장음표시 사용
31쪽
Equidem cum vita nostra in motu etiam sanguinis progres.
suo, seu circulari consei uetur, operae pretium et Ietlaoc inuentum in praesentiarum adducere. Verum quia sanguinis
ς rcuitus est ab Harusci Antio tot demonstrationibus munitus, di ab alijs Magnatibus ubertiis probatus, & ab omnibus sere Academi, receptus, ideo hoc in loco uelut axioma supponitur. Sanguinis circuitum, ut ait ita lib. de glacie P. Daniel Bartholi, huius saeculi litterarij decus, ignari temerarij inficiantur. Esset pariter hic agendum de sanguinis origine , & conte
tu, quem demonstrat analysis mechanica a uiris claris imis M. Malpighio, de D. Louuentioli administrata. Illam pertrabat Hamaeus in lib. de peneratione animalium: sed exquisiti
ri indasine idem Malpighius microscopij ope tradit historiam qui incubati.
Haruaeus varias theses comminiscitur in animalis generati ne . Vult in tractatu de conceptione, uterum este causam esia sectricem laetus, nequaquam semen; δ actionem uteri immaterialem actioni animali similem, quae sit a cerebro; sicut enim phantasma, seu appetitus a cerebri conceptione ortum ducit, & conceptio ab appetibili externo dependet s. sic etiam generandi appetitus in utero a conceptione excitata a semine continente genitoris idaeam originem habet: eli enim sic meninaris appetibile nox ime naturale conce ius naturalis ipsius uteri, sicut in cerebro sit conceptus animalis. In lib. de animalium reneratione duplicem distinguit generationem, al- reram,quae Et per metamorphosin;alteram suae per epigeosim. Haec habet in mi essbrinatione partes alias alijs priores ac post
Tiores, & eodem tempore augentur, & formantur. Harum
fabrica a parte aliqua, tanquam ab origine, incipit;&haeet est proprie dicta generatio; nam hoc modo generantur persectiora animalia sanguinea, ut patet in pulli generatione ex . Ouo; nam ex puncto saliente , ceu fundamento , corporis ilicium, seu pullus enormatur, quemadmodum ex carina sit nauis. Illa, cuius materia prius cocta, & aucta, tota transformatur ad instar sigilli impressi, ut sunt inscctorum
a , per metamorphosin, quae in vermes excluduntiar. Negat demum seminis elaborationem in staminis, quia tellibus care R : sunt autem telliculi vulgo dicti, potius glandular
32쪽
ine sienterlj glandulis proportionatae ad stabiliendas venarum
uterinaruiti divaricationes, de humorem lubricandis partibus
Clarissimus Hamaeus rebus anatomicis tenebras offundit , dum ad libidinem confingit generationis animalis causam es ctricem esse uterum: innititur enim eius assertio principio pseud anatomico. Nam lib. de conceptione sic inquit: qu niam nihilsensibile in uteropos coitum reperitur , et tamen nuess e
es, ut aliquid adsit, quod faeminam facundam reddat, atque illud
corporeum esse n queat, supereunt ad merum conceptum pectorumque sine materia conceptionem confugiamus; ut idem sicilicet hie contingat, quod in cerebro fori nemo dubitat. de paulti post qu admodum nos a conceptione formae, seu idaeae in cerebro similcmei in Osribus nostris efficimus t ita pariter idaea, aut species geni: risin utero existens formatricis facultatis ope. similcm faeti m g nerat um speciem scili cὰt 'um bab t immortatim optri Ins imp n t. Hoc placitum doetissimi Haruaei convellunt rationcs alibro naturae depromisitae.
I. Supra captum est asserere uteri conceptum, speciemque sine materia essicere in rerum natura opus corpore uni,cum hoc a causis corporeis dependeat; non enim artis ex tuum opus essicit in natura per coirceptionem, scu idaeam, sed per actio nem, & initrumenta corporea. Non fit domus ab artifice. quia mente concipit idaeam externam ; sed ad id opus pr. 1tandum playsice instrumentis corporeis operatur. II. In Ouiparis saetus e fibrinatio ex Haruaeo dependet liamine maris, de non ab utero; cur non in uiuiparis ' Na- rura ubique eit similis, praelertim cum ex eiusdem sentet
tia, hoc inter Ouipara, & vruipara adsit discrimen , quod
haec in utero matris, illa soris scaueantur. III. Haruaeus noni inliciatur plantarum semen adiiue ad generationem concurrerer cur hanc energiam a semine vivia parorum eximit est enim utriusque librata ratio. IV. Perperam confugit ad uteri conceptum , cum hac functione des ituatur, quia caret organo sensus , quale eitcerebrum in structura longe ab illo diuersum. V. Faterritu hypotes cs, quas Harudus assumit; non esse veras, neque zeuc Tationes per epige Osim, & menamorpi sin gau-
33쪽
sia gaudere veritater cum nihil eorum si in natura vite
statum saciunt obseruationes anatomicae in vermiculo illo in ovo nuper a cl. Malpighio detecto; nam in eo, nedum organa omnia mirabili structura a natura elaborata ad instar automatis adsunt, sed praeterea humores spiritus, & facultas animalis sopita. quae caliaris externi sotu excitata,ex inconsipiacuis conspicua fiunt; & quod primum apparet est punctum saliens, quod perperam iud: cat Harusus esse particulam languinis deprimo genitam. Nunc illud rettat, ut de semine scminarum aliquid dissoramus. Non inficior sqminas tellibus destitui, ut vult Ha Daeus, & quod stre Anatomici appellant testes, non esse gla dulas, ut coniectura assequutus est Harudus, sed ouarium . Nam, ut notat Gaspar Lartholinus Thomae illius non eliinstituenda analogia inter partes genitales mulierum omnium specierum, quae hactenus natae r quod sic demonstrat. Mulieres, & diuersae species staminarum fallem in eo conueniunt, quod contineant primo Ouarium, evulgo pro testibus habitum Ru vesiculas inclusas membranis habentibus vasis sanguinei angustias, & siti generis substantiam ; unde & sponte separatitur tempore conuenienti, ut in gallinis, ex. g. & per artem illaesae eruuntur. Ouarij detectores sunt hercli ringius, Sten' , Graa Suuam nerdanius;praecitatus Gaspar Bartholinus clarii-sime oua in ovario testatus est Has niae Lugduni Batauorum, Parisiis,Florentis, Rome, di in alijs locis. Diemembroechius proponit instantiam, Ob quam ouarium in staminis non audet admittere, nescius unde tam copiosi h
moris. prouentum deduceret, qui in certamine Venereo pr
fluit nisi a testibus,qui semen suum profunderent. Respondemus copiosum humorem,quem prosundunt staminae excerni per ductus patentes circa uretrae exitum,& uapinae orificium origine ducentes a substantia quadam glandulosa prostatis uirorum simili,cuius descriptione lege apud Gas arem Barthol inuin Tho. mae filium. Vsus huius humoris est ad ueneream delectationem: ac tanta cum titillatione ex illis uasis prosilit ex cretorijs
quanta cum uoluptate a prostatis uirorum solet: unde merito effluxus ille mulierum pollutio appellari debet: nec aratione alienum videretur si mulieres sonorrhaea tentavi
34쪽
tur: redduntur quoque salaciores ob acrimonIam illius m teriae, quae pudendas partes delectabiliter in actu venereo lubricat.
Oua saecundantur maris semine , de cum omnia ex ouo producantur, c quod etiam in omnibus insectis cl. Franciscus Redi demonstrauit omnia oui conditionem habent;quamuis oua inter se notabiliter discriminentur: de his eleganter in anatome plantarum agit cI Malpighius. In viuiparis a primor- dijsin ouarsis, quae perperam vulgus testes appellat, exigua
continentur ova, in quibus cicatricula colliquametui in r-tione tegitur ; haec autem in uterum delami, dis aecundata, suppeditato ab utero nutritio succo in nouum excrescunt ouum, incrementum suscipiente Bisim contento faetu. In
Gmnibus ovorum disserentijs perpetuo animalis compago continetur, sed cum aliquali discriminer in aliquibus minue complicata, in alijs magis manifesta , reliqua vero circumanus α subitatariae pro materia nutritia locatur, In proau one seminalis plantulae ouum etiam excitatiasterit UMmhius , demonstrans , quomodo plamula , ceu amnio obducta , percolato a corio humore , sensim augetur , de varias induit formas, donec acquisiti debita cot vage, & structura segregetur, & a parente decidat s adeo ut quiestit seminalis plantula sui generis ouum dici ponit, quod, aduenientibus exterioribus, excitetur ad augmentum . quod communiter noua generatio iussicatur: quare totum opus generationis tam in Ouiparis, quam in vivia
paris in ovi productione, illius saecunditate , eiusdemque ii cremento consistit, & non in status intra ouum producti De, Incremento, & eruptione r oui solam secundationem
in marem pertinere inconcussum est, cum reliqua omnia .
a s mina sola dependeant. Quid sit maris fecunditas, &quomqdo mas, & qmina ad generationem concurrant,nouua sacile determinatu est, cum hF disquisitio Antiquos iam satis fatigauerit. Nec nobis cum Rhodasticis adeunda est illa celebris contentio, primo virum semen mastuleum se si lis lit susticiens ad generandum strum, ut vult Galenus e anctiam requiratur raecessario semen Amineum, & ambo semiam sint cau* partiales strum de line vates. ut vult Hin Ti. .. aes. t
35쪽
ies. Secundo utriam *mina pass ue tantiam ad generationem concurrat, cum huius sit ita causa esliciens semen massi leum, ut arridet Aristoteli docenti feminas semen sycum dum haudquaquam elaborare. Sed has lites consulto Omitatimus ; nam nostrum est contentiosam philoibi hiam des
rere ι ac nostros dumtaxat discursus in anatomicas obseruationes collimare,. -In OuOviuipamruin , oui parorum, S plantarum esse heterogeneas viventium partes demonitrationibus Iauperis constat s Ope enim microscopi, illae deteguntur, di in plantarum seminibus, seu ouis luculentius obseruantur:igi tur tunc generatur vivens , quando ouum eflormatur . qu re vivens non generatur de nouo a plastica masculei semianis virtute, cum eius munus sat oua saecundare ; at obse
uationibus anatomicis docti as Ierimus saecundationem a semia De masculeo quamdam este fermentationem partes animal si raecipitantem a reliquis pyrtibus cinumantilis illas sbbti . iando pro activa materia ; nam ovorum species nequeunt referri ad unam naturam ι etenim in aliquibus viventis compago est minus omplicata, in alijs magis inanilessa , ut in plantis, quarum oua explicatim, seu 1 cundatione alteriuspiantae non indigent, quae ad generationem active concumrere diceretur. At aliorum viventium Oua complicatam, seu Obscuram obtinent compagem, ideoque exigunt laecundati nem, quae fit a fermento, quale est maris semen, quo destiatuuntur Eunuchi. Mirum quantam in iis mutationem Oble uamus ob illius absentiam. Animal a coitu sit enerue , &contristatur. Ex nuper demonstratis ouariis mulietum deducimus marem non concurrere effectiuE ad generationem, eiusque munus esse ova secundare ; reliqua vero omnia, idest ovi productio, eiusque incrementum, status intra Ouum generatio, eius incrementum, de eruptio a sola semina dependent. Quid prestat calor in ovi incubatione e Dicimus calorem - illum aflerre usum, qualem obseruamus in panificio ,&in quis stig ijs metalla ituentibus. Occlamant Scholastici di si saemina se ita ad generati nem actiuE concurrit, cur ex equa, & asino non ger cratur individuum nature equinae, sed aliud animal specie diat uersum,
36쪽
uersum , idest mulus e etenim in ovo equino adest status
Enodatur haec dissicultas, si asseramus ex semento, Uasini semine fieri aliqualem mutationem in materiaca, & quodammodo illi assimilari ; quare materia auctitiaca aliquatenus mutata prςbet occasionem istut equino ut d seneret in aliam naturam; eodem prorsus modo, quo Oblemamus in vegetabilibus, que degenerant in naturam diuersam ob materis aucti si e diuersitatem: triticum degenerat In
lolium, de Zeam; aea in triticum; hordeum in egilopem ., pum in raphanum , sisymbrium in meiatham , im ratoria in angelicam, cinnamomum in laurum ; & sic porro de aliis vegetabilibus. si extra proprium locum plantantur Ob terre diuersam naturam. Plura alia consulto omitto .l Ac ne illud quidem silentio inuoluendum, aliquos Autliores suis tintinnabulis fidentes, Ouarium a cordatis Anatomicis precitatis in libro nature detectum negare; nam hoc hominum genus dialecticam vulgarem colit, atque athletica que m λλte instructum rixas, & contentiones appetit,&non stiaruum Πrceptiones experimentis firmatas, cum ab his ad mentis idos sit via. In resus anatomicis mentis evagationem coercent rerum Obseruationes, quet sensibus subi,iuntur. . Sed hos conturbant inter hominem , & pennata eqdem functiones, quas exerunt in specie propaganda ; nam in utriui que est sexus discrimen, & necessitas;imas videlicet, & idimina. Quid emo' an una est sacultas ge ratim hominum,
vi pennatorum 8 est plane. Si in penititis semitas testibus carent, & sunt ad propagationem necessaris, cur mulieres tellibus non det tituuntur' Natura non molitur superflua a quare,s hec necessarib mulieri , alijsque animantibus telles cor cessit, cur non & pennatist Sed ad quid rationibus contendere, cum sensus in mulieribus arium demonstrent' i Alia prudens omitto . quς non sunt huius loci. Ne mireris. M in nuperas disquisitiones incumbendum putaui; hoc feci ut plane essent aperta, quς scriberem aduersus sanguinis edu-oionem. Haud tamen omittere potui, quin ex philompho experimentali, ut a communi sonte, plura eruerem; etenim medentes in sanguinis detractione, praeter inanes , di ridicu-
37쪽
las quaestiones . non reliquerulit philosbphis . nisi nudo
quae nec experimentis, nec deductis inde rationibus stat
quae nec experimentis, nec deductis inde rationibus stat mi nita . Sed non est hic censuris locus. Meum est in hoc opere inconcussas aduersus sectam sanguinariam rationes collimare , quae male digestas in celebranda vasbrum Ianguifluorum ape tura cogitationes est undit. Urget primo cl. Borelli de motu animalium prop. I7s. authmans totale organicam animalis constructione in ovo no a ita
matre gigni, sed a paterno semine praecipue estbrmari . hanc 1uam coniecturam deducit ab obseruatione cl. Μalpighij, qui
in omnibus ouisa galli semine tacundatis inuenit authonan is,
ceu rudimenta animalculi in cicatricula, similia geminae oum vim plantarum: in ovis subuentaneis risdicta animalculi rudimenta non videt I igitur authoma, quod in ovis fiscundis reperitur, est opus superadditum a seminis virilis corporatura ibidem admixta, & coadunata; quare semen virile est quidorpanicum oui cicatricuis sit peradditum. Concludit fieri vitale authoma additum materis rith dispositae in ovo, cui in sunt scelus rudimenta talis constitutionis, ut suo sungi queant usu, qui ad nutritionem, & animalis incrementum attinet: Ut organicum semen virile, quia eius particulae in illa tam . prolixa destillatione per canales angustissimos, & serpentinos testium ita situantur, & disponuntur, ut ex illis compositis quaedam forma, & configuratio, seu modiilaatio resultet, re authomi animalculi procreetur. Sed mihi videtur vir celeberrimus vulgari opinioni acqui
ecere contendenti marem efficienter ad generationem mediocemine concurrere. Sed perperam quia natura semper, docente
eodem Borelli compendiario operatur . & summoperh ab ambagibus, & multiplicitatibus abhorreis igitur si in plam
rarum ouis, quae vulgo semina dicuntur, continetur gemma; seu plantula rite organirata cum membranis, & vasis, absque alterius sexus consbrtio; cur in ovis animalium animalculum in eorum cicatriculis non habeature Concludimus oui faetacunditatem non consistere instructura quadam organica, sed
in praeparatione, seu sermentatione succi auctifici iplius oui,vistiserius explicauimus.
Urget secundo idem Author inquiens: in actu affusonis seminis
38쪽
minis virilis concutiuntur oninei partes eor ris animalia . non sine quodam conuulsivo, & quasi epileptico leui deliquio. Talis autem passio indicat, 'ubd a cerebro, & ab omnibus partibus animalis, succi spiritibus pollentes rapido motu ad
semen vivificandum accurrunt, eique immiscentur, atque in utero muliebri insinuantur. Tunc naturae lumine suad
mur, quod ille siccus seminalis dictis spiritibus imbutus non sit substantia. Nec ex eo qu6d in actu esthsionis seminis virilis omnes coruporis animalis partes quodam sipasmodico motu assiciantur , licet inferre ab omnibus his partibus succum spiritibus pollem tem maxima pernicitate decidere ad vivificandum semen, e que immisceri: nam dicimus omnes animalis partes irritari adermento seminali turgido, & commoto in actu venereo ; &licet non tangantur a particulis acribus seminis existentibus iri suis recepitaculis , vesiculis scilices seminarijs, subitantia testium vasata , & alijs partibus sin ientibus, per quas transat semens non ideo est inserendum omnes corporis partes non possie affici motu conuulsivo, quia nerui illius sunt constitutionis, ut om dicato uno eius sine, sensus irritationis, & dolorificus in loco dissito percipiatur. Etenim obseruamus meatu auditus vellicato excitari moleItiae sensium in septo transuerso, & in muiculi; intercostalibus, a quibus tussis molesta producitur ; parite que extremo digiti spina assecto. dolor in toto brachio peria 'entitur ; idemque non paucis alijs exemplis demonstrari π- est. In coitu adelt interdum animi deliquium ob praesentiam bilis in ventriculis a lympha λpitae, quae in illa venerea comis motione excitata vellicat ventriculum, & cardialetiam ii,
Libet nunc vlterius in ipsas oppositorum pro phlebothomia
rationes 1rrumpere, & ex eorumdem principsis nostrae doctrianae cardinem stabilire. Joannes Alphonsus Borelli matheseos professor celeberrimus in opere posthumo de motu animalium, prop. Ir . primam contra nostram sententiam rationem pr ponit: aer in se nedum nitrosas atomos accensibiles continebit, ted etiam particulas gelidas, & condensationem inducentes, ideo motum rares activum sanguini non inducet. Ut ratio 1 viro cl. allata expendatur, ouid contra emo
39쪽
eurrat, breuiter indicabo. In urimis inquiro, an in natura detur condensatio, qualis i scholis desdribitur; & quid sit fritus 'Quare recolendum puto, rarum definiri, quod parum obtinens materiae, multum occupat loci. Densum, quod materiae multum obtinens, parum loci occupat. Sed negotium in eo vertitur, quomodo plus materiae in minori spatio contine tur citra penetrationem; & quomodo minus materiae ad murutum spatium sine replicatione extendi queat; ex. gr. si quinquaginta sunt partes corporis densi, etiam quinquaginta erunt partes soatij; si autem corpus rarum viginti ex. gr. partes h
bet , quomodo quinquaginta partibus spatii coaequari potest 'Ut ratio huius phaenomeni inueniatur, oportet fateri in corupore raro plures este, vel ampliores poros, in denso pauciores, vel angultiores: hoc palam faciunt spongia, & alia huiusim est, quae rara dicimus, quia partibus suis poros interiectos habent . Haec expositio non indiget probatione, cum rationem claram, & distinctam rara, & densi exprimat . Hinc facile bluuntur phaenomena, quae in densis, & raris obseritantur . Videmus sane partes corporis densi magis inter se compressas ,
quam rari. Item corpora densa magis grauitare, quam rara .
Tertio rara facilius, quam densa, diuisionem pati. Quarro delita latius se extendere, quam rara, moic quamuis aequalia. Ux omnia per poros disseminatos rectis Iime explicantur.NOnai ulli tamen Authores magis suis placitis attenti, quam ij quae se iis nim criterium demonstrat, duplicem sibi rarefactionem singunt ; quirum alteram persectam, & philosophicam; alteram popularem, medicam, & imperfectam appellant. Illam dicunt, quando corporis partes postrare saetionem remanem immediλte vilitae , seu proximae ι & per rares actionem aliquid producitur, quod sit maioris loci occupandi principium. Hanc V ro, nempe imperfectam , per partium distractionem fieri autumant, & pororum dilatationem , ut in spongia accidit . Priorem lares actionis modum scholastici sequuntur: posteri rem veteres philolophi agnouerunt. Sed prosecth non satis video cur Adthores praedicti improprij nomine naturalem rare fictionem in si nianit, doceantque
esse proprium, quod in natura est impollibile, de incompr λ:nsibile. Apparet etiam illius piariti salsitas, quia inter te nota
40쪽
ssint concordes, in explicando, quodnam sit principium iliud
maioris loci occupanda, quod per ratefactionem exurgit. Alia qui enim volunt nouam quantitatem, alij nouam qualitatem produci, alij alias ad libitum rationes excogitant. Denique soluitur illud problema, quod multorum torquet ingenia; cur duo corpora, demum unum, rarum alterumLaqua, ex. gr.&hydramyrum, si vicissim in eodem vale m. nantur, omnes partes illius spatijoccupet tam hydrarpyru .
quam aqua , cum illud plures habeat partes, ista pauciores δquomodo possunt plures, & paucae partes corporum hi dem spatij partibus equari, nisi ad meatus inconspicuos , seu ad
Poros recursium habeamus 'Sed ut firmitas huius phaenomenes elucescat, intellige corpus nonnullum fluidum, puta oleum, aut aquam bullas habe innumeras inconspicuas aere inspirato plenas, ita tamen ut omnes bullae sint continuae. Hoc autem corpus sic bullatim intumesicens, plus spatij occupare conspicies, quam cum solida substantia coexisteret: imo quo bullae maiores enormantur ei, etiam per maius spatium obseruabitur extendis ubi vero bullae minores existunt, ad minus spatium contrahetur. Quae omnia clare intelliguntur in Oui albumme conquatiato , & uin scito i asticorum phantasiis. Concludimus in natura non dar nisi illam rares ctionem realem , quam non rem vocant inae sectam: sitque per partium distractionem, vel pyintromissionem corpusculorum vel per ampliationem spatiolorum inanium: sicuti e colatrata
conden Latio non est , nisi compressio corporis stiri vel per an gustiam spatiolorum inanium, vel per corpus lorum emictionem.
Haec expositio supponit uacuum , & poros dispersos in
omnibus corporibus in natura. Vacuum a Carte , & aliis qui eum sequuntur, om uino impossibile iudicaturr e contra Epicurei non tantum possibile, sed etiam in natura necesL rium statuunt, docentque omnia naturae phaenomena quae vulg5 ad vacui motum referrisblent ex solo aeris pondere , de elaterio dependere. Hinc rationes eruuntur svphonis, antiliae, cucurbitarum medicarum , & similium . Rursum duplexu uin uinguunt, alterum grandiusculum , coaceruatum, scia