장음표시 사용
462쪽
I in neus insignis , a quo lianc Philosophiamlheriologicam, vel, si mavis, Thoriologia tu philosophicam, potissimum incipiam, initio libri, qui
inscribitur : Systema natiirae per regna tria Raturae, secundum ClaSSES , Ordines , genera, SP Cies,
cum characteribus , disserentiis , synonymis , locis cura J. F. Gmelini , t 88 , Imperium naturae breviter describens, haec sere Persequitur. A Deo
omnipotente orsus: Mundus, inquit, complectitur omnia sub JOve , quae in Dotitiam noStram per sensus Cadere possunt et . Astra sunt remotissima corpora lucida etc. Elementa sunt corpora simplicissima, atmOSph Eram Pla DCtarum ConStituentia, spatia inter astra sorte replentia: ignis, asir , aqua , terra etc. - Sic tota hujus mutidi concordia Duiliaso by Corale
463쪽
ex discordibus constat. Tellus ost globus planetarius etc. Natura lex immutabilis Dei , qua res id est, quod est, et agit, quod agere jussa est. Naturalia sunt Corpora cuncta Creatoris manu Composita , tellurem constituentia , in regna na- Iurm: tria divisa , quorum limites concurrunt in
Lustides corpora congesta , DOC Viva , NEC Sentientin. Vegetabilia corpora organisata et vi 'a , non sentientia. Animalia Corpora organisata et vi a , Et Sentientia st Onteque Se moventia etC. Regna naturae , planetam telluris ConStuentia, ideoquc tria sunt: Lapideum Pude inhabitat interiora: a salibus in terris generatur; temere miseetur: Casu modificatur. Vegetobile virens stiperficiem vestit et . Animale sentiens exteriora ornat CtC. Ρonuntur deinceps et explicantur haec : Homo sapiens. Scientia , divinae Particula aurae. Meth dus , anima scientiae. Nomina. Scientia naturae innititur cognitioni naturalium methodicae et nomen Claturae system a ticae ei C. ordo alius Struentis est , alius inhabitantis. Creator incipit a simplicissimis elementis terreis, per lapideS , Vegetabilia, animalia, in hominem desiit. Homo autem
464쪽
incipiat a se ipso , desiDat in terram etc. - Itaque Linnous, his praestructis , statim aggreditur P gnum animale exponendum. Haec, quamquam ex mente Senecae alior unique auetorum antiquorum dicta, indeqtie Ρleraque ad Verbum repetita sunt, tamen non Plane susticiunt. Vocabula eorumque intellectus non satis accurate inter se distinguuntur. Equidem non dixerim, naturalia .esse compora cuncta creatoris manu Composita , tellurem constitia entia, in regna tanturae tria divisa. Tunc
enim histoDia naturalis pars foret geographiae, cujus quidem opinionis vestigia in Ra umeri geographia , Schuberti compendio aliorumque operibus licet deprehendas. Antea dixerat, tellurem
elementorum at InosPhaera eSSe oblevata in , rerum naturalium stupendo cortice tectam. Ergo non sola naturalia constituunt tellurem: et elementi
terreni atino sphaera qui tollus oblevari potest Neque ego dixerim , elementa esse corpora Simplia Cissima , ut mo Spli aeram Planetarum Constituentia; principia potius esse dixerim rerum Omnium , ut
Namque canebat uti magnum Per inane coacta. Semina terrarumque animaeque marisque suissent. Et liquidi simul ignis : ut his exordia Primis. Omnia et ipse tener mundi concreverit orbis.
In physica igitur, quam nos intelligere solemus, haec quatuor statuuntur principia. Physicae autem
465쪽
est Macrocos mus , quem Veteres dicere solebant , historiae naturalis MicrOCosmus. Ilae sunt duae cognitionis naturae partes. Illa nimirum praecedit, haec sequitur. Una ab altera cogitatione secernetida. Natura enim, ut conjunxit omnia, ita
non consudit. Quaeritur igitui', quid ad hanc partem, quid ad illam sit reserendum
Lapides Lin neo Corpora congesta sunt, nec viva , nec sentientia Tunc mea quidem sententia ad physicam, non ad historiam naturalem pertinerent. Sicut maria , nubes. Vegetabilia et animaliuCorpora organisata et Ni a esse dicit , illa non sentientia, haeC sentientia, Sponteque se moventia.
At hic quaeritur, organi satum quid sit Τ vivum quid sit J Aristoteles Graecique omnes intelligunt
Zῶω. viva, eadem, quae Latini a Dimalia vocant, nos Lebendige. Hi gitur sola animalia viva esse volunt. Si vegetabilia vivere dicimus, vocabulum a prima sede translatum est ad aliam, ut indicemus, etiam in plantis Descio quid vitae simile inveniri. organisata etiam sola animalia proprie dici
possunt, siquidem organa sunt instrumenta motus spontanei. Translatum est hoc vocabulum etiam
ad vegetabilia , quatenus in his quoque motriS , licet haud voluntarius , animadvertitur. Nihil impedit, quominus et per translationem s. metaphorice his vocibus utamur , sed tunc ne obliviscamur , metaphorice esse dictum. Equidem proorganisandi verbo consormandi uti malim. Forma
466쪽
enim, graece m Orphe, gerina lai Ce Gepraege. Gebar,
illud exprimit , quod liic proprie intelligitur. Lapidos igitur quatenus rudes sunt et informes
ad Geologitim pertinerat, non ad Historiam tantu- Palem. Ad hanc ea tantii in Pertinent , quae Conformata, quae iani formae reddita Surit, quae totum per se esticiunt. llaec autem vocari solent Indi vidua. Naturalia igitur . regia a historiae naturalis cotistituent in , non PartOS, Sed partus Surat telluris. Hi partus nori iani clemento Originem debent , sed cooperantibus omnibus. Ila stio in naturalium collectione statis tantiae adreae , vitreis inclusae , quas quidam receperunt locum habere non poterunt. At, dicat aliquis Onaue solidum origi De crystalli-
satum ost etiam in minimis liartii, iis , id quod OLenius docuit , qui aliquando granitis Dinxisse
dicit. Res igitur codem redire videtur , Ut naturalia tellurem constituarat. At solidum et Omeu tare, quod sol silari Magnes ille est funda me talis, Per Se Non cry Stalli,nthim , non sormatum cogitatur, sed rude. Se i ha DC Pem alio loco a curatius
disquisivi. Hic susticit, me docerct, a Geologia Separandam esse Crystallographiam litie Druseri leti ro), hanc partem primam esse histo Piae naturalis. Crystalli sunt quasi grana Seminum , nunquam
excitanda, qui bras vi in quasi Occlusa mauet. Cum gemmis arborum Comparari possunt. Crescunt qui lem , sed tilia ratione, quam vego tabilia . non Per intus - susceptionem ; neque tamen temere Diuitia oste
467쪽
congeruntur. Carolus Soli mi illius crystallorum genesin practare descripsit, Deo non Oheii iras.
Exponit igitur liis toria Daturalis de individuis, sive de rebus sormatis, de partubus Brut , vel, ut sic dix rim , de parvulis von den K indern telluris , de Microcos irais. Qia a propter ea ridem et Morphologiam i Bildungstolino J, doctrinam de sormati orae rerum, appellari licebit. Nititur illa physica, sive doctri Da de Macro cosmo; laniacque laraemittit. Naturalia, quae vocantur, Iant rarae rini Versali originem debent. Noti mirum igitur, etiam divisionem Daturalium siles Uriecti si gen) cum ipsis
naturae universalis principiis , i. e Ciam Olementis, Congruere. Quot stini elementa , tot surat naturalium regia n. Etiam reliqua r gnorum divisio a principiis plius icis repetenda erit. Cohaeret enim haec divisio cum prima rorum naturalium Origine. Recte K ut arga NODDulla Contra Perum organi Satarum Per g rudus Originem disputantur. 18 39. :
Ut vera, inquit, reCta, naturae INO a CCommodata ex disquisitionibus D Ostris resultent, Per DECUSSR-rium est , universam naturam tam illam totum
intime coniunctum ratione physiologica Perquiramus. u Cujus quidem Contemplationis Og regium Exemplum nobis proposuit Alex. de Humboldi. Tum p. 18. . . Evolvi, inquit, nihil aliud est, quam dilabi sive in individua abire universale quoddam elementum plasticum. u Item s p. 23. : Ρrima telluris periodus in sc comprehendit ex
elemento ovolutionem rerum Cum organi Satarum , Diuitiasti by Coos e
468쪽
tum non organisatarum. . . Omnia inter se dissi rentiam Et evolutionem inibant. M Hinc igitur et rerum organi Satarum, quae v OCaiatur , disserentia ,sive sormarum individuarum disserentia , i. e. historiae naturalis divisio erit repetenda. Ideoque
hanc divisionem ad ipsa principia Physica sive
elementa reserenda esse censeo. Neque tamen hoc ita intelligi volo, ut sola spectetur materies. HariCeo nominamus consilio, quo facilius res intelligatur. Uti in elementis , ita in universa rerum natura regnare sentio duplicem oppositionem potarem, Simplicem Unam, compositam alteram. Cuius
rei etiam in systemate phytologico vid. Scripta Caes. Soc. Nat. Mosc. 18 il. 3.) multa attuli documenta , ad quae hic provocare licebit. Idem probatur animalium disquisitione. Quid Z quod ipsa regna eadem ratione dilabuntur. Hinc ex simplici oppositione prode utit crystalli Plantaeque, illinc ex duplici oppositione bestiae hominesque.
Quatuor igitur sint individuorum seu formatorum regna, quae hac tabula conspiciuutur :Diuitiasti by Coos e
469쪽
45bRΕGXA HISTORI E NATURALIS INDIVIDUA S. FORMATA,
v ULCO NATURALIA.A. Motu spontaneo carentia. B. Motu frontaneo gaudentia. Apsycha, Arist. In anima, Cic. Empsrcha, Zoa, Arist. Anima
crystalleum. vegetabile. bestiale. humanum. Plirta, Arist. Theria, Arist. Ratione praedi-Quae gignuntur Rationis exper- tum, Cic. e terra Cic. tia, Cic. Bruta.
De industria auctorum fidem addere soleo, non quo haec rei in velliendae causa mihi exstiterit, sed quo acceptior res sit legentibus atque probatior. De oppositione polari duo in manus incidere libri , quorum auctores simile quiddam spectasse videntur; alter: Prochaskin tentamen, quo lex naturae polaris empirice explanetur Vindobonae,18l5. : alter F. B IUilbrandi : Lex rationis po-laris in rerum natura I 818. . Utei que liber Inulta continet , quae in rem nostram converti queant , sed neuter duplicem spectavit polaritatem. Uilbrandus praeterea Secutus esse videtur Schel lingio-Ηegellanam philosophandi methodum, qua systema concinnum Confici omnino non potest. Haec philosophia e Κ antio arripuit ea , quae
470쪽
equidem apud Κantium ipsum minus proba Verim, tripartitum ejus dico pra dicamentorum divisionem. Quaeret sortasse quispiam, Ut nuper quidam secit, quam ne ipse potissimum philosophiam secutus simi quo lare me tuter ' Ρoteram dicere: meo. Meo autem Z imo eo , quo omnis humanitas utitur, quo nullus est antiquior. Sed hoc qui quaerit , curiosi HS sacere videtur , quam Decesse est. Absque philosophia scientia Dulla. At scriptum aliquod ut philosophicum et sit et dicatur,
non opus est, ut more Cujusdam philosophiae naturali S, Di per vigentis, constructionis vel methodis armulae aC termini ubique assu antur, Veluti
panni, late qui splendeant. Veritas ubique per se lucet. Absit a nobis si uarium istud philosophi: egurius , quod hariolari magis , quam philosophari videturi Censor quidam in Antiquitatis Nuntiis
Darius indiensibus. I 8 il) putat me, orationis partes quadrifariam dividentem , non certum aliquod sequi pili losophiae systema , sed propriam intelligentium, quam veram esse Cognoverim. Idem iste Omnia historiae via vult inveniri sibique dari: datum sibi cupit systema philosophicum. Sciat , hoc quoque me absolvisse. Sed hoc ipsum a nati P;E prosectum est principiis , quae si logicae principiis firmare vellem, in circulo demonstrarem. Itaque liceat mihi hic provocare nil vulgatam illiini logicae regial:im , Secura dum quam Omnis dioisio debet esse bipartita.
Dixit jam Cicero, cum natura rationem Congruere Duiliroo by Cooste