장음표시 사용
401쪽
sed etiam contra huisjuradi si dem, inter infestas gentes ducem rc-
ponte destituunt.& impia velificatione an Indiam intendunt ite T. nequie tamen de facinore tam atroci ulla dein quaestio ab Indiae P Miuxibus habita. At Galuanus, ct tiam quam asperis in rebus a m gna suorum parte desertus. consilio tamen atquc animo stetit. AC pri num; quod omnes in partes magnopere interesse cernebat, profugos & ipsia desperatione in furorem versos Terna tenses miti sate,. in patria reuocare adhortationibus. monitis, ae praesertim
illusi xi nis justitiae de sanctimoniae documentis instituit . quam ad rem, T idorensium quoq; sualiones haud mediucris momenti fuere ' aulatim ergo politis odiis . relictas dudum sedes & incunabuta pςtcbant. Quoua inus frequentes reduent, Tabariae desiderium, squinpie nondUm desunctuin audierantὶ Aialo praesertim extincto
eras tin eguia . Aeriit,iu tA caetera, qu bd & cedate minor,& e peregri pellite natais esset, auersabant M'. GaIuanum orabant, ut Innoxiu a balbim ab Indix ει aetore deposcetrae atq; ipse interim arbitra- regnum. ad mi iraret. Neqne conditio erat spernenda, qua-- qiisdem ex huiusmodi procuratione praeder caeteras Vtilitates, nulήO prum negotio: Galuanus ditari affatim poterat. Sed partim, crigdo, incertus utrum e res Ioanni Regi grata esset futura; partim haud ita decorum ratus, Christianum nominem in parentis pastorisque loco Mahometanis pretesse; oblatum sibi honorem opesque
magno Aninio & excedas pudiauit: omnaque arte ac studio, mu neribus stiam e sua pecunia consecutus est, ut in patriam cuncti rQmigra peia is, & communis concordiae salutiique gratia, Tabaria in tetimuimilo,Aerium Regem volentes agnoscerent. Hac maxilmeratione 'Gallias υ .reui. Trinatensem aiumultumve jactata haud liue in agno labore ac difficultate restituit. Caeteriura ab Gei lolio & Bacianio adhuc restinat bellum . Nec dubitauit Galuanus
Regem utrumque ad iiugulare certarneu prouocare ; ut iunias aut alterius capite potius, quam multitudinis damno & vexatione; certainina finituntur: &in arenam hiud dubie ventum esset, ni Rad m, cuius modo meminimus, pro amicitia intercessisset. Hoc vel in Iulinis δdjutore&.sequestro non prouocatio latum oppressa, vertant icti na inter Lusitanum & Reges ambos reconciliata pax, & longo in re ruallo renouata commercia. Post haec, ad reficiendas urbes per bellum dirutas,curae conuersae; qua in re fidem Tidorensi Galuanus egregie prastitit. dein, calcariis institutis, Terna tensem ipse arcent augere aedificiis & propugnaculis aggi essus est: pol tuique aditum antea insidiosum , perangustum , scopulo, qui medium occurabat, ferramentis excisor, xeddidit ampli em . Adti haec,
402쪽
haec, Lusitanos colonos, coiri ractis ad sobolem nuptiis, hortando perpulit, priuatas aedes pro arundineis coementitias facerent, puteos foderent, hortosque & allatas ex india vites &poma serere ;quam ipsam ad te in , & ad caetera vitae ministeria, largas quas aduodecim ferme passuum millibus ad arcem usque perduxit. Iniu-pet Aerio Regi, ducta iam ad propagandam stirpem uxore, c 'nsu lenti populatibus suis,& aedificandi aemulatione vehementer ince-so, rectas via 9 atque transuersas, & caeteram urbis dimensionem summa eius voluntate descripsit. neque ipsum modo Regem, sed omnes peraequ4 incolas,omni ossicio de humanitate demerebatur. Ex quo apud barbaros tantum huic viro beneuolentiae& venera tionis acceiat, ut eum aeque ac parentem cuncti obseruarent: ipse
quoque Rex; &magistratus, nihil fere grauioris negotii, nisi ex eiurauetorixate susciperent. Per idem tempus, in Mauricis insulis archipirata quidam, haud contemnenda classe non modo gentem
importune rexabat:sed etiam Ternatensibus atque adeo Lusitanis aperte minabatur: Aduersus id malu Galuanus caracoras aliquot,
tib Tidorensi Rege eommodatas, cum paucis Lusitanis M auxiliaribus aliis mi fit Femando vivagrio sacerdote,viro impigro,expeditioni praepostio; is, Christo duce ac praeside, insignem 'ex hoste
victoriam tu. te. Arehipirata, &ipsius frater, aliique multi occidione oceisi: p eae teri turpem in fugam aversi. Inde Uinagrius ad Mauricas reseon ponendas adhibito studio: cum plerosque ex iis 'ut per metum a Christo paulo ante desciverant, in grariam cum Ecclesia reduxit; tum alios quoque non paucos ad fidelium numerum aesregauit. Hanc laetam adeo victoriam, alia mox neque magnitudine neque fructu inferior subsequuta. Iunci complures ab Iaua, Banda, Macarare,& Amboino insulis ad coemendum caru ci-phyllum Molucas petebat .Ea recognita Galuantis,ne per huiusce
elassis aduentum Lusiana commercia turbarentur, caracoris Viginti quinque, Lusitanos haud amplius quadraginta, & auxi Ii armeirciter quadringentos imposuit. Cum ea manu prosectus Iacobus et upius Areuedius, Molucensi mari praepostus, ad Amboinum oc- eurrit hosti,neque ulla pugnandi mora est faeta. fusi fugatique ma- a eum ipsis iuncis, aliquot in potestatem v
ticte. in iis tormenta complura, telorum vis ingens, & pecuniae no parum inuentum est. Inde territis late nationibus, vilior Azeue-dius Artiboini oram legens necolas maris uniuersos aut voluntate
aut vi ad nomen Lusitanum adiunxit: iis qui Atiuam, Matelum, ScNuel uelem iraecipua eius littoris habent oppida enixe petetibus, Christian , - ra per saeerdotes imper sit. ac demitin rebus e ser T lentia
403쪽
tentia gestis, magna cum ptaeda Ternatem reuertit. li silent sex diebus, Galuani mistii, Ioannes Focatia ad Papuas insulas delatus, consilio ac lenitate magis, quam viribus , resulos omnes ad socie talem atque amicitiam perduxit Regis Lusitani: pr bitamque ab iis magnam commeatus copiam, in collimi classe Teritatem alluc'xit. Hoc tam secundo reru progressu i ne quid ad gloria Gaionni
praefecturae deesset, ex alia quoque partσ ostiu repent cinges 'Euaselio patuit. Macara rest insula, citius ni odo meminimus, leucasa Molucis in Orientem quinque cireiter & quadraginta. Eadem ab Aquilone in Africum perpetuo tractu leucas ferme ducentas excurrit; atque, ut aliae ferme vicinae , plura in regna diuiditur. bundat in alimenta mortalium oryeta, sale, carnibus, pisee: ince
Ii quos veris usus atque delicias, candida veste; sandala, ebore, mro, margaritis:&,quae corporum firmitas et studium est gentis, lentissimo in primis & exercitatissimo remige. Super.haec, amoribus ad eue stione subuectionemq; scinditur mestui qui h motana introrsus regione decurrunt. Ex hac insula germani uiuo fratres Ternate nuper baptismi sacramenta, sponsere eodein hortatore Galuano,susceperant, novisq; e more nominibus Antonius isti uanus alter,alter Michael vocabatiatrambo deinde esi in patria r uertissent, Euagelio victiq; praedicando; magnam populariu parte ad contemptum fictilium Deorum, ac miram incumitate nomeipsis quidem ac peregrinae religionis impuleram. Ea re permoti, legationis munus iidem ad Galaairum gentis momine linud, ita grauate recipiunt; atque ad conciliandam facilius societatem a. rio genere mercium, quas terrae sere, in naues in issico,nobiles i super aliquot adolescentes baptismi causa Ternatem adducunt. Perlueuda Lusitanis ea legatio fuit Macaetares eo festim saero soci te lustrati, & Franciscus Castrius notae probitatis &industri q. m. ad firmandam cum ea gente & ineundam eum vicinis Regibus a
micitia, haud sine muneribus a Galua nomisilis, ex itinor rimu ad insula Celebioru appulit Getiganum. ibi clemenstr aeeeptus, Regem .vna eum fratribus, couiu iac filio, item ';α nobilitate ad centum & triginta, & e plebe non paucos ab idol uin seruitu ad unius Dei eultum, ingentionanium animi volu 'Me conueri': -& elutis baptismate maculis, neophytos alios aliter, psum mite .nouo nomine Franciscum appellauit: duo dc viginti dies in tam
salutari negotio positi. dein, magnQ sui desiderio in Castrius vid Mindanaum insulam accessit; ae legens oram, denique ad insigne oppidum Siliganum haud frustra delatus est..quippe Regem quemΛntonium exinde Galuanum vocarivim Reginaque, dc miM
404쪽
auas, & E populo centum circiter & quinquaginta ad Euangelicam veritatem ab impia superstitione traduxit. In eadem insula baptizati cum uxoribus, fratribus, liberisque, & magna populari u turba Reges alii tres, Butuanius, Pimilaranus,&Camiguinus: illorum utrique Ioannes, huic Franciscus inditum nomen. His rebus peractis a Mindanao Castrius clim ad MacaZares vela fecisset, aduersis repente ventis ac saeua te in pestate paene sub marsus, Ter natem necessario rediit Macagarensi expeditione in aliud tempugdilata. interea Gallianus magnopere laetus rclatis in horreum Domini, qtiam quam oppido paucis ex infinita messe, manipulis ; ad nouas operas comparandas diuino prorsus instinctu seminarium puerorum instituit. quod unicuin labenti Christianae disciplinae remedium, tanto de Hida post Tridentina Synodus approbauit. In id Seminarium ad lectos e variis nationibus adolescentulos indolis bonae, qui matura dein aetate, in sua quisque patria Euangelio in si sterent; sumina cura ac diligentia, quoad permitterent Occupationes, per se, perque suos, Christianis & litteris imbuebat &moribuS. quin etiam, parentes barbaros, quo facilius desiderium ferrent;& verbis,&; ubi res posceret, etiam donis,admirabili quadabenignitate ac mansuetudine leniebat. Hic Molucensis rei cursus Nonnio Indiam regente per nouennium fuit. Eo de Praetore NO-nio primu ςx Episcoporum numero, ad ecclesiasticam rem inspiciendam ordinand que, Fernandus e Franciscana familia in I diam venit: ibi cum caeteris functionibus, tum sacramentis praese tim Confirmationis & Ordinis rite ministrandis, nec non persacras conciones & priuata colloquia Lusitanis ad disciplinam atque ad Olficium reuocadis, ethnicis ad Christiana alliciendis fide, Episcopale munus egregie praestitit. nec dubium, quin multa & ab hoc viro Sc ab aliis in eo genere digna relatu & praeconio gesta sint. Sel admodurarae tum quidem in iis locis fuerunt litterae: & si qui exstant scriptores; ii ferme institorum peregrinationes atque Commercia, de ducum res bello gestas , ac domesticas plerun qu. dissensiones per otium explicant; Christianae rei quod eaput erat progressum, & in erudienda barbarie piorum labores & fortia faria, quasi ab instituto aliena vel omnino praetereunt, vel mira bre-icitate perstringunt. Inter caeteros multa est mentio Zusolarini, quem ad Goam obsidendam, Albu quercio Praetore,venisse docuimus. Is deinde, honoris&gratiae causa AZedecan ab hero Idalcano appellatus,&aliquot insuper auctus vicis atque castellis, ad amplas breui peruenit opes: ac Pondam vicum, de quo sit pra dixi--s, ad multa opportunum, & urbi Goae immineutem, lata fossa - . F λ' di ear
405쪽
di egregii operis muro circundedit. Veritus deinde propter Iria sterpositas offensiones, qui Mahometanis Regibus ac tyrannis est mos j ne ab Idalcane per calumniam omnibus bonis ac fortunis leuerteretur, occultum foedus cum Nonnio Praetore percussit, atque ad Lusitanorum animos demerendos, Bardesiana & Salso ltaria portoria, opimi & propinqui reditus, Ioanni Regi sponte assignauit. Missi confestim ab Goa exaestores A scribae, saxo in iis locis domicilio, aduentitiae 3c insperaret pectinia: non exiguas colligebant summas. Haud ita multum dei ac HHxit temporis, cum Aete decan, vel purgatis, ut fit, suspicionibus; vel deprecatoribus apud Idalcanem adnibitis, pristinum gratiae focum recepit: demptoque metu, poenitere carmi hominem, pi oleo . e sine causa tantatae partis fiuctuum; & praeualidae getis in eas terras inductae. Multa visuntur apud Indos fanis daeimonum adiuncta domicilia, non modo virorum, sed feminarum etiam , praesertim quae chlanctis marito sese cremandas eundem in rogniti inferre non ausae, quam vetustissimam esse e suetudinem , & Propertius ac Strabo demo- strant metu deinde ignominiae, lucem & celebritatem hominum fugiunt;& remotis ab urbe locis intra septa quςdam inclusae, quod reliquum est vitae, in exsecrabili Satanae famulatu consumunt. Ex hisce unum commodo situ, Lusitani Quaestores inuaserant. locus, de normine cacodaenionis, cui dicatus erat, Bardor appellabatur. Eos inde, ne a manu, duce Solimano barbarns pellere, &vectigalia sibi vindicare seustra conatus, occasionem insuper Lusit
nis p aebvit,arcis egregiae, quam Raciotu appellat, in iisde finibus
exstruendae. Tum vero Ared an , auetis externo milite copiis, no-ue circiter milliu summam expleuit: is quibus cataphram erant multes quinquaginta, leuioris armaturae duceti. Cuna hisce copiis idem Soli manus Raciolam accessit primo. dein ad eliciendum in insidias Lusitanum reducto exercitu, duas nde leucas, circa motis cuiuia a flexum, occulte colessit. In re rea ex cicus a Racio lanis Ioanes Pereri a Goae praefectus, abse te per eos dies N cinnio Praet ore, cum n dis mille, ADLusitanis quadringentis, quoru erant equi res non amplius centu, extemplo Raciolum accurrit. inde, cupiditat certaminis ad hostem paru explorato, prouecti Lusitani,iniqua re peritα cernunt omnia, numerum peditii Qquitumque, naturam l ci, corporum habitus. quippe, tot Iebaharce subiicioque, non morudi, cum multiplici,sed eum recenti aduersario, fellis ac paucis praelium instabat. Soli manus interim, ad circumeundos Lusita uos e tenuata maiorem in sinu acie, pedites ab lateribus, cataphractos in medio, expeditos cquites centenos in utroque cornu locauerae.
406쪽
LIB E R DEC IMVS. . . 203 iamque promotis agminibus, ad iacitim missilium, quae ignea erat .
pleraque, ventum erat; cum ex imminente periculo turbatς Lusitanorum, praesertim auxiliarium, mentes;& insolitus quidam oculis animisque terror ostulus. Ea re animaduersa Ioannes conses timaciem interequitans; Quae vos inquit noua formido, commilito- cenes, qui S pra 'ter consuetudinem horror inuasit ὶ scilicet ex longa te defatigatione, incommodo loco deprehensi, nec opinatam ho-cestium multitudinem extimescitis quas vero nunquam adhuc, exceeiusmodi periculis ac disicultatibus, Dei benignitate, cum inco. cclumes, tum victores etiam euaserimus. N 6 ne, qui rebus in asperi secad hac usq; die nobis maioribusq; nostris affuit Christus, nuc quo- e que praesens ac propitius fore putandus est aut non idem luce sicchostis, quem antea saepe fudistisὶ cuius toties in terga pugnastis Zcui ις per hosce dies inuito ac renitenti munitissimam arcem imposui-ec iisΘProinde, state animis viri, & omnem salutis spem , secundum immortalem Deum, in dextris ac virtute reponite. Nam de rece-ceptu, ne deliberatio quidem reliqua est ulla. Caedetur patenti capo ceiugacissimus quil ite, prius quam fractis metu viribus ad moenia ce Racio lana tanto interuallo perueniat. Inter haec dicta, conspica-cctus intentos ad orbem claudendum hostes, Iordanem Frei tam citdelectis equitibus triginta in cataphractos immittit. ipse cu pugnacis limis notiem, inam reliquos tardabat metus j antequam hostium cornua inter te coirent, in alterum ardetibus animis impetu dat. Ex quamcunque in partem sese ferox iuuenum cocitat globus, perturbant hostiu sigila,&maiorem quam pro numero edunt stragem: atque instantibus nuper, ultro ipsi patiorem ac trepidatione incutiunt. Eo spectaculo Soli manus accensus, ex altera parte cum sitis in auersos incurrit. ita abruptu ab reliqua acie cornu,
ct solutis ordinibus, promiscue geri caepta res est. Et Lusitani sociique,cIIm inter pugnae fugaeque consilium aliquandiu trepidassent; pudore demum per ignaui .am deserendi ducis,& mutuis inter se adhortationibus incitati, densata acie,& pariter clamore sublato, medios in hostes inferunt signa: & corrigendae tarditatis ac deis mendae ignominiae studio,valida faeta impressione, hoste impellut primo: dein redintegrato impetu prorsus puertunt. Fusos inde paΩsim Pereria cum equitibus, ad proximum usque symen acriter insequutus, latE caecidit; cum quidem Canarini & Decanii, ne in fuga dignoscerentur, viretes ramos, quod sociorum Lusitani nominis crat insigne, capitum tegumentis insereret: ex hostibus, eo prae .lio praeter captiuorum turbam, mille S septingenti desiderati; eLusitanis de au liaribus icti, sagittis ferme, complure*; ne unus
407쪽
quidem l quod portenri simile vidcatur j occisus. Tum ea.
stra, plen omnis opulentiae, momento direpta.& pereria, euideri. ti plane Dei superrum qire auxilio, cuius maxime fiducia inierat pugnam, memorabili parta victoria, spoliis diues& barbarica so-sellectili, Goam reuertit; omnique obuiam e filisa ciuitate, cum audibus &cum solenni supplicatione otians urbem introiit. Αερ redec an , quamquam tristi nuntio perculsus, non tamen idcirco objecit belli consilia: quin, Solimano dimita, cuius ductu iam tori es male pugnatum erat, Carnabe cum Turcam Asiaticum,uirunt & corporis robore & armorum arte praestantem , & sub eo praefectos octodecim ex eadem natione conduxit. ii cum octingentis e . quitibus, & peditum quatuor millibus ad eadcm vectigalia recuperanda profecti; rursus ab Lusitano vincuntur. Carn necus ipse anter alios, ac T urcae praefecti, eo pretiio ad unum omnes occisi. N eque tamen incruenta Lusitanis vi istoria fuit. promptissimi aliquot, artim prosundis foveis thausti, quas consulio occaecauerant ho- es; partim etiam ipsius Carnabeci manu perempti sunt. Ea pugna fractus tandem Aredecan, ab armis abscessit e & pacata in aliquo qnnos regione, Lusitanus traditam sibi vectisalium possession ςm , pd sine magno prouentu, re inuit
V M hare a minoribus praefectis geruntur, ne ipsi quidem Nonnio Praetori fuit otiosa prouincia. Is in sentem nactus naualem apparatum, quem de cegens Lupus Vasaeus partim Goae partim Coeiani reliquerat, ad expeditionem Diensem, quam Lusitani dudum coquebant, animum adjecit. ae priamum idoneos homines, magnis praemiis inuitatos, mereatorumhecae Dium e urbe Goa praemisi: : qui cuncta. probe cognosce
408쪽
rent; ac Lusitanas vires augendo verbis, Tocanem dynastam, Sacae demortui fratrem, ac vitanda certamina, Sc componen dam qua uis conditione pacem impellerent; ac demum appropinquanti sibi omnia explorata clam ex urbe renuntiarent. In horum opera & fide, quam multis rebus perspectam habebat, magnam rei perficiendae spem collocauerat Nonnius. Dein, satis prouisis omnibus, quae ad rem pertinebant, diem ad conueniendum nauticis omnibus Ci.iulum edixit. Ab Ciaulo profectus cum ornatissimis nauibus variae formae trecentis, in quibus erant Lusitanorum tria millia , Malabarium totidem,& Canarini bis mille; Damanum oppidum orae Cambaicae processit, metu desertum ab
incolis. ibi, solenni peracto sacrifieio , Antonius Petronius
Franciscanus, pro concione cunctos ad obeunda sortiter militiae munera, pellendosque ex urbe Dio nefarios Christiani nominis hostes, Maho metanae sectae cultores, hortatus est. Ab Da mano cla:sis, praeciso Cambaico sinu , Betelem tenuit. Hoc nomine insula est, perexiguo circuitu leucae ferme unius, angusto
admodum freto a continenti disjuncta, dissicili accesib, paene undique septa praeruptis haud modicae altitudinis rupibus. Ea, quod
Ieucarum octo non amplius trajectu peropportune imminet in v bem Dium , & circundato muro inexpugnabilis reddi facile poterat;ad eum locum muniendum paulo ante Cambaiae Rex quedam ὀ suis praesectis, Turcam natione, cum duobus millibus armatorii& structoribus operisque circiter mille transmiserat. Sed nondum
eo peruenerat opus, ut arceri munimento externa vis posset: ac proinde repentino tantae classis aduentu perterriti milites , &prq ter caeteras dissicultates etiam nauigiis ad transmittendum,
vel accersenda propinquo auxilia destituti, consilio habito,de arce honestis conditionibus tradenda cosentiunt. Dux ipse, quo plus auctoritati inesset legationi, accepta fide, ad colloquium prodiit. . Petebat uti sibi caeterisque insula excedere, suaque secum exporta re luxo liceret. Cui Pr tor, insolito ferox apparatu, & auidus rei
gerendit, ipsi quidem id petenti dare se dixit: cum reliquis, nisi permittentibus omnia, negauit ullam pacis conditionem esse. Hoc taxxiste responsum in arcem relatum , in istam desperatione iram in militum pectoribus accendit. Extemplo rcgius Qvqstor, ex obuiis trabibus raptim conserta rate , per tenebras pecuniam rςgiam in continetem puexit. hunc, nado subsequuti ex imbelli turba qui poterant. eς teri, sero & infando consilio,vxores,& liberos,& quae habebant carissima,ia unum congestaeumulum,ea ipsa nocte succe
409쪽
genere, monachorum instar vertice capitis ad coronae seu diadis matis figuram abraso, adeo is ritus apud barbaras quoque nati nes defunctum humanis curis animum , & ipsi iis prodigum vitae gnificati ad mortem sortiter oppetendam obstinata mcnte conjurant. lnde caeci furore & amentia, non sine probris conuitiisque, Lusianum vario telorum genere superne lac si unt. Ea commotus audacia Praetor. non exspectato,uti decreuerat, Solis ortu,/fort.
nox erat Lunet radiis admodum illustris exposto milite, a quatuor smul partibus adortus inchoatam arcem expugnat. Variis inde locis,qti sese passim conglobauerant hostes, atrociter dimicatum est. Dux ipse cum egregias aliquot, eques primo tum pedes, ingenuti animo praeitium ciens, haud inultus occubuit. Caeso duce,fuga i 'omnes partes illico fieri capta. cumque hinc infestae cuspides; in . devastae crepidines, &obsessum nauibus mare ad salutem obstarent; urgente metu alii per saxa cautesque sese devolvunt, alii specus & latibula circumspiciunt: nullii eminus trajecti misis libus , multi cominus gladio hastave consessi, pauci admo-stum in seruitutem ab diicti. Caeterum unius memorabile in primis exitiym fuit. is, in angustiis deprehensitis, cum adhaerentem lateri comitem interfectuin,& in se deinceps intentam Lusitani lanceam
cerneret, nulla cunctatione in vulnus ac ferrum ultro semet impellens,ad corpus aduersarii per ipsum hastile furibundus asti uxiti&srrcta sic , nec opinantis abscidit semur. ita, mutuis ictibus, alterius uterque sanguine expleti, in eodem paene vestigio corrueruta E Lusitanis desiderati nobiles viri septendecim. vulner*ti centum& viginti, quorum nonnulli postmodum exspirarivit. Post haec, equersi aut incensis Cambetorum operibus, eorum ciue tormentiSinflassem acceptis, Praetor circa eandem insulam octo serme dies in anchoris stetit. nuntium ab exploratoribus de statu rei Diensis ibidem exspectans. Ea mora saluti Diensibus fuit. Si quidem p preos ipsos dies Mustata,&Sofar, qui nuper ab A deni oblidione recesserant, fugitiua,uti supra demonstrat im est,TurcaruiB yranni mancipia, nouam & conditionem & sedem quaerentes, Dium classe devenere, secumque sexcentos Turcas, Arab ps mille & trecentos,&, praeterminora tormenta, basiliscos ae necis egregiae formae tres inivrbem inuexere. Hoc tam insperato subsidio magnopere conite amatus est Tocan, cum paulo ante, Lusitanae elassis fama conterri
tus, ad deditionem haud dubie in elinaret. Exinde, Musta Desuasui emissa ei a oppidum cum pretiosis rebus puerorum ae mulierum turtha, reliquόs oppidanos recensuit . inuenti qui arma ferrς I oncnt, praetcr nouos auxili res . undecim se millia, & om
410쪽
nes graui edicto vetiti egredi ex urbe. Tum, eodem hortante atque adjuvante Mustafa, stationes ad portas, in muris tormenta
νigilia Oe dispositae : & sub prκcipuas urbis vias acti,& sulphureo puluere,ompleti cuniculi; quibus, si in urbem irrupissent hostes, in extremani eorum perniciem ignis applicaretur: & intra ostium porrus, quod ferrea catena claudi lolitum e 1le docuimus, tres & septuaginta biremes in stritictae: denique nihil omissum, quod ad urbem , praesertim amari, firmandam tali tempore pertineret . Nonnius, uti dicebamus, consulto ad Betelem interea trahebat moram. dein, cum ii quos ob idipsum ab Goa praemiserar, neq; ipsi veniret, neq; nuntium aut litteras mitterent; quippe cu-hodibus ad exitus omnes appositis; ignarus omnium quae apud hostes fierent, ad incertum euentum a Betele Dium ire perrexit; haud
dubie ratus, ad conspectum tantae classis, motum alique in urbe futuru. Vbi eo peruentum est,uixdu in salo jecerat anchoras, paratus per colloquia telare animos incolarum; cu ex omnibus repete propugnaculis in classem vis ingens pilarum emissa . e quibus, ii pectante Nonnio,in ipsam paenε Praetoriam tres illatae, magnam c5- sternationena secere Inde subducta extra ictum classe, & omni speno voluntariae deditionis mod5, sed etia pacis abscissa; cum specu latoriis nauigiis missi, qui e proximo, quoad liceret lustrata oculis urbe,certi quippiam referrent. ii, abraso ad jacula vitanda littore, sensim progressi, ingente aspiciunt pro muris hominum freque tia,& nauium multitudinem in portu paratam, omnia telis atq; tormentis. micantibusq; cum ingeti s ono flammis horretia. Simul animaduertunt, non ς que ab terra atq; a mari dissicile oppusnatione esse:& sicubi descesio facta sit, a Septentrionibus maxime staccedi ad moenia posse. Hisce rebus cognitis Praetor, qudd in unam rem
naualem intentus, terrestris pugnς machinas & instium eta nequaqua aduexerat, portus claustra perfringere, clasi e inque adoriri, &smul e nauibus moenia diverberare decreuit. In eam rem postridie cum tormentis majoribus promptae, centonibus & pluteis tectae,
scaphae complures, triremibus ab tergo & ab latere adjunctis: quae s mulatque per strage aliquis aditus daretur, ad irrumpendum inter volitantia tela militem audacter exponerent. Haec, turbatis in
exspectata hostium vi plerisque, aduerso insuper aestu, per metum ac trepidationem aegre fiebant:& simul periniqua erat verberandi conditio: qilippe cum oppidani, E fixo & immobili, ad ictus destina vos tormenta librarent; Lusitani, e fluxo & instabili, prope in in certum mitteret tela. Ergo, ut in huiusmodi csiditione, alteris nihil ferme illa tu damni; ex alteris,propugnatores & nautae non pauci