장음표시 사용
391쪽
sed eti Reginam ipsam una cum proceribus repote coprehensam, in eundeat carcerem includere, quo pluribus obsidibus obnoxios ad uni nia sibi habeat insularios; nec tantum alimenta subtrahere, ut antea ,sed ne hiscere quidem in poster u audeat quisquam. Ni talia macilinantςm occupent ς medio tollere; non modo gravia fortunaru damna; sed etiam teterrima haud dubie seruitute omnibusim tu inere..Haec,&alia eiusmodi, quae in tali repraua cupiditas malitia suggerebat, secundis auribus cum a populo tum a Regina in primis accepta. ac laeta mulier, quicquid iratu ac simultatu cum aliis fuerit, totum id in ipsos vertis te Lusitanos; tam praeclaram occasionem ulciscendi acceptas iniurias, delendiq; gentem insocia bile, e manibus elabi pasta non est. Vocatis ad concilium affinibu amicisque, demonstrat, agitatos partina conscientia scelerum, partim intercepti lucri dolore Lusitanos , capitali ii ter stinet odio dissidere; atque ipsius maxime priaefecti nece omnibus votis expetere. Collata in eos a Bolui se coniuge beneficia, dextratque iun-oas, hospitii sanctissima iura in memoria reuocat Pro Iis quam male relaxa sit fratia, reputare apud sequeinque iubet.Vixdum vita functo Boleise, paruulos liberos fraude in arce abreptos, se se gre ex impiorum manibus elapsam, relicto solio,vagam inopemque tamdiu tolerasse vitam: maiorem natu filium, ut primum ad capessenda resni subernacula pubescere inceperit, veneno subla sum. hunc, qui sibi amictae supersit unus, per quotidianos dolos &callidam frustrationem in cui odia detineri: ad haec, intoleranda contumelias, & inaudita post hominum memoriam insontium supplicia cruciatusque commemorat. Hortaxur, quandoquidem ipsim et Lusitani ad facinus adeo gloriosum invitent, ac dextras quodammodo porrigant ; sese ad tyrannum interficiendum ingenti animo parent. Vbi eam belluam, adjuvantib*s vel certe ap. . probantibus inimici , in ipso cui ili mactarint; tum subito aucti iubsidiis, quae in tempore sint assutura, occaecatos intestina rabie
Iupos ad unum omnes occidant, arceque occupata, & excusso impotentissimi dominatus iugo, innoxium Regem orbae parenti, ciuibus, urbi tandem aliquando restituant. Haud magni negotii fuit cunctos in sententiam adducere; quippe Lusitanis & natura culptique dissimiles,& publice dudum in sensos,& propriis insuper
damnis atque offensionibus irritatos. Cum certatim in id opera suam deserrent, dies rei peragendae condicitur. Interea Regina, ad omnem suspici chem auertenda, officia in pr sectum intendere, operas in arcis aedificationem ultro iuppeditare; hortari ut mMni
mentis perficiendis insistat, scilicet quo sibi optatis unici filii amplexibus
392쪽
' LIBER DECIMUS. 879olexibus quam primum perfrui liceat. Vbi destinata assuit dies,deIecti viri tum in Mahonietis fano sub arcem, tum etiam in proximo loco, eoque densissimo, clam in insidiis collocantur: qui ubi e turri signum editu sit, ex te pio per inchoata vel intermissa opera iaarce irrupam: dein colurati cu gladiis, iidem ferme qui familiar ter ad Rege itare consueuerant, circa meridie de more intromissi, ad intimam turrem sine ulla interpellatione perueniunt. ibi cum Rege collocuti, simul expediunt serrum;& colligunt animos. Maxime opportunum erat diei tempus; custodibus ac ministris,uti lebant, meridiandi causa dilapsis; & praefecto per summam securiat tem intra cubi eulum quiescente . unus Vmcentius Fonseca vinctus vigilabat in proximo. Is, e corporum motibus vultuque consus , rem ha ad obscure coiectans, cuctantes haerentesq; nuta ac verbis instigando perpulit tandem, ut in cubiculu praefecti impetum faceret. Ergo strictis gladiis hortati inter se, alii foresaeffringunt, alii gyptatos a rudine Intertexta parietes calcibus proruut. Pereria, arreptis armis eum sese acriter defendisset ac diu, traos fixo denique dupbus ictibus pectore, moribundus occumbit.Inter ea qui sub arcem in delubro latebant, gestientes cupiditate caedis α sanguinis, non exspectato sano teneri non potuerunt, quomianus in praetercuntem forte Lusitanum irruerent. Eo argumento, nec non ς lamore ex praefecti aedibus vociferantis anciliae, patuit fraus . Tum excitati Pereriae famuli aduolant: ad arma vocaturratque, ut in communi metu, ab utriusque factionis hominibus ad turrem extemplo concurri ur. ibi, mira celeritate, antequam signum ederent percusibres oppressi partim caeduntur, partim Emuris senestrisque sese praecipites dant. Ab Lusitanis, ut in re trepida, occlusae portae: & pro moenibus Sc propugnaculis vigiliae stationesque paene sero dispositae. Ac per hunc modum eo die seru
ta non arx modo; sed ,vno Pereria excepto, vita omnium ac salus,cuidenti profecto Dei benignitate, credo propterea quod isturae postmodum in iis locis Christianae messi consuleret. Sub haee,inter Lusitanos de successore, uti consueuerant, ingenti contentiC- ne certatum Atque ad extremum, adnitente Vicario, per se ditionem ac pumultum, praeteritis iis quorum habenda erat ratio more atqye instituto maiorum, e vinclis ereptus Fonseca in locudefuncti pessimo exemplo sufficitur. Ab hoc, tametsi non ta vc luntate,quam vi, quod glioquin ex omni circa regione commeatibus arceretur, commodius factum est nihil, quam quod expost tanti Reginae Aialum filium reddidit. Caeterum, militari negle-
disciplina, de contςmpto Ioannis edictri liberam nuotiandi
393쪽
pHrestatem atque licentiam Lusitanis indulsit. Et ipse postmodum
apud indiae Piceto rena accusatus i incertum quibus artibusὶ om- Iinimc tintinu &flagitioru impunitate ad cptu, est. Aialo regnante, nihil φ quietiores, quam antea res tuerc. Qisippe duin leuerius exercet imperium, & a naagistratibus caeterisque , quos ad eam diς publici peculatus pauerant, acrius rationes reposcit, principum sibi odium simulta tuique irrat auit. ii probabilem nacti materiam crina in adi, quod per eos forte dies vagi ad rapinpin aliqti ut ex arco ab'agrestibus intericeti ni erant, eius caedis culpam in regem c5- serendo, aliasque coitinam licendo calumnias, Fonsecam adduxerunt, ut insontena Aia luna vi atque ari Dis pclleret regno, eiusquet loco Tabariam spurium si ibiti tu ciet, e stii pς rex a minimum ua-
tu. Ea res multitudinis animos vchemeter Oileiami ac vulgo Fou secae diras omnes imprecabantur. atq; ctia e Lusitanis nauarchia minime deerant, qui cum eo palam eαercerent inimicitias, & in- 'dignam Coni alui Pereriae necena, amillamque propemodum arce &lumma iniuria accupatam ab eo pia fecturam exprobrarent. ita, domestico simul & exicrno solicitus metu, peraeque omnibus adeo diffidebat, ut non die non nocte arma deponeret nihil ab vialo porrectum, nisi sinistra acciperet manu , quo alteram ad stringendum gladium expeditam haberet; & , quod in conscientia magnorum ice tertim accidit, vin bras horreret. Interdum etiam, congressus hominum vitabat, ac lucem ; & in sblitudinem abdirus, statum rerum suarum tacitus apud te deflebat. Eo libentius de successoris aduentu nuntium accepit, si erat T ristantis Ataidiusὶ sique sine ulla tergiuertatione claues arcis & gubernacula tradidit. Hoc praefecturam serente, haud contemnenda occasio amplificandae in eo tractu Christianae religionis aflii sit. Momota est urbs in Muro. Simulacra colebat gens, atque inde Maho metani
quotannis piaedas agebant . eam iniuria ira & calamitatem que-
enti Momoiano dynastar i Consaliviis , et cc his, qui tum ibi ne eo tiabatur, spem fecit, si Christiana sit scipere lacra in animum indueeret, auxilium contra eas incursiopes a Lusitanis impetris di.
Haud aspernatus conditionem barbarus, auctore Conlatuo legatos ad Ataidium mittit. ii, di cs aliquot a praefecto comiter habiti, sacro fonte abluuntur: dem muneribus culti ac Liisitano vestita ornatuque in patriam rc uecti, plenam promissis testationem dy- pastae renuntiant. Ille, tam laeto successsu, magnam in fiduciam erectus, Ternarem extemplo contend. Ibi iuncta cum Lusitanis amicitia, magnifico pro copia loci apparatu, ipse comitesque baptismo lustrati, atque aliis quidem auauemore inaposita nominar
394쪽
LIBER DECIMUS. ag dynasta,in Lusitani Regis videlicet gratiam, Ioannes est appellarus. Momotam redeunti comes ad duus Simon Ualteus sacerdos. 'Huius opera, praesertim loanne adnitente, multi paucis diebus ad .
Ecclesia adscripti. Cumque in dies cresceret 'num crus, laboranti Vasaeo Franciscus Alia arus ite sacerdos paulo ptistab Ternate suc-.t curtat. Tu vero lum mi infimique , credo magis imitandi principis cauta, ut e uetus postea docuit quam quo necessaria Christiane ii id ei capita probe teneretit , reli stis In speciem simulacris,. viri . Deo nomina profiteri institerunt. Simul, delubra no pauca, statuis d monum comminutis atque sublatis, rite expiata, & cultui diui no dicata sunt.& ab Ataldio, uti receperat, Lusitani milites aliquot Momotam transmissi,qui urbe munirent, ac nouellos Claristianos a Mahometanorum incursu rapinisq; defenderent. Dum h. ec ad Momotam fiunt, Ternate ab improbis, cupidisque rerum nouaru , Tabariae nome ad Ataidium defertur, quasi de occupanda per dolum arce cosilium iniret, ipsiusqtie praefecti vitae in primis molire- .sur insidias. Eacriminatio, innoxio adolescenti,ut initio calamito. fa, ita exitu salutaris fuit. Quippe ab Lusitanis fraude in arcem illectus, repent E in vincla coniicitur. dein crimina diluere, atque iras lepire praefecti flustra conatus, cum valida custodia in Indiam ad Prartyrem est ni istus. atque ibi demum caiisa cognita, verbis honorificis absolutus, repudiato Mali Omete Christianus efficitur. In de patriam rephtes, cum ad Malacam ex itincre substitisset, extin ictus est morbo. Caeterum Ataidius, praeiudicata re, neque Nonnii exspectata sententia, Cacilem Aerium eius loco fecerat Rego, Bolei fi pariter ex pellice natu Iaua: quae, filii saluti non sine caula me
tuens, cum acrius tenderet, ne ta infaustae successionis aleam si ibiret; satellites puerum a coplexu parentis attulserant, ipsimq; muliebriter vociferantem, velaeno perciti furore, ex aediuin fenestra praecipitem dederant. Hoc tam atrox facinus non Terna tensum
ira odis; sed omnium eius plagς Regum ae populorum iras denuo in
Lusitanos accendit. ac vulgo in ca tibiis conciliisque praeter carte.
yas querimonias &maledicta, fremebant, indignam atque intolerabilem esse rem. ab iis qui pς ne precario nuper in eas regiones irrepserint, Reges incolis ex libidine dari adimiqi. id vero in primis pro suo quisque sensu & ingenio deplorare. Ac per eos ipsos dies, ad eum ut adam inuidiam, foedum Pinti cuiusdam factum accessit. Is ad explorandum Mindanaum, & alias circa insulas, ab Ataidio missus, a Mindanao ad Siriagum deuenit. ibi clementer acceptus, eu Rege hospitiu ac societate mutuo sanguinis haustu sanxit. is geti solennis foederum ritus. inde,cum securi insulani, quasi ad ami-
395쪽
cum & socium, vel contrahendi vel etiam visendi causa, familiariter in ipsam naue adirent;Pintus, aliquot ex iis repente correptos, abdito loco infra tabulata conjecit, asportandi causa. Non latui cea fraus incolas. quippe,dum se ad iter expediunt nautae, sensim v-nus E eaptiuis in mare desiliit,nandoque cum ad suos peruenisset, rei gestae seriem exposuit Regi. Ille accensus ira, extemplo celoces deduci,& in eas armatos4mponi jubet. abiis Lusitanus prope intexmoliendum oppresius, saeua postmodu coorta procella paene sub-meigitur. Inde adleuandam onere naue jactis in mare tormentis, magna cum formidine ac trepidatione Ternatem applicuit. Has te ob res,omnium animis majorem in modum exasperatis, Molu censes Reges ad extinguendum nomen Lusitanum, missis ultro ci. tr6que nuntiis,cum Terna tensi populo conjurauerant; in eandem societatem regulis quoque Papuarum insularum assumptis,Valga-mano,Valgeo, Qui bibio,& Mincimbo. Consiliu erat,sparsos variis locis Lusitanos, ad internecionem delere: Ternatentis arcis praesidium, qua do muralia tormenta deerant, subtractis undiq; alimetis fame eoficere: si id minus e sententia cessisset, felices omnes arbores vltro succidere,& cum familiis logς inde migrare; ut quoniam
noxia & inuisa natio armis ex ea terra pelli no posset, certe solitudine ipsa & inopia reru omni u excedere cogeretur. Hisce reos itaeostitutis, init tu belli factu a Ternatensibus: ii, quam occultissimhsuis rebus in tutum egestis, ne quid hosti ad prς da reliquu esset; p
stremo,ante luce omnes ex urbe profecti sunt. frustraq; Ataidius, ut primum id restiuit, abeuntes omni ope reuocare,eorumque iras pollicitationibus& bladitiis permulcere tentauit. Maritima prima loca procul ab arce petiere:dein cum a Lusitanis nauibses vexarentur, in abditos saltus ac praealtas rupes recepere sese. inde furtiuis expeditionibus, in aquatores maxime dc l. gnatores Lusitanos fiebat impetus , quinetiam, ut nullam secum pacis conditionem dine Ataidius intelligeret, patriam ipsam Ternate, ubi erant aliquot domicilia Lusitanorum,subito aduentu injectis ignibus cocrem arui. EHde sere tempore caeterae quoque gentes in arma coortae: & Lusitani, qui aliis aliisque in regionibus ut apud amicos agebant,repete circumuenti caesique. Et in Moro, praeter alios,simo quoq; Vasaeus sacerdos Oeeubuit. Fraciscus Aluarus, multis vulneribus acceptis, gre nauicula T ernatςm euasit. Pessimum vero ex ea conjuxatione illia accidit qubd Catabrunus veneno adolescentulum Gei- loli Rege sustulit, regnumque per scelus inuasit: dein ad occupandas iis eo tumultu Mauricas insulas magna elasse prosectus, neo
phytos Momoianos, utpote christianis praeceptu leuiter admodi insti-
396쪽
institutos , ab recta in Deum fide metu minisque deduxit, uno incassum rectam ante dynasta Ioanc: quippe qui Christianae disciplinae praecepta,& Euangelii veritatem, in pectus alte demiserat.is, ubi obstinatos ad deditione, atque ab suscepta religione per silm-mana leuitatem atque perfidiam auersos populares ani in aduertit, locum extra urbem tumultuario opere muniit, frustraque hori tus Lusitanos aliquor, quos circa se habebat, ne asperis in rebus desponderent animum ; ipse cum paucis familiaribus oppugnationem hostilem a matutino tempore ad vesperum praeclare sustianuit. Nocte dein, desperata corporum salute, ad animos praesecti domesticorum quacunque ratione seruandos incubuit. Vxorem habebat Christianis nuper sacris initiatam;hane una cum paruulis
Iiberis,ne propter infirmitaten naturae vel et ratis de baptismi pret-miis periclitarentur,in opinionis exrore Optimo utens animo, sua ipse manu peremit. inde cum sibi quoque manus pararet afferre, domesticorum interuentu prohibitus, & non sthe magno animi dolore Catabrutio traditus est. Ab eo cum in te rogaretur, cuz tam triste consilium cepisset, immeritam conjugem cum innoxia
prole oceidendi per summum nefasi; uxori quidem ae filiis egregiEab se consultum esse respondit, quorum sexus aetasque ab salutari Christi eonfessione abduci facile potuisse tuit sese, uti virum dece.
ret, nec tyranni minas horrere, neque extrema supplicia cruciatusve Christi causa defusere. Hae orationis libertate Mahometani saeuitiam acrius concitauit: cumque in eo iam esset, ut carnifici traderetur,amicorum ac procerum deprecatione seruatus est. Dignus prosecto qui no in ultima barbarie,sed io Europa media nasiceretur. quippe, tam generosum ingenium, cultoribus peritis adhibitis,ad eximiam virtutum omnium frugem haud dubiu peruenisset. Ex Ioannes quidem, quam dixi, eo stantiam ac sortitudinem praestitit. De caetera neophytorum turba virum vel unus in fide manserit, nihil comperti est .aded ut est in sacris litteris male sumdata aedificia, ingruentibus ventis atque procellis, facili momento soluuntur. Haec & alia eiusmbdi audienti Ataidio peracerba erant; sed acrior &praesentior erat sensus quotidianae penuriae, omnibus circa populis infensis infestisque. itaque ingrauescente in sinsulos dies annona, oryzae precium in modios a sestertiis binis ad quadragenos ferme peruenerat: iamque fames urgebat; actumque de summa reru procul dubio foret, ni per idipsum tepus eum commeatibus & modico militum supplemeto Simo Sod reus a Malaca, dca Mindanao Pintus, cuius paulo ante meminimuS,
affuissenι. Hoc aucti subsidio Lusitani, variis eruptionibus
397쪽
Turutum castellum egregie munitum, Meque Pallitiam, εr Cala. matam,& Gicu haud sine certamine capi ut . quibus vi storiis laxa tae duntaxat in praesens angustiae sunt. defieiente dein rursus com .. meain, imminutoq; variis cladinus praesdio; promi denuo loge vehementius caepti, utique postquam commino. nauali certamino cum Tidorensibus, praeter consuetudinem, semel iterumque male pugnatum est. Ex eo tempore, de maris possessione deiecti, egredi ex arce nusquam audebant;& diuina magis benignitate, quam viribus humanis,in aduentum Antonii Gai uani extructa obsidio est. 3Eduardi, cuius supra metio est faeta, filius erat Antonius, in Abassiarna legatione ad Camaranum insulam vita fundit: vir ex oellenti cuin Deum superosq; pietate ac religione, tuna erga homines aequitate, & incorrupta in Regem suum fi 4e; & super haec, admirabiIi
quadam nauticae rei scientia: quippe gubernatorum, in syrtibus e- .uitandis & dirigendo cursu .errata corrigere, desperantes, ut tapetfit, de salute vectores nautasque confirmare; & morbo laborantea mira sedulitate inis etiam, ubi res ferret, impensis curare iamdiu solitus. is, cum in India priuatam rem ageret, ex regiis repentε litteris Molucarum praemetus ab Nonio declaratur. ac tametsi n5ῖ ignorabat quam affecta atque adeo exulcerata Molucensis esset. res, tamen obsequio in Regem &studio rei communis adduistus,
plenam laboris ac pericu Ii praefecturam haud grauate suscepit. cu-q; ei, E fisco regio, in stipendium& sumptus necessarios numit ard Eadmodum acima ligne praeberentur; sua ipse pecunia thabebat autem in numerato non ex uam, qua negotiari si cum industria petageret,ad opes ingentes, peruenire breui tempore poetuisset &milite conduxit, & varios commeatus, & molas; & plumbum,& omnis generi saerramenta quibus rebus carenti Molucae, coemit. ite
1ue ad propagandam Ternate sobolem, hostesque de spe dejicie-
os eius coloniae vel praefecturae extinguendar, Christianas muli res aliquot secum auexit, quas ibi cum Lusitanis in matrimonio collocaret. Cum hoe apparatu a Cocino pro-istus, Malaca venit:. inde perisoriacum insulam ad Ternatem incolumis appulit. De.
scendenti, no praefectus modo; & vulgus militum; sed etiam face dotes cum hymnis & facris carminibus obuiam prodiere,quasi ad certam eius praesidii salutem ac libertatem e coelo descederet. Neque eos fefellit spes: quippe, exposuis a Galuano commeatibus, annona pria, uni leuari eaepta, aedilhsque macello praepositi; &in singulas res pretium statutum,quo ne pluris quaeque vaeniret.Praeiater naec, ad eleticorum disciplinam regendam, curandosque popularium animos,recentia Alphonsi Cardinalis Lusitani decreta,se
398쪽
. nstitutiones ecelesiasticas Nicatio tradidit. dein ad nillillae mu nera,& arcem ubi opus esset instavrandam,curas intendit. iustitia . que in suos, sqrtitudine &vigilantia in hostes, cuna arma nunqua ueret, dip rq vano excubaret, & ad subita ae periculos a primus
accurreret, enixe operam dabat,ut omnes in salutari concordia atque in officio contineret. Ad Tidorem eo temps Ostiterat moles belli quo coniurati Reges, Aialo exsul eo se 1, armatorum
millia plus quinqgaginta cotraxerant. Req; 'rbe u cinxerat muro fossaq;, se etia io praealta supr/Arbe rupe, castellu, arcis instar, exstruxerat. Indecu Teroate se in stu haberet littus, & prodeutes ad piseatione & quotidiani victus minis .eria Lusitanos exciperet:
veritus Galuanus nee belli moram in pristinas recideret rerum omnium dilucultates, nussis primu Tidorem legatis, Reges adsu- perioris temporis offensiones voluntaria obliuione delendas, atq;,ad renouandiun cum in Unxi quaestis,coimmercium eblandiri comatus est. dein, cuna in pati nouo inccessu barbari omnem paeis socione aspernaxetur, atqhadebin Lusitan uo omen conuitia &yrobra iactarent;Halua.Rufi, fusis ad Omnipotet te Deu precibus,
δε caelestita uniueris Rmve supplicis i implorata ,, rem est ausus roriemi simile, di merito earituram idemi es in eoptumid genus euenta, hqς mi ipsum omni suspicionem edacii apud aequos reruaestimat Q res eximetrent. Naues habebat in portu maiores, no amplius quatuor: α praetexeas, aliquot leuior nauigia. in classicula hanc impostis circiter quadxingemis armatis, quoru erat Lusita-eentu &septuaginta, reliqui, Aerio & paucis exceptis, infimae faxitis homines, ac Lusitanoru serὸ mancipia risiano Ataidio cu eius familiaribus amicisque ad custodia arcis relicto, Tidore petit vltro,& nullis sincertum quare hostium nauibus obuiam egressis, idonea statione extra ictum teli anchoras iacit. inde ob si lantem
littora in titudinein,& situm urbis, ae totius circa regionis nat Tam attent E portu strat. Advocato dein concilio, Optimum vistim, imminentem urbi rupem arcemque, ut in tali nullo metu ab hosteareelectam, inuadere.Ad eam rem Lusitani delecti centum &viginti, ni sce additi e re up turba, qui trecentorum summam expleret. caeteri, classicm tumi, re ad hostem distinendum, huc illuc circumagere naues,& variis locis descensionem ostentare iussi. Gaditanus
interea, die qui fuit Indorum praesidi & Apostolo Thomae uacer, anno a partu V rgiliis supra sesqui millesimum trigesimo septimo;
quendam e caprinis nactus perituna itineri ducem, Ten intiore ab
urbe loco cirea quacram noetis vigilia cum e, qua dixi manu de scendit , silentaq; agmine &. expedito per sylvestres maxime sensu
399쪽
- tas ad motis vertice occulte succedit. Iam itineris magna partem, leto gradu, lassitudinrs vii andae causa, confecerat; cum orta lux, Mmicantes procul galeae, rem hosti prodidere. ex te pio ad armae ori clamatum horrea acu vociferatione: suam, repercusitu multiplici,
nemorum desitas, ac sinuosi essu allium Infractus augebat:& onini ex parte, quasi inraeda haud dubiam, coeulsus illico fieri caeptus. Ante alios A quem ex amisso regno praecipuu, urebat dolor, ad pr occupassos transitus cum parte copiarum aecurrit, & modi - . ea in planitie Lusitano . siluis egredienti fit obuiam ibi co tracta repente pugna Aialus casside armatus,&iti, eulis ferreis, praeloti-gam vibrans utraq; manu r6pthaeam , in hostes furibundus inueh1turiae du hastatis & fistulatoribus in ea uti is objieit sese,elim undique peteretur, vulneribus aliquot acceptis, in arma procumbit, Scsimul, ut erat egregiis viribus , momento resurgit , ae dissimulato aliquandiu dolyre, ne suis trepidatione injieeret, ante prima signa proelium cierε perrexit: dein, cum latius manaret sanguis, quippe nullo medicamento suppressus, linquente iam artus animo,& oc lis ossuta caligine, rartiis Oeeubuit; tantum ad stipatotes effatus,vi inde se quam Ocyssime tollerenti ne canes t sie enim lausit alnos umeabat optato ad ludibrium corpore potirentur. V ei j iisserat, nsi sine
periculo factu, ω ipse qui de elatus ex aete, paulo postessiauitani. ma, reliqui attoniti easu R Missa test fugacissimu genus extemplo
terga verterunt,ac per invia Casutesque hae ruptas passim arma jactautes, pars nota nemoru latibula , pars urbem trepidi repetunt, acoenien tem subs dio alteram aciem, per angustos calles una sec
avertunt; pars monuis cacumen contento cursu oecupare nituturi
horum maximἡ tergis institit Lusitanus, eaesi'ue compluribus, uno tantum amisso mancipio, immistus fugietium turbae in arcem
irrupit. Ibi Gallianus tam insignem victoriam, ac plane diuinam, Christo domino superisque gratulatus, ignes arci confestim inrecit prudenti consilio . quippe oppidani pariter & externi, ubi iupra caput grastantes flammas videre, subito pauore perculsi, cum imbelli plebe sese certatim e pbrtis ae propugnaculis in apertum
effundunt: Lusitanus interea, collectis utcunque viribus, ' cum incitato clamore ac tubarum cantu. ex arce decurrit; ae sine certamine vacuam defensoribus,resertam diuitiis urbem ingreditur. ad quas cum extremo periculo diripiendas, ne caeca praeceps auiditate discurreret miles .aedificiis omnibus jussu Galuani subditae faces:
magnoque Omnium dolore, quique ut in tutum suas opes ebeongesserant; qaique subjectam oculis adamaverant praedams cuncta, exceptu c uunearibus,intra paucas horas arsere, &ex ea quae tar
400쪽
aior nil fugam suerat, urbana multitudine, capti plurimi , iuncubque ira portu unus, 3c actuaria nauigia permulta. Minutis deici Pra lias terra marique fatigari hostis caeptus : quem ad huius modi machinas rudem adhuc, nihil aequὰ ac tormenta Lusitan a terrebant. simul etiam, praegrauante multitudine, in tam parva insula cibariorum difficultas urgebat. Super haec,aduenis Regibus non sine causa injectus timor; ne Lusitana classis, auet an auium numero, in eorum fines impetum saceret . ac proinde
uti omnis ferme conjuratio, ubi proprii periculi in cessit metus, quamlibet i eui de causa dissoluitur)Tidorensi valere jusso, scede rati Reges domum quisque suam repente dilapsi. Eam occasionem
Galuanus denuo tentandae cum Tidorens pacis idoneam ratus, si Gl te rebus aduersis serociam exuruet, legatos ad eum & litteras misit: neque ita difficile fuit,desertum a tot auxiliis,& recenti clade perterritum, ad aequitatem & concordiam reuocare, adnitenteptvser tim Cacile Rade, Regis fratre germano, qui inter caeteras caucas, vulgata Galuani virtutum fama commotus, amicitiam de societatem cum eo vehementer optabat. Pacis conditiones fuere: ut Tictorensis ablata Lusitanis arma δc machinas omnes redderet, caryophyllum insulae totum Lusiani duntaxat Regis procurato. xibus Terna tensi formula venderet, neminem contra Lusita. nos aut armis aut ulla juvaret ope: Lusitani pretium sine do
Io peribi uerent,& urbi teliciendet una eum insulanis instaret. HaΩce in leges renouara societas est: eaque magis in dies mutuis deinde congressibus donisque , & egregia in primis Galuani fide aeliberalitate coaluit. Inde aduersiis Geilolium, minitantem adhuc,& de Christiana religione in primis pessime meritu, Galuauus claL. se profectias, Ternatem scua tempestate rejicitur. Ibi, quod stati nauigationis Indicae aderant dies, nefaria militumseditio rursum exorta,&missionem dc frugis priuatim auehendae potestatem ferociter postulabant. eos, Galuanus, quando per vim coercere non poterat; tum verbis tum exemplo ad officium reuocare conatus
est. quippe, no solum ipse, contra aliorum c5suetudinem, ab omni negotiatione prorsus abstinuit, sed etiam ultro sibi collatum a Ti- dorensi Rege proceribusque magnum caryophylli numerum in
Regis Lusitani apotheeas a scribis &custodibus jussit inferri. sed
videlieet nullum in rebus humanis remedium efficax est, ubi mentem,de coelestium bonorum conleplatione dejectam,faedus auari-
morbus inuaserit. Facta cospiratione permulti eollectas fruges surtim in naues imponunt: tum intentantes arma palam , si quis Cos retinere aggressus esset, non modo contra leges amicitiae,