Iocoseriorum naturae et artis, siue Magiae naturalis centuriae tres auctore Aspasio Caramuelio accessit diattibe sic de prodigiosis crucibus

62쪽

Centuria L

PROPOSITIO XLIII.

Tres baculos, cultros, o c. ita sibi mutuo implicare, ut erecti non cadant, nec pondere superposito

i, cultri. ttabes,aliavEsimilia corpora sint AB, C D, Hub. In lina AB aum, ut Ainintatur plano, B sit leoni, trierectum. Huic super diem, ut D tangat planum, C sit ere- ε g. i ctum. His duobus impia. .F, ut sit insta AB, de supra CD, efficiatque cum ipsis triangulum. Debet autem E F tam diu praedicto modo infra & supra praedictos duos intrudi, donec care, uter omnes tres stent erecti, ac se mutuo sustentent. His semel constitutis, nec cadere possunt, nec pondere supraposito deprimi, nisi frangantur. Nam AB sustinetur ab EF, & EF CD,&C D ab A B. Cardu- b..i T. Milit, ctalyex V se. A Rtificium describit P. Ioannes Leurechon Gallico Idiomat , Recreationibus Mathematicis Proposit. 6o. & ex ipso Daniel hii nurus in Deliesis Physico- Mathem. panis. quaest. 18. Germanice, dimisso Ens in Thaumaturgo Mathemat. Problem. 63. Latindi Sed omnes tres ita rem obscure proponunt, ut vix, aut nE vix suidem intelligi queat. Ego simpliciti sine, dc cum effectu felicissimo, rem ita propono.

deprimantur.

PROPOSITIO XLIT

Tursam parare, a sine sera clauditur, σab ignaro artificis aperiri

63쪽

Joco. Sertorum Nati & Art.

νM. I. Fiat bursae corio qualem equitantes ephippijs appendere solent, aut qualem appositum schema refert. I l. In μ' utroque latere adluantur corrigiae AB, C D, habentes in extremitatibus B dc D annulos ferreos, aut a reos. Et corrigia quidem C D antequam a siniatur lateri C, transeat per annulum B. M l. Partem superio rein bursae, seu ejus orificium operiat segmentum oblongum corij E G F H. assinum uni labrorum dicit Orificii bursae, alteri vero labro assuti sint plures annuli, per segmentum illud factis foraminibus transeuntes. I V. Per hos annulos transeat corrigia Al, bursae in A allata, habens filaram in I, per quam etiam transeat corrigia CD, antequam in C assuatur. Atque haec est structura bursae, ita clausae, ut aperiri non possit, nisi corristia CD extrahatur e fissura l; dicta autem corrigia C D extrahi h dicta fissura non potest, quia transit per an nulum B, per quem annulus D transire nequit. Quid ergo

agendum

Primo, Annulus B defluat usque ad fissuram i, corrigae Al. Secund), Per annulum B transeat extremitas I cum tota bilura I. Tertio, Per fissuram l transeat corrigia CD, cum annulo D. uarto, Extremitas I, cum fissura sua extrahatur ex annulo B, α annulus B promoveatur versus annulum D. diuinto, Corrigia A extrahatur ex annulis versus A; eritque bursa aperta. Ut iterum claudas bursam, Primo, Transeat corrigia Alper annulos versus i. Secundo, Fluat annulus B usque t ficturam, re per B transeat fissura l. Tertio, Per fissuram l transeat annulus D cum sua corrigia C D. marro, extremitas I extrahatur ex annulo B, & B promoveatur versus D, eritque iterum clausaburs aut antea.

PROPOSITIO XLV.

'Tursam aliam artificiose praepararet

iPursa alia

viai. Λ Liam bursam nuper vidi, simplicissimo quidem artificioiς Wi iri consectam, adeo tamen occulto, ut vel oculistissimos fallo

64쪽

Centuria I. Aitet. Bursa erat ex corio molli & candido, serma bursae ordinariae A B C, de plicata. Orificium erat tectum segmento corii F G, antEdc retro nonnihil pendentis ; cu)us pars posterior assuta erat parti posteriori bursae, pars vero anterior F G anteriori non erat assata, suturam tamen similem habebat posterioris suturae. Anteriori bursae parti ABC, intra dictum tegumentum F G, alligata erant ligacula e D, quae per seramina in tegumento facta egrediebantur, & in D colligabantur. Hoc totum erat artificium. Qui aperire volebat, artificij ignarus ; in omnem partem versabat bursam, i acula trahebat, aliaque tentabat, sed frustra. Qui vero artificiumcallebat, partem posteriorem manu sinistra apprehendebat, & anteriorem partem ABC dextera manu trahebat deorsum, dc sequentibus ligaculis patebat hiatus inter labrum AC burta, dc tegimen FG.

PROPOSITIO XLVI.

Ut candela intra aquam perpendiculariter

erecta ardeat.

Uundo candelae infige filum ferreum, vel aciculam, cum pon- cais . adere alligato, quoa ad libitum augere vel minuere queas, & nu alu sendum immerge aquae. Mergetur ea plus aut minus, prout ma us vel minus fuerit pondus alligatum; ec perseverabit perpendiculariter erecta . ' ἀ-

PROPOSITIO XLVII.

Unica circini apertura describere plures ci culos in aequales.

P Roblema hoc proponit ac demon trat ' Dannes Leurechon ruisi uni- in Recreationibus Mathem. Prop. 3 . Quod quoniam Ω- ς ς--

65쪽

cile est,& tamen mirabile videtur, huc transferre placuiti Fixautem hac rationet. In plano aliquo,aperto circino describe ex A centro circu. tum A B C, cujus diameter sit B C, ut apparet in Fig. l. Deinde retenta eadem circini apertura, in eodem aut alio plano, sit pane uni pedi circini corpus aliquod exiguum, ut pes sit paulum elevatus supra planum, ac pede altero describe circulum AED, ut apparet in secunda Figura. Erit hic circulus minor priore , & tanto quidem minor, quanto magis fuerit pes alter

elevatus.

Idem eontinget, si eadem apertura rerenta, ponas unum pedem in vertice A coni, aut in puncto A globi, cujus diam ter sit vel aequalis, vel major, vel minor diametro circuli ABC, altero vero pede describas circulum A DE circa conum, aut globum, ut apparet in Figura ili. & lV. RAT io hujus rei est, quia in circulis A D E Figura: II. III. & l V. diameter D E minor est, quam duo latera A D, A Esimul sumpta, o Pro sit. D. ubri t. Element Euclidis: est autem diameter AC Fi urae l. aequalis dictis duobus lateribus AD, A E, propter eandem aperturam circini ; ergo eadem diameter D E minor est, quam diameter B C; ergo circuli circa diametrum D E descripti, minores sunt circulo circa diametrum B C descripto.

ANNOTATIO.

V X his paret, posse eadem circini aperuia de ibi plures ae plures

circulos , per minores ac minores, quanto nimirum gracilior sis conus, aut quanto magis in plano elevatur inmpes circini

67쪽

a matur e

68쪽

Centuria I.

Ut picia is cula , aliave res ,sponte moveatur

Λ Venae silvestris capreoli, sive stipulae illae quas avenam ma- Irim isti αδ turam circumstant, ita sunt ex propria naturae suae constitutione spiraliter contortae, ut madefactae spiras illas suas dila- ροῦ - -

tent, rursusque exsiccatae constringant. Quo fit, ut pro perpetua fere tempestatis mutatione ex humida in siccam, id sicca in humidam, tu perpetuo quasi gyrationis sint motu: dum enim humore dilatantur, gyros a dextera in sinistram legunt; dum calore &. siccitate constringuntur, eosdem a sinistra ad dexteram relegunt. Eandem constitutionem habent omnia con- volvulorum genera, cujusmodi sunt cuscuta, bryonia, lupylus, aliaq; similia, quae incremento suo naturaliter in spiras sese con

torquent.

Hisce avenaceis capreolis, ali)sque similibus convolvulis, Via varia ludentis Naturae spectacula exhiberi possunt. Si enim' unum illorum perpendiculariter in stylulo aliquo erigas , ac su- vi premo apici chartaceam sagittulam velut indicem transversim imponas, aut ex eodem apice levem ex charta icunculam depictam cui assioli, Angeli, aliusvh rei perpendiculariter erigas, ut in appositis riguris apparet ; videbis, quoties aura mutatur de sicca in humidam, aut de humida in siccam, sagittulas αicunculas sponte in gyrum nunc huc nunc illuc moveri. Si vero stylulum erigas intra capsellum aliquam ; quotiescunque humorem affundes, & quoties ad ignis aut solis calorem exsiccabis, similes gyros repraesentabis. Hinc si loco icuncularum capreolo impones & adglutinabis levem aliquem nummum, is sponte in gyrum movebitur, quoties lubitum fuerit.

69쪽

ANNOTATIO.

A Liassecta tu quae ope convolvulorum prassictorum exhiberi posi uixi, vide apod P. Athanasium Κircnerum in Arte Magnetical b. ypani. cap. ubi fuse de ea retractat. Husera experimenti mentionem facis a cubi Porta insua Magia Aea iurasi, ut olim me digisse

. memini, at lo unum non occurrit.

PROPOSITIO XLIX.

Putei profunditatem rusticorum quorundam

. more metiri. e.- , . U Sx in vicinia nostra pagus non ignobilis, puteum habens pro.

o. sis. fundum, toti pago aquam subministrantem. Hunc, cum νειν -- temporis successu limo oppletus,&sordibus fuisset faedatus,ex-zz z. purgare cuplabat loci praetor & incolae. Situlam ergo prae-''r' grandem conficiunt, ec funem ductarium haud mediocriter crassum coemere constituunt, quo situla appensa communi labore de opera in puteum demitteretur. Ne tamen lonsiorem aut breviorem quam par erat, funem coemeren t, superquis aut inutilibus sumptibus; putei profunditatem a trochlea, cui funis circumducendus, ad fundum usque explorare prius statuunt. Cum modus nullus occurreret, consilium ineunt, dc quid facto opus sit, sedulo inquirunt. Post diuturnam consultationem, praetor, utpote caeteris sapientior, hanc proponit pragmatiam, e Mathesi rustica depromptam. Scimus, inquit, staturas nostras omnium, Unus ergo quispiam E trochlea se suspendat alter ex huius pedibus, tum tertius Epedibus secundi, ec sic deinceps, donec ultimi pedes fundum contingant. Tum in unam summam conis ciamus omnium sic concatenatorum staturas palmis exploratas,&sciemus quot palmorum funem comparare oporteat: nec enim hic longior esse debebit, aut brevior, quam suspen-