장음표시 사용
301쪽
de congismeratis ι ejus excrementa, & recrementa per hinc imde disposita vasa excretoria exorbent: succedens perpetim a ctior, vel saltem mediocris chylus vasis rubris communicatus, 1ermentatur, & in sanguinem transmutatur; per phlebotomiam minoratur purpureum sermentum; hinc eneruatur ejus actio ob molem diminutam. Ventriculus saburratus a suo officio e flectit, quia distenduntur. fibrae musculares Ventriculum comtrahentes, & imminuitur ejus motus periitallicus; sic ina lata ventriculi coctio. Nec aliud concludi potest ex ratione Willi siruam dari interdum sanguinis copiam, seu plethoram vasa rubrai fendentem; unde motus circularis sanguinis impeditur , de
sanguificatio in vasis rubris non elaboratur; quare praellat v nas sal uine exonerare: quae utique ratio vera est ex hypothesi, si nimirum sanguinis plenitudinem admittamus vasa rubra diastendentem.
Considerare oportet sanguinis statum,inquit Willisius, male rie morbificae tendentiam,& naturae vires. Quoad prius, si in febre putrida sanguis plurimum aestitans calorem ingentem cum siti, vigilsis, & faucium ardore excitabit, nullaque sudoris copiosi, aut exanthematum eruptio apparet, aut brevi expectatur, venae sectio ita plane indicatur,ut eam sit nefas omittere&c. Λttamen in medio cruoris, & sebriu statu, phlebotomia ex se sere indisserens quo ad alia determinetur. Itaque secundo pendere oportet materiae morbificae tendentiam, quae,si in massii sanguinea segnis, ac ad secernendum inepta manet, adeoque uti frequenter alibiet metalliesi loco criteos in caput facta cerebro di neruoso generi minatur, venae sesstio , qua haec mala praecaventur, tempestive adhiberi debet&c. Tertio circa phleboto. miam in casu dubio adhibendam, insuper ad patientis vires attendatur: nam in conititutione sana, aetate vegeta, morbo in pietire,&sunctionibus tum vitali, tum animali adhuc in statu vivido,aut mediocri existentibus, sanguinis missionem, nisi alia quid contra indicet confidenter eraescribere licebit. Attamen
quando secus quoad conditiones istas habebit, haud temere ade vacuationem istam procedatur.
Respondeo ad primum: illisius secundum sua principia supposititia conceptus suos dirigens, nec causam febris, nec illius M m est
302쪽
dentius egisset, si respexisset, an sermentum sebrile in sanguine teneret dominatum, an in succo nerveo ; an calor labrilis ab restia, sanguinis dependeat, an idem aestus a sulphure sanguinis exaltato,an a vehementissimo languinis motu excitato ob moria dicationem factam a succo nerum acri intra cordis musculum . unde pulsatioties tam irregulares fiunt; ala sitis a calore dependeat, an ab obstructione ductuum salivalium glandularum ; an venae sectio sit vicaria sudoris copiosi, & exanthematum eruptionis ' Hinc manifestum evadit Willisium mare dissiculi tum ingredi in determinanda venae sectione. Respondeo ad temtium t in farra constitiatione, aetate Vegeta,morbo incipiente, desunctionibus tum vitali, tuin animali adhuc in i latu vivido, aut mediocri exilicii libust, sanguinis missionem non esse praescribendam, ne consuetus naturae procesus turbetur, cum ars nat
rae solertiam, ut diximus, in segregando imitari non possit. Nunc illud rellat, ut de calore 1cbrili breviter notemus ipsum non semper ex igne superstite, aut ex sulphure exaltato,ut v dunt Chymici, sed interdum a partium textura subtilis sori Emateriae, perturbato motu, oriri. Audi Regiam Burgundiam phys generat. tract. Iri pag. mihiq8S. Nam, ut alia omisan . saltartari aqua dilutus incaliscit; ubia tua etiam citra ignem eis laverit , O novam subinde aquam uderis , nouus Iubinde calore inrietur; idque accidet, ctiam se saepius experimentum iteretur, magno quidem judicio calorem non tam ab irnem sau ι artari Insem sile quam a partium dispositione procreari: quocunque id modo a
citat, si νὰ corporis Dbtilis motus scriArbetur, si τὰ ita sint aptatitinius liquoris pori, ut alterius partes ramosas primo totum care si elcmento plenas, O circumj fas admittant; cum ira I molti res , euagusse partes primo iacmento innatant, tum calor oria
Jam jam audire videor Willisium clamantem, quod sanguinis
motus inordinati,quando nimirum iste tanquam cestro percitus in partes modo has modo illas , aut impetuose irruit,aut materia noxiam transfert per phlebotomiam optime cohibentur,aut reducuntur : quapropter ad caephalalgias immanes, insultus quoiaque Bporosos, aut conuulsi vos, ad catarrhos, Ophthalmiam , ac
303쪽
im erisi elata, Minimo ad complures alios assectus ob sanguia
rus, aut seri fluxiones excitatas venae sectio communissimE pr scribitur & quidem uti bono plerumque cum successu, ita cumum ratione, quippe, vasis inanitis, sanguis spatium liberius nactus placidE , ac imperturbat i culatur: porro quicquid hujus, aut seri extravaratur, resbrberi, inque cursum suum reduci Qtet.
Si Willisius benξ uti voluisset phlebotomia, scire debuillat
sanguinis motum inordinatum este tantum essectum, & pro causa fermentum febrile in eo nidulans agnoscere, uod Mum Per cor circulatur, ejus fibrillas neruosas citatiori solito tremo re concutit; hinc sanguinis motus irregularis, quia cor insu gens potentiori conatu pellit ,& expellit. Tunc rectius curasset, applicans scilicet talia , quae semento cor vellicanti resister pro comperto habebat, corrigens videlicet sanguinis malsam.
Qxia propter tristissimi sine beneficis ream se exhibet phlebot mi a caephalalgijs immanibus, insultibus quosve se rosis, aut
convulsivis, catarrhis, ophthalmsis, ac tussi, paro sinis a thriticis, & nephriticis, & compluribus alijs allectibus obsam guinis, aut stri fluxiones excitatis. Transcursim hic restat tangenda illa ratio de vasis inanitis, per quae singuis spatiun
liberius nactus placi de circulatur. Perl m sane innumeris c lamitatibus premitur corpus, si sanguis vel deficit, vel abui dat, cujus mediocritatem natura solam desiderat ; quare cave dum ne nimia sit vasbrum inanitio, haec enim indebito si uentia otio collabascunt; hinc vasbrum systoles, seu corrugatio a sanguinis irruentis obluctatione,seu dilatatione illa mediocriter diltendentis ; va sa enim eadem vi se restituunt, qua distenta suere, ut superius diximus: quare sanguis per vasa inanita liaberius spatium nactus supra mediocritatem debitam tarde cit culatur; hinc male di sirenitur ob nexum suarum partium het rogenearum facile solubilem; innumera deinde mala suscitametur: aurea glandulis vis segregandi demitur ι ouia circulatione iterata, partes sanguinis crastae disiciatae i fluidioribus admotum promptioribus ibi restagnanti procreantur obstructi
nes, ut in morborum sine obseruamus, cum corpora jam stant. nimis enervata cum vasdrum decidentia; tunc cum nulla est
304쪽
que tumores . qui circa initium non aderant, suscitantur. Si rec
e curare velimus, non est sanguis, seu vita detrahenda , ut Vasa in cassium inaniantur, sed priscribenda sunt remedia, quae ejus vitium corrigant, inibiatemque ipsuna relinquant pro via talibus su iactionibus integre obeundis. Hactenus rationes Willisio particulares: sequuntur nunc ra tiones spectantes ad enectus universales, & particulares ; de primo quoad effectus generalas, satis vulgo nothun est sanguinis mistionem ab intemperie calida , & sicca indicari, & ab
humida, & frigida prohiberi. In omni febre proponi solet;
nunquam vero in hydroile. Respondeo vulgus cogi mentis sirae tenebras dissipare , de praejudicia, quibus occaecatum est , tollere noicit vulgus eventum moroi per phlebotomiam surari, nescit tamen In dum eventus; hic conspicuus est corcatis viris ignorantia , ac
Secundo: si morbos particulares consideremus, nulla corporis regio , aut pars est, quin uti sanguinis vitalis simul, de nutriti j cdum mod4 recte habeat, innuentia gaudet; ita quoties alicubi tumultuatur , aut loco succi benigni, incongruum,&irritatiuum exporrigit, avocationem , & extra missionem
Mus postulet. Sinsulos indicati hujus casius, si notare vellem , sere totam corporis humani pathologiam hic recensere oporte Tet. Caput dolens, cerebrum sanguine, aut sero cunde malorum ilias nascituro oppressium , aut inundatum , Cculorum Phlogosis, saciei, oris, ac gutturis inflammatio, pectoris,ac praecordiorum morbi omnes culpote quibus singulis inordin tio sanguinis originem , aut somitem praebet pariter jecoris , Lenis, aliorumque viscerum obstructiones, aut assectus inflam- anatorij, quin etiam uti totius corporis plethora , de habit athleticus , ita&cujusque membri tumores, de pathemata do-- Jorifica, aut convulsiva sanguinem velut mali Ominis auth rem accusare videntur , ejusque missionem, quasi vindictae genus quoddam, exigunt. Respondeo, si sanguis vitalis , succusque nutritius vitium contrahentes, tumultuantur, de irritant partes , non india cant extramitonem, sed correctionem. Sanguinis missio non
'nigit arisiam sanguineam, sedaunorem reddit, ut plurim
305쪽
diximus . Caput dolens indicat amotionem causae doloris, vel
ejus correctionem. Curatio abibluitur juxta causarum vari galein , quM a receivioribus plures numerantur, veluti sanguis detentus, seu stagnans in vasculis minoribus meningum &c. Male ratiocinantur Galenistae hoc fieri ob majorem solito asiluxum, cum potius itat propter Obstructionem , quae sanguinis refluxum per venas prohibet; unde sanguis majori copia ilia mingibus collectus stagriat. & acescit saltem secundum patiem albam ; quare adhibenda sunt acidum temperantia a certum enim eli languinem grume stentem , & coagulatum
per plilebotomiam restitui non poste , scd ob csesectum sangui . nis fluidi est ilicontumaciorem reddi. Fit primo dolor ob olia
structionem a corpore aliquo cralsiore in sanguine contento vasa angusta, seu capillaria me ningum obstrvente . Secundo dolorem etiam parit succus nerueus cralliis acidi .c Oi i Osiuus in neruis stagnans, & traijciens, qui pariter indicat medicamenista acidum concentrantia, ejusque crassitiem sundentia . Tertio lympha inter utramque meningum occlusa, ut cadaverum diΩΩctio docet. Quarto idem Willisius de anima brutorum adia tat capitis dolorem diuturnum ex tumoribus. tuberculis orbri. Quorsiam venae sectio Quinto Forellus,&Schenchius 1 vermibus in cerebro genitis. An bono cum succesIu tunc venae sectio commet dabitur a Willisio 8 Sexto detecta est doloris
diuturni cauta ex calcibus nonnunquam ortum habuisse in plandulis cerebri corticalibus genitis mei linges offendentibus ,
picta nimirum sectione in Nos o O Messanensi cujusdan cadaveris. Itemque capitis dolorem a calculis deducit Bone tus lib. I. Anat. pract. sect. I. Guducit ne ad hanc curationem venae sectio e Septimo dolor opitis sympaticus pendens a ven. triculo saburrato, vel pravis succis assecto, ut tellantur nausea, tarda, & depravata digellio, inflationes, ructus, aliaque hyp chondriaca symptomata, an phlebotomiam exigit, quasi vim dictae genus, ut vult Willisuss' Sunt aliae causta doloris capi
tis, nimirum immoderatae egestiones, aut excrementoru retentiones, quae non curantur venae sectione. Non inficior capitis dolorem nonnunquam pro causa agnoscere sanguinem retentum uterinum, vel naemorrhoidalem; hujusim ni tame i
306쪽
nem minimE reddo ἰ ne eadem saepius iterando, insulses lectoaribus videar. Demus Willisio peream curari, Mon ideo sequitur capiti dolenti conuenire phlebotomiam, cum variae sint causae, quae eam non indicant, ut nuper Ollendi. Cerebrum sero, aut sanguine Oppretium , aut inundatum vianae sectione non resbrbetur, ut imaginatur Willisius de pleuriatide sol. mihi 89. inquiens: stuppe sanguinis lentesimia, ac is viscositatem degeneris portiones quamplurime circa locum astatam regantur , qua nise sis per phlebotomiam copiosam ωaide d Hiis , illinc avocentur magna ex parte foras effluant, sanguianti m ο essem aesiderabili fructrabitur .
tisius perperam supponi: ob desectum amplitudinis vas tum non resorberi humores foras ab ijsessuis. Vasa siquidem eonfiant tunicis, quae notabiliter contrahi ,&distendi possunt, de uberius admittere ejus subitantiae humoralis, quae seris Did latur morbum faciens. Igitur non rapiunt vasa humores λras emuta, quia sunt depleta, sed propter alias rationes; constat enim vasa hydropicorum inania illam colluviem serosam non rapere; neque inemptematicis eorum vasa vel per venam ctam, vel sente inanita pus admittere; cum alias eadem vasa repleta uberius 2rbeant pus, & serositates, ut interdum in hydropicis . de emplematicis obseruatur ,- qui per mictum copi
sum critice expurgantur. Partium inflammatio non exigit venae sectionem, ut comtendit Willissus. Rationes hic repetere superuacaneum esse existimo. Sed mirum mihi videtur, quod millisius non damnet in jecoris, lienis, aliorumque viscerum obitructionibus phleb tomiae usum, cum ab humore viscosb aegrE fixo, seu amoviabili ab illis meandris originemditabeant. Indicat sui amotionem per emollientia, & leviter fundentia, qualia sunt , quae ex gummi, prs sertim ammoniaco, parantur. Si plura deoMirue tia callere aveas, consule Chvmiatros. Quomodo igitur venae sietio prodest, cum potius obstructiones reddat contumaces, exhauriendo spirituum penum, qui ad dissolutionem humoris Vistosi sunt necessariis' Nonnunquam Obstructiones sunt in medicabiles, quia procreantur ex materia tophacea, seu calia
curua, ut palam flaciant cadaverum sectiones; in quibus Ob-
307쪽
Asse tus inflammatorii non curantur 'enae sectione, ut superius dixi, neque ple thora qualis a Galeniliis describitur , idest
praeternaturam , seu tensiva, cum ea non detur. Habitus athleticus est initatu secundum naturam; tunc periculosus .
quando in arte gymnastica se exercet, ob rationes a nobis jam Urpent sanguinarii credentes phle tomiam obstructioni hepatis, & lienis Mosesse, quia ab huiusmodi ast ovibur
saepissimE hqmorrnagiae oriuntur. Hujus phrnomem causam esse dicimus, quia non bene secemitur, seu repurgatur sanguis in visceribus obstructis, quare acrem, acidamque constituti nem nactus, vasbrum rubrorum oscilla aperiri,novumque sibi parat iter,cohibeturque ejus sanguinis fluxus obstructionem curando per susiua, acidumque concentrantia. Hic iacile intelligi potest dictas haemorrhagias esse symptinauticas , quas
ars imitari non debet. Demum millisio arridet venae sinionem motibus convulsu vis et Ie praest ribendam. Si Willisiu interrogassem,unde motus convullivus oritur 8 Responsum mihi tradet de morbis convulsivis a partium neruosarum irritatione leviores excitari sp smos; graviorum tamen causam a copula heterogenea explitava excitari; idest particulas nitro sulphureas a succo nerum si gestas in neruos . & musculos sibi adnexos eodem ritu explo di, ac accensus puluis pyrtus in expugnatoriis machinis; eas
que ideo vehementer, de impetuose expatuli, contrahi , de
Quid igitur in causa est, quod millisius in utroque casia uti
tur venae sinione, & non medicamentis ad illarum causarum correctionem instituendis Prima species affectionis spasm dicae, quae ab irritatione dependet, curatur per medicamenta attemperantia. &dulcificantia massam sanguineam, quae plui bus modis intemperatur; pri a violentis animi pathematiabus, quae sanguinem agitant, & dimoventa sita naturali texitura, ejus particulas componentes dissociando, idest intempsrando. Secundo ex erratis iii sex rebus non naturalibus, quae singuini, de succo neruosis suggerunt particulas acres, & irritantes . In utriusque coiivulsionis i eciebus temperatur,& cor- risia
308쪽
rigitur massa saliguinea seo antidoto, lase scilicet asinino, vesovillo, vel vaccino, vel sero, vel alio obtundente, juxta vel triculi adaptationem , ut experientia stultorum magistracta, Juxta v illisij mentem curatur copula explosio medicamen itis, quae spiritus animales nimis esseros figunt, eorumque e plotiones incaeptas supprimere Valent; in quos fines duo rem diorum genera praecipue conducent: primo, quae spiritus est rari, & explodi aptos reprimunt: secundo, quae velut sussitutis ingrato eos repellunt, & in ordines suos redigunt. Medic mentorum praeparationes apud Chymiatros sunt innumerae;pr ceteris commendatur spiritus,& sal cornu cerui, sal, 8: oleum
succini, spiritus cranij, spiritus fuliginis, spiritus falis amm niaci, spiritus sanguinis, tinctura castorei, sulphuris, Elutiones astae laetidae, galbani, & medicamenta.composita ant spasmodica, quae apud V illi situm legere poteris. Sunt alsi similes, a quibus originem trahunt motus convulsivi, ut sunt venena, febres malignae, & benignae malE jud, catae, scorbutus, uterus male africtus, sic porro &aliae partes in statu morbido constitutae. Quoad venena spectiit, suntque
dam, quae in liquorem neruosium agunt, minimE in sanguianem, illumque depravando a frictiones spasmodicas inducunt ut constat ex assumptione cicutariae , apyrisiis, mandragorae , mi anisuriosi , pastinacae syluestris, altariamque hujus naturae vegetabilium. Oriuntur quoque motus convulsivi in demorsis k cane rabido,ab Apuliae araneo, alijsque ictibus venenatis ani malium. Quorsum venae secti In malignis,& benignis febribus malὰ judicatis, sicut vertiam , & delirium, e sanguine materiam morbificam in cerebrum
deponente suscitantur ; sic ab eadem in neruosum genus delapsa, musculorum, ac tendinum contracturae, subsultus, artuum
subitae succussiones, & in toto corpore rigores horrifici exciarantur. His accedit febris popularis cerebro, & neruoΘ gen ii plurimum infesta, quae ser totam Angliam, referente Willibo, pluribus increbuit. Causam horum symptomatum censet Willisius esse succum ne eum in sua temperie insigniter peruerium, quia in illo congeruntur particulae heterogeneae .uitibus animalibus accrescentes, eosque huc, illuc exagitari, A ino
309쪽
Milio dii use explodi cogunta unde in membris contrictione,&di lentione lio riendae, ac in capite tumultus , & inordinationes maxiinae suscitantur. Igitur si spiritui animales a materia morbilica, seu a particulis taeter encis ipsis accrescontibus peruertuntur, talia oportet adhibere medicamenta , quae illas eliminent, ut sunt medicamenta anticonvulTua nuper a nobis recensita, quae vel per sudorem, vel correctionem expugnant particulas heterogeneas. Quorsum hic Venae sectio, quae coriapori detrahit spirituum animalium, alimenti, & semento rum penum ' Sic Mel Ianae in Noli omis selicissimo cum sit celsu fructum reporto, ex usu potissimum spiritus cornu cerusa millisio de febribus cap. ii. praescripti iuveni febricitanti, qui.
cum post venae sectionem horrendis symptomatibus, delirio via, licet, ac motibus praesertim convulsivis corriperetur,ut de illius salute serEactum esse putaretur, sumpsit notabilem e sim spiritus cornu cerui 3. videlicet unam unica vice in julapio cardiaco. Exinde rquatuor horas, ait Willisius, valde in uic tus, ribundus vix in lecto contineri potuit s Itea tamen , somno obrepente, plurimum suda vis , O res extra periculi aleam subitis e stitit. Praeter has caussu numerantur lumbrici, calc si neruola seneri infesti irritationes spasmodicas excitantes,quq curantur iuxta causa um varietatem, medicamentis appropriatis , non venae sectione. . Verum e una vero audire jam iam videor millisium secto sanguinariae, quam veritati magis addictum acriter clamariatem cohira magnum Helmontium, maledictis vexando ejus sectatores. Willisio tamen respondeo mihi proponens irti, generosis animo maledictorum latratus ira nostra indignos coim
temnere . Palam feci hoc meum opuscu um illis Philiatris, qui experimentalem philoisphiam prositentur,flocci habentes principia chymica supposititia, quibus indutus Willisiu perpenim philosophatur. Philosophia, quam hic profiteor , est, cujus - principia nobis manifestarunt Regia Burgundia , aliamve Academiae, & incomparabiles viri Gaslendus, & Cartesius, qui in re dubia judicium suum cautE suspendebant , judicabantque de rebus clarEo distinem perceptis. Principia chymica Philo .sephiae experimentali tenebras offundunt, non quod operati nes chymicae non magno sint usui in experientia rerum natu
310쪽
ralium, sed qula principia, quet in ebymia sibi fingunt V Ilia
sus, ejusque sectatores nul jo prorsus modo in rerum natura inesse judicentur ι ut nobilis chymista stapticus luculentilliinhaduertit, splendidum veri chymis jubar, qui se quoque egre- is cum luccessu in itiadio philosophiae experimentalis, de meisiciuae neotericae exercuit : Sicut , de magnus ille Angliae Cancellarius Baconus Verulam ius , qui librum elegantem de Medicina conscripsit, titulo historiae vitae, & mortis ins nistum. Praeter hosque philosophi ς magnates complures alii asia ferri pollent, ouidus volupe fuit ad Medicinae studium non vulgari methodo incumbere. Valdὰ tamen obstupesco, quod Thomas millis de Republica anatomica benemerentissimus, candidus, ingenio mitis. iurgiis Helmontii sectatores lacessiverit vens sectionis contem 'piores. Hujus sententis suere vetusti, inter quos pr cipue in meratur Era sistratus ex Aristotelis filia natus, qui, Plinio m morante, vir stat eximius, moribus, & doctrina conspicuus, anatomicis experimentis locupletatus, gravis , nec Hippocrati secundus, multosque edidit libellos, qui perierunt. L ge Portium,
muis autem Helmontius primo aspectu omnium cor temptor, asper, nec clementia pi itus videatur ; re tamen vera talis non est, sed natura mitis, disitura iisne tamen alia quando accenditur, de mordet, quia ibit contumeliis laces titus, ut patet ex ejus scriptis. Coidata, de candida polleritas Hesmontium veneratur. Audi, quaeso famigeratis limum Fraim eiscum Glis Ionium, celeberrimum Anatomicum, & regium .
in florentissima Cantabrigiae academia proles rem, cille . Med. Lond. Qcium, nec non illustrissimae mcietatis Regalis
Collegam, de siti in specie cap. x v. pag. mihi a 36. γυ-- putet . inquit. me hic venerari occasionem cl. Hesmontium furtulandi, diem me neque his, neque alibi cnullius sicὸt in verba matrem eius iudicium parui facere. Eum libenter lexo in eo eius sectione me profecisse fateor. 1 musta eum fuit E virum m stram. magnae industriae, acerrimi ingenii , sedulum verit
Quod V ad phlebotomiam spectat, quae diminuta plus M. scit . ut imaginatur Willisius, quam prodest; nam febri . .