장음표시 사용
291쪽
bentur varia quidem sensa continentia , eaque obscuris mysteriis inuoluta, quae Sancti Patres, doctique Interpretes sura mos dio assequi nitunturi mirum prosecto est , quod M'illis ad has ineptias extorquere voluisset. Quod si quis ex ejus Rilectis hoc mordicus defendere nititur , illud etiam non incongrua paritate asserere poterit, aquam vidς licςt iniebribus estutandis conducere, sic argumentando: aqua in baptismo sordes omnium peccatorum abstergit 3 ergo eadem aqua symbolici ad si brium calores extingueri os conducit. Hoc autem, quam sita ratiotae devium, Docti judicent. Nec ullius rollaris est obiectum,quod millisius occinit,praecia mos omnes cujusque saeculi Authorcs phlebotomiae mentionem iecissem Scire licet veritatem non esse sitam in opinantium numςro. sed in naturae libro, in demonstratione scilices,&experientia. Nutat Villi' obiectum, quia non pauci antiqui Medici extiterephlebotomiam in suis ρegrotantibus omittςntes; Crisippus enim Anidius fuit primus, Galeno teste, de venae sect. ad Erasilla tum cap. a. qui ad explodendum venae sectionis usum, dogmata excogitavit. Secundus Cristippus Cnidius, eodem Galeno te ite, de sanguinis missione cap. a. Enumero medicamentorum lebotomiam excludens; eum sequuti sunt sui studiosi, & ipsi apud Graecos non infimae notae, Medius, & Aristogenes . His etiam accensςtur Erasitratus , qui ad 0dera evectus Crisippi sententiam confirmavit x Sectatores ,& si iosos plurimos ii huit, ut A mantem, Stratonem, aliosque. Coeteros sui fa euli medicin maximae auctoritatis sileo. Post Galenum seque tibus temporibus Par celsus 1 phlebotomiae usu abhorrens, ejus usus loco blandiora praesidia praescripsit, cujus methodum si- deliter colunt Severinu Crollius,Η rimannus,Sheunemannus, Quercetanus, Faber, Poterius, Petraeus, Crusius, Sala , Ke gerus, alsique plures viride Μςdica Republica benemererum mi. Demum Magnus Helmontius ex novissimis , Thomas Cornelius, Leonardus a Capua, Luca Portius, caeterique m ximae ex ctationis adolescentes. Mirari non possum viros praestanti limos indicorum fiducia deceptos, propriae rixae j ctura phlebotomiam expertos esse, inter quos incomparabiles
Authores Ga a , di G cadus ide praecipue Willis ii
292쪽
stri taculi in anatome eximius vir, qui proprio sanguine phlebotomiam probavit vitam cum morte commutando. in diatriba de medicamentorum operationibus in praeiatione haec habentur. Tandem annos fero natus sub pr mlisPο vembris initium rus cnunc temporis epidemta laborare visus est, quae ceumeeu leve quiddam spreta esset in playitin, O pq pneumoniam lu-cὸ transiui. Cumque vir consultismus festus meliosanguine, Medus diligenter adhibitis , Vie, non relevaretur, camicis meliae .minantibus 9 vitae exitium aduinisse stat ammaduertit. Cracludamus contra Willisium verum non esse praecipuos Omnes cuiusque saeculi Authores Phlebotomiae mentio m secille . Respondeo ad secundum argumentum negando proximam
statim pabuli sulphurei minuendi rationem ere.ut dinguinis I
refacti portio quaedam soras erumpat s sulphurei energia nona sanguinς lis crassioribus id associando: pars su urea estnens, juxta Willisij mentem, statu morboso, quia dissociatur 2 particulissioribus ; indicat igitur redintegrationem , ido' δ nem, ut videlictis anguis pristinae texturae mnon imminui debet pars sulphurea, ut scilicet ea Olatur, sed ut minus sentiatur; quod sit perparticularum gravium ad burc ς sicctum py V m, si, zm; partes nentes mixtum dissociatae iterum ,
debent, ut pristinum contextum reapumant s
deficiente una ex partibus componentibus
subnascitur. Neque V illisius aduertit suam :
detorqueri tramite, dum confundit naturae
293쪽
babile esse dari erisim effusionis sariguinis.-haemorrhamiam
ex qua febres hujusmodi cum enarratis accidentibus terminei tur; non propterea Medicus, quamvis Naturae sit imitator , essicere potest omne id,quod ipsa operatur Naturas Natura enim prius concoquit, secundo segregat, & demum per va s rum aperturam, quod noxium eii expeD: Medicus autem , , vltri vasbrum aperturam, nil aliud iacit. Neque in dictis c sibus Natura per haemorrhagias partem sulphuream sanguinem componentem foras eliminat; secus symptomatice operaretur, sed illud impurum, seu extraneum non miscibile in saneu ine:bifariam sanguis sermentescit secundum V illisium , vel quia pars aliqua sanruinis element aris exaltatur , vel propter extraneum non miscibile: priori modo sanguis naturali texturae restituitur per associationem particularum furitivarum: posteriori per secretionem, seu subiugationem illius e tranei. Quare tron est mirum, si in febribus, & post vini potum, balnea, inmlationem, aliaque accidentia, a quibus fanguis vati turgescit, haemorrhagiae Onte succedunt; media erum se mentatione foras sermentum sebrile,seu extraneum non misciabile eliminatur; praedictae cause corpus alterant, hinc vel se mentum ventriculi, eiusque coctio vitiatur , vel varie alibilis succus inquinatur, & diuersimode qualificatur; turbas sanguianeae massae dare Blet, cum exaltatur; quare non potest mi botomia evacuationis simia taneae desectum stupplere; id naturae
opere obtinetur, humores noxios segregando, & vasa aperiendo i ars vasorum rupturam imitatur, citra segregationem, quαelt fermentationis opus. quo natura solitarie gaudet. Denique
non concedimus Willisio volenti sanguinis emilionis spontaneet desectum suppleri per venae incisionem,& quod ambae allectiones sanguinis aestum compescant. Spontanea sanguinis evacu tio extinguit aestum, quia Natura illud peregrinum isgregat, quod munus venae sectio non praestat. Neque aestus diminuitur per effusionem sanguinis spontaneam, quia pabulum sulpiu reum subtrahitur,ut contendit Willisius, sed compescitur aestus ob extraneum a massa sanguinea segregatum. Respondeo ad tertium argumentum: haemorrhagiam critiacam spontaneam naturae opus esse, quae arti nihil imitabile r dinquiti hanc operationem molitur natura sermentationis in-L I ter.
294쪽
teruentu, illam comitante glandularum staretione. ut siperis
demonstravi. Quod responsum confirmare videtur ipsemee will isius hoc in laco his verbis. Porro noniali extant casus, is quibus Natura circa excretiones saguineas artis eocacim longὸ f serat. Ibidem id ipsum confirmat. Artamcn E contrasanguinis euacuationis a Vbitura inllitura casus nonnulli extant, quos Media
cina neutiuuam imitari, neque, si fortὸ deficiant ,per phlebotomiam supplere po:es. In ebribus circa morbi critim, scilitat per materiae
sepasmum. h. c. assecernendam praeparatim , --rrhagias lanea,siquidem is tempore facta, psibotomia cuicunque, cupus tempus optimum nescitur, lon, pr stare sorro calamentorum, his
morrhoidum fluxus naturae iniunctu exeniens An, utilior φ μί- fanguinis misso in is locis ab strie provocata. Firmissime igitur concluditur colura Willisium haemorrhagiam criticam lm
taneam ruturae opus esse, quae suasermentatiorae tot partes s
cernit, heterogeneas, simplices, mixtas. In liquoribus sermei te entibus, ut vino, cerevisa,vel alijs siiccis prodit sese aer buularum egestione, & ignis actualis; terra saecum casu. Tartarus quasi lapidescens. aut cum faecibus sundo afligitur , aut lateriabus continentis, viscum eructatur cum spuma, spiritus narcotiacus , ut criss nihil aliud sit, quam sermentatio nartium, idest
sanguinis tumultus, quem natura pro viribus instituit, pro socretione illius tumultuarii foras E corpore. Indubium igitur est criticas languinis evacuationes ella naturae opus; & non artis, ut in aliquibus casibus contendit illisius , cui placuit in mor- horum curatione calculum suum Chymicorum placitis apro re, & in miritu, sale, sulphure, aqua ,& terra damnata ac qui stere, posthabita Democritin omnium Neotericorum philos phin . Rursum nihil dicam de corporum mira generatione, &uccretione, alteratione, & interitu, quae quinque principiorum chymicorum combinatione, motu intestino.&dis estu fieri fingit . Sed de principiorum chyinicorum natura . di numero adhuc sub judice lis est. Unde Willisianis hisce quinque principi,
firmiter insistere commentitium est. Consule in hac re Chymia . tiam Scepticum, Regiam Burgundiam, Kerserum , Du-Hanael, di alios recentiores, qui merito suspecta reddunt principia chymica vel igne,vel sementati e resultantia.
Quae contra a Will iso objjciuntur circa imitationem artis
295쪽
cum natura diluentur, si jugiter meminerisus hic natu
ram ab arte esse longe diversam, quod natura sit rei intima sutas antia, eaque saecunda,quae consimilem aliam procreat; ars v ro sit rei ipsit extrins , quae superficie tenus, de promiscue op ratur; at erturam scilicet vasorum in sanguinis emisione praestans, secus natura, quae sansuinis penetralia pervadit totam ejus molem intus agitando, ix gregando illud tumultuarium . . quod sanguinem a sua textura dimovet, tandem vas 'rit, id foras eliminet: hanc ultimam Operationem ars imitatur.
Ad illud de phlebotomiae usu, & efectu,quod opponit milli
λius, respondeo primam, de communissimam Die tomiae ii, dicationem nun esse sisguinis plethoram, cum haec sit ad libitidinem conficta a Galentitis, ut superius demoni traui Willisii verba sunt haec: Et quidem adplaboram tollendam , aut praca vendam M perquam vulgare remedium est. Vnvivisque vel ἡ 'beia habitum corporis athleticum accrescens, absque Medici conlisio, Tenam tundi procurat, quinimo ructici, agrestes nitatis praese vandae erro,stsibimet, O sementis suis semel, aut bis in anno sanguinem detrahi faciunt Oc. Ad quae resipondeo in ibrmis m. mediorum vulgus doctum,&indoctum suo more agere , nilque siuae libidini condonare. Ita hodie depravata consuetudo in legem absit, ut non quod melius, sed quod secretius,aextimetur. Admiratur hoc in loco millisius. Quamuis autem, ait ipsE. haec
consuetudo, apud quosdam cruorisDi MMὰ produos in tantum ino lerit, ut a lexi ma occasione, imis nonnunquam citra causam ullam manifenam venam aperiunt: attamen reps ire eII multos alios eo tra hunc morem non minus obstinatos, ut nussa de causa, nisi cum maxima urgebit necrsitas, quidquam sanguinis amittant. 6d multo prudentius agunt contra hunc morem non minus obstinati , qui respiciunt potius recimedicam abstrusissimam in morborum, eorumque causarum ludicio, & remediorum scrutinio. Sed condonandi sunt vulgares Medentes,sacrum hoc illotis manibus contrectantes. Phlebotomia, & catliarsis apud Medicii Magnates maximas volvunt dissicultates: suspecta redduntu rhujusmodi praesidia, quia de viribus aegrotantis praedantur , Δ morborum indicationes sunt dissicillima indaginis;nam adhuc isub levi coniectura sunt morbidae affectiones sarumque aetiolo gie. Inania c6menta intemperiei calidaea rigidae,humidet e siccae, .
296쪽
fel ex his combinatae, nee non humorum putredo . sanguini
plethora, humorum quaternarium marinia cum sedulita Boenus disquisita merito rei 1ciuntur. Quidquid in humanofundit natura re siro , Haurit in humano P sicus ingenio ;. Neve illi fudisse fatis fua munera, neue . Huic Musisse satis munera fusa cluet
concurrunt natura simul Medicusique, nee illa
Iudicio solita es nare , nec ille suo. Nesi it vulgus Medicinam esse lapidem, quem nec intactum nec inconcussum sinere, sed perpetuo moliri deceti hinc Μ
dici idia in rimandis morbis, eorum e causis, de curation est obscura,&confusa. Natura hactenus mori os , seu impediamenta potestatum arch talium nobis non reseravit. Prodiere inventa Naturae , prodiere Anatomica , non inficior; sed ara Medica nullas in homine idaeas morbosas cognovit, quia nutila hominis mens omnis est persectionis capax r hoc testarum . faciunt praecipuae Medicorum de morbis, eorumque causis semetentiae,ex quibus tot sectae , aut disciplinae sunt proseminatae. Atque hoc est quod praxis quotidiana triginta annorum curriculo in Nolocomio Messianensi celebrata confirmat, in qua jugiter milii videre licuit febres ardentes, malignas , delia τλs , comatos as, peripneumonias, pleuritides feliciter solis sipscilicis alterantibus, de copioso aquae potu absque phlebotomia curatas. Huic responso colaphonem imponimus; favebit co
Praterea Willisius conceptus suos nimis confundit , dum putat sangu ius missione sanguinem fieri magis sulphureum,S: munus salsum ι proindeque homines sere quosvis ad febricitat dum. & pinguescendum disponi. Hujus phaenomeni rationcm reddere conatus est militius r sed perperam plii losopliatur innixus principiis chymicis, quae tu mixtis non sunt ea forma , Numero, & statu, in quo separata conspiciuntur; sed ignis, desermentatio ex parte ea producit, ut nuper diXimus. Deind millisius non recte deducit homines ad febricitandum, & pinguescendum disponi, cum Observemus homines repetita sanguinis mis Itone ad hydropem disponi, quem corporis habitum tinguenti maginatur Willisivs. Non iniicior Ob celebratam plii
297쪽
phlebotomiam homines fieri morbidos , nequaquam febri
Promittere. Demus, sed non concedamus, Willisio sanguini missione homines ad febrim disponi: hoc tamen non accidit quia sanguis sit magis sulphureus: quid igitur in causa est e Diacam: per repetitas venae sectiones enervantur corporis viscera, motus scilicet ventriculi peruialticus, aliarumque partium lamguescit, vitiantur digestiones, accumulantur excrementa, quae
homines ad febricitandum dis, nunt. Juxta vulgi obseruationem , ait Willisius, qud familiarius quispiam phlebotomia utitur , eo crebrius hac indigebit.
quaenam est haec indigentia tam arcta 'Secundo vulgus eventumorum cognoscit, non modum eventus, quem docti callent.
Transcursim adhuc restant tangendae aliquae Willisij ars tiolae. Sanguine, ait ipla, ad plethoram evitandam emistomas Ia reliqua denuo citius ad plethoram assurget; longe secus, ac quorumdam sert opinio, qui verentur ne phlebotomia cruoris fenus absumatur; quoniam lioc modo fit quantitas ejus auctior, licet crasis deterior : ita namque pinguisico sulphure magis, quam sale balsamico saturatur. Sed Wil Iisius supra captum de rebus naturalibus ratiocinatur.
Per vas inicisium sanguis perrumpit, cotinuataque serie ex omniabus elicitur, si externus obex estusionem non moderaretur, ipsaque purpurea anima egrederetur. Quomodo igitur ex sam Euinis detractione reliqua massa ad plethoram assurgit 8 Comitans obseruatio est, si ex quocunque corpore eius moles munoretur, ejus residuum non fit auctius: & ratio est, quia ex corporeae molis detractione non plus additur, quam detractum sit, neque additur tantundem. Rursus si sanguinis missione denuo plenitudo assurgit, cur mittitur sanguis a Medentibus ad tolleris dam plethoram ' Demum Willisio concedimus per repetitam phlebotomiam sanguinis cratim naturalem peruerti r hujus tamen phaenomeni ab eo non traditur ratio suadens, quam ego nunc tradam. Quae corpori adduntur post venae sectionem non recte conuertuntur in succos vitae muneribus congruos, dupluci negotio 3 prim6, uia abdominis partes concoctionibus imseruientes ab officio deflectunt, minuitur eorum motus periitaliaticus ob spirituum animalium jacturiam, materiae, icu sanguinis desectu . Secundu chylus minori sanguinis copiae permisce
298쪽
tur, inde cum minori energia semis itur , & ad statum volatilitatis ducitur; ideoque languinis crasis sit deterior ι & non a quia me balsamieo putredinis pneseruatim exuitur, urcontenaeit Willistis, cum sanguis promiscue effundariar. Rursum ex rerientia constat quaedam corpora meliuS a putredine prae v
ri, vel oleo, vel myrrha, vel succi Vel therebinthi lacryma . vi im sale. Demus tandem Willisio sanguinem sale spoliari, non ideo sequitur sulphure pinguifico impraernari debere Phlebotomia,inquit Willisius, sanguinis nuxtionem, & terna periem saepe emendare Qlet, adeoque multiplici respectu. Priamo enim , si quiddam heterogeneum massae Mus confunditur, quod scilicet non recte subigi, laec facilis secerni , ac emendari possiit, vena pertusa, sanguis est luens materiae istius portionem non raro multam secum foras convehit, prQinde ut reliqua pes domari, aut expelli queat. Enim vero, vasis soramine aperto, statim sanguis sermentescens particulas extraneas , quas una congregat, & sui portionem iram, in qua plurimae aggregam. tur, soras extrudit: hinc Obseruare est, quando cruor primo, ac ultimo essuens sitis recte habet, medio tempore emimum stri corruptum apparere. Plebotomia, inquam ego, sanguinis mixtionem , & temperiem festa peruertere Blet, adeoque multiplici respectu Primo, quia sanguinis residui crassis fit deterior, ut nuper Ostendi . So. cundo, quia illud heterogeneum massς sanguineq consusum . .
quod neque recte subisi, neque facile i mi, ac amandari pos
siti vena pertusa, ac sanguine effluente, non multum, ut comtendit Willisius foras exit, sed tantum illius hete enei educiatur , quantum permixtum erat illi sanguinis portioni, 'us sarata vena, detrahitur ι ac proinde non illud , quod in vasis sanguinuis minus domabile remansit, sacilius subigi, aut soras eliminari possie. Tertio vens inanite non sussicientem cordi
singuinem aduehunt; hinc Cus ventriculi concidunt, quia non ne sanguine dilatantur; hinc etiam non suffcienter se conis stringunt, cordis enim constrictio pari passu cum dilatatione ambulat ; eadem namque vi se cor restituit, qua tensium fuit; &quet vis suit adhibita, ut cordis parietes tenderentur, seu dilat rentur, eadem eos in statum naturalem restituit , quod exporientia ipsa docet. Globulus eburneus horizontaliterininc dem
299쪽
ἐem decidens ad eamdem altilirdinem. qua delapsus est, rino:
ctitur; sic in casu nolim, quet motus quantitas adhibita fuisad dilatandos cordis parietes, eadem ad constringendos adhibe.tiiri igitur , si cor non sufficienter se constringit , sequitur . uod languis undequaque non expellitur, ut omnes glandulas. in quibus depuratur, non superprediatur ι hinc sanguinis miratio, & teminies per phle rumiam non emendatur. Per sor men apertum vult Willisius singuinem sermente centem partiaculas extraneas una congregare, & sui portionem istam, in qua plurimς V regantur, foras extrudere. Dicam potius, partic
Ias sanguinis extraneas, rebelles, contumaces, di magis noxias. statim ubi vena suerit aperta, utiliora congregare. & simul a gregata foras extrudere. Wallisius perperam obseruat emissum languinem inter primum , & ultimum satis recte effluentem medio tempore corruptum sere apparere; etenim per sanguinis detractionem non mutatur reliquum, quia sanguis promisi emunditur e vasis, idest sine partium discrimine. At conced mus reliquum mutari, non ideo inferri debet esse comistum . . sed deteriorem, ut arridet Willisio, quia sale balsamico spoliatur. Hinc inserimus sanguinem tertio loco emissum ob dictam rationem esse longὰ deteriorem secundo loco enuis . An reliqui sanguinis mutatio per se dependeat ex detractione, vel casu , vel
ex aliquo animi pathemate, non adhuc constat. Perperam Wil- tisius absque exemplorum inductione universale ouiddam collia
git. Demum neque semper promitti potest, quod remanet post viilebotomiam in vasis rubris esse deterius; qHia supponere debemus spirituosiores sanguinis particulas ipsum componentes esse liberas, re per foramen facilius eiduere, re in dictis vasis crassiores remanere, quod non est perpetuo verum; quia accidere potest spirituosiores esse as ciatas, seu implicitas cum ramosis,&ramosas volatilibus; litaue illas, & ills istas una secum vehunt, ut vult Wiuisius de sebr. cap. I. spiritum esse adeo ligatum terrestrioribus,&ramosis particulis, ut diu lii sanguiane ed acto permaneat: & ut iste spiritus eliciatur administra dus est ignis non mediocris; sic per venam sectam non elicitu . tur spiritus, sed sanguis effluens ob ligaturam sanguinis cursum
300쪽
phlebotomiam restituitur. Sed perperam, quia cinguis a te
perie sua desciscens non raro per platebotomiam peruertitur Proponit illisius eamdem cantilenam pro ratione. Cum enim, inquit, massa ejus sulphure, seu fale fixo,vel simul utricque exaltatis, in acrem, salsum , aut sali in sulphureum dege Derguit, cruoris mitione detracta, nova statim eius sermenta. tio oritur, & non raro particularum omnium eiusmodi sit in
lathesis; & deinceps spiritus cum sale volatili paululum emerugunt, & dominium situm recuperant , sulphure, & sale fixo, uti par elt, sub jugo missis. Ob hanc rationem est, quod san guinis missio , non tantum in febribus, sed insuper in scorbulo, ictero, imo in phillisi incipiente masinum s se iuvamen consert ; enim vero sanguis post vasa inanita, velut stomachus exoneratus, humores quosvis ingestos melius coquit, & assimilat, quodque heterogeneum est facilius secernit, ac maim
Sed millisius verborum tumidorum satellitio rationis loco utitur, principiis supposititjischymicorum innixus. Prsterea demus Willisio sanguinem pr dictis principi, componi,& quod habeat tot salis portiones, tot sulphuris, tot spiritus, & sic
porro de alijs sanitatis tempore modum seruantes ; aemudinis vero eumdem non habentes. Excedat fiat, de silphur,ut Williasio arridet, non ideo sequitur per vasis soramen sanguinis portionem sale, Δ sulphure imprςgnaram egredi, quia sanguis coi suse detrahitur citra partium discrimen; neque cognosci poteli in quo vase sit plus stulphuris, & salis, ut per ejus stiramen isam principia exaltata profundantur ; etenim per motum sanguinis circularem ejus particuis confunduntur , continuo miscentur, spirituosiores implicantur cum crassioribus, crassi re i rituosioribus; Sc si las dissocientur per transpirationem a
reliquis humoribus decedunt; vel sero immixte per urinam, vel sudorem expelluntur di quare non indigent Cairurgo, ut vas pertundat pro eorum egressu. Ob hanc rationem sanguinis micso in febribus,in scorbulo, ieiero, in plithisi incipiente nullum qim juvamen consert. Utrum sanguis post vasa liuinita , ut contendit Willisius , instar stomachi exonerati , humores quosvis ingestos melius coquat, & quod heterogeneum est facilius stcernat,&emandet, non est judicatu facile. Circulum