장음표시 사용
91쪽
Pactum at tem , quod subiectum es , quidam dicebant ad sortis solutionem
tantum perti ieieri non etiam ad usuis
rarum , quae prio e parte impliciter in sipulationem venissent pactumque id tantum ad exceptionem prodesse . Et deo non soluta pecunia pensionibus , ex die stipulationis suras deberi , atque si id nominati esset expressum. Ui flatu e aliquid parte inaudia
Equum uicet i saluerit inquus fuit,
LIBER INGULARIS AD L. T CT A CAP. XII. s
ui fori ixerunt . Nos dicimus conis et P U XII. irarium, di audiatis . Dominus Paulus, DIU sua reυerentia , dixit duo falsa&c Dei Paulum iis respondentem inducit hoc modo : Falsum dicitis os
salva vestra reυerentia , non ego . Et
cetera hujusmodi nugamenta , salva tamen Domini Cyni reverentia.
Sed quot hic fuissent a Paulo Diu sentientes unus , pluresve 3 subsisto Uno plures fuisse arguit pluralis locutio, quidam dicebant , unum untaxat , singularis , quae sequitur , nota ut ille putabat . Nunquid ergo cum Haloandro , eumque secutis r. Hotomanno mont Fabro legemus , quidam dicebat , ut utraque locutio esset singularis an vero , ut illi putabant quo utrumque esset plurales neutrum placet plures etenim fuerint , an unu , salva res est . Unum si dicas , non essset novuinta eum plurium numero designari, quia haec molim fuit,&etiamnum est tralatilia Antagonistas notandisormulari ut qualiscunque notae invidia tollatur , seu potius minuatur . Plures
si fuerint in quod proclivior sum
recte eorum mentio fit fido ieco in prima statim concertationem inter eos autem si quispiam excellat , dignus qui vel solus referatur , cur non ille deinceps memorari posset is iZ- τι κaec , velut omnes repraesentans Z Atque his addes insolens non esse, per commutationem numeri, singulariter designatum, plurium numero occurrere in una ea, demque oratione , ut in . Gallus Eq.
6. . de lib. V post ber ins quod etiam a Bariolo Cujacio ad .
animadversum est. Ceterum ut diximus , veri fimile est, JCtum nostrum per quosdam , hoc quidem loco , intellexisse adsessorum aliis
quos, in Papiniani auditorio ipsi ad verosos . Recenset rex iis: nonnullos in I.
ut est in Tragoedia Imperatorem Claudium hoc nomine lepide derisit Seneca
in Apolo ut, suo non alius Una tantum Potuit citius Parte audita,
Discere causas, Saepe neutra . Recte atque ordine igitur facit legis nostrae au(tor, quod adsessorum, a quibus dissidebat uti sere erat solitus observante Cui acio lib. 2. cap. 26. sive, ut Paulus de Castro loquitur, G-
vocati alterius partis rationes in contrarium proponat . Facete admodum
Adversarios in arenam producit Cynus
ad h. I. Nam postquam facti speciem, Pauli de ea responsum ingenti satis
apparatu exhibuerat , ita tandem pergit Hac responsione data per Dominum Paulum , surrexerunt ex adυerso quidam
alii Baccalauretri nam CPaullam in
praecedentibus appellaverat unum perfe-d Itim Baccalaureum , O unum disertissimum Advocatum de Sehola Domini Papinianiribe alii Og ocati praetoria-
92쪽
uet. . de iure sis reliqui aliunde noti sciis autem sit ille ILLE , contrariae opinionis princeps , cap. seq. dis quiretur . Attamen latendum est , non piorsus constare de adsestaribus notatis. Quid si dicamus , Paulum ei non agere adsessorem , sed Advocatum, ut aiunt plerique Veterum S ita Lucii Titii causam orasse adversus Patronos Publii Maevii . Paulum utique causas etiam egisse ejus testimonium probat
in I. S.I . . de lagat. 3. Sed ressere eodem redit. auscunque igitur aut quotcunque JCto nostro adversati fuerint, nihil magnopere refert . Argumenta eorum sucis cedant Pactum, quod subiecti. m. adortis solutionem: tantum pertiuere , NON etiam , ad is urarum , quae' prior parte
simpliciter iae stipulationem se et en i en .su scilicet j visurae notat occursitus qui scilicet Accursius, ejus c. elegam fiet plus semel laber venales . Neque olandi otiosa videri potest haec glosia
quum Hotomannus illud quae alio referat, dicam, an detorqueat Nimirum , cui scriptum usuras priore ' parte in stipulationem venisse, Wtamen constat, in secundam demum stipulationem eas sui si deductas , hinc ille uibarii.
obseret cap. scripturam propositam iudicatus esse , vitiosam singulari legendum' censet , veri se , non venis seni ' parenthesi autem includenda haec
verba non miam usurarum , ut lentus
sit . pactum subjectunt ad uortis statu tione, tantum pertinereri non etiam usurarum o quaeri nempe sortis solutio, priore pavete, id est , stipulatione prima si moliciter comprehensa duit Verum
haec tanti non sunt ut propterea reis cedairus a lectione receptas contra nunc eam tuemur magis , quandoquidem adis missam emendatione , intercalationet
pejor , immo mullus uensus est . Quid
obsecro , bi vellet pars adversari cumajat, sortem simpliciter, hoc est absquauda ieinceps immutatione V ut mox dicam in stipulatum venisse g est ceriste illud aperte salsum de sorte de suis ris videri poterat e verum . Non nego servata scriptura , subesses dissicultatem in 'b priore parte , vulgo vel non animadversam , vel praeteritam studio es sed hanc facile reri superare dummodo
priorem partem non interpretemur priorem seipulatione sum Motomanno , ast partem priorem tin Uerse cautionis . Duo etenim iam absolvunt , contractus Scpactum dividitur in bigam stipulatio.
num , quarum secundam , quae de usuris est , respicit Paulus , quaeque prior pars negoti inter Maevium, Titium gesti iudi re potest etiam raudit Hoc modo usuras , posteriore quamvis stipulatione prior: tamen cautionis parte promissas mox absurde dicimus . In transiti etes impliciter ejusques gnificationis meminimus sane simplicissima huius vocabuli expositio est usuras Thias, sine innovatione,& mutata contrahentium voluntate in stipulationem venisse atque adeo ex pacto, divisa licet sorte , earum rationem non habendam . Si malis altius adsurgere
illud jm icitem accipe ' pro et sincere,sne si co di dolo, quomodo Implex, is, licitas apud Latinos passim, Ulpia
dolose . Atque eo sensuri si liberius ratiocinari liceat , et sempliciter , quod de usurarum stipulatione hic praedicatur, in ea idem notabit, ac operabitur, quod proba recte in stipulatione sortis quo de actum est cap. q. Non equidem repugno quominus haec stare queant: sed tamen prima , quam dedimus , interpretatiori videtur magis , propriari
93쪽
LIBRI SINGULARIS AD L. LECTA CAP. XII.
per hanc nervosior Dusentientium argu mentatio. Igitur TX Tεpo ταβε TE v. Non erit opus, ut hoc partis aduersae argumentum prolixe enarremuS, quum exhibita explicitaque verba vim ejus omnem affatim edoceant . Universum impetum imo vel ko describam et in sub seu Liuia pactione convenit quidem , loristem partitis pensionibus praestitutum iri, at in ea nihil de usuris vel criptum vel pictum est . Quapropter earum lolutio exigatur secundum tenorem stipulationis, a qua recessu in non est, quod enim non mutatur , cur id stare prohibebimus verum est , ab integrae sortis praestatione realendis proximis facienda , recessiste partes , sed item verum ,
quod ipse Paulus scribit in . et .
q. f. de pact. In te omnia animet etie iendum esse , ne contentio in alia , facta , in alia re noceat . Itaque creditorem, ni sponte sua sortem offerat debitor , ejus totius , non pensionis conventae , usura jure optimo deposcere , indubitara , parum attendent , res vivderi posset speciosa namque objestio. Pergunt Adversarii : Factum c. ue
tantum ad exceptionem prodesse . Uraent haec verba importune adisodum, non
quidem ad sententiam Pauli nostri convellendam de eo quippe solliciti non sumus , cum ipse in seqq. defensionis suae idoneus sit uector sed ad confutanda penitus ea, cap. O. Tadidimus
Supposuimus enim ibi , pactum Q. D. A. ad exceptionem untaxat prodesse, simulque divortium fecimus a duabus neque enim plures dantur ranter premtum sententiis , quae virtutem pactionis nostrae usque eo extollunt, ut vel ad actionem sussiciat, vel jus credi roris ipso jure imminuat . Diximus etiam , utramque opinionem potissimum confici ex illo Paulin uia pacta incontinenti factari cui fecimus satis. Verumtamen , ut dicam ingemae , non minus
ex adversa nobis ei obvia difficultas: etenim a Paulo dissentientes si dicant ex pacto subjecto exceptionem solumis modo nasci, utique ipse bulus sentenistia uti murra aliud dixisse, aliud sensis se deburi Qtio autem hoc erit me. terum aliquis', qui , pro secta illius
temporis, pactum in vers. couraenit, adactionem prodesse existimabat , ita infitia ces , quod dicit aluus . papctum
pitis quam ad exceptio irem prodesse . N raucum inter exceptione ni di actionem nihil stmedium.JCti erba et i im nobis invit semis hanc confessionem exprimunt uti dicamua, ex pacto a Silonem nasci. Negaret altera
sententia, nil esse medium actionem inister exceptionem ipso enim jure operari plus est , quam exceptionem, minus quam actionem parere, quod est verum. Adeoqii , alunt, si pactum in proposito actionem non producat , ni superesse videri potest, quam ut in gratiam debitoris ineste, petitionemque
actoris ipso jure iustulisse dicamus.
Haec sunt , quae alterutram tententiam
amplectendam esse suadere , quin jubere uidentur , nisi quis dicere putare malit , quod Advertarios dixisse
putasse memoravit Paulus. Poterimus nos expedire, modo simus memores , haec Verba , pae umque id &c. non protulisse Cti nostri Antagonistas velut novum argumentum , sed velut iv virtv prioris . Non igitur abrupte ea accipimus , at cum relatione ad praecedentia , quibus de disputatam erat ab Adversariis . Illi etenim pactum ad sortis solutionem tantum pertinere rati, incontinenti subjungunt: Pactrimque id tantum ad exceptionem prodesse, hoc est, achum fecundum ea, quae dixerant , solummodo profuturi naessera dixerant , ad sortis solutionem antum' pertinere ergo ei objectum,
94쪽
c eorum sententia , ad exceptionem proderit, non item , si opponatur ulu- rarum petitioni , quod volebat Paulus, Ut ii vir: cia igitur procedat disputationis oratio , reserimus ad ea, quae mxime praecesserant , vel , quod est clarius , accipimus in casu quarto , pro quod ad id, quod attinet ad id, ut sensus ira conventionem lubjectam
quod ad id , de quo dixerant , ad exis
ceptionem podesse , nota aliter . Nec inusitata plane est voculae quod adελ H-- icra denuo Paulum ad in I. T. pr.ss de conir emi di venae eratius ait, hanc ques cnem multum interesse , pro suo et ad hanc quaesionem , manileste
Et haec quidem absque ope critices ;verum huic non plus justo iniquior forte in animum inducat , pro ac Amqueia tantum , legendum esse , pactumei Ei,tantrem . Sicut enim Vlpianus in I. I. pr. s. deposit notat , voculam deauoere , ita certe littera D dissicultatem ei in immensum adauxit pereat itaque bonis avibus , vocabuli praecedentis ultima e magnificetur in ,
atque ita pacti euci anetum , per et in Zi At Ti , pactumque ei tantum, ei,
nimirum fortis petitioni objectum , ad exceptionem prodecte Vel , liberius paulo in locum et id substituamus eo, nihil tricarum supererit : Pactumque eo tantum es exceptionem proXesie, id est
ad blutionem ortis , non uturarum, cum continua iterum Ei ad praecedentia . Videlicet et pacti exceptio sorti
duntaxat obstat , ergo creditor ejus universae , non solutae , usuras petens , eadem exceptione repelli nequit. Hoc enim est, quod Adversari contendunt, quamvis non mi tum ad Rbombum , ut inquit Joannes, vetus glosator sed de eos etp. eq. Interim liquet, Paulum in subjecta pecie non negare , pactum ad exceptionem a prodesse . . at verin exce-
ptionem illam ad i sortem untaxat este restringendam . Consistunt itaque ea, quae de asi is adjectis praelibavimus.
Properemus ad consequentia , quae ex objectione sua eliciunt creditoris Patro. ni. Et ideo, aiunt , non soluta pecunia
salutis pensionibus , ex dies mulationis usuras deo eri , atque s id nominatim esset expressum . Si verum foret , ad
usuras pactum non pertinere , adeoque ejus prael criptionem sortis inteora exactioni tantummodo obstaturam, sequeretur etiam , non olura pecunia, trecenis icilicet denariis uerperam quippe
pecuu am hic de universa sorte exaudit Donellus statis ex conventione pensionibus , usuras deberi ex die stipui tionis, ex Calendis proximis per usuras autem intellexi is Adversarios i lius capitis foenus, palam faciunt, quae cap. se diximus et hoc etenim , si conditio morae existat , praestari volebant
jam statim ex die stipulationis. Contra
Paulus : Aon ante totius sortis nou sis
lutae luras peti pesse , quam ipsa sors peti potuerat. Porro illud Dissentientium opinio suppeditat, non modo non
soluus suo tempore pensionibus . fortis integrae luras deberi , verum solutis , ratione sortis reliquaera nam k in ea moram fieri putabant , ni ultro ferretur tempore solutioni condictos seu potiuS , quanquam in ea non fiat mora , tamen illius usuras committi pripter expressa stip ilationis nondum abrogatae verba . Quicquid autem huius rei lit, putem hoc constare, eos, qui pensione una non soluta ab eo , Uem an nua bima trima lolvere oporrebat , S, inquam, qui tum canitis universi usuras exigunt, etiam parte soluta , nihilominus exigere scenus sortis reliquae, ni huius spontanea intercedat oblatio. Ex hac partis adversae sententia nemo est, qui non videat per diem si pu-
95쪽
at on C, cujus meminit Paulus , inteligendum est diem stipulatione compre-rens una, id est Lalendes futuras , non ero diem stipulationis interpositae quemadmodum verba , in queis Expli- andis occupamur , imponere posse vi- entur minus attentori victe omnino Z. cap. o. cum iitique JCtorum ab auctore nostro dissidentium nemo fue-Gt adeo vervec ut mea faciam verisba Cujacii in comm pos ad h. I. Lut, limaret, usuras deberi ex die contractae obligationis, cum haec verba sipulaionis TUNC EO AMPLIUS , QUO POST OLVAM , aperte referantur ad tempus sorte, id es, ad tempus non soluti sor-
s Ralend. prox m. Nihil est veriuscujaci, quicquid alibi in contrarium diis eas . In eo Adversarii toti sunt , uti robent ex die , quo mora fieri , quo ocena infligi potest , esse gravius in i-gendam . Ante alendas suturas data erant utenda illa quindecim , sed sine
iratiore mutua . Ab hoc tempore curere, crescere eorum usuram id qUeriit volunt, perinde atque s nominatim iovissima conventionis parte se ex
resum , nihil usurarum totius sortis petitioni praejudicatum iri , quam tum visior ipsa in praestationes menstrua foret
divisa : aliam namque ulu rarum . alia mortis esse causam . Confecta res esset , rei si ipsa contrariae sententiae fundamena labascerent. Supradictis per me licet addas prae-umtum conti silientium animum , qui, usuras cum remisia bi te remisias Oluissent , rem tanti momenti silentio
Iraeteriisse nori sunt credendi . Sibi igi-urri suaeque imprudentiae acceptum e. at debitor , quod non vigilaverit , uis a vigilantibus scripta sunt . An huic atrocinabimur, qui praemium negligenia dignum reportat 3 qui damnum luantumcunque sit , suari culpa sensit J
vel ut dicam levius, de usuris in fraudem creditoris reticuit grat enim haec praeter veri, qui speciem nihil haubent nam praesumtio , si qua sit, non potest non esse stabilita in ure comis muniri cum praesumendum non sit paristes praesumsiste , quae non sunt juris. Jam vero jure communi debitori satis super cautum esse, cum Paulo videbimus cap. seq. Ergo nulla fingi dum argui potest imprudentiae fracidis v culpa in eo , qui non supervacuas
cauteli cautela accumulat , non enim
alios capit, ab aliisve capitur , qui ius publicum sequitum, si fidem habeas iapiano in I. II o. o. f. de re ur. Aique haec liceat hoc loco dixisse pro assertione Paulita ad ea , quae ab Adversariis disputata sunt , quid ipse
Sed cum fortis petitio dilata stri cons
queiis est, ut etiam usi rae ex eo tempore, quo moram fecit, accedant. Et,
nem tantuni prodesset pactium , quam-υis sententia idem obtinueritra tamen surarum obligatio ipso iure nou committetur non enim n mora es is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potes
Postquam Crus per causae conjectionem suam ipsius sententiam,
quae huic videbantur adversarier retulisset , adgreditur eam probare , simul refutare contraria, ut constet amiam , quis justius induat arnia et Ti γαρ. δ γ ν κρίνοιεν o. λο-
96쪽
c cor uir sententia , ad exceptionem prode iit , non item , si opponatur usu-
.rarum petitioni , quod volebat Paulus Ut iii 1 et incoc igitur procedat disputa.tionis oratiori vo i reserimus ad ea , quae proxime praecesserant , vel , quod est clarius , accipimus in casu quarto , pro quod ad id, quod attinet ad id, ut sensus sitra conventionem lubjectam quod ad id , de quo dixerant , ad exisceptionem podesse , non aliter . Nec inustata plane est voculae quod ad λλει -- .icra denuo Paulum ad in I. T. pr.ss de conir emt Uenda Neratius ait, hanc quaesionem multum interesse , pro quoad ad hanc quaesionem , manifeste Et haec quidem absque ope critices ;verum huic non plus justo iniquior forte in animum inducat , pro pactumqueia tantum , legendum esse , pactum qu Ei tantrem . Sicut enim Vlpianus in I. I. r. . depost notat , voculam de augere , ita certe littera D dissiculta tem ei in immensum adauxit pereat itaque bonis avibus j vocabuli praecedentis ultima e magnificetur in E
atque ita pactum qu i tantum , pere. ναδi rhaeet iv pactumque ei tantum , ei,
nimirum sortis petitioni objei um , ad exceptionem prodesse. Vel , liberius paulo in locum et id substituamus eo, nihil tricarum supererit et Pactumque eo tantum aes exceptionem prodesse, id est
ad blutionem sortis , non surarum, cum continua iterum C E TH ad praecedentia . Videlicet : pacti exceptio sorti
duntaxat obstat , ergo creditor ejus universae , non solutae , usuras petens , eadem exceptione repelli nequit. Hoc enim est quod Adversarii contendunt, quamvis non multum ad Rhombum , ut
inquit Joannes, vetus glosator sed de eo ciet'. seq. Interim liquer, Paulum in subjees specie non negare , pactum ad exceptionem a prodesse . . at vero exce-
ptionem illam ad sortem untaxat este restringendam . Consistunt itaque ea, quae de pactis adjectis praelibavimus.
Properemus ad consequentia , quae ex objectione lua eliciunt creditoris Patro. ni. Et ideo , a junt , non soluta pecunia salutis pensionibus , ex die si 'ulationis usuras deberi , atque se id nominatim ess et expressum . Si verum foret , ad usuras pactum non pertinere , adeoque ejus praescriptionem sortis integrae ex ctioni tantummodo obstaturam, sequeretur etiam , non soluta pecunia, trecenis scilicet denariis perperam quippe
pecuniam hic de universa sorte exaudit Donellus statis ex conventione pensionibus , usuras deberi ex die stipulationis, ex Halendis proximis per usuras autem intellexisse Adversarios totius capitis foenus, palam faciunt, quae cap. q. diximus et hoc etenim , si conditio morae existat , praestari volebant jam statim ex die stipulationis. Contra Paulus : Non ante totius sortis non solutae usuras et posse , quam ipsa fors peti potuerat. Porro illud Dissentientium opinio suppeditat, non modo non solutis suo tempore pensionibus , sortis integrae luras deberi , verum solutis , ratione sortis reliquae : nam M. in ea moram fieri putabant , ni ultro Lferretur tempore solutioni condisto, seu
potiuS , quanquam in ea non fiat mora , tamen illius usuras committi propter expressa stip ilationis nondum abrogatae verba . Quicquid autem hujus rei lit, putem hoc constare, eos, qui pensione una non soluta ab eo , quem an nua bima trima solvere oporrebat , eOS, inquam , qui tum capitis universi usura exigunt, etiam parte soluta , nihilominus exigere foenus sortis reliquae, ni hujus d pontanea intercedat oblatio. Ex hac partis adversae sententia nemo est, qui non videat per diem se pu
97쪽
tationis , cujus meminit Paulus , intelligendum esse diem stipulatione comprehensum, id est Lalendas futuras , non vero diem stipulationis inter postae , quemadmodum verba , in queis explicandis occupamur , imponere posse videntur minus attentori vide omnino e cap. q. cum utique JCtorum ab auctore nostro dissidentium nemo uerit adeo vervec ut mea faciam verisba Cujacii in comm pos ad h. I. Luteximmaret, usuras deberi ex die contractae obligationis, cum haec verba sipulation TUNC AE AMPLIUS QUO POST SOLVAM , aperte referanis r ad tempus morae, id es, ad temptis io i solutae ortis Ralend. proxim. Nihil est veriusCujaci, quicquid alibi in contrarium diis casta In eo Adversarii toti sunt , uti probent ex die , quo mora fieri , quo poena infligi potest , esse gravius in i-gendam . Ante alendas futuras data erant utenda illa quindecim , sed sinelcetiore mutua . Ab hoc tempore currere, crescere eorum usurae et idque , ut volunt, perinde atque s nominatim novissima conventionis parte esset expressum , nihil usurarum totius briis petitioni praejudicatum iri, quam tum vis sors ipsa in praestationes menstruas foret
divisa : aliam namque iurarum , aliam sortis esse causam . Confecta res esset , nisi ipsa contrariae sententiae fundamenta labascerent. Supradictis per me licet addas praeis sumtum contrahentium animum , qui, si usuras cum remisia sorte remisias voluissent , rem tanti momenti silentio
praeteriisse non sunt credendi. Sibi igitur , suaeque imprudentiae acceptum ferat debitor , quod non vigilaverita, jura vigilantibus scripta sunt . An huic patrocinabimur, qui praemium negligentia dignum reportat 3 qui damnum quantumcunque iit , suae culpa sensit J
vel ut diuam lavius, de usuris in stati dem creditoris reticuit rat enim haec praeter veri, qui speciem nihil habent: nam praesumtio , si qua sit, non potest non est e stabilita in ure com munita cum praesumendum non si paristes praesumsisteri quae non sunt juris. Jam vero jure communi debitori satis msuper cautum esse, cum Paulo videis bimus cap. seq. Ergo uti fingi , nedum argui potest imprudentiae rati dis
v culpa an e , qui non supervacuas cautelis cautelas accumulat , non enim
alios capit, ab aliisve capitur , qui ius publicum sequietur , si fidem habeas Ulpiano in . IIo. I. . de re Gur. Atque haec liceat hoc loco dixisse pro assertione Paulita ad ea , quae ab Adversarias disputata sunt , quid ipse
Sed cum sortis petisse dilata stri conseisque is es, ut etiam usurae ex eo tempore, quo moram fecit, accedant. Et,
ut ille putabat ad excete sis nem tantuni prodesset pactum , quam
Dis sententia idem obtineserit j a-nien usurarum obligatio ipso iure nou committetur non en in n mora es is, a quo pecunia propter exceptionem eisti non potes
Postquam Clus per causae conjectionem suam ipsius sententiam, quae huic videbantur adversarier retulisset , adgreditur eam probare , simul refutare contraria, ut constet amiam , quis justius induat arnia
98쪽
secundum illud Euripideum Procedit.
autem ita ut primo utrumque absolvat una eaque seremtorix ratione
de in ostendat Adversarios scortum flagellum attulisse secum latio, quam dixi peremtori haec est Se cum fortis petit ora lata sit , consequens es ,
ut etiam usi trie ex eo tempore , quo mo
ram fecit V accedant i Sortem esse dilatam negasti nemo V ex eo j suras
esse dilatas, colligit oppido ICtus quam valide . Regula generalis est , suum accessori , sequi principale neque ne
eo consistere recte sos e l. Iro. I. . I S. f. de re . ur. In omnibus liberationum speciebus etiam accessiones liberari l. o . de solution Adeoque sorte sublata vel mutata e Usuras UO-que tolli mutarive l. 26. in f L pr. C. de Iur. l. I . . de liber leg. apposite in tanta remo Papinianus In l. oc 2. . de jur dot Placuit suras nora esse primandas cum nec fore is exactis Ioctim habeat Sed haec sunt juris cer
ti . Igitur x hei subjecta de sorte in
pensiones secandae conventi, stipulatio. nem usurariam ita affecit ut velut accesssoriam, tuique appendicem traxerit ad suam ipsius indolem inde oriundum justa dortis itaque commisi eutura duntaxat committi prosequitur liquid . Alias , si res sint principales, ab se inuicem distinctae , obtinebit, quod cap. stiperiori adduximus e Paulo nostro in v. et de para.
Atque his , generaliter veris . placuit JCto quaedam es et inserere ut magis stringat argii mentatio . Dilata sorte differuntur ex eo tempore , quo moram fecit Lucius Titius . Erat ceris tum , usuras in specie subjecta ex mora deberi , poenae nomine , quo post X alendas feret solutio . Atquin hora res pestu sortis universam pro Pter exceptionem pacti , committi non potes , nisi post tempus pensionum omnium his lutioni competens Primo mense priomae pensionis mora fieri poterit, neque ultra secundo secundae primae tertio tertiae, secundae,m primae. Fiat
igitur computatio pro rata morae secun dum quae iv. II. proposuimuS.
Vidimus in genereri, in specie
adstructam hujusce regula et veritatem :Non debit e fortis non debentum usurie P. Ex ea quam valide asseretur Pauli sententia , nunc probandum esset ni res ipsa loqueretur. Nec majoris operae est, scivisse quid iaciat 1 eadem regula ad conflatandos adversarios . . Pro ratione conventae sensionis, inquit Paulus, currunt x crescunt lurce , quum illae sequantur suum principale . Alii' immo sortis universae enus dures debetur quum stipulationem sortis , non surarum, immutaverit conventio . Rursum Paulusu dilata sorte differuntur usurae, cum ex generali juris fundamento, tum ex requis to morae Viden, quam vere haec responsio visa di spirans a Za- si subtilis, acuta et Hotomanno dicaturet poterat enim ea defungis Clusa probanda, quin, vindicanda, quae
Attamen visum est PADLo liberalius agere cum sententiae contrariae Pro gnatoribus , licet verum sit , aftenus disputata ad caiisae controversa intellectum dijudicationem sufficere vi deri . Itaque , quae objecerant , iis ipse largitur . sed quid turn tantum totis lentur in altum, ut lapi graviore ruant . Adverte animum: Et ui Ile putabat ad exceptionem tantum prode se pacti iuri quamdis sententia diis
veri et obtinuerit, tamen usurarum obligatio ipso iure non coni mittetur . Ratio: Non enim in mora es is , a quo pec nia propter exceptionem peti non p is
In dee iones horum verborum quam
99쪽
nobis Thulcorum Codex dedit , nihil jure sollicites . Si hic est pro etiamsi , quamGis malioquin, si sensus cohaereret, conjunctim legerem etsi nunc dupla. rei di in ET , hoc lansura Et , ets ut ille putabat ) cc. Sed , ut dixi idem praestat ora simpliciter , quemadmodum ab aliis jam notatum est
Verum haec sunt minutula Aliter gras satur Hotomannus lib. II. Obserυ. csp.
I. Nam , postquam fassus erat biff- teri quippe non poterat scripturam
hactenus receptam ferri posse , tamen coni rodius Gon unctius ita legendum censet et Tum tisti rartim obli patio ipso iure committeretur Dei subaudiri vult:
si od esset dictu absurd ismum . Incredibilis commoditas, conjunctio , ubi
quaedam mutantur , quaedam delentur
&, ne quid di Elu absurdi desiit i tota periodus sola mente in farcitur . Bene se habet excusa lectiori jotomanni figmentum , ne singula persequarta satis retundit subjecta ratio in Gers non
Itaque Paulum , prout eum exhibuimus , interpretatur , videamus prim , quem denotare videatur, cum ait : stille putabat . Certum est , ex iis , in ipsi adversabantur , notari et Antagonistam , d tibi procul illustrem atqui ille fuerit , tantum non incertum. Sunt, qui prorsus non dubitant, Ulpianum Atelligi, idque ex traditione vulgari , qua creditur , Paulum inter Ulpianum semina aemulationis per jus nostrum passim esse sparsari adductis in eam rem testimoniis quam pluribus veluti t.' . . de action emt. l. 6.
si . fami . ercisc., quae est ex eodem quaesionum opere S. . de
condit. di demonstr. l. 6. de dei- comm liberi l. 2. N. . pro emt. Sed non est , quod tam large haec nobis obtrudi patiamur Ulpianum, sa-
teor, notavit Paulus, at semel tantum, quod sciam , in universo jure , cum
elogio Domitii Ulpiant in . l. g. .
de ac ion emi. Quod ad reliqua, dica mus non liquereri Verum , a junt , sub voce quidam vel alii Ulpianum utique reprehendit Paulus : quis hoc dicat utcunque enim non negemus, illud potuisse fieri , ita , quominus factum esse
adseveremus , vetat summa incertitudo; praesertim cum constet , uti mox dice. mos , Paulum non semel , sed aliquo.ties Papinianum nominatim sibi confuistandum sumsisse . Utque adeo, quorurn contentio aperta magis, frequens est, eorum, aemulatio tacita videatur magis praesumenda . Accedit , quod auis lus Papinianum, Praefectum praetorio, cujus ipse adsessor erat, totiens nomiis natim vellicare non ausus, hunc ipsum
etiam sub appellatione generali aliqua nodo intellexisse , sit probabile . Papinianum igitur , an Ulpianum, Tryphoninum , an Messium , adsessorum vealium , qui man omnes simul notaverit d. l. S. . de cond. di deismo, r. l. . . de deic liberi .ejus de farinae plurimis mihi equidem non constat . In dicta autem I. O. . fa-m l. ercisc. neque Ulpianum , neque
JCtorum alium putea significari his
verbis sed tu videris eo moUeri , sed consultorem , ad quem ea directa esse, innuunt praecedentia. Quid dicemus ad . . . , . . pro emis scilicet neque ibi constare de personae , personarumve certitudine : Alii , inquit Paulus, putabant, hanc sub conditione esse contra Iami ILLE perinde ac in nostra legera non contrahi , sed resolDidicebat . Luae sententia vera es . Sub aliorum vocabulo Ulpianum designariCujactus autumat et ecquis autem tum
erit ille LL quidni Ulpianus , cujus
sententiam licet probet , nominato ta-
100쪽
men ejus testimonio uti auctoritate, vetabat aemulatio J quidni Papinianus 3 nihil piohibet. Quidni alius 3 per
me licet . Sic ut tantum non incerta sint omnia , quae tanquam certissima vendi tantur vulgo. Non tamen in bac lege O. alienus
essem a conjecturari aliter enim hac res transigi nequit Paulinae in Ulpianum notae Memoraverat jam aulus dissentientes Adsessores , Omne ut ita dicam , ignobile vulgus tu vocula uidam sed hic , paululum , ut videtur, commotior, singulariter adhuc rotat contrariae sectae principe ni , aliis vel dignitate , vel juris scientia praeis euntem . Utroque quidem hoc tempore ante omnes excelluit acutissim vir ingenii Papinianus, at cum eo et JCtorem non fuisse , quam sit verisimile
apparebit statim . Post hunc Ulpiano jur prudentem, ut dicitur in I. g.
peculiariter induceret Paulus , fuit di-2nior , utpote cum ipso Paulo de palma certans. His adde Ulpianum in adtestatio Papiniani fuisse , dc per hoc sententiam dixisse suam de iis
quae tunc temporis contro Vert bantur
Qquidem contrariam Paulo , cum is videatur latus xiij inuisse junctas umbone phalangesta ait enim dicebant , secus ac in I. tili. f. quod euin eo . Taceost multates , cum primis strenue inter pares exerceri solitas , quandoquidem suffecerit specimen ecl. . . c. de action.
emt 'Aγαθὴ T s sic δ orsiri l Et haec de probabilitate censurae in Ulpia. num dia sunto. Nequit autem induci Joh. ceddeus
de contri, commiti sipui. cap. . n. 6 I. ut existimet , hoc loco Ulpianum destinari , qui , si credere dignum est, ipse in I. g. r. . commvn. Predior.quum loquatus de obligatione ser sit. pulationis legem , docet pacta stipulatinis nibus inesse , sicuti hic Paulus . Quod,
licet utrumque summo jure negemus nil tamen rpos Toc , quippe cum eo non obstante potuerint esse discordes circa obligationem usurarum, id cap. ita Cujacius ad lib. q. quies. Pauli
in I. lecta sub re itidem negat Ulpianum designari , tamen id ipsum
in principio ejusdem comment concesserat , quod inter ejus variantia non imis merito reseras . Nititur porro ille argumento . II. - . . de reb. cred
cui idem reponimus , quod ced deo quum eadem sit utriusque inductio Statuit tamen Cujacius ei Pauli certamen singulare cum Papiniano, Wita ante eum igitus Zuichem ad , ex eo autem T. in n. Ins quib mod te s. Orm. Cujacius adducit S. . de separat juncta l. ult eod. ut colligat , Papinianum etiam ibi in notam Pauli incurrere ramo luculentius in . OT. . de acq. vel amiti her. I. ult.
q. de iure Ici, Decretorum libris passim : qui capposita iniquitatis
notari in . O. d. f. de rit nup. Verumtamen , quamvis lubens concedam, neminem Plus Papiniano vapulare in scriptis Pauli , in praesenti illud
fieri non crediderim Non utar ea ratione , quod in Manuscripto meo ipse Papinianus , velut Auctor , praescribatur legi O. cum ignorem , qua fide Sed quia sententia Pauli non obtinuis set in auditorio , cujus praeses , Oderator, arbiter Papinianus erat. Pronunciasset potius , ac eum fecisse legi.mus in . . T. F. de acq. vel amitt.bered id est , si verum amamus , minus recte . Haec sorte animadvertens Viglius dic o sic , ut staret ejus commemorata opiniori putavit, partem Paulo adversam obtinuisse . Sed quum