabulorum solemnium numeris absolutari actio stipulatoria nascatur , uti visum supra ad eam enim producendam suffcit gravissima illa praesumtio , militans pro fide scriptura , quae reos stipulatos non pactos fuisse arguebat ideoque ex se pullati, nascitur actio , ut res e Ulpianus concludit , si verb istaec M. T. S. M. tantum Ilipi lation s loco accipienda sint, nora etiam cictionis . Congrua jam se oneri exceptio , ac regulae supra traditae contraria in versic nisi contrarium .
Si V. G. imperitus scriba in cautionibus co iacipiendis consueta stipulationis verba instruarento inseruerit , ubi tamen contrahentes tantum pactos fuisse, probatione faetari liquido constabat eam scripturam repertam parere quidem juris praesumtionem pro rogandi
spondendique dolemnitate , non autem
adeo sui valituram esse momento , ut
aut rationem , aut probationem in conistrarium vincat adeoque praesumtionem
hanc esse quidem juris , sed non juris de jure , ut vulgo loquuntur . quum
rei veritas potius , quam scriptura peris Dici debeat . I. C. plus at quod M. error librarii non noceat , sicuisti de te inscribendis sipis lationis verbis
proditum est in . 2. . de reg. it r. Si quidem ergo specialiter adprobetur quod stipulatio , loco pacti , per errGrem si suppositata sive quod non animos sputantium hoc fac una sit, sed anticas paciscentium seces Iabit ex stipulatu actio: eadem prorsus ratione , si exemplum petas , qua de stipulatione inter praeis entes Justinianus constituit in . q. C. de conir di comm. s. . Ia, Inst. de in ut i sipui. Cum hac interpretatione cemenis
s. etenim illa eae stipulandi promittendique sollemnibus non pactum aliquod producit , at inpliciter ex stipulatio.
tes fionis Unde defenditur , quod in
Codd. Manus s. tam tantum eodem ferme modo scribantur, videlicet tam .
idque ita se habere in libro Florentiis
no te iis oculatus mihi retulit.
Sic requidem dissicultas dublua res
omnis opes de vis si inae vocularum tran
66쪽
nis , absque quibus sese expedire diff-cile est . Attamen experiamur, a Non
Ulpianus , cum dicat verba Noga et it Spopondit , non pactionis tantum , sed stipulationis loco accipienda esse
iridicare voluerit, eam esse eorum ver
borum naturalem significationem , ut pactili, imo magis pactum , quam stipulationem denotare queant . Idem Ulpianus in I. I p. E. I. de edit. edis . Promissium etiam ad nudam pro-rristionem referri asserit , neque aliter, Dis pleti ae , quum alioquin facta intelligatur stipulatiori secundum ea, quae
in superioribus diximus . Quod magis est , ipsum sponsionis vocabulum , tam promissonem , puta nudam , quam sti-sulationem continere Paulus scripsit int. . . e eterh. ignis iterum videlicet quod ad inspectionem illius verbi nudam, sirnplicem, non vero uri dicam , tunc enim omni modo contracta censetur stipulatio . . . de coni. comm stipui. Non secus nostrum illud , rogaυit Titii C, spopondit Mettius , spectata tantum naturali earum vocum simplicitate , pactionem inducit nudam , neque aliud quicquam et Verum exigente necessitate civili per hanc ad inventa stipulatione , jura huic formulae tantam dederunt auctoritatem ut iacta stipulationis plenissimum credatur argumentum . Atque ita non solum et an si pulationis loco accipitur sed semper, ubique ex mulatu nascitit, aetiori quemadmodum si lac subjungitur . Sequuta ad ultimum excepti , prout eam exposuimus , hisce non adversatur , modo , missa verbI-rum proprietate *υτικὴ , ad effectum civilem , proxime praecedentem, refe
Quid si , salvo scripturae ordine,
ita tentemus . Verba haec A. T. S. M.
mpro pacto pro stipulatione ac-
cipiuntur, hoc est . utriusque essectum habent , dum actionem , exceptionem producunt . De actione non est dubium . De exceptione est conspicua in acceptilatione inutili Propone: entum , quae tibi debeo ex mutuo habesne acceptos 'abe . Hei , quia deest Aquiliana novatio, constat , ipso jure obligationem sublatam non esse quia tamen utile pacti in habet ea stipulatio , ut inquit ipse Ulpianus in
I. . . de acceptit debitori competet exceptio de non petendo , idque jure optim , quamvis contradicat ni Faber , hoc nomine notatus a Bacho vioad I tit de af . in . T. A I. Dabit itaque stipulatio actionem , quandoque exceptionem , sensu am explicitora quomodo etiam hunc locum intellexist e putem Graecum Scholiasten
th. i. Juin mutrumque effectum in una eademque stipulatione si quis animadvertat , non erit dissicilior in ample elenda istac sententia . Ex specie, quam de accepti latione proposuimus
utique nascitur de non petendo exceptio , sed cur non, actio ex stipulatu ad apocham , ut me liberes obstare videtur nihil . Atque adeo rogandi, spondendi solemnia, pactionis , stipulationis loco accipi videmus Quid autem de reliquis verbis fiet ideoque ex stipulatu nascitur actio 8 Nimirum , licet stipulandi formula aliquando exceptionem pacti duntaxat producat , tamen , quia illa ad dandum vel faciendum tantum non semper dirigitur , simpliciter ex stipulatu actionem , utpote ex ea competentem , dicemus commemorari et nisi contrarium
Wcetera , prout jam explicuimus . Ita habemus interpretationes huius h a.
tres magis tamen est, ut primae, quae
transpositionem suadet standum iit
67쪽
reliquae enim , ut Accursii parcem tauta , non aeque bene descendunt ad li
Triumviri juris prudentiae constitutae, Duarenus , CUjacius , si Hotomannus, quique iis describendis vacarunt, aliter instituunt. Primus in comm de pae . ad , in praefat. ad is de Oerb. oblig. omne rei momentum statuit in animo adsit ingendae obligationis vel contrari ut inde vel pactum , vel stipulatio oriatur . Verum , praeter quod verba illa R T. S. M. tantum stipulationis propria esse probatum sit , praeter quod summa foret incertitudo . oemo ire , Cinfinitus litium numerus si quis ad animum provocare , Uamque ipsus scientiam obtes ari posset
etiam 3 2C Tm , secundum Ulpianum ,
haec expositio . Limi ratio quidem tale quid suggerit , ubi probatio animi specialis concurrit , sed ita ipsius regulae , quae stipulatoriam actionem praescribit ex solemni scriptura , enormmis fit excessio. Cujacius in comment ad h. h quod fere, haec verba rogavit ille , spopondit ille , Utrique conventioni , pacto scilicet stipulationi , congritenter aptari scribit . In haesitatione vero , Ua re discernatur passum ab stipulatione , di-llinguit , utrum in tractatu pactorum fant interrogationes, responsones , nin conclitisione , id est , utrum in mediori an in fine instrumenti conventionis illa verborum conceptio reperiatur
si in medio , pactum et si in fine , stipulationem censeri, nisi alia fuerit contrahentium mens . Atqui nulli bita quod
sciam , exstat illa Cujacii distinctio inter verba R. o. in medio vel fine pastorum occurrentia et sed contra ICti generalis praefatio eam refutat penitusta sitio fere , NOVI SslMA PARTE
PACTORUM ita solet inseri c. adeoque AD L. LECTA CAP. V. 2 ream formulam , quanquam in e trema sit cautione, nihilominus etiam ac ionis loco accipiendam videtur velle Reliqua contra hanc opinionem habita verborum E. excussio suppeditabit . Superest Hotomannus. Ille autem lib. T. Verra. cap. g. existimat, versi c. si contrariun in . I 2. interpolatum in uri novo legis Io. C. de contr. di omni se pul accommodatum esse Ubi haerent Interpretes, misera esse solet Triboniani causa i quid, emblemate concessori decedat dissicultati in principio h equidem non video : illic enim res agitur , illic committi dicitur stipularii , quamvis illius formula magis
pactum denotet . Non laborare versiculum , Uem Hotomannus perverso, fere dixerim, et adgreditur , evincunt satis praecedentiam Dispiciendum tamen porro , an non sine ratione , quin imo contra rationem illud emblema i gatur. Plane etenim exceptio in hoc Gers.
traditari non minus aevo Ulpiani , quo illa solemnium exactitudo adhuc floreis bat, convenit , quana Triboniani , quo jam ab au a concesserat . q. h ut C. de recept a b tr. nam , si alia verba F. scripta inveniantur , ubi contrahentes duntaxat pastos fuisse liquido constat , illa praelum ti , quae tantum juris est , sine dubio etiam ante d. l. o. elidetur contraria facti probatione j quidem facilius , quam
jure novo . Ipsa autem constitutio Leoniana in . o. ad quam Hotomannias provocat , adversatur ipsi e diametros Probandum enim esset , antequam illa Triboniani in Ulpianum ias dicissi STts vel speciem habeat , verba stipulationis solemnia post Leonem etiam pactum inferre , atque ideo , utrum stipulatiost, an pactum, pendere ex animo Cn-
68쪽
U Iustinianus in Insit de verb. obi g.
ex adverso constituunt, ut verba vaga,
promiscua , molim respectu stipulationis dimidiata tantum , inducerent uis stam verborum obligationem , iuris veteris formidine amputat , uti loquitur idem Justinianus in . ult C. e recept arbitri Non igitur post hasce consiti tutiones magis , quam jure gverba stipulationis pactum inferunt ' sed contrari verba nacti stipulationem Denique quae verissimilitudo interpola istionis , quum Tribonianus in ta . Ins de inutii sipui summam huius hIE. referat, ut clausulam illam praetermisisset, quam suis temporibus tantum locum .ibuisse Hotomannus putat eam tamen sub persona Uloiani hieprotrusi si et Itaque nullum est hoc emblema , quemadmodum de pleris aue aliis haud temere dixerim , suo forte tempore probabo.Utricus uberus Eunom. Nonn ad h. hanc , quam dixi vocularum traiectionem , vocat equidem nilodessam tinnoxiam , attamen ipsi non placet duplici ratione Altera , quod non bene descendat et etiam , sed huic responsum est . Altera , quod etiam sine emendatione difficultas possit transisti Id autem sic instituit , ut videlicet ea omnia , quae inter partes placuerunt , recte pacta dicantur , quam diu eorum obsignatio non est sequuta per TO 6 gam xiiij spoponditri tunc demum si pia jationem inducere , sit utrumque sensu Perperam; non enim agit Ctos de iis, quae praecedunt solemnia stipulationis dat de ipsa constructione verborum legitima , de ips verbis N. S. quae ait etiam pactionis loco accidi Idem uberus, eodem loco , tu 'tur hoc emblema Triboniani , meamque illi is Gersiculi ultimi interpretationem resellit, quasi vero in . vers etiam agere-
tur de eas , quo verba R. T. I. M. essent adjecta ex orem voluntate paristium , non , ut ego ut , ex errore
scribae. Sed vero regula est, ubicunqus illa verba solemnia reperiuntur in inis strumentis , pro stipulatione habentur atque is censeatur contrahentium antismus . At si eorum alter testibus vel testimoniis aliunde probetes quae exceptio est per negligentiam vel oscitanistiam verba stipulationis irrepsisse , ubi duntaxat pacti erant, rem esse salvam, praelum tionem juris elidi probatio. ne contraria . Eratque illa res omnino digna admonitione, exceptione , conistra quam ille putat, aeque digna ac omnis disputatio de fide scripturae Res loquitur.
ae quenu rem res pertinebit , datari solutari sat Te eo nomines et Ectum non erit, tunc eo amplius,
PErgimus cum Paulo ad tecundum
cautionis membrum , hoc est , ad Uiuras ex mora promissas
Si die suprascripta si vivic Illud suprascripta vel supra id ari ut Haloandem utrum ad et die, an ad et sunmnia referatur, nihil attinet rectius tanae ad utrumque referri dixeris. Quare si quis sit conjecturae locus, suspicari licet , legendum este UPRASCRlPTA per vocδι3 λωφιν , ut sensus C: Si die suprascripta , suprascripta summa suae conjectura ab omni temeri rate aliena est , manet enim T γκειμεν , quale suit, integrum tantum major character supponitur ad conduplicationem illam , quae in Pandectis adeo crebra est, consti-
69쪽
stituendam . Atque i ita verum erit quod ait Guillelmus Barclajus ad bit.
Veterum , et Haloandro Russardo eorumque additionem probante Cujacio leo sis die suprascripta sum ni et vel cui Mutomanno, quique eum sequitur
Salmas, in lib. de usuris die UA
suprascripta sum ita Verumtamen si quis adeo minutiarum tenax sit , ut probabile px3, 5erfossi remedium admittere
recuset, is voculam ea vel sua sequam Cujac Hoto mann sensus dulciendi gratia Iosiciunt tuto subaudiat neque aeni, hoc exemplo cai et . Audi Tullium de ossic lib. s. iv g. Ad coenam TEMPORE venit cannius L proe tempore tempore suo condicto nempe coenae praestituto . Ita 8 Caut de re rus c. cap. ISO. die lanam diagnos vendiri, die, quam antea dixerat. Turnebus adde f. . . die congruo exponitet quod etiam terri potest , cum
res eodem redeat ' Idem esset videtur tempori apud Gellium lib. 2. cap. 2'.
quod alioquin Grammatici sibi adverbialiter volunt accipi. Publis, et, o , eis ad quein ea res pertinebit Sunt , qui pro ei e malunt
ste, sed perperam . vid. l. q. n. g. de obses di aes. Alii, eique, quod perinde De significatione formulae, is ad
quem ea res pertinet , ambigitur : est autem varia pro vario argumento .
Optimus sui interpres Paulus in . TO. in n. f. de berb signis ejus vim ita
exprimit derba haec , is AD TUEM EA prs PER Tl NEC, se intelliguntur , ut qui in universum et iure ciυ tiri vel iure praetorio succedit, contineatur. Ergo ad heredes, bonorum possessores eorum.
que heredes dubio procul extendenda erunt . . q. I. Itaque Publius Maevius , perluasum habens illud Ho. rati lib. 2. a vers. IIS.. . . Perpetretis muli datur usus , di heres Heredem sterius , velut inda sive venit undam ,
non sibi tantum; sed Qei, ad quem
ea res pertinebit cavere Noluit Id. que , ut videtur , non sine rati dine ac
utilitate , quamvis ipso dure ex stipulatu, credita pecunia actiones in heredem transituras duisse reoni et . Haec etenim verba , ηυe ad quem c. eam coisserunt rutilitatem iuccestari . quam Publio Naevi, et proba recte, de quibus cap. q. dii putatum est ' namque in hac , superioris appendice , stipulatione eadem conditio repetita intelligitur, nequis obiiceret dolum tantum abfuturum esse in solutione, quae fieret Pub Maevio , atque ita doli clausulam personalem stipulationi fuisse insertam si perso, natem , qui haec quodammodo faciendi stipulatio est sine dolo malo proinbe solutionem resuini iri vel saltem ex dando faciendo mixta , quae , an ad heredes transiret , si reorum mentio facta non esset , veteres Consulti dubita. runt , quam altercationem' decidit Iustinianus in . et g. C. de contr. O L miti sipui. Non relix videtur Uenuis
AZυ. Doli mali clausulari inquit , cur reliquae s pistationes o quae iscit in fa
cthndo consistunt; si quibus tempus nominatim ad dictum non es , id est in qui . bus specialiter reaepressu, non est tempus futurum heredes transito.rium , ad principium se putationis referis
iura, id est ad primum stipulatorem et dolum abesse.
70쪽
Praeterea est alius , magisque quotidianus docutionis Q, in Ari effectus in creditore , qui jure suo cessit. Finoe Maevium dure crediti sessiste Sei pronio, nihilominus incontinenti ab L. Titio debitore exegisse, quam crediderat , pecuniam , vel ipsum debitorem eandem sponte sua fidem obtulisse , atque ita data apocli liberatum esse . Quaeritur e procurator rem suam quid rerum aget quidem non
dubitatur, quin eum , qu nomen transtulit , in omnem eventum son Venire
possit' verum siquidem debitor se lo-Juturum spoponderit re ad quem ea res pertinebit, ipsius etiam, ab eo, cui cessum est , ad dolutionem tibi faciendam rectes compelletur , quandoquidem per cessionem , non jam ad aereditorem primum , sed id si plum ex res Tertimeat . . Publio Maevio si simpliciter lo-luti, condicta doret , ejus rapocli ad debitoris lecuritatem plenam uisceret
sine dubio nunc vero consensit in eum, ad Q, E. R. cujus consensus Ianta
est obligatio, ut, si consultum sibi e-lit debitor, nulli, nisi de jure ejus edoctus, solvat recte: adeoque genuino seu
primo lareditori ipsam cautionem redhibuerit cuilibet alii , i in acum cautione reddita titulum docuerit . Pondus hujus negoti conspicuum est si creditor . principatas solvendo non sit, tunc enim debitoris, a mandatario in rem a suam ad secundam solutionem jure optimo compulsi, inanis erit condictio indebiti Alia ration si quis in lagitimae cessione
instrumentum obligationis nactus , adeat debitorem , isque tam titulum hominis fraudulenti non inquirens, solvat quia solvit et , ad quem ab rem non pertInet , denuo conventus creditore de ro , nulla fronte rei Lictabitur. Experiatur cum eo, cui jure nullo solvit, apud
quem si res sit angusta domi, serat suae
negligentiae pretium . Haec res usum habet , vel habere potest frequentem in vulgari apud nostrates formulari qua solutio promittitur ae de meti genhonder of tu uter deses , quae plane est eadem cum hac nostrari is ad quem ea res pertinet . Aliud juris esse videtur ,
si absque legitimi adjectione dicatur
den Oude os oonde deses , nam tunc
vel suri recte solvitur , dummodo hirographum exhibuerit: si vero debitornu ita nisi actionem habeat legitimam, sese diuturum obstrinxerit , quotidie vel labi , vel circumveniri potest , si eo , quo diximus , modo, sibi non ca
Ita videtur expediendum illud , is ad quem ea res pertinet . Si scire desiis deras , quid alii de hac sormula scripierint , suppetias feret Jacobus Curtius lib. 2. E ExT. cap. s. lib. g. cap. 18. Hoc porro observandum est obiter , in cautionis nostrae stipulatione prima prospectum non esse et , ad Q. E. R. . ob unius . ad summum mensis brevitatem: alendae proximae. solutioni erant dictae , interea verisimile non erat , rem ad alium devolutum iri . Postquam autem usuras , in casum longioris morae , dandas placuisset , rustus erat metus , ne , solutione tractari minus cautum esset et , ad quem ea
res interim pertinere posset ideoque illud addi videbatur necessarium. Data , soluta , sat de eo nonagne factum non erit Cui bono in vocabuloriam , eandem significationem habentium , cumulatio J dicendum , quod res est , poteramus ea sine periculo carere, quamvis dare , solvereri, satisfacere qui subtiles minutias quaerit , etiam hoc loco facile distinxerit . . Donellus ad h. l. data soluta ne interpun