장음표시 사용
21쪽
ternarium humorum Galellistarum sanguinis anatomia expa enat, administrantibus Malpighio, Willisio, SWalue, &alijsomitantissimis Anatomicis. Damus, non concedimus,Gal distis humorum quaternarium. Sed obiurgabimus erumpe tes in grave erratum, dicentes plethoram appellari , quando quattuor humores sivit aequaliterada p, ves si solus sanguisumplex aliis antecellit; vel cinique , si unus tantum bum redundat, reliquis adhuc ad ctis. Dicant quaeQ, ovibus mulis linceis hoc distcrnunt Quo inrisuum criterio hoc distinguunte Ut ergo omnis sucus relinquatur. amplaictor, quae menti meae magis satisfaciunt, ditendo plenitudinem, si se te detur, eam este, quae ad vanu eorumdemque ςλpacitatem rein ferri debet ι sivE sanguis sit simplex , sive aggregatum ex quattuor humoribus. radicitus inquirendum, utrum. detur
22쪽
Rima plenitudinis species , quae a Galeno
dicitur quo ad vires,est frivolum commentum. Mal E Galenus finguinem accepit veluti pondus externum, a cujus gravitate centum circiter unciarum robusti homu,nis vires,non opprimantur; vitam vero v etudinariam ilucentis opprimantur; ita ut a sanguine , velut a pondere aliquid detrahere expediat, quo infirmi hominis viares illo leventur. Dum hic t i de plenitudine Calenica quoad vires mentionem sacimus, ii,memoriam mihi redit haud ill pidum Galeni indicans emittendi sanguinem , quod modo sumendum a virium robore, modo sumenuum prπcapit a varium debilitate, chaec autem restaurantia inscat cum se graves, pigros, & in motu torpidos sentiunt patientcs. Ut autem quo pocto res sie habeat indicemus, ei sacile hoc modo respondendum putamus. Perperam Galenus comparat animalis vires cum pondere externo corpus opprimente , sanguis enim non eIt veluta
23쪽
iriditis t quarum ebr ra succis altrientaribus scarent. Hoetratet ex cordatorum Practicantium obseruatione. Ego in praxi ad praegnantes cum abortiendi periculo accurate attendebam, casque fatis exacte examinabam; atque ita tandem omni passi
ne in iudicando evitata, certissimE mihi persuasi, non a iucci nutrith pleonasmo abortum causari, sed potius ab ejusdem desectu, nempe ab acido peregrino semper luxuriante ventriculi culpa genito , escam commutantis in saburram acidam, ex qua sanguis non procreatur, qui pro materia agnostit chylum laudabilem: quare hoc deficiente, deiicit Pariter sanguis, hinc abortus. Concludo hoc me consecutum este, docere meipsum, discere a meipso, vulgi praeiudicia a mea mente arcere, quibus immerito facultas medica commaculatur. . Verum hic praetereundum non est . cur vir ille in Oeniadisi tabe fuit liberatus, celebrata sanguinis missione .,Respontuni hoc , ut maniscitum evadat hoc loco, perpendendum est ianguinem esse penum omnium sermentorum, lymphae, succiner-uci, omniumque excrementorum fluidorum; ex ipsis enim . d Omnes glandulas delato secernuntur ibi liquores sermentati-Vi, S excrementitis, in renum gl3ndulis urina, in glandulis
salivalibus saliva, in glandulis conglobatis lympha, in glandulis lenticularibus crustae villosae ventriculi fermentum pro esca elaboranda, in hepate, quod eli glandula maxima, hi lis, in . glandulis vesicae selleae bilis altera, 'a glandulis cerebri corticalibus succus nerueus, in pancreate ejus iliccus , & sic porro in alijs glandulis. His ita praemissis, a erspicere licet, in sanguine esse duplicem partem , spirituosam, iv crassam: in hac succus nutritius nidulatur, qui est serum concrescibile ovi alb mini simile, ex quo partes anima iis generantur: ex illa spiritus vitales sermentationis ope oriuntur, animae inferioris, idestagnis vitalis pabulum sulphureum. Est igitur sanguis liquor ex
chylo in pulmones consectus ad omnium partium tum contineratium, tum contentarum , impetum facientium resecti
nem inseruiens. Cl. Malpighius i epis f. ad Joannem Borelli, matheseos eximium Professorem, docet chylum prima vico dilatatum in pulmonibus fieri quidem sanguinem; non tamen , totum exaltatum, &spirituosum, cum hoc sitim postibilet , rchylus enim, licet per pulmones ducatur naturae lege , ibi ue
24쪽
sementetur; secundum tamen aliquas sui partes heterogeneas in esse concreti remanet ad partium nutriendarum usum. Hoc concretum est serum concrescibile, ut dixi, quod in extracto sanguine conuertitur in fibras, & in pelui coagulato adlimrentem albam crullam, gelatinae initar, supereminere obsti uamus. Non inlicias eo quandoque a sanguine per excellens stirituum, seu particularum volatilium praedomitatum chylum standum majorem sui partem volatilixari, parum de concreto remanente, idest sero concrescibili, sicuti accidit aegroto iuli in Oeniadis, qui ob sanguinim nimis exaltatum contabescebat in dies, tranimuinta majori chrii portione in earticulas
fugitivas, parum remanente alterius chyli mrtionis crassae, quae non erat sufficiens ad partes alendas, ideoque extenuab tur. Per celebratam venae sectionem chylus per galax iam famguine mixtosai non exigua in parte remanet actu fixus, seu serum, tritioni idoneum ob restaurandam partium sblid rum impensam. Sane reor per sanguinis enusionem sanguinem reliquum vel spiritibus regentibus exu tum, vel mole minori tum non pollere vi illa transmutandi, seu sermentandi chylum, ut eum ad ritum vola ulem T rducat; quare neceste est , ut xus secundum majorem sui Dartem remaneat, muteturque in serum concrescibile, quod elt nuti iratus materia. Ob eamdem rationem homines in vulgari sententia post saere repetitas phisbotomias pinguescere solent, quod falsum in praxi deprehendi. quia eorum habitus sanguine spirituoso depauperatus , crudis humoribus oppletur, lacileque in cach ex iam degenerat,iitque aede malosius, qui pinguis vulgo existimatur. Ad reliquam in propositi, perpendendam Galeni opinionem
non propero: Omnes ejus sectatores contendunt venae secti nem este medicamentum congruum proca tamen iis suppressis; docet enim Galenus catamentorum causim in mulieri us a sanguinis plethora esse petendam, quae a scdentaria,& desidiosi earumdem vita proficiscitur. Desidiam segniolis sexus naturae attribuit in ordine ad scetur m , scilicet propter duos pialiantissimos fines, ut conceptus sitatus&in utero, & extia uterum alatur. 6ed sauissimam thesim patefacit Galenus inquiens: Mulieres esse , intamque otio transenit tindam damnatas, Narat que a natara. . Hujusmodi enim salsitat cin. Oidendunt
25쪽
litorem, O hi tessitentem. Alii sum in plantis vegetantem, intakstiis uegetorem, O sentientem, in homine uegetantem , mitemt in inteluentem. ij demism ex ucentimbus in pil tis duas, arretantem qua viso u oe alteram determinus citi, qua sit i mea, aut quercus, pecie a caeteris diffincta ; in bestiis autem , O homine tres, urgetotem, qua sit τινens, sensitivam, qua animal sequinam, aut caninam, qua sit equus, aut canis, specie a caeteris diaversus; O in homine intelligentem, qua H α &c. Quid plura 'Ad
propositum, rectamque semitam redeamus. Rationibus quoque constat animam sensitivam in sanguine
esset usus enim illius est singulis animalis partibus imprimere vitalitatis charagma i nam Ii icta arteri an uinis fluxus
animae , vitae , si ii illinii nutrimentum , & alia mentum, quo corpus vegetitur, & ivssicatur, idest princia
pium illud, sine quo non sentimuri non movemur, nec se mus; . cum sensationes,&motus, sive spontanei, sive natura-las, fi succo nerum, vel ab hoc simul. & a succo arteriali depe deant. Qua re non Democritus modo, aliique veteres Philosi
Di, sed etiam plerique o Neotericis, ut Petrus Gallandus, P. 3 onoratus Fabri a Thomas Willis, alijque clarissimiViri aniamam siuisitivam aut ignem esse vitalem , aucisni non absim,
lem multis evide js probant: etenim vita animalis cujusdam ritu flammae conseruatur, cum in jugi motu versetur; qui, ubi ilaverit. illico anima selitiens, nammae instar, extinguitur: Tandiu animalis vita perennatur, quandiu huic pabulum sulphureum E cibis sementatis, & alimentum nitrosum ab aere suppeditatur. Vnde animal veluti flamma in machina pneumonica collocatum, exucto aere, moritur; a particulis igitur volatilibus sulphureis sanguinis anima sentiens, seu ignis
Occlamant primo non infimae notae Doctores, cor , de non anguinem esse socii, sentem ignis vitalis , seu naturae ipsius originem a cor quasi flammam assidue moveri ;cor ignem virulem per totum corpus dissundere 3 cor esse splendidissimum microcosmi iubar ι cor HIe sedem semet ii vitalis languinean accendemus cor esic Parim Omnium
26쪽
sertibus, idest ex salnitro, sulphure ἰ calchainto combustis.
inclamat secundo Franciscus Piens in trast de febribus cap. s. dum inquit: Sanguis sanὰ torpet simul assae est exemptus , nec ullam energiam nec feno i , nec rationi exhibere deprehendium in
corde uero euulfo plus facultatis animaduertes, quam in fantuine exempto; motus enim contractionis exercet, licti sanguis in eius uentriculos non amplius a fluat. Hsc utique sententia nostrae hypothesi non aduersatur: nam licet languis e vasis animalis exemptus nullam exerat energia ς non ideo sequitur esse talem, quando corpori organico est uniatus ; tunc enim maximum est corporis viventis sulcimentum,& cerris facultatibus ellinil ructus, quibus omnino destituitur. cum est extra corpus , & viuere desinit ; nam ubi nullum est corpus organicum, ibi ignis non est vitalis, sta ignis culinarius, nullam habens rationem formae viventis. In corde vero
a b ideo plus facultatis obseruatur, quam in sanguine si ras ab animali est uso. quia est organum dispositum,cui instinci unguis, re succus nerueus per eius co raturam diffusi. Facultas propria, & motrix cordis , vel in copula explosiua ,
V Uillisis consistit ; vel in unione succi neruei cum sa Inguine gula tenus ab ijs cor irrigatur, & inflatur, quod non mirum,tie vivente animali detractum, & in frustula diuisum , nondum a motu cesset, quia sipiritus in materia magis viscosa, se aramosia irretiti, atque implicati, tam cito a lare nequeunt;
licci tanguis non transfundatur a vena caua in cordis euulsi c
uitate in; attamen pro stillentando eius debili motu, sussiciei tes sunt sanguinis subsidiarii reliqui , ut systole continuetur , vasis coronarijs. & cordis librillis inhaerentes. Vrget idem inquiens: Sanguinim porro in cor fermentari, ac perfici, inde probatur. I. cum per ductum G siferum non nisi ad corchylus defertur , uti ignis naturae, quem vocamus domicilium. G lenus lib. q. de usu pertiam cap. 7., utι Nariis antea probatum rati nibus, cor experimentis. r. cum focus i is natura, spiritusue viaraus ibi collocatur. I. cum sanguis, seu Iuccus tritius inde ad Pamtes fluit, ubi conficitur. . . cum sanguis a nutritione superfluus eisi ducitur: sanguis locum ex Aco mutat iugiter,'eodem resoluitur: inde disicedit. Quae omnia liquido probant sanguinem in corde pr-cjuς naturs Nim. energiata experiri. a lac
27쪽
Iocose obijcit Piens viris profunde eruditionis medicae,dum
pueriliter contendit cor est e sanguificationis instrumentum , cum ad ipsum chylus plane, & plene deseratur. Vult en inido or citatus assensu in Medicinae Magnatum cogere, ne uno quidem in medium experimento anatomico allato ; tunc en intquaestioni huic de cordis usu finem imposuillet. In conficiendo sanguine pulmonibus primas tribuimus, cuius elaboratio in illis perficitur, caepta quidem statim ac ille e trunco lymphico fuerit egressus, in ramis videlices subciauijs , vena caua ,&dextero cordis si ira, arteria pulmonali. In pulmonibus igitur ope respirationis sit haematosis ob exactam sanquinis,&chyli mixtionem, & non partium continentium coctionem, aut qualitatum alterationem. At inficias eo respirationis usum
esse limpliciter necessarium ad pinsationem, subactionem, &chyli miscellam intimam cum sanguine, ut vult Cl. Malpi-ghius in epist. de pulmonibus, atque etiam ad promouendum motum sanguinis ex uno in alterum cordis ventriculum , quia chyli pinsatio, eiusdemque miscella cum sanguine ab eiusdem
sermentatione, motuque circulari dependent; & nlotus ianguinis ab uno in alterum cordis ventriculum pro causa vas rum contractionem rusOlam agnoscit, ut demonstrat Fecque-tus. Concludimus respi ratione iuuari, tum miscellam, tum sanguinis motum ab uno ad alterum cordis ventriculum . At
respirationis usus ad accensionem, & conseruationem ignis vitalis est necessarius; quatenus ab aere subeunte pulmones sanguini alimentum nitrosum iuppeditatur: hoc testatum 1aciunt mineralium fossores, qui passim experiuntur in cryptis
subterraneis, ubi vel nitrum deiicit, vel a vapore quodam alieno eneruatur, Si quando animi deliquium urget, eodem tempore lucernae flamma caerulea euadit, ac demum extins uiatur. Hoc phoenomenum pulueri pyrio non accidit ob pabuli nitrosi permixtionem: nam si nitrum , & sulphur commune simul trita ad minima misceantur, flammam impetuos am. concipiunt, quae ii asuper alimento nitrosio satura subtera litas.& in spatio aere vacuo libere conseruatur; in machina enim pneumatica experimur, extracto aere , puluerem pyrium speculi ustorij ope accendi. Ista uberius sunt a Neotericis indagata: sed nunc digitum ad sontes intendisse satissuerit.
28쪽
Nonnulli Auctores , & vetusti , & recentes contendun cordis ossicium non esse seruile, sed monarchicum, quia in ventriculis, praecipue in sinistro est recondita virtus gener trix spirituum uitilium;baiic fatentur esse igne na naturae, uel sermentum quoddam. ed perperam, quia perimansio ignis naturae, uel fermetati in corde est quid plane fictilium t eius enim ossicium est, ut ueluti per embolum, & siphonem, uel per machinam hydraulicam sanguis expellatur; nam huiusianis. uel fermenti ratio, a ur origo probari nequit , eum a sanguine prosiciscatur. Qua de re si dubitas, considera partia . culas sanguinis componentes, & cogita plures ipsas uolaturaedicatas. Tu, quisquis es, disce hic spernere. rminos sch lasticos, & consule chymicos, qui sermentationis Ope a mixto partes sussitiuas eruunt. In sanguine sunt spirit , seu partic lae volatiles , quae, dum sermentescit,siunt liberae, do vi et stica exerunt vim suam, imprimendo partibus animalis vitalitatis charagma; igitur non in cordis sinibus est sedes illius somniatae facultatis spirituum vitalium generatricis, sed in omni alimento ii ni aulantur; qui dum in ventriculum demi tuntur, in statu li: scionis existentes, paulo post ad libertatis statum traducuntur. Perficitur haec operatio dum chylus mutioribus, & delicatioribus resertus spiritibus per galax iam ad
cor, & pulmones transfertur, ibique propter eorum motum agitatus litus sermentescit, & ad ultimum euolandi stariam: . spiritus promouentur. Cor igitur, pulmo, venae, & an riae sunt veluti vasa chymica,quae e sinu suo non promunt spiriatus, sed locum dumtaxat spirituum generationi praestant. Urgent: per resipirationem conseruatur flamma vitalis in corde residens; etenim per inspirationem cor attrahit aerem
frigidum e pulmonibus ad sui refriserium, & per expirationem expellitur aer fuliginosus ad caloris natiui Ventilationem secus
sussi caretur, & extimueretur.
Respondeor per respirationem conseruatur flamna vitalis . non in corde, sed in sanguine residens; aer enim suo pondere, vel sua vi elastica pulmones subit, ibique sanguini degenti
suppeditat alimentum nitrosum pro ignis vita lis accensione ssed .ulgarem usum respirationssis detestor. Quo iure cor aerem
ae lituum, seu seruidum bypocausti pro sui res rigerio attrahit e B a Neque λ
29쪽
Neque calidiora anima Ita, si respiratisne prohibentur, sus
secata intereunt, quia suligines retentae calorem natiuum extinquunt; nam ex B lis Obseruatione, experim. I. constat
calidiora animalia in machina meumatica posita IongE citius ab aere exucto , quam ab eodem intus rellicto expirare; licet in priori casia plus spatis pro suliginibus retentis relininiatur . Quare manis. o liquet animalia in illa machina inclusa non tam propriis fuliginibus sutacari, quam nitroso aeris alime
to destituta expirare. Nonnulli putant animalia calidiora cohibita respiratione . expirare, quia sanguinis sementiatio Inhibetur.Verum obseria tione vulgari constat liquores sermentescibiles, quo strictius in vase occluduntur, plus esseruere: at si aer per soramen ape tum admittatur, illico i tumore cessare. Experimento quoque Mylij demonstrant esseruescentias a particularum hete Togeiaearum agitatione, & aquae seruentis ebullitionem in sua machina, post aerem exuctum, plus iusto gliscere: experim: Physic mecanic. qi. r. I. In noc tractam ingens Tmonobilissimus Boulius varia stippeditat experimenta, quibus abunde constat intestinum particularum dissimilarium m eum, praeterquam ignis, de vitae, intra spatium aere vacuum plurimum augeri; hinc euidenter concludere Iicet animalis vitam esse ignem, aut saltem ei valde analogum; idest su stantiam ab ignis natura non multum alIenam. Mirantur Philolphi contentiosi, unde vis sentiendi igni, aut materiae quantumuis subtili accedat. Respondeo non esse mirum, si sentiens ex non sentiente derivetur, cum res lucida ex opaca, actuosa ex otiosa, sonora ex non stinora emciatur. Tribuitur vis illa sentiendi ex Conditoris lege corpori suis o ganis Ornato, quae nec igni, nec corpori organico seorsum spectato, sed composito ipsi conuenit. Itaque animal sentit non vi partium componentium, sed vi compositionis; quare ignis diuersis munitus organis animalis varias sundit actiones, Non secus atque in organis pneumaticis aer Plures tibias si biens, & inflans sisnorum varietatem producit; cum nec o ganum pia maticum, nec aer seorsum spectati sint sonori . Pariter actionum diuersitatem in Organis moliuntur 'spiritus
animales instrumenta immediata ammae sentientis; sed unde
30쪽
illis sentiendi energia,& organis sensuum internorum δε exter
norum' An existentes in ijs spiritus animales, & organa νvi illa donantur a lege archetipas Namnaturae modus O randi ubique nos supit, eumque coniectura tantum assequiamur; quia stib sensius non venit. Multa anima nostra opera tur citra coanitionem. Cognoscimus, memoramus, appeti mus, loquimur, scribimus, movemur cum volumus, do mimus, vigilamus , easque Operationes anima quidem emcit, sed qua ratione eae fiant, penitus ignorat. Hinc S. Augustinus lib. a. de ordine: Ex eo nos quoque certis dimensionibus , CP ratione linguam dentibus , O palato accomodamus, ut ex ore littera, ac uerba proi umpant nec tamen cogitamus, eum soquimur:
quo motu oris id facere debeamus. Concludamus il lud non esse verum: nillil esse in natura, cuius anima non sit conscia. I finitas res ignoramus, quae sunt realiter exilientes . Euidens est, & ex oratum animam sentientem esse ignem, quom do autem in organis sentiat, & motum producat, clare a nobis percipi nequit. Neque mirum brutorum animas in textura ignis constitutas: non differe specie ; eaedem enim specie animi diuersis munitae orsanis in variis corporibus multiplicem actionum varietatemesticiunt; non secus atque eadem anima in varijs corporis organis varias sinetiones obit; pariterque idem instrumentum , ut spiritus animalis, ab heterogeneis organis operationes valde diuertis findit; ab oculo videlicet visionem, ab auribus auditionem, E lingua gustationem, enasbolfactionem a da sic porro ab alijs Organis. Sed vereor ne ista ad Philoisphum spectare videantur . Vedrum de anim sede in sanguine satis pro nostro institutor reliqua Philolphis relinquamus virum scilicet viventium so
mς propagatione quadam procreentur: utrum creentur , aut generentur: utrum e sinu materis educantur: utrum sint e
litates absbluter utrum sint entitates respectivae, seu proprietatum congeries ex materis dispositione, seu modificatione prosectar utriam in Λnaxagorς panspermia consistanti virum sint pars actuosa, & subtilissima e materia educta , in quae erant secundum rationes leminarias , ut loquuntur Platonici rutrum extrinsecus adueniant, & a coelo proficiscantur:&sic