장음표시 사용
451쪽
nensi tumultu Con imbrigam traia stulerat, in urbem antiquam, ScMusarum otiis lainante dicatam; ac tum quidem, calligat praeterlabentis Mundae filintinis alueo , salubris pariter & amaenisecessus. Eo clarissimos dicendi magistros, ac mathematicae rei ac medicae professores, & humani diti inique iuris , &sacrarum litte. rarum interpretes, no ex Hispania tantum, sed etia ex Gallia, Germania, Italia, magnis praemiis euocabat: scholisoue ex Pariscnsi , formula dc disciplina institutis, aliquot insupera clolescentiu col- Iegia in eadem urbe fundauerat. Sed necdum ad maturitatem ea peruenerat soboles ἡ & Indicar nec estitates praesentem efflagitabant opem; &domesticis hisce praesidiis, ad excolendam Lusitati iam ipsam, & supplendos magistratus, &sacerdotia tuenda, eg*bat Rex. Neque porro verum erat, quo remotae seuerentur partes, , intestina ac vitalia membra destitui. His anxio curis, atque ad Indicam subleuandam rem, externa circumspectanti auxilia, tale remedium haud obscura Dei prouidentia oblatum est. Ignatius Lo- sola Cantaber Nebat Romae, qui paulo ante, cum eximiis aliquot eiusdem propositi viris, affatu diuino sese ad vinea Christi culturam, atque ad Euangelii praedicationem sine ulla prorsus aut tem-' rorum aut locorum exceptione, deuouerat. iEa societas I E S V ab ipso Pontifice Maximo, qui tum erat Paulus hoc nomine Tertius, postmodum appellata. Iamque variis Europae locis haud obscurum egregiae cuiusdam pietatis ac doctrinae specimen dederant. Id Ioannes certis auctoribus ubi cognouit, Petro Mascarentae, suo apud Pontificem oratori, mandat, etiam atque etiam agat cum Ignatio,vti alumnos disciplinae suae minimum sex mittat ad se. quando generis humani salutem & Christi Domini gloriam usque adeo stiant, non defuturas in 'sa atque Africa scaturigines, quibus eam aliqua salte ex parte releuent sitim: praeterea, nullam in eas terras nauigandi moram fore, simulat'; commoda tempestas a fluerit, qu que ad nauigationem decessaria snt, ea ab sitis procuratoribus large & copiole pr bitu iri. Hoc accepto mandato Masicarentas Ignatium appellat. Ignatius ex auctoritate summi Pon ei ficis, quhd aliis quoque regionibus pro sua parte consultum vellet, expetenti sex oratori duos tantum a signauit, Simone Rhote-ragium Lusitanum, squem Ioannes ipse Lutetiae in sudio litterarualuerat)&Franciscum Aspilco tam Nauarrum, claro inter suos genere natu, cognomento Xaueri u . Ac Simon quide, mature prς nam
nitus, qu bd quartana rum laborabat febri, in Lusitania naui tras misi comite Paulo Camerte, egregia probitate fideque viro, qui sese cum aliis ad Ignatiu per eos dies adluxerat. XaueIio aute, quo X s maiorem
452쪽
- majorem videlicet in re subita ferret obsequii laudem , non nlii pridie quam illi cum Mascarenta itinere terrestri abeundum fuit,
denuntiata res est. Ac tametsi, confirmata nondum societate, nihil in caeteros iuris erat Ignatio; Xauerius tamen ad imperium uniue' adeo durum ac repentinum, non m db tergiversatus vlla ex parte
non est, sed etiam incessit omnibus laetitiis: acceptoque spatio vix quod salutandis amicis,& resarciendae attritae ac lacerae tunicae s iis foret, postera luce cum oratore discessit. Huius mihi profectionem viri luam Rhoteri gius, Regis ac procerum deinde rogatu, in Lusitania substitit: paulo fusus persequi est animus: ut promulga di Euangelii studiosis hominibus recens propositum sit Apostolixete peregrinationis exemplar. Quamquam huiusmodi narratione exsequenti mihi subit illa suspicio, fore ut quae de piorum hominum in aegrotos ae pauperes, & infimam plebem omciis, vel prodita sunt, vel in posterum prodentur a nobis; aut friuola aut etiam sordida videantur iis, quorum videlicet aurex, magnificis de republica, de moribus, de natura disputationibus, vel sumptuosis bel- lorum apparatibus, terrestribusque ac navalibus praeliis, & inely- tarum urbium expugnationibus adsueuere. Sed habet hoc utique
philosophia Christi . nihil primo aspectu contemptius, nihil in
recessu diuinius. quippe, animos, non ad stim caedis ac sanguinis, vel ad inanis gloriae cupiditatem; sed ad humanitatem ac mansuetudinem, atque ad amorem solidae ac verae virtutis im fiam mali quaeque ab aliis de officio vel ostentationis vel etiam animi saepe causa quaeruntur, ea rebus ipsε ac vita quam verbis multo Iibentius explicat. Ergo Citristianae documenta virtutis, tanto& ad bene vivendum aptiora, & ad narrandum grauiora censenda sunt, quanto facta diciis, & pacb munera bellicis artibus antecellunt . Xa uerius igitur, ubi prosectionis affuitώies, s annus tum agebatur huius secilli quadragesimus ita ex urbe decessit, nihil vet secum praeter simplicem corpori tegendo vestitum,&in quotidi nas preces Romanum breuiarium extulerit. Vt fieri eaeptum estiter, illud ame omnia mordicus tetulit,ut intimam sui custodiam, certa precandi commentandique spatia non omitteret. indeve vigetior in dies atque robustior,ad opem aliis ferendam semet aeria ter incitabat. Hi quo libentius curationςm ubi opus esset accipe. rent,cunctis interim officiose demerendis, atque omni ratione si bi eo ne iliandis insistere: deposita seueriore persona, comiter alloqui singulos, hilari ac ineno respondere vultu, faciles ad se cuili-.bet praebere accessus, c5temnere omnino neminem, gloriam, aequE fugere atque ali, captant : nihil in victus ad uestu praecipuiun
453쪽
filmere; minimis ritissimisque c5tentus esse: uti quisque pessime sis
acceptum a prodromo quererctur, ita huic libelriissi ine suo lectulo tectoque cedete : ubi quis per iriuosa, ac lutulenta, & praerupta itinera laberetur , ad eum subleuandum raptim ad pedes vel cum periculo dc Ialire: alio quouis casu periclitantibus, ubi non posset
manu, prece votis hic succurrcre. Inter caeteros, primarius quidam, sontra omnium ieruentiam ausus tumenti fluuio ad transitum se te committere, cum aquarum impetu vorticibusque ad exitium raperetur, pia lut a Istini. viij Xauerat stipplicatione seruatus est. ad haec lasios & imbecilles omni obsequio ac sedulitate refouere: postremit S cubitum ire , primus exsurgere. denique, famulidum quiescunt, ipsis operam dare iumentis. Hac ille summissione, Officio, suauitat 1, clemetia, caeterisque artibus, quas ei spiritus coelestis haud dubio suogerebat, breui omnium animos ita sibi devinxit, uti deinde nihil ad cuiusquam reprehensionem ab eo prosectum; aut acerbum ulli videretur, aut nimium. Neque ipsos dumtaxat qui in comitatu erant legati, meliores quotidie reddere conabatur, scd etiam in cauponii ac diuersoriis, cum se occasio daret, promiscue cunctos docendo, moirendo, iuuando, excelletis cuiusdam virtutis & caritatis relinquebat impressa vestigia. Per huc o dum superatis iam alpibu G& Pyrenaeo saltu, in l/ompelonis veniunt fines. cumque inde Xauemus ad suos facillimo negotio pollet excurrere, nunquam adduc rie est pastus, ut quicquam omnino carni aut sanguini daret, atque ad patriae saltem incunabulare uisenda, quamuis modico diuerticulo devia deficeteret. Inter taec, sagaci viro Mascarentae, cognoscendi noui comitis, atque in-ospiciendi penitus eius animi sensus, maxima dabatur facultas: hihil enim vitia virtutesque hominum ita explorare consueuit, ut bene longi itineris diurna pariter & nocturna consuetudo; quippe Atiae siuria lationem quamlibet callidam & arti liciosam diu sustineri non patitur, eo liquid itit Malcarent aede Xa uerio ferre senatςnciam Acuit .cumque in dies notitia pariter & admiratio crest rei viri, praemisso ex itinere tabellario, de ipsius laudibus ad Ioannem ita naulta perscripsit, ut Rex miram in cius videndi ornania dique cupiditatem incumberet. Olisi ponem denique tertio mense pς ruentum . ibidem agebat Simon. huius quartana vetus, cuius accessum. eo ipso die exspectabat, X alterii demum laeto ac salui ui amplexu disse usa. Post triduum auerius euocatur in regia. accedenti sese Rexserhonorificu piabuit, ac verbis amplissimis, quid de illius meritis ac sanctitate sentaret, in amicorum ac
prycerum corona testatus est. At ille, pG i salutationis ossicio;
454쪽
cum ei lauta ad diuersandum hospitia non deessent; ab regia protinus ad publicum valetudinarium, quod Miserieordiae sodMes
procurant, una cum Simone & Paulo Camerte se confert. ibi dum naues ad cursum parantur, de more tempus ita distribuunt patres , uti nocturnas noras breui duo taxat excepto somno, si-cris carminibus , & rerum diuinarum contemplationi: diurnas.
aegris omni operesbeillandis, confessionibus quam plurimorum excipiendis, & quotquot ad se venirent, aut consilio aut ra 'juvandis in umerent. Hisce ferme occupationibus, quod Ielim quum erat hvemis, summa populi Olisponensis approbaticiis ne transactum . iamque Indicae nauigationis appetebat tempus, cum regii oeconomi,& Castanerianus in primis drnasta, jussu Regis instare Xaueris,uti, consultis hominibus peritis, indieem ed ret eorum,quae vel ad iter tam longum,vel ad pDouinciam aded remotam neeessaria dueeret. ita sibi etiam atque etiam ab Rege ma- datum,uti prorsus nihil,ipsi vel sociis, neque ad valetudinem neq ad c6modum cultumve deesse pateretur.leorsum dein illi Ioannes
totam Indicam rem accuraia commendat:eonuertendis ad Christum ethnici s neophytis in fide firmandis ins stat,Lusitanae ditionis arees atque praesidia lustret, deprauatos eorrigat mores; dequo omnibus rebus quam diligentissim E ad se perscribax. Postrem 6, quo fibi aptiorem & expeditiorem fore prouinciam intelligat, transmissum ad se ex urbe Roma diploma litterasque Xauerio reddit; quibus eum Summus Pontifex Nuntium Apostolicum in regionibus i ndicis ampla eum potestate ere uerat. Et I auerius Regi quidem paucis ita respondit, ut cum eximiae illius benignitam tigratias agere; immortales I tum vero, quod ad procurationem Indicat rei pertineret, sese, quantum liceret epolin, fetui fidelis
officio funciurum esse reciperet.Regiis vero euratoribus,m Casta neriano praesertim, complura in v m nauigationis identidem os serenti, aliquandiu obfirmato restitit anim'. dein, ne per eon tuis
maciam superbi imve euncta respuere videretur, pqrpellire tadem est passus, ut sibi eomitibusque duobus inam ad Paulum Ita tiam, paucis illis diebus, studio pleratis ioeensius accesserat raneiscua Mansit a Lusianusi singulas erassiore textu lacernas ad arcendaeitca Binae spei promontortium Antainicae plagae Rigora, item que sacros aliquot libros, euius seneris inopia laborare India dita eebatur,in navim imponi permitteret. reliqui verb eommeatuae atque viatiei genus omne meeit;cem ita diaeret: suseepto paupertatis voto, εcvnius Dei causam agenti sibi nequaquam esse de ex
stino tabota Mn.Hortite dein hnastaem puerum talem utruml
455쪽
adsumeret, victus quotidiani administrum; Mihi vero, inquit Xa
uerius, dum pedibus manibusque uti licet meis, opus ministro non ετ est. Cum ille nihilominus urgeret ac premeret ; indignum ea fore persona quam gerebat, affirmans, si in tanta vector una ac nautaruturba palam conspiceretur, aut vestem ad nauis marginem ablues, aut cum caeteris ollam soco in quotidianos cibos ma ponens. At qui clarissime vir, Xauerius inquit, dignitatis tuendae, artes istae & prae G cepta quae narras, quo vides loci Christianam rempublicam addu texerunt. itaque mihi S ollas, ubi res postulauerit, in spe stante po. epulo, non attrectare solum, sed etiam tergere & lauare pannos, & ec infima quaeque, modo peccatum absit, obire ministeria certum est. Cuius veritate responsi &in praesentia oeconomo vocem inclusit,
di magnam apud eum de se In perpetuum praeclarae cuiusdam ac diuinae sapientiae opinionem reliquit: quam Castanerianus postea praeditate libenter solebat; illudque crebris usurpare sermoniblis, in classis discessu, non minus cum X auerto sibi certaminis fuisse, ut plus acciperet ; quim cum aliis hominibus , uti ne plus exigerent . Ab eo colloquio , & Simonis deinde amicorum-oue complexu, Praetoriam nauim Xauetius Regis justii conscendit. ibi vero, qu in omnes partes fructuosa eius caritas & industrias ierit, quo facilius possit existimari,pauca de uniueiso genere classium Indicarum hoc loco pret fari est necesse. Praeter nauigia per multa, quae variis anni temporibus ex Oli siponensi portu ad alia
atque alia commeant noui orbis emporia, 'uatuor fel me vel quinque in Indiam onerariae destinantur, magnitudinis adeo vastae, ut cum inflatis aura secunda feruntur velis, oppidi propemodum instar obtineant. Harum singulis, pr ter commeatus, instrum e tria mercesque, complures hominum ordines vectari mos est. Primus
ordo, nauticae multitudinis, ii certis inter se legibus ae disciplina
constricti, cursum ex arte moderantur. Secundus est praefectorum
ac magistratuum, qui vel ad obtinendas arces ac maria ; vel ad jus licendum, & curanda publica negotia , in orientem ab Rege mittuntur. Tertius militum, quique ad naves tuendas, quique ad Indica praesidia supplenda, conscripti sunt. Quartus est mercatorum, qui cum uxoribus interdum ac liberis rn colonias i ndicas mi prant. Accedit famulorum ac mancipiorum ingens numerus. Nec
desunt medici, seu quos vulso physicos seu quos chirurgos appellant: Populus unius onerariae in uniuersum capitibus modo sex eentis, modb octingentis, interdum etiam plus mille censetur; M, obuersante plurima leti specie, culeum e sparto Sc linteum
quisque secum in natam infert, quibus insutus, si diem obire
456쪽
aeontigerit, dejiciatur in mare. Porro, cunctorum expiandis animis& rei diuinae procurandas, mercenarius pletunque praeest: qui mo- . rientium ubi confessiones audierit ,& mittendos in pelagus lu- stralibus aquis & piaclitari precatione fuerit pro ecutus; nHuirum sat suo muneri, sat legi factum existimat. Ab Olili pone Goam, inde Cocin uiri, coemendi maxim E piperis causa , nauarchi petunt. is cursus , ut nullus grauior interueniat calus, qiiitrio haud citius
mense conficitur. interea prodo cor tun acremporum varietate,
modo cadentibus ventis , malaciae lentissima raedia: modo Ι eis utentibus procellis,jactatio vehernens, saepe sine exit u naussia, fastidium cibi, serror assiduus, diuturna inlqmnia toleranda; addu maligne diuisa & saepenumero vitiata cibaria, vicissitudinos immoda rati caloris & frigoris; grauitatem coeli sub aequinoctiadi maxime plaga, quae superando Bonae spei promontorio, semelit erumque trajicitur .i Ad haec, non leue incommodum in ipsa. quoque habitatione consistit. ab ima carina ui si mam nauis in Iam contigna piones equatuΩr Tet quinque attolluntur. in infima, nautici sabarram ad aequilibri maternunt; ita caeteris tormenta constituuna, vasa disponunt , .unercimonia capiasque constipanti
Mectoribus admodum exigua siab.iis tectis agendi istia relinquus tur. a prora puppique geminae inpugnam siuyn castella ju. horum utroque,& simul ad guberer aeuist, ligneasaea las ae tuguriola
abri concinnant. hasce, quissiunt pecuniosi. magno in breue tem pasconducunI p rctio. caetera turba,nitauiant venti, prout cuique
Matur, sub dio tu angustiis pubat . , sin atrocitat tepestas discursi nautaru ad repexina imp ria postulet.pauidh cosertaque sublata lata cogunxur. cibi, concluis halisu istuque, teteirimus odor seu Ainae paedorque & illuuies assicit corpora. Index 4m graues lia orbi, tum vero lethargi, apostemata, febres variaris foeda orta Iebs era,& purulenti ginei uarum itum ores existunt: &ipsos etia haud ἔ a b lacerd'te4 predicosque corripiund. Iam; metanta plebis cole iuuio , uadit que licentia , quot quanto questut labes amna curum ac vitigdnumerare superuaca'xum est.tacitus ea sibi quisque ipbjici et . Omnem hane benemerendi siluani, sempiternaeso viae le0etem, in sup nauigatione Nauerius habuit. . Mari inustia, phon bus Solaicum summo imperio praeerat classi ; Praeto et ludis designatus, qui in eius maris praefectitra paulo ante praeclarasserar se . Huic primum X auerius es asseesis eius apparitoribusque
ac histri iam colendam ac fidenti plena prudentiae,. plena.salutis molaria per occasionem dabat: tum ad aliorum animos pariter salnandos 5 corpora, omnes conruebat vires excitarciasilichosi con
457쪽
solari moerentes, adsidere aegrotantibus , interdum etiam iisdem sua in atrii condire & c quere cibos, praebere sorbitiunculas, atque vitale instillare succum, sternere lectos, ac rdes euerrere: quibus esset spes vitae, hiice, auertendi coelestes iras, & morcs in posterutri corrigendi praecepta inculcare : quorum deplorata ellet in terris salus, iis aeternae vitae sacere spem,& simul ad suprema pugna arma
contra daemonum incursus ac petulones Induere. valentes, ad ODficia pietatis & humanitatis hortari; detrahetes de aliorum fama serentes jurgia discordiasque,vel impia in superos verba jactantes, vel rem alea dissipantes, leni simul & graui oratione compescere plurimam diuinae tum justitiae tum clementiς mentionem & re- 'cordationem inferre;controuersias rixasque dirimere, lenire odia,. religionis ignaros ac rudes Christiana do strina instituere, omni b omni ratione prodesse. interhec, se ipse inui istum ab omni perturbatione praestare, cibo potuq; uti parcissimo ; nec dies modo totos exerceri, sed etiam noctes:& fatigatos vigilia cadentesque oculos tamdiu in opere continere, quoad mno & lassitudine oppressus, ubi ubi Exs serret, tandem aliquando succumbere r. Atq; ex hoc taabjecto, tam in speciem seruili genere vitiae, tantum abest ut quic- ouam vel de auctoritate vel de existimatione deperderet; ut eum. lumini infimique, tamquam salutis omnium pret sidem , S c superrinis demissum sedibus, intuerentur Inde primum Sc patris Sc sancti cognomentum inuenita. scenini in oriente postea semper & vocitatus & habitus est. Caeter diu in hoc itinere, Xauerit virtus eo mae
jorein has it campum: qtio tardius illo quidem anno ab Lusitanis nauigatum est. non nisi Augusto mense exeunte ad Mosambicum deuenςresibi ad Aprilem usque hycmare coacti sunt. & ςgris , qui perii ulti erati j v regium nos comium c classe deportatis; in eo-Puith fa mulatu pater tanta denuo cum assidiuitate vigiliisque versatus est, ut prae sui corporis negligentia graue in & periculosum in
molibum inciderit;in eo morbo cum maxime arderet febri, teneri non potςrat, quin, vacillante corpusculό, periclitantibus tamen acimoribundis adesset Jnais, nauticum infimae sortis adolescente, cui
exitiale exitum haud sius causa metuebat. E faucibus tartari, si qua Posset,etipere statuit: j3cebat miser humi, destitutus. ab omnibus es que per extrem in phretne stiri l quod era in primis dolenduini ad
e testanda& confitςnda crimina tali tempore nectilemenS neque sermb constabat. HMic. tolli a valentioribus limum, in suomere ubili Xa uerius coliqcat;ad eum cout aistum lintra diuu res confestim ad se iuuenis rediit, & peccata Xa uerio ritu can sellus, nὸλ gna cum salutis aeternae spe sub vesperam circessit e vita. inter
458쪽
hosce labores exhausta iam hyeme; Praetor Sosa, qu bd ceresseausis praeuenire euperet, quae prima faculos nauigandi fuit,rostrata maiore celeriter anteces ita, neque X auertum, viribus utcunque receptis, ab se diuelli permisit. Paulus & Mansilia in nosoc niti procuratione, quoad classis abiret, iussi persistere. Xaueritis in-εerim de instituta vitae constetudine remisit nihil. certam ei nauis particulam ibi quoque Sosa in hospiti uni assignauerat. hanc item pater aliis estentibus Vltro concessit. ipsi, pro e ulcitra funis
anchorarius in spiram conuolutus, pro ceruicali fuit ipsam et arie hora. Ex itinere primam ad Melin dem, tum ad Soco toram nauis
appulsa. utrobique, in erudiendis ae subleuandis hominibus, pro demporis brenitate, Xauerit nauitas ac diligentia constitit. Goadenique anno seculi huius quadragesimo secundo peruentum est, pridie nouas Maias, quo die Romae quondam sanetus Ioannes Apostolus ex olei feruentis dolio ilhesus emersit. Descensim ne facta, Pater ad Regis vaferudiciarium , uti solebat, extemplo se confert. Eodem paulo pes cum classiariis aegro trς Paulus & Masilia e cimites magna omnium gratulatione succedunt. coanaeta Eeclesiae praeerat Ioanes Albu quercius, i de quo supra commem ratum est praestanti sapientia Pontifex. Ad hunc xauerius, animquam ullam reipubIicae attingeret parte, adiit hon is & obsequii eausa; ei qu&fine ambagibus id quod erat expis suit: se Pauli Pontis Max. &: toannis Regis Lusitaniae missu, ad impertiendum e
thnicis euangelium , stabiliendos in fide neophytos: Chrisnanqs
aduenas& insibili nos pro viribus adiuuahdos, in ea loca venisse. attamen .ita myi certam esse fixumque: cόhi munis rei nihil omnino, nisi ex ipsius Episcopi auctoritate ac sententia gerere. si mul. Pori fietas litteias, quibus Nantius Apostolicus suerat declaratus. eide offert venerabundus: ae profitetur, se se iure illo ac putestate nequaquam usuram, nisi quatenus episcopus ipse perinserit. Hae seu altituda ne animi seu modestra captus aetbu quercius, istico ruit in amplexus viri: perlectum probatumque diploma restituit: postrem δ, etiam atque etiam Dei seruu adhortatur, uti animoso
isto ac libero Christianam te E praescripto Ummi Potificis administret, val8e confidere se seo illius aduentum, ad Indi eae ecclesiae vel tutelam vel amplificationem, ni agit opese profututu . neq; in praesentia hi 5Xa uerium comiter ac libenter accepit; sed etiam. in posterutri priaecipuo semper tum iii hqnoti le/tum in amora cunctis approbantibus habuit. Ab ea si lutatione regressus iii domi ei lium hospitale Xa uerius, consueta pietatis & caritatis munia' est suis obire perrexit. Praeter haec, salutarem publiet eateehismi rita in regio.
459쪽
ia regionibus ijs utiq; primus iustituit. Quotidie ferme prodibat
ipse eum tintinnabulo , &ingentem promiscuae turbaen umerum in templa euebat. ibi rectae ndei capita, &Christianae vitae prae-eepta,vulgi sermone breuiterae dilucidE comprehensa. quet ipsemet postea certioribus ad modulandum adstrinxit numeris decatabantur hoc ferε pacto: Verba praeibat pater, inflexis ad aures populi demulcendas leniter vocibus .easdem voces reliqui extemplo reddebant. id cum pro populi captu bis terve ae saepius fieret. liquebatur,ut sonus ille, ad aures blande ac suauiter accidens, inm testa paulatim sensa totasque perio chas penitus in pectora de teret vulgi. Ad extremum , ut silentio indicto symphonia conquieuerat; certos ex eadem institutione locos, Dei famulus susEae populariter explicabat. Ita pueruli, feminaeque, ac tarda ple-zunque mancipia, paucis horis ac paenE Iudibundi, multo plura percipiebant de rebus altissimis atque diuinis,qua italia noua ac vetus Academia, lycaeumq; illud inclytum, de omnes antiquet phi-Iosophorum scholae, tot ieculis,tanta e5tentione, tantis lucubrationibus extundere valuerunt. Haec tum in urbe Goa per hyemema xauerio gesta:& sin ut, optimatum rogatu, Paulus Camers , diui Pauli seminario collegibue,quod iam puerorum numero haud paruo constabat, administrando regendoque praepostius. At Xa- uerius, qubd per eos dies de recenti Parauarum &Piscariae gentis
conuersione cognorat, Mansilia comite ad eos educendos & conis
firmandos vere ineunte prosectus est. ij populi ,'uti supra docuimus, magna Michaelis vasaei & sectorum alacritate, Lalutaribus illi quidem abluti fuerant aquis;caeterum eius mysterii vim, de reliqua ecclesiae sacramenta, itemque precandi formulas, &Chri. stianae fidei articulos,& legis divinae praecepta penitus ignorabar. Neque sacerdotibus Europaeis, quive Goae quive Cocini degeret, ulla ostendebatur facultas barbariae illius erudiendae: quippe in magna distantia locorum,& nullo propemodum ling comme cio. ex quo nimirum facit E conflet potest, dum peregnus homo
Xa uerius ignotum sermonem addiscit, coecamque ignorantiς noctem ex ijs mentibus conatur expellere; quam graues illi miseriae, quatus molestiaru cumulus fuerit perferendus. Cum Brachmanis pretcipue magna seruo Dei filere certamina.Abduci , se populum fraudes'; suas ae mendacia detegi, mortis instar ducebant. eum a vi caedibusque eos turbarum absterreret metus, frustra Euang
lici praeeonis linguam donis ae mercede alligare saepe eonati suntlInterea, vicino quoda in oppido , quod tyranni metu in patria superstitione perstabat, semiuae, quartu iam diem ex partus dim
460쪽
cultate grauissime laborianti agentique antinam, Xaueritu accitus interuenit fidei suininam exponurcorum adi alii tem iter ostendit. assensa est mulier, baptistari: na expetiit, iiij co peperit. ea re adducti propinqui, dein populares uniuersi, Lyranno mitiga Iex, repudiatis idolis,Euangebo credidere: quo unines probe uisti tos pater sacro ite baptismate proluit. Haec & alia plurima Nautilum mire distri 'si habebant atq; ubi quod in praesentia sitis esset, eodesubstiterat locQ; deicinos ex Dinni Christianorum numero hypQ-didascalos lii patrio seri nonc canaca poli vocantur di probitatis& ingenii laude praestantes, in ca locabat specula, qui caeterminofficio continetrent, sacras tuerentur aedes, baptismate fungcrentur;& si quid accidisset grauius aut dissicilius, contiguatim interea litteris memoriae causa, poli nodum ad se referrent. Hisce vica riis conamcndato grege, ad aliud ipse aliudque deinceps oppidum aut pagum it es. & quid c siue sacculo semper ac pera, transibar. Vbi ora omnem, iis quae dixi caritatis ossicii , Ni praedicatione Eua- gelii peragrauerat, orsus it cru a capite eande pari diligeutia prouinciam obibat, pensum cum a caeteris Christianis, tum Veria a curiacapolis exigcns. Atque huic hominum ordini, quo commodius,tam piae ac necessariae functipni vacarem, certum auri pondiu m- petrauit quotannis in Lusitanae Reginae socculos ab In dis coserrisolitum: cum quidem ad Catharinam scribens, Ioan his v orem, insigni virtute ac pudiculα semina, haud ineptu lusisset, nussis casoccisaeque facile scansuram in cael unt,ac precibus neophyxorum, in quos Christi causa id opis ae beneficenti.ς contulisset. 4mplius annu Dei famulus tu Paraua regione traduxit, qu que Domini agruadeo reliquit probe cultu di cositum, ut hodia in primis totius Indiae felix ac sertilis habeatur. Harum rei si fan c6 moti Macoae mnitimi populi e Trauancoxis regno ad Comoriqilatus occiduum, Parauis multitudine ferine paxes, Xaueri u ad se baptiuini cause pocsupplices tantios ac litteras euocant. ille profectus, eode dc inititutionis Meregrinationis ordine,plus dece hominii millia verte- te mense ad Christu adiunxit. noui dein ad eum cocursus quotidie
fieri, atque ubi patrio sermone proposita principia Christi dci-orinae didice aut, cum alia suspicere, & laudibus in metum ferre; tum vero ipta prς cipue dece diuine legis pretcepta mirari, qui ri illa squitati3 Elana essent, qu/m vera, quam rectς rationi cisinserax hea. oblatam h c coelo haud dubie luce natu laxi in se, deplq-IRr suam . GHiqrum suo rum ain cotia, qui ad eam die in Hin desis ercis ruristi: te pris ac scedi rate iacuist it in desese uiud ad Cl istianam religionem adhortari:mox cater. tίω ad . .': soathui