장음표시 사용
421쪽
commoti Mexspectatio te spe suspensum satigabit,ifuturum gaudii fruehim spes tibi jam praefloraverit nullo igitur pacto utendum est istiusmodi hominibus res stura praesagientibus. A P. II.
Elem in modum disseruerit Favorinus consistus a me Reroscio judicis. OV primum tempore a praetoribus Iectus in juc ces sum , ut judicia, quae appellantur privata, susciperem libros utriusque lingua de officio judicis scruptos conquisivi, ut homo adolescens a poetarum sab ilis Warhetorum epilogis ad iudicandas lito vocatus, rem iudiciariam, quoniam vocis, ut dicitur, viva penuria erat, ex mutis quod junt, magistris cognoscerem atque in rerum quidem diffssionibus compercir
clinationibusque, maliis quibusdam legitimis ritibus, ex ipsa lege Iulia & ex Sabini Masserit4 quorumdam aliorum jurisperitorum commentariis communiti adminiculati sumus in his autem , qua exsiste re solent, negotiorum ambagibus B in ancipiti rationum dive sarum circumstantia , nihil quicquam nos hujuscemodi libri juverunt: nam, etsi consilia judicibus ex praesentium causarum statu capienda sunt, generalia tamen quaedam praemonita praeeepta sunt, quibus antecat sam prae moeniri judex piae pararique ad incertos casus futurarum di Iscultatium debeat , sicut illa mihi tunc accidit inexplicabilis reperienda scientia ambiguitas Petebatur apud me pecunia, quae dicebatia data numerataque sed qui petebat neque tabulis neque tostibus id factum docebat Margumentis admodum exilibus nil batur sed eum constabat virum esse ferme bonum, notaeque 3 expertae fidei, vitae irculpat illimae muli
que cillustria exempla probiratis sinceritatisque ejus
422쪽
promebantur illum autem, unde petebatur, hominem esse non bonae rei, vitaque turpi sordida, convictumque vulgo in mendaciis, plenumque esse perf-dianam de fraudum ostendebatur is tamen, cum suis multis patronis, clamitabat probari apud me debere pecuniam datam consuetis modis, expens latione, mensa rasioniblis, chirographi exhibitione, rabularum obsigna tione, restιuru mercessone ex quibus omnibus si nullare probaretur, dimirii jam se oportere, Z adversarium calumnia damnati quod de utriusque autem vita atque fictis diceretur, fiustra id seri atque dici rem Gnim de petenda pecunia apud iudicem privatum agi, non
apud censores de motibus. Tunc ibi amici mei, quos rogaveram in consilium, viri exercitati atque in patro ciniis Se in operissori celebres, semperilue se circumundique distrahentibus causis festinantes, non sedendum diutius, ac nihil esse dubium dicebant, quin absolvendus siret, quem accepisse pecuniam nulla probatione sollemni docebatur sed enim ego laomines quum considerabam, alterum fidei, alterum probri plenum spurcissima que vitae ac deformatisIimae, neqtia quam adduci
potui ad absolvendum jussi igitur diem diiundi, atque inde a subselliis pergo ire ad Favorinum philosopbum, idem tu eo tempore Romae plurimum sectabar, atque ei de cause ac de omnibus quae apud me dicta suerant,
ut scrat, narro omnia ac peto ut&ipsum illud in Guo haerebam, caetera etiam quae observanda mihi forent in officio judicis, faceret me ut earum rerum essem prudentior tum Favorinus, religione illa cunctationis
G licitudinis nostrae comprobata, id quidem, inquit, super quo nunc deliberas, videri potcst specie tenui par-yaque euh; sed si de omni quoque officio iudicis praeire tibi me vis, nequaquam est vel loci hujus vel temporis. est enim disceptatio ista multiiugae sinuos quaestionis, multaqueri anxia curara circhimspicientia indigens.
423쪽
pens namque, ut pauca tibi nune quaestionum asta attinSam jam omnium primum hoc de judicis ossicio quaeritur, si judex sorte id sciat,set' qua re apud eum litigatur, eaque res uni ei , prius quam coepta aut in judicium dedum sit, ex alio quodam negotio casuque alio
quo cognita liquido, comperta sit; neque id tamen
in agenda causa probatur oporteatne eum secundum ea, quae sciens venit judicare, an secundum ea quae aguntur. Id etiam, inquit, quaeri solet, an deceat atque conveniat judici causa iam comita, facultas esse videatur componendi negotii, o elo paulisper judici, dilato communis amict& quasi pacifkatoris partes recipere atque illud amplius ambigi ac dubitari scio, de beatne judex inter cognoscendum ex isti dicto qua sitoque opus est, dicere& quaerere, etiams, cujus ea dici quaerique interest, neque dicat neque postulet patrocinari enim prorsus hoc esse aiunt, non iudicare. Praeter haec super ea quoque re dissentitur, an ex usu exque officio sit iudicis rem causamque, de qua cognoscit, interloquutionibus suis ita exprimere consgnareque, ut ante sententiae tera pus ex his, quae apud eum in praesens confuse varieque dicuntur, proinde, ut quo quo in loco ac tempore movetur, sisna ct judicia faciat motus atque sensus sui. nam qui judices , inquit, acres atque celebres videntur, non aliter existimant rem.
qua de agitur indagari comprehendique posse, nisi is, qui judicat , crebris interrogationibus necessariisque interloquutionibus msuos sensus aperiat, .litigantium deprehendat contra autem , qui sedatiores Se graviores putantur, negant judicem debere ante sententiam, dum causa utrimque agitatur, quotiens aliqua re proposita motus est , totiens significare quid sentiat.
Eventurum enim ajunt, ut, quia pro varietate propo-stionum argumentorumque alius atque alius motus animi patiendus est, aliter atque aliter eadem in causa e demque
424쪽
v c T. R. lib. q. clamque in tempore sentite de interlocliti videatur Selde his , inquit , de caeteris huiuscemodi judicialis os cii tractatibus , nos posthac, quum Critolium, cere quid sentiamus conabimur, ii aecepta heronis super officio judicis, quae nuperrime Nior censebimus quod autem ad pecuniam pertinet, quam apud iudicem peti dixisti; suadeo hercle tibi , uti e M. Catonis prudentillimi viri consilior qui in orati ne suam pro L. Turio contra Cn. Gellium dixit,
ita esse a moribus memoria triastum inservarimque ait, ut si, tuod inter duos aetum est, ne etabulista
re testibus planum fieri possit rima apud judicem, cres
ea re cognosceret, uter in iis vir meIior esset iure retur e , si pares essent, seu boni rite seu nas. Himilli, inde petitiae crederetur, ac secundum eum iudicaretur in hac autem causa, de qua tu ambigis. ptimus est mi petit, unde petitur deterrimus &xes est inter duos acta sine testibus eas igitur credas ei qui petit et condemnesque eum de quo petitur et ii viam, sicuti dicis, duo pares non sunt: qui petis melior est. Hoc quidem mihi tum Favorinus, invi rima
philosephum decuit, suasit sed majus ego altius 'eid esse existimavi, quam quod meae artat iri mediocria tali conveniret, ut cognovisieri condenrnas de mribus , non de probationibus rei gestae, viderer ut a solverem tamen inducere in animum non quivi; propterea juravi mihi non liquere atque ita judicatu illo lutus sum. Verba ex ratione M. Catonis, cujus commeminit Favorinus, haec sunt Atque Ioantir-joribus memoria sic accepi si quis quid alter ab Hierou terent, iambo pares essent, sive boni sive mal essent, quod duo refregissent uti restes non interessent, Si unde petitur ei potius credendum esse nunc si sponsonem fecist
425쪽
qui judicaret meliorem se Gellium quam Turium lino melior Gellitas Turio, potivi oportet credi unde petitur.
A p. III. an amuli essique inter sese fuerint Xenophonis Plato. Qui de Xenopbontis Platonisque vita ribus
pleraque omnia exquistissime sc ipsere non a fuisse ab eis motus quosdam tacitos Moccultos simultatis aemulationisque mutuae putaverunt: ejus rei argu naenia quaedam conjectatoria ex corum scriptis protulerunt. Ea sunt profecto hujuscemodici quod neque a Platone in tot numero libris mentio usquam facta sit Xenophontis, neque item contra ab co in suis libris Platonis quamquam uterque, ac maxime Plato con plurium Socratis sectatorum in sermonibus, quos scripsit, commeminerit. Id etiam esse non sincera neque amica voluntatis indicium crediderunt, quod Xen
phon incluto illi operi Platonis, quod de optimo statu reipublica civitatisque administranda scriptum est, i ictis ex eo duobus sere libris , qui primi in volgus exi rant, opposuit contra scripsitque diversum regia administrationis genus , quod re δέα Κυρου inscriptum . in eo facto scriptoque ejus usque adeo permotu missis
Platonem serunt, ut quodam in libro mentione Cyrircgis habita, retractandi levandique ejus operis gratia, virum quidem Cyrum gnaviamin strenuum suisse dixerit. π δει Mi 'ου ο Θως ἐφθα - -e m . haec enim verba sunt de Cyro Platonis. Praeterea putant id quoque ad ista, quae dixi, accedere: ubi Xenophon in libris , quos dictorum atque factorum Socratis comme tarios composuit, negat Socratem de coeli atque naturae causis rationibusque umquam disputavisse ac ne disciplinis quidem caeteras, quae μα αlo Graeci appellant, quae ad bene beatcque viyendum non pergerent , aut at
426쪽
tigiae aut eomprobasses iccirco ue turpithrie dii mentii dicit, qui dissertationes istiusmodi Socrati attribuerenti hoc autem, inquiunt Xenophon quum scripsit, Platonem videlicet notavit in cujus libris Soenites de phr. sca de muscas geometria disserit. Sed enim de viris imis iravissimis si credendum hoc aut suspicanduin ruit, causam equidem esse arbitro non obtrectationis , nee invidiae, neque de gloria majore parienda eertati
nisi dee enim procul a moribus philosephia absunt. in quibus illi duo omnium iudicio excelluerunt quae guiu est opinionis istius rati, haec prosectb est a qu, peratio ipsa plerumnue parilitas virtutum inter ese
consimilium etiamu contentionis studium e voluntas abest , speciem tamen aemulationis ereat nam quutti insenta quaedam magna duorum pluriumve in ejusdem rei studio illustrium aut pari sunt fima aut proxima, ritur apud diversos fautores eorum industria Iaudisquestimandae contentio tum postea ex alieno certamine ad eos quoque ipsos contagium certationis adspirat tu susque corum ad eamdem virtutis calcem pergentium. quando est compar vel ambiguus,in aemulandi suspiciones non suo,sed faventium studio delabitur proinde igitur de Xenophon QPlato Socratica amoenitatis duo lumina certare aemularique inter sese existimati sunt quia dolis apud alios, uter esset exsuperantior, certabatur Se quia duae eminentiae, quum simul juncta in arduum nrutuntur ' simulacrum quoddam contentionis aemulae
coloribusque verborum depinxit.
Condigne meherclevi condecore Chrysippus in Itabrorum, quiliatibuatur Mata V eiit rar, pri-
427쪽
mo, os Vesulos Iustitiae, vultumque eius severba, que venerandis verborum coloribus depinxit ficit quidipe imaginem Iustitiae, serique solitam esse dicit albrioribus rhetoribusque antiquioribus , ad hunc ferme modum forma atque F virginali .aρectu vehementio
formidabiti clumniab oculorum acri biu neque humilis neque atrocu sed roerenda cujuslam tristitia dignitate. ex imaginis autem istius significatione intellis voluit. Hicem, cui justitiae antistes est, orrtere esse gravetab anctilis, severum, incorruptum , inadulabilem, comtraque improbos nocentesque immisericordem atque Jnexorabilem crectumque Marduum ac potentem, vi & majestate aequitatis veritatisque terriscum verba isse Chrysippi de justitia scripta haec sunt:
προς piλους ψῆος τῆ Τοιουτου πυτοίας, Τοῖς δε ἐτεροις ποσ-Haec verba Chrysippi eo etiam magis ponenda existi avi , ut promta ad considerandum judicandumque sint quoniam legentibus ea nobis delicatiores quidam
disciplinarum philosophi Saevitia imaginem istam esse, non Iustitiae, dixerunt.
A P. V. Quatque contιntio grammaticarum Reme illustrium enarrata super casu vocativo vocabuli quod est, regius DEsesus ego quondam diutina commentatione . laxandi levandique animi gratia , in Agrippa:
428쪽
4:ampo deambulabam atque ibi duos fori grammati eos conspicatus non parvi in urbe Roma nominis, emtationi eorum acerrimae adfui quum alter in casu vocativo, vir egregi dicendum contenderet, alter vir erreis gie Ratio autem ejus, qui egregi oportere dici censebat hujuscemodi fuit Quaecumque, inquit, nomina seu vocabula recto casu numero singulari, vi syllaba finiuntur, in quibus ante ultimam syllabam posita est, i litera die omnia casu vocativo i littera terminantur , ut Callia Coelii, modius modi, tertim terti, Accitu Acci, Titivi Titi, similia omnia sic igitur egregivi, quoniam, im syllaba in casti nominandi finitur, eamque syllabam praecedit , tera, habere, debebit in casu vocandi, i, literam exir mam; ciccirco egregi, non egregie refitius dieetur nam dipus rivus4 clivuι,4 similia nomina vi, syllaba terminantur, sed ea, ouae per duo u scribenda est, proptererius syllabae sonum aeclarandum reperta erat nova lit rari qua digamma appellabatur. Hoc ubi ille alter audivit O inquit, egregie grammatice, vel, si id mavis egregiissime , dic, oro te, inscius Mimpim sobrius, ebrius propriin propitius Manxius contrarius, quaeri syllaba finiuntur, quibus ante ultimam syllabam, ilitera est, quem casum vocandi habent me enim puta dor verecundia tenet pronunciare ea secundum tuam definitionem sed quum ille paulisper oppositu horum vocabulorum commotus reticuisset, mox tamen se collegisset eamdemque illam, quam definierat, regulam retineret propugnaretra dicere quein proprium & propitium de anxium ct contrarium iistidem in casu vocativo dicendum ut adversarius 8e extrarius diceretur inscium quoque impium 4briaxm msiarium insolentius quidem paulo, sed recties per i litteram, non peris in casu eodem pronunciandum eaque inter eos contentio Iongius duceretur rma arbitratus ego opera precium Graiam ista ha ei
429쪽
Auc GEL DII diutius audire , latrantes compugnantesque illos rea im di ni qua seciem doctrinarum habeari sed neque
delectem neque utilia sint , atque inibi de Ocabalia Imrularum urbium regionumque immataris. Homo nobis similivis, in litterarum cultu non let nobilis mignamiue taetra partem in libris etiatus, Adjutum, inquit, Ormiumque volo ire Noctestras. limit dat milii librum grandi volumine doctrinis omnigenis , ut ipse dicebat, praescatentem quem sibi elaim ratum esse ait ex multis variis de remotis I
ctionibus ut ex eo sumerem quantum liberet muniis
moria dignarum accipio cupidus & libens tamquam si copia cornum nactus essem δε recondo me penitus ut sine arbitris legam. at quae ibi scripta erant, pris Iu piter , mera miracula' quo nomine fuerit qui primis grammaticas appellatus est, quot fuerint Pythagorae Iliabiles, quot Hippocratae cuimodi Homerus fuisse dicat in Ulixis domo ἀλ lis si, quam.ob causam Telo machus cuba dimetim sibi cubantem Pisistratum non manu attigerit . sed pedis ictu excitarit, AEuryclia
Telemachum quo genere claustri incluserit,is qua propter idem poeta rosam non norit , oleum ex rosa norit ;atque illud etiam scriptum fuit, quae nomina fuerint sociorum Ulixis quia Scylla rapti laceratique sunt utrume τῆ ἔνι θαλάμη Ulixes erraverit ρ ρχον, an
τνἰξω id γ si id etiam istic scriptum fuit, qui sine apud Homerum versus isopseph ce, Ac quorum ibi, minum σαω P reperiatur, 'uis actis versus sit sui per singula vocabula singulis syllabis increscat ac deinde qua ratione dixerit singulas pecudes in singillos annosterna parere, δέ ex quinque operimentis, quibus Achil .
430쪽
o GT A Tu De a Tib. I . Es elypeus moenitusin, prod factum ex auro est, sutriamum sit an medium, de praetciae quibus urbibus regio nibusque vocabula jam mutata sint, Fbd Boeotia ante appellata fuerit Aoma , quod Agyptus Aeria, quod Creta eodem quoque nomine Aeria dicita est, iiiod Attice , quod Corintlaus Ephyre , quod Maced nia Ποιμι, quod Thessalia Aimnia, quod Tyros Sasera, quod Thracia ante Siclis dicta sit, quod Seston
Πορο διήνειον Haec atque item alia multa istiusmodi serupta in eo libro fuerunt quem quum statim properans redder νωόσου, inquam , doctissime virorum . ταύme s πλυμαθ-; librum hunc opulentissimum recipe nihil prorsus ad nostras paupertinas litteras conisgmentem nam meae Noctes, quas instrumam ornatumque isti, de uno maxime illo versu Homeri quaearunt, quem Socrates prae omnibus semper rebus sibi esseeordi dicebat, C A P. VII.
lata Marcin Varro Cn. Pomprio consuli prim Uigna
to commentarium dedit , quem appellapi sagogicum, deo fici senat in bribendi. N. Pompeius consul primum eum M. Crasso de a signatus est eum magistratum Pompejus quum in iturus bret, quoniam , per militiae tempora , senatus
habendi consulendique rerum etiam expers urbanarum fuit , M. Varronem familiarem suum rogavit, uti commentarium faceret ελιγωγηκs , sic enim Varro
ipse appellat, ex quo disceret quid facere dicen que
deberet, quum senatum consuleret Eum librum comis mentarium, quem super ea re Pompeio lacerat, peraisse Varro ait in literis quas ad oppianum dedit et quae sint inlib epistolicaruinquaestionum linto in nuta