Auli Gellii Noctes atticae

411쪽

33 Aut I GALLII

nos omni quae Fronto dixit, quum ita, ut par erat , non approbantes tantum, sed admirantes quoque audiremus, Videte tamen, inquit , ne existimetis semper atque in omni loco , morrales multos, pro mitis homnibus, esse dicendum, ne plane fiat Graecum illud de Varronis satira proverbium m V orati μυρον. Hoc iudicium Frontonis, etiam de parvis minutis revocabulis, non praetermittendum putavi ne nos forte figeret lateretque subtilior hujuscemodi verborum consideratio.

p. XXIX. Non hactenm esse faciem, qua vulgo dicitur. ANimadvertere est pleraque verborum Latinonam

ex ea significatione, in qua nata sunt, decessisse vesin aliam longe vel in proximam, eamque decessiorem factam esse consumidineis inscitiari creta centium, quae cuimodi sint, non didicerint scuti quμdam faciem esse hominis putant Os tantii Moculos genas,' d Graeci reo σαι re dicunt quando facies sit serma omnis factura quaedam corporis totius, a faciendo dicta, ut ab aspectu species de a fi gendo figura itaque Pacuvius in tragoedia, quae L ra inscribitur, faciem dixit hominis pro corporis longitudine. AEtate, inquit, integra, feroci ingenio, facie trece- a virum. Non solum autem in hominum corporibus, sed etiam in rerum cujusquemodi aliarum , ficies dicitur nam montis coeli maris facies , si tempestive dicatur, probe dicitur Sallustii verba sunt ex hiltpria secunda rSardinia in rico marisacie vestigii tiniani in orientem Fam in Occidentem Litio prominet. Ecce autem id quoque in mentem venit , quod etiani Plautus in Poenulo

412쪽

No et ATTIC R. lib. II. Dcἰem , pro totius corporis colorisque habitu dixit verba P Iacti haee sunt: Sed earum nutrix petas facie, mihi medi.

- tarara haud magna, corpore aquila F. ipsa, Speciere sta, ore parvo atquee Iaepe nurri. Formam quidem hercle verbis depinxti probLPraeterea memini Quadrigarium in undecimo faciem

Pro statura totiusque corporis figura diuisi, A p. XXX. casia sit in satira M. Varronis , caninum prandium. LAudabat venditabatque se nuper quispiam inclibra

Ha sedens, homo inepte gloriosus, tamquam untis esset sub omni coelo satirarum M. Varronis enarratori

quas partim Cynicas, alii Menippeas appellant. ωjaciebat inde citiaedam non admodum didicitia ad quae conjicienda adspirare posse neminem dicebat. Tum Art eum ego librum ex isdem satiris serebam, qui νυκρύων inscriptus est propius igitur accessi: , Nosti, inquam, magister, verbum illud scilicet e Graecia

vetus Musicam, quae sit abscondita , eam esse nulli rei' oro te legas hos versus pauculos, proverbii istius, quod in his versibus est, sententiam dicas mihi lege , inquit, tu mihi potius, quae non intelligis 3 ut ea tibi ego Cnarrem. Quonam, inquam , paci o legere possum, quae non assequor λ indistincta namque fientri confusa qua legero, tuam quoque impedient intentionem. Tunc aliis etiam, qui ibi aderant, compluribus idem comprobantibus desiderantibusque accepit a me librum veterem, fidei spectati, luculente scriptum accepit autem inconstantissimo vultu moestissimo. sed quid deinde dicam' non audeo heres c postulare, ut

id credatur mihi pueri in ludo rudes, si eum librum accepissent, non ii magis in legendo deridiculi suissent i

413쪽

ita sententias intercidebat, siverba corrupte pronunciabat reddit igitur mihi librum multis jam ridentibus S. Vides , in t , oculos meos aegros assiduisque lucu-hrationibus prope iam perditos vix ipsos litterarum apices potui comprendere e quum Valebo ab oculis revise ad me, .librum istum tibi totum legam. Recte, inquam , sit oculis magister tuis sed in quo illis nihil opus est , id rogo te dicas mihi caninum prandium in

hoc loco, quem Nisti, quid gniscata atque ille

gregius nebulo, quasi dissicili quaestione perterritus, exsingit statim: abiens, Non, inquit, parvam re quaeris talia ego gratis non doceo. Ejus autem loci, in quo id proverbium est, verba haec sunt e Non vide, pud Mnestheram scribi tria genera esse vini, nigrum, album.

medium, quod volantati ηρον novum, vetus, medium Oscere nigrum virus , album urinam , medium oro hi enovum restigerare, vetus calefacere, medium esse prandium c inum e quid significet, prandium caninum . rem leviculam diu, anxie quaesivimus prandium autem abstemium, in quo nihil vini potatur, caninum dicitur, quoniam canis vino caret quum igitur medium vinum appellasset, quod neque novum esset neque vetus, plerumque homines ita loquantur, ut omne vinum aut novum esse dicant aut vetus nullam vim

ha re significavit neque novi neque veteris quod medium csct iccirco pro vino non habendum, quia neque refrigeraret, nenue calefaceret refrigerare id dicit, quod Graece dicitur.

414쪽

Duxi sua istos , ά sese Chaldaeos,

seu oenethliacos appellant, ac de motudoque positu stellarum dicere post quae futura sunt profitentur audivimus quondam Favorinum philosophum I omae Graece disserentem egregia atque illustri orat:one. exercendine autem anne ostentandi gratia ingenii , an ubdita serio judicatoque existimaret, non habro dicere capita autem locorum argumentorumque, quibus usus est, quod eius meminisse potui, egressus ibi ex auditione pro pere annotavi eaque fuerunt ad hanc se e sententi am: Disciplinam istam Chaldaeorum tanta vetustatis non esse , quantae videri volunt neque eos principes eius auctoresque esse quos pii serant sed id praestis iarum atque omiciarum genus commentos esse homines aeruscatores, cibum quaestumque cx mendaciis captantes atque quoniam viderent terrena quaedam inter homines sita coelestium rerum sensu atque ductu moveri quale est quod oceaniri quasi biniae comes cum eas mulsenescit adolescitque hinc videlicet sibi argumcise tum ad persuadendum paravisse ut crederemus omnia rerum humanarum S parva maxima, tamquam sellis atque sideribus evincta, duci®i cile autem numis quam ineptum absurdumque ut, quoniam aestus Oceani cum lunae curriculo congruit, negotium quoque aliciijus, quod ei sorte de aquae ductu cum rivalibus, aut

415쪽

existimemus id negotium quas habena quadam de coelo vinctum gubernari. quod & si viri ratione quapiam divina seri potest. nequaqu1 id tamen censebat in tam brevi exiguoque vita spatio quantovis hominis ingenio comprehendi posse iercipi sed conjectari pauca quaedam,

verbo ipsius utar, παχυλι ρεστρον nullo scientia fundo concepta, sed lasari vaga Marbitraria qualis longinqui culorum acies est per intervalla media caligantium tolli enim, quod maxime inter deos atque homines dimit, shomines quoque res omnis post futuras praenoscerent ipsam deinde siderum stellarumque observationem c messe originem scientia sua praedicarent, haud qua ei putabat liquid consistere nam si principes Chaldaei qui in patentibus campis colebant, stellarum motus vias' discessiones S coetus intuentes, quid ex iis efficeretur observaverunt; procedat, inquit, haec sane disciplina, sed sub ea mod inclinatione coeli, sub qua tunc Chaldaei fuerunt: non enim potest , inquit ratio Chaldaeorum observationis manere, siquis ci usuelit sub diverss coeli regionibus nam quanta , inquit. partium circulorumque coeli ex devergentia & convexionibus mundi varietas sit, quis non videt' caedem igitur stellae, per quas omnia divina humanaque ferri agi contendunt, sicuti non usquequaque pruinas aut calores cient; sed mutant latiant, tempestatesque eodem in tempore alibi placidas , alibi violentas movcnt: cur non eventa quoque rerum , negotiorum alia effciunt in Chaldaeis, alia in Gaetulis, alia apud Danubium, alia apud Nilum Per autem, inquit, inconsequens,

ipsum quidem corpus habitum tam prosundi aeris sub

alio atque alio coeli curvamine non eumdem manere in hominum autem negotiis stellas istis opinari idem semper ostendere si eas ex quacumque terra conspexeris. praeterea mirabatur id cuiquam pro percepto liquere,

stellas istas, quas a Chaldaeis di Babyloniis sve AEgyptiis

416쪽

Mox T: AT TIM E Zib.44. 3ptns observatas serunt, quas multi marisas , Nigidius errones vocat non esse plures quam volgo dicerentur. posse enim fieri existimabat, ut alii quidam planetes pari potestate essent, sine quibus recta at perpetua

observatio perfici non quiret; neque tamen cerneret

mines possint , propter exsuperantiam vel splendoris vel altitudinis. Nam quintam , inquit, sidera e quibusdam terris conspiciuntur; earumque terra ruin hominibus nota sunt sed eadem ipsa ex alia omni terra non videntur, 3 sunt aliis omnino ignotissima atque, ut demus, inquit, & has tantummodo stellas, ex una Ix te terrae observari debuisse vae tandem sinis obse vationis istius fuit, & qua tempora satis esse vi sunt ad percipiendum , quid praemonstraret aut coetus stellarum , aut circumitus aut transitus' nam si isto modo coepta fieri observatio est , ut animadverteretur quo habitu , inreque serma, quaque positura flesiarum aliquia nasceretur tum deinceps ab ineunte vita, sertuna ejus , mores, d ingenium .is circumstantia erem negotiorumque, ad post rennim finis etiam vitae exspectaretur: caque omnia, ut usu venerant, litteris mandarentur ac postea lora pis temporibus, quum ipsae illae eodem in loco codena uesti abitu forent, eadem caeteris quoque eventura existimarentur , qui eodem illo tempore nati fuissent; si isto , inquit, modo observari coeptum est ex ea observatione composita quaedam disciplina est, nullo id pacto potest procedere dicant enim quot tandem annis , vel potius quot saeculis orbis hie ob servationis perfici quiverit constare quidem inter astro logos dicebat, stellas ipsas , quas erratic dicerent.

quae est omnium rerum fatales viderentur, infinito prope S innumerabili numero annorum ad eumdem locum, quum eodem habitu simul omnes prosecta sunt, regredi ut neqtie ullus observationis tenor, neque memoriae ulla effigius litterarum tanto aevo potuerint ed Y rare.

417쪽

tare atque illud etiam cuimodi esset considerandum putabat quod aliud stellarum agmen seret quo primum tempore conciperetur homo in utero matris, aliud postea quum in decem mensibus proximis in lucem ed retur quaerebatque, qui conveniret diversam super e fidem fieri demonstrationem et si , ut ipsi putarent , alius atque alius earundem stellarum situs atque duehis alias atque alias fortunas daret seda nuptiarum tem re, ex quibus liberi quaererentur , atque ipso etiam illo maris atque seminae coitu, iam declarari oportere dicebat, certo quodam Mnecessario sellarum ordine, quales qu

lique fortuna homines isti rentur ac resulto etiam ante , quam pater ipse atque mater nascerentur, CX eorum

genitura debuisse jam tunc prospici, quinam olim futuri essent, quos ii creaturi serent, supra longe atque longe per infinitum ut, s disciplina ista fundamento aliquo veritatis nixa est, centesimo usque abhinc saecu- Io , vel magis primo coeli atque mundi exordio, atque inde jam deinceps, continua significatione . quotiens generis auctores ejusdem homines nascerentur, stellarista praemonstrare debuerint, qualis qualique fato ut rus si quisquis hodie natus est. Quo autem , inquit pacto credi potest, uniuscujusque stellarum formae postionis sortem atque fortunam uni omnino homini certam destinatamque es eamque formam , post lamgissima saeculorum spatia, restitui, si vitae fortunarumque ejusdem hominis judicia, in tam brevibus intervallis, per singulos majorum cjus gradus, perque infinitum successionum ordinem , tam saepe ac tam multipliciter eadem ipsa non eadem stellarum facie denotam turi quod si id fieri potest eaque diversitas atque vari tas admittitur per omnis antiquitatis gradus, ad signis,canda onim hominum, qui post nascentur, exordia: imparilitas haec tui bat observationem , omnisque ratio disciplinae confunditur jam vero id minime screndum censebat ε

418쪽

Noc T ATTICAE. Lib. I . ensebat, quod non modo casus eventaque quae evenirent extrinsecus, sed eonsilia quoque hominum ipsa Acarbitria, varias voluntates appetitionesquevi declinationes di fortuitos repentinasque in levissi is rebus animorum impetus recessiisque moveri apitariqtie desuper e coelo putrarent tam luam quod sorte ire in balneas volueris, ac Gnde nolueris, atque id rursum volueris, non ex aliqua dispari variaque animi agitatione, sed necessaria quadain errantium siderum reciprocatione contigerit ut plane

homines non, tio dicitur, λογικα ζῶαι, sed ludicra videnda quaedam neuro spasta est videantur, si nillil sua sponte, nihil arbitratu suo seciunt sed ducentibus stellis E aurigantibus ac fi, inquit, potuisset praedici affirmanter, Pyrrhusne rex , an M. Curius praelio victurus esset: cur tandem non de alea quoque, ac de calculis S alveolo audent dicere, quinam ibi ludentium vincat an videlicet magna sciunt, arva nesciunt, minora majori

tam imperceptiora sunt sed si magnitudines rerum sibi vindicant magisque esse perspicuas, Hacilius eo m-prehendi posse dicunt Volo, inquit, mihi respondeant , quid in hac totius mundi contemplatione, pra stantis naturae operibus in tam parvis atque brevibus negotiis fortunisque hominum magnum putent' atque id velim etiam, inquit, ut respondeant sciam parvum atque rapidum est momentum temporis, in quo homo nascens fatum accipit, ut in eodem illo puncto sub eodem circulo coeli plures simul ad eamdem competentiam nasci non queant xs iccirco gemini quoque non eadem vitae sorte sunt, quoniam non eodem temporis puncto editi sunt; peto , inquit, respondeant, eursum illum tempotis transvolantis qui vix cogitatione animi comprehendi potest, quonam pacto aut con sulto assequi queant, aut ipsi perspicere dc deprehendore t quum in tam praecipiti dierum noctiumque vertigine minima momenta ingentes facere dicant mutationes ad

419쪽

346 Auc GELLI apostremum autem, quid esset, quod adversum Medici posset , requirebat quod homines utriusque sexus

omnium aetatium , divertis stellarum motibus in vitam

edit, regioitibus , sub Pibus geniti sunt, longe distam

tibus, omnes tamen isti, aut hiantibus terris, aut ibbentilaus tectis, aut opidorum expugnationibus, aut eadem in navi fluctu obruti, codem genere mortis, e clamque ictu temporis universi simul interirent ora scilicet in piit, numquam eveniret, si momenta nascendi singulis attributa suas unumquodque leges haberent quod si quaedam, inquit, in nominum morteatque vita etiam diversis temporibus editorum per stellarum pares quosdam postra conventus, paria nonnulla&consimilia posse dicunt obtingere cur non aliquam do possint omnia quoque paria usu venire; ut exsistant per hujuscemodi stellarum concursione .similitudines Socrata simul Antisthenae, Platones multi,geipere , forma, ingenio, moribus, vita omni morte paria quod nequaquam, liquit , prorsus sacri potest. non igitur laac causa probe uti queunt adversum hominum impares ortus, interitus pares. Illud autem coq&nare se iis dicebat, quod non id quoque requireret, si vita mortisque hominum rerumque humanarum omnium tempus ratio & causa in coelo Mapud stellas .s rei, quid de muscis aut vermiculis aut echiuis multis. aliis minutillimis terra marique animantihus dice irent' an ista quoque isdem, quibus homines , legibus nascerentur, isdemque itidem exstinguerentur: ut ranunculis quoque culicibus nascendi fata sui de corulastium siderum motibus attributa aut, si id non put rent, nulla ratio videretur, cur ea siderum vis in hominibus valeret, deficeret in caeteris. Haec nos sicca Mincondita N: propemodum jejuna oratione attigimus at Favorinus, ut hominis ingenium fuit , aut, quae est

Graecae facundiae copia simul sivenustas , latius ea Ἀ-

420쪽

NOCT A CAE. Zib. q. moenius splendidius, profluentius exsequebatur.

atque identidem commonebat, ut caveremus, ne qua

nobis isti sycophantae ad faciendam fidem irreperent,

quod viderentur quaedam interdum vera estutire aut spargere non enim comprensa , inquit, neque desiniista neque percepta dicunt, sed lubrica atque ambagiosa conjectatione nitentes inter falsa atque vera pedetentim quas per tenebras ingredientes eunt: aut multa tentando incidunt repente imprudentes in veritatem aut ipsorum , qui eos consulunt, multa credulitate ducente perveniunt callide ad ea quae vera sunt Miccirco videntur in praeteritis rebus quam in futuris veritatem facilius

imitam ista tamen omnia , quae aut temere aut astute vera dicant, prae caeteris , inquit , quae mentiuntur, pars ea non est millesima Praeter liaec autem, quae diacentem Favorinum audivimus , multa etiam memini

poetarum veterum testimonia . quibus hujuscemodi ambages fallaciosae confutantur ex quibus est Pacuvi num illud Namsi qui, qua eventura sunt , propideant, AEquiparen 3ovi. item Accianum illud; Nihil, inquit, credo auguribus, qui aures verbis diritant

Alienas, suas ut auro locupletent donios. Idem Favorinus, deterrere volens ac depellere adolescentes a genethliacis istisis quibusdam aliis id genus. qui prodigiosis artibus futura omnia dicturos se pollicentum, nullo pacto adeundos este, consulendosque hujus cemodi argumentis concludebat. Aut adversa, inquit, eventura dicunt, ii prospera si dicunt prospera racfallunt, miser fies stultra exspectando ii adversa di cunt, mentiuntur, miser fies frustra timendo sinvera respondent, eaque sunt non prospera jam inde exanimo miser ses, antequam e fato fias si felicia promittunt , eaque eventura sunt tum plane duo erunt in