장음표시 사용
481쪽
corporis partem euictu ut . Supersunt aliae duae ca- vitates majores, spinae dorsalis et capitis, itidem inter se continentes , quas Superiorem corporis partem constituere diximus. In quo animadvertas, has bestiis et loco ipso superioreS esse ambas , necdum, quod soli homini demum est concessum, dorsum subjectum esse capiti. Notetur hoc quo
ac respirationis organa , ex mea dividenili ratione ejusdem esse systematis principalis: hic enim apparatus omnis eidem rei inservit. Haec corporis bestialis divisio plurimum valet ad
regni bestialis divisionem quod postea , libro
quarto, monstrabitur In Ol ere germanico ulterius progressus , horum Sy Stematum Partes quoque
digessi, id quod hic brevitatis ergo omitto. Unum
tamen nou plane praeterire Possum, dorsi nempe membrorumque sive tertii systematis divisionem, quia hae partes ad condeudum systema bestiarum signa dant certissima. Diu hanc quoque rem meditatus sum. Quaeritur enim, utrum Postica thoracis pars Cum extremitatibus posticis in una Parte ponenda sit, anterior cum extremitatibus anterioribus in altera: an hinc stet totus thorax, quem Aristoteles appellat, illinc membra cum posteriora tum anteriora Z Hoc rectius visum est: praecedunt enim essentialia , Sequuntur extra-
essentialia. Aristoteles I. I 0 , 6.): ii Thoracis igitur partes, inquit, quae eSSent anteriores inferiores , diximus: pectoris autem posterior susterior)
482쪽
pars dorsuri appellatur. Dorsi partes scapulae duae et spina. In Da s 'ostice , quae Pars respondet ventri, lumbi .u Omnibus rebus Probe perpensis, thoracis partes sic constitui :TnonΑx CcM ΜEMBRIS).Pars essentialis. B. Pars extra-essentialis. Partes simplices. Partes dupliees. Thorax sensu strictiori. Extremitates a. Membra. I. Tnoa cis II. Tuo Acis III. MEtia A IV. Missa pars ventralis Pars Pectoralis Posteriora. anteriora.
s. abdominatis dorsum cum s Lumbi j cum collo.
Hic lumbis caudam, dorso collum addidi. Interdum enim ipsa spina dorsalis in membrum exit , postice in caudam , antrorsum in collum. V elut piscibus cauda est, collum deest. Serpentes et cauda et collo instructi , membris destituti :est eis quasi totum corpus membri insta P. Memb Daunteriora ultima persiciuntur, vetiit simiis: sunt quasi caput hujus systematis. Hoc quoque notabile, quod partes essentiales simplices sunt, extra- essentiales duplices. Iam video , capitis quoque partitionem hic non ProrSus esse omittendam : sensus enim , capitis partes, ab OLenio etiam ad dividendum animalium
483쪽
regnum adhibentur. Sensus, ut fieri assolet, quinque esse, dicit ille, ideoque etiam. in ordinibus,
tribubusque constituendis libenter sequitur numerum quinarium. At sensus quoque ad elementa redeunt. Tactus ad terram sive solidum refertur gustUs et olfactus ad aquam , quae aut fluida est aut vaporea, auditus ad acrem , visus ad ignem. Instrumenta tactus sunt labia et dentes. Sed hie sensus non solum est capitis, sed etiam in partibus inserioribus emergit, ejusque actio maxime in manibus excellit. In frumentum gustus et Olfactus est Superior oris pars , lingua cum Palato. Seri- suum igitur regiones seu capitis partes sic dispono:
Scilicet hic , in anatomia ipsarum partium , ex quibus caput Constat, ponenda erant nomina, non modorum, quibus sentimus. Quod autem in capite praeter has partes alia quoque omnia inveniuDtur, ut venae, fibrae , ossa, non obstat, quo minus illae proprie capitis partes habeantur. Etenim , uti in
484쪽
reliquis principalibus corporis partibus , ita etiam
in capite superiora repetuntur, quandoquidem in corpore bestiali omnia omnibus inserviunt, omnia
inter se Connexa sunt. Sic caput Suum quoque habet thoracem, suam medullam spinalem: Cerebrum dico. Nec puto , quemquam hoc praeterire , ut in superiore systemate, ita et hic prioris partis simplices esse articulos , posterioris duplices. Sane utriusque systematis, nec non reliquorum, articuli invicem sibi respondent , quod quidem in opere te utonico pluribus explanavi. Articulos dico omnino utriusque partis subdivisiones, sunt igitur ubique quatuor. LIBER II. DE, PHYSIOLOGIA. Sunt, qui systema animalium tradentes physi logiam sive metamorphos in sequi maluerint , quam anatomiam. Ilis quamquam non plane assentior , tamen profecto plurimum intererit, physiologiam quoque recta ratione disponi. Tria systemata physiologica esse volunt: primum sensibilitatis s. nervorum , se undum iri tabilitatis sivemus utorum, tertium reproductionis. In quo mihi quidem peccatum esse videtur. Nec non peccatum est eo, quod hanc historiae naturalis partem non accuratius distinguunt a parte sequenti. Quidquid enim de moribus animalium doceri potest , Hori huc pertinet, sed ad Partem sequentem, ad Practicam s. Entelechiam. Hic non ea, quae ipsae bestiae
485쪽
agunt, sed ea, quae naturae vis in corpore bestiali absque bestiarum Opera agit, pertractanda sunt. Eo quoque peccatum est , quod irritabilitatis vagum quendam et spurium lavebant intellectum. Itaque seras avesque rapaces irritabilitate insignes esse perhibebant propter maiorem sanguinis vim et calorem. At sanguis non huc pertinet. Haec igitur et talia sunt rectius explicanda. Medicum quendum Cognovi, . . Sch. , qui experientia ductus, Systema quoddam sibi sonstruxerat physiologiae, hujus rationem potarem Sin minus cognoverat, at Certe suspicatus erat, qua quidem recta
opinione , ut Platonis verbo utar, in morbis curandis feliciter utebatur. Haec polaritas ita se habet. Praemittenda est biologia generalis, quae exponit de generalioribus vitae Conditionibus , ut de temporum ac locorum necessitate, de astrorum ac
elementorum influxu, de regnorum praecedentium landumento. His praestructis de ipsis vitae processibus agitur. Omnis processus vitalis inservit aut massae producendae con Servandaeque , aut motibus perficiendis Huc refer ea, quae Aristoteles habet de somno animalium, et de somnio IV. 10, 1.
5. 6. ). Prior physiologiae pars est quasi de bestia
dormiente , Ρosterior de vigilante. Ιmo in anima perpetuo dormire, animata evigilare videntur. Aristoteles III. 14, 4.): In somno, inquit, Coi
poris partes exterae minus obtinent sanguinis. u.
486쪽
stantia aut alitur, aut animatur. Motus sunt aut corporis aut animi. Hinc duae partes et quatuor systemata processus hostialis exsistunt: una pars substantialitatis , mobilitatis altera. Illa in repro- . ductionem et animationem dilabitur , haec in corporis motus et animi. Corporis motus hic intell1gitur labrica seu mechanismus motus , ut sic dixerim , de quo nuper angius quidam Praeclare scripsit. Animus movetur seri Suum ope. Ergo
A. Processus substantialitatis. B. Proeessus mobilitatis. Massae inserviens. Motibus inserviens. I. Rippon et io. II. AMMA Tio. III. AGILITA s. IV. SEssitiLITAs.
Processus circu- Processus mo- Processus molationis. tuum corporis . tuum animi.
Reproductio continet : cibationem , digestionem, assimilationem , discretionem; ad hanc pertinet generatio s. reproductio generis. De hac multa leguntur apud Aristotelem V. I. seqq.). Non Praeteribit legentes , in tabula pro irritabilitate a me positam esse agilatatem. Hoc enim vocabulo aptius exprimitur , quid hujus processus Sit proprium. Sic Illigerus sciurinorum familiam agilia appellavit, Cum omnis rosorum ordo agilitate sive mobi- Diqiligod by Corale
487쪽
litate vigeat. De motu bestiarum disserit Aristoteles I. 5, 6 : o Quaecunque autem movev lv, inquit, en aut quatervis moventur notis τέτρωβισημείοις , aut etiam pluribus. Quae sunt sanguinoa, quaternis tantum. v In quo ipso etiam polaritatem deprehendaS. Non eSt, quod moveam, re- productioneni ventris esse negotium, animali satio- nem pectoris , actionem fibrae membrorumque , sensibilitatem Dervorum et seu Suum , ac Proinde physiologiae' liartes anatomiae partibus inter se
conciuere. Ergo systematici illi , qui physiologia
uti maluerunt, quam auatomia, reapse tamen idem secuti sutit. L1BER III. DR PRACTI A sIVE ENTELECHIA. Practi ea si vo Entelech in do C et non ea, quae natura agit et pessicit in hestiis, sed quae ab his ipsis agulatu P et persiciuntur , licet instigante natura. Quare, cum crystalli Plantaeque prae bestiis inanima habenda sint , bestiarum Practica litura Conti- Debit et alia , qua in Vegctabilium. Qui latis autem de rebus Ilic dicendum sit , vel ex Aristotcle discere possumus, Ciajus liber VIII. sic incis,it: is Quae ad reliquam a Dimalium naturam geli Crationemque pertino ut , hoc modo se habent. Λctiones rei
πράξεις autem et victus Oἰ βίοι ) secundum moros τὰ ἐθη atque escas disserunt. Insunt
enim in maxima ceterorum aut malium Parte vestigia morum, qui ad animam portinent: qui inter Diuitigod by Corale
488쪽
homines aptiora habent discrimina. Namque mansuetudo et seritas , lenitas et asperitas , et sortitudo et timiditas, et metus et sidentia, et iracundia et versutia, prudentiae per cogitationem Paratae imagines plerisque eorum insita sunt. Sicut etiam de partibus eorum narravimus. n etc. Idem postea
ipsorum ob coitum ac procreationem sunt, tum circa commeatum ciborum. Nec minus sese comparant ad frigora aut tepores, itemque ad temporum mutationes. n etc. Est igitur una practicae pars, ut sic dixerim, passiva Seu corporalis, altera activa seu animalis. Illa Pars docet ea, quae aut cibationem, con Coctionem, Procreationemque Con-Cernunt, aut ad temperamenta variosque assectus pertinent , et a sanguinis mixtura proficiscuntur. Altera pars est aut de membrorum Usu , i. e. de motibus , de moribus , de commercio bestiarum inter se, aut de sensuum usu, quatenus bestiae
prudentiae et docilitatis vestigia produnt. Haec ita se habent :
489쪽
A. Functiones comori in serotente . B. Functiones anima in serotentes I Nura init ni II. TEMPER AMRATA III. Noara. IV. DE PRunxΝTra et generandi et affectus mi- et docilitatis
Recte Aristoteles iis actionibus, quae corpori inserviunt , addit etiam vestigia morum et prudentiae per cogitationem paratae imagines. Namque bestiae quo persectiores sunt, eo magis his quoque actionibus gaudent. Aves, ut habet Virgilius, colludunt inter sese , simiae hominum mores imitando et nos delectant et semetipsos. Haec theriologiae pars multum habet jucunditatis, ideoque et Aristotelis et Bustanti historia Daturalis brutorum adeo tenet legeratium aut mos. Qui quidem auctores suppeditant abunde , quae hic conserenda sint. His omnibus etiam insunt vel certe hinc derivari possunt , quae de bestiarum utilitate diei
solent. Haec tamen proprie oeconoIniae Sunt reser
aridae. Atque , si quae res utrinque disciplinae
commuties sunt, hic tamen alia ratione tractantur, ita scilicet, ut potissimum Spectetur bestia Tum natura, neque hominum utilitas. Duili do by Cooste
490쪽
Superiora omnia vix tradi Possunt , quin syst maticae rudimenta quaedam , ut si C dixerim , una in voluntatur. Etenim , ut i de partibus transformationi hiisque corporis hostialis , ac de moribus bestiarum sermo erit , hoc quoque Videndum erit , qua tonias bestiite inter se dis erant. Itaque bestia-vum E enera lyc Pularibus at polianda erunt nominibus. Uute ubi deficiunt , signis indicanda eruulge noxa velut genus insectorum , Arist. I. l, G. . gemis animalium , quae a Crem recipiunt reddant- qtie , quae Cou Stant Saugialiae etc. : quod quide ii, si iiii initium sustematis artificialis habendumost. Illa autona Daturalis est via. ilua ab ipso PO-Ρulo nescio quod systema naturale inchoatur et Praeparatur. uius quidem rei aluid Avistotelem multa inve Dimiis exempla. IIuc pertinet ille locus, in quo vertendo interpretes non satis sidi reperi-iintur, insimulantes Aristotelem habere Classes, Ordines, species, cum ipse molio genera, raro species posuerit. Sunt aritum, inquit, genera summa quaedam, qui bras animalia reliqua distinguuntur, Sunt vero luEC: rarium nutum , alterum piscium :tertium cetorum , qtUE O mi in ConStant sanguine eiu nant. Est Ct Aliud Eorum genus, quae testat Eguratur. . . Ιt Em nliud, quod molliori testa operi iuvis. Ibidem I. ii, 3.): In hoc autem quadru- pcdum genero , quod Animal Paret , multae sane