Elementa philosophiae christianæ [microforme] : ad mentem S. Thomæ Aquinatis exposita

11쪽

LIBER PRIMUS

Prolagus. - Principia extrinseca actuum humanorum sunt causa finalia et eausa meiena ipsorum, ad quam reduci potest ausa exemplaris, cum ait idea agentio ad cujus similitudinem res fiat. Finis autem in ordine princie sese habet ut prima principia in ordine speculativo. Acilicet sicut in ordine speculativo ex primis principiis prius cognitis dedu-euntur scientiarum eo usiones, ita in ordine praetico ex fine prius eognito deducuntur alia quae circa ea quae sunt ad finem determinanda inveniuntur. Igitur prius instituendus est sermo de causa finali aetuum humanorum, seu de fine ultimo hominia. Causa vero emiens illorum actuum est voluntas libera de qua iam sussicienter diximus in psychologia ; unde secundo, sermo erit de causa exemplari actuum humanorum. Illa autem causa est lex quae dupliciter considerari potest objectissse in seipsa et citur lex moralis quae est regula remota morum P ubjectis seu prout subiecto innotescit, qua ratione

12쪽

conscientia dicitur et est regula morum proxima Liber primus in tria igitur distribuitur capita quorum fimum agit de Mis ulmo, secundum da iso monui, tertium Dison eis is morali. I De fine hominis ultimo 2 De lege morali; 3 De conscientia morali.

13쪽

CAPUT PRIMUM

DE FIΝΕ ΗΟΜΙΝIS ULTIMO

Prolagus. - Sermo instituitur de fine ultimo naturali hominis, abstraetione laeta a fine supernaturali ad quem homo de laeto elevatus est, et de quo agit theologus. De fine illo naturali diuendum erit quia rat, et in quo eo ista, et quandonam et quomodo homo ipsum eo equi potest. Triplex igitur erit articissus huius primi capitis existentia, de natura, de eo emtion finis ultimi.

De ematentia finis ulti ini

l' iis operis, opemniis.

Finis proximus, intermessiua ultimus. Qu-tio proponitur de fine operantis ultimo. mplie ter apprehenaive intento. Existentia finis ultimi demonstratur: Theriar Homo libere agena emper agit propter finem. et quidem propter ultimum finem. De unitate finis ultimi: In uno omina: niua hominia non possunt Mae Murea sue ultimi. In omni riis Aomini a mnis ultimu obieetive idem eat pro omnibus sed auriective differt Meundum unium curusque iudicium.

14쪽

ELEMENTA PHILOAOPHIAE CHRIATIANAE

suis ultimi

De conseeutione

ultimi finis Notio

per se sussiciens omnis mali exclusivum

Perfecta, imperseeta obieetiva subiectiva Naturalis, supernaturalis De Beatitudine objectiva Thesis J.-Omnes homines appetunt beatitudinem. Thesis II. Beatitudo est bonum reale ad quod obtinendum homo a Deo ordinatur. De Matitudine obiectiva: Status quaestionis Falsa philosophorum sententiae Thesis: Beatitudo obieetiva non potest esse nisi in Deo. De beatitudine subieetiva: Status quaestionis Philosophorum sententiae Thesis Beatitudo subjectiva essentialiter consistit in aetu intellectus. De beatitudine supernaturali. De tempore assecutionis finis ultimi Thesis I. - Beatitudo perlaeta in p-enti vita obtineri nequit. Thesis 'Ι. -- Beatitudo perlaeta in altera vita obti

netur.

Thesia III. - Beatitudo tamen imper et et ineh--. . tiVR in Praesenti vita haberi potest. De modo promerendi beatitudinem Thesis ita praesens est praeparatio ad beatitudinem in vita lutura possidendam cista autem -- raratio consistit in eois ordinatione actuum umanorum ad AEnem ultimum. nempe ad

Deum.

15쪽

ARTICULIIS I

D EXISTENTIA FINIS ULTIMI

I. Status quaestionis.-1' Finis in genere est id propter quod aliqui ι Finis dividitur :u In finemebam et'operantia. Finis ris est id adquq opus natura sua ordinatur. Finii oneranti os id quod agen pro lubitu agendo intendit. M IUMmc roximum termedium et ultimum. Finis proximus t honum ad 4uod immedat 'onMih mpti. velini Fina Multimum est hontina arria M. hil ii in caetera autem propter ipsum frinis intermedius est bonum non Dropter se 2Detitum sed propter aliud ad ciuod diath Hua, b, H Finis ultimus est Liuivis seu rim Gitor Isimus, seu in ino. omni genere, cui qmnia in quoeumque genere subordinantur. Iet Hlares seu aeeundum quid ultimus, scilicet, cui omnia in aliquo tantum den re si hordirinrita H ut sanitas respectu medicinae.

2 Quaestio proposita inquirit de fine ultimo hominis, non quidem de fine operis, sed de fine operantis nec igitur

16쪽

de fine ultimo secundum quid seu in aliqua tantum rerum serie, sed de fine ultimo simiairiter ita ut sensus quintionis sit utrum homo libere agens prosequi intendat bonum propter se appetitum ad quod aetera omnia bona ab ipso appetita

ordinentur.3 Agens agit propter finem dupliciter apprehenos vel

Mutire, mundum quin finem ad auem tendit apbrediendere potest vel non Agentia uuae finem aDDrehendere non possunt ad ipsum mittun rariore, gente, sicut sa Diis a sagittante, ideoque aereulis tantum dieiuntur agere propter finem. Quae autem finem cognoscunt ipsum apprehendunt vel cognitione sensitiva tantum, et e instinet ad finem determinantur, vel cognitione intelleetiva et universali, et libera electione bonum apprehensum prosequuntur. Quaestio m- ponitur non de fine ad quem homo ex utive tantum vel ex instinctu moveretur, sed de fine seu de bono quod homo libere a s, hero suo 'rbitrio rosequitur.

J. xistentia finia uuluit clamo tratur.

THEBIS.-HOMO LIBERE AGEN REMPER AGIT PROPTER FINEM, ET QUIDEM PROPTER ULTIMUM

FINEM.

Prima Din. - omo libera agens semper asia propter Inem. Romia ut homo, in hoc differt ab irrationalibus creaturiam in est suorum actuum dominis Demue aetiones illae propriineuntur hurianae quae ex voluntate deliberata procedunt. MAOqui cluntas est facultas inorganica uuae prosequitur bonum intellectu cognitum rationem habens finis. Ergo homo, ut homo scilicet, homo libere agens aemperagit propter finem.

Illae aettones proprie humanae dicuntur quae ex voluntate deliberata pro dunt quae autem aliae aetiones homini conveniant possunt diei quidem omnia ac Muisa ne non proprie humanae eum non iant hominia inquantum eat homo. Manilestum est autem, quod omne actionea quae

17쪽

ETHICA DE EXI TENTIA FINI ULTIMI

pro dunt a aliqua potentis causantur ab ea Meundum rationem aut obiecti obiectum auis voluntati rat finia, et bonum unde oportet quod omnes actione humanae propter finem sint. a I

seeunda para. - Ε quidem propter ulmum nam

Cum voluntas agat Dronte finem finia propter quem agit δοῦν est num vel proΡter se appetitum et caetera propter ipsum, in vel Upetitum propter aliud a uod duest Atqui in utroques su voluntia agit propter finem ultimum. Ergo homo libere agens semper pi propter ultimum finem. Ad minorem. -- eum finis nimiis sit ille qui appetitur propter ti e caetera propter ipsum, in primo casu homo agit immediate propter ultimum finem 7 In secundo casu, homo scitate sit EAter finem ultimum. Siquidem cum finis propter alium desideretur ordo invenitur inter fines. Atqui a finisus subord natis impossibile est quod pro desur in finitum. Ergo devenire est ad aliquem finem seu ad aliquod bonum propter se appetitum et caetera pro te ipsum, scisreet, ad ultimum finem. m. De unitato finis intimi.-Homo agit propter finem

et quidem propter ultimum finem antequam autem quaestio proponatur de natura ultimi finis, quaeritur utrum finis ultimus possit esse multiplex, sive in uno homine, sive in omnibus hominibus. Unius autem hominis non Emniin plinsanos ultimi , o M 3- -- .m set Dropriam persectionem. /EI

Etenim eum unumnuo ue

aliter enim esset simul completivum et non esset Ergo uniusι ά hominis unus est finis ultimus. γ . Omnium vero hominum finis ultimus potest esse unus vel multiplex ; finis enim ultimus dupliciter considerari potest oti est , prout est aliquod bonum reale in quo vere invenitur

18쪽

ratio ultimi finis aia et ira, nempe secundum iudicium quo determinatur ah unoquoque illud bonum in quo reponenda sit rasso Hii μ 1nIs Quibus positis sit :

-FINIS ULTIMU ORIECTIVE IDEM EST PRO OMNIBUE HOMINIBUS, E BUBJECTIVE DIFFERT SECUNDUM UNIUSCUJUSQUE JUDI- cIUM.

Prima pars.-Finis ultimus est obseetire idem pro om cibus hominibus.-Finis ultimus hominis est Elucia eius αξ ctio omnes nim avusi In quam Persectionem adimpleri Atqui ultima Dersectio est ad ira Pro omnibus hominibus binum eadem sit in omnibus specifica natur Ergo finis ultimus obieetiverassem est pro omnibus hominibus. Secunda M s.-Finis uimus subjectis dissertiseeundum uniuseujusque judicium.-Etenim ex onerientia facile constat omnes homines non uuaerere in eadem re in eodem honorationem finis ultimi. Quidam an tun divitias, quidam voluptatem, quidam gloriam, potestatem vel aliud quodcumque bonum. Secundum igitur uniuscuiusque iudicium subiective differt ultimus finis.

Omni gustui delectabile est dulcera sed quibusdam maxime delectabilis est duleedo mellis quibusdam dulcedo vini aut alicuius talium. Illud tamen dulce oportet sita pliciter esse melius deleetabile, in quo maxime deleetatur qui habet optimum gustum et similiter illud bonum oportet esse completissimum quod tanquam ultimum finem appetit habens Myeetum bene dispositum. Iὶ I S. Tuoxl a Sum theia. I-II q. I R. 7.

19쪽

DE ATURA FINIS ULTIMI

I. intus quaestionis. inis ultimus hominis est ultima perfectio ipsius, seu beatitudo tenim e nomine beatitudinis intelligitur ultima perlectio rationalis seu intelleetuali naturae Quaerere de natura finis ultimi est proinde quaerere de natura beatitudinis, quae natura suscipitur determinanda non quidem in abstracto, sed in concreto Determinandum venit, quodnam est illud bonum in quo consistit beatitudo, quae sese habet ut finis ultimus hominis oII. Baalitudinis donnitio et conditiones. ecui udo a Boeti definitur Gotarus omnium bonorum gregesisne perris estis Tullio φλ eumulata bonorum possessio, eo iaomnibus malia a Sancto Augustino D plenitudo omniu

3perandarum rerum.

Condinon .-Εc hisces definitioni hus apparet quaenai sunt beatitudinis conditiones. Beatitudo esse debet L 1 nem suuremum. scilicet. bonum ad aliud non ordinatum aliter non haheret rationem finis ultimC 2 ver sumi Mna. scilicet, totaliter ciuietam appetitum L 3 eum acummis mali

20쪽

abeatitudo cum sit periectum et sussiciens bonum. omne malum excludit, et omne desider um impletis V firmum et inde te . quia timor de amissione talis boni Magiux

III. Beatitudinis uristo. IV Duplex est hominis beatitudo, una perfreta et alia impriseria. portet autem intelligere periecta beatitudinem, quae attinntis vera beat'tudinis ratione Matitudinem imperiectam, quae non iacint sed participat quamdan particularem beatitudinis similitudi

2 Beatitudo alia dicitur Gratiae seu malariadia aliam ectis seu formalia. i 'Malitudo obseetis est ipsaris quae finem ultimum constituit, seu bonum De lectum cuius possessione homo fit lasn Dat Beriaudo subiectis est actus quo homo illud bonum es tum 1 sequitur, et in pso quiescita est possessio beatitudinis obiectivae.3 Mainucio est naturalis vel ummaturalia.. malitudo naturalia est illa quae capacitati et exigentiisnnurae humanae myssivi M. Beuritudo aupernaruralia est illa quae capaesistem naturalem et exigentIam naturae humanae inperat. m. Da heatitudine in omniunt.-Beatitudo eo id rari potest dupliciterra in oenere seu in communi, et in opinis phae praesertim in , actitam et u scissam dividitur. Antequam autem sermo instituatur de beatitudine in specie, duo sunt de beatitudine in communi accipienda.

DINEM.

Duplex datur appetitus, naturalia seu innatus et elicitivus. Atqui illo duplici appetitu omnes homines appetunt beatitudinem. Ergo.