장음표시 사용
11쪽
ANTIQUORUM LIBRORUM RITU A LIUM S. R. E.
i mini usque ad Pascha. joII.Ordo Romanus de M a poni ca-u.- 42 III. Ordo Romanus de Missa item pontificali IV. Fragmentum veteris Ordinis Romani de Missa pontificali. εἰ
Reliqua de Eoc ordine Eabes pag.
V. Ordo Romanus, de Missa episcopali primus. 64VΙ. Ordo Romanus, de Missa episcopali fecundus. FOVII. Ordo strutinii ad elecyos , M. fea de Bapti mo. TyVIII. Ordo Romanus de Ordinationibus sacris. II X Ordo Romanus ejussalem argis
N ordo Romanus de triduo ante Pascha. . FIXI. Ordo Romanus auectore Benedicio canoni. o sancti Petri. rigyohannis pqa XIX diploma de basilicasancti Petri. Is Excerna ex libro Petri Mallii de eadem basilica. II8XII. Ordo Romanus , auctore Ce ero cardinale. I67 Ereve recordaιionis de consuetudinibus altaris sancti Salvatorιs Lateranensis. . ' LII XIlI. Ceremoniale Romanam, Mirum Iussu Gregorii x ira XIV. ordinariam S. R. E. auctore. ut vide ar, facobo Gaietano cardinale, praemisia capisulatione. 24s
nogauiensis ,pramma iIem capitulatione. 44 XVI. Index sollemnium collectaram
i' GLOG AE Amalarii abbatis. in Ordinem Romanum. F49 II. I. hannis Diaconi liber de ecci sta Lateranens ad Alexandrum III. y6o
Hie Iohannes Diaconus Romanus iaci Lateranensis, appellari junior potest . ut distinguatur ab alio cognomine , ω quidem scriptore celebri, qui Iohannis UIll Pontifieatu floruit, is, cujus epistolam ad Senarium non semel hic laudamus. Fuit & alius Iohannes Diaconus, sed Neapolitanus, qui librum de gestis urbis suae episcoporum ineunte seculo nono scripsit.
jussu Gregorii n. edita. 37sIV. AVUini Patricii episeolis ad
Innocentium VIII in libram sacrarum caeremoniarum , quibas Romani Ponti ces uti censem runt. Is V. Excerpta ex Diario Paridis de Crassis comra eleetum Corcyrensem, qui praedietum Augus,nι ID ινῶ sub tho nomine vulgaυit. I8 V I. Addenda , seu corrigenda in Disere Italicst in
12쪽
I. Rituum Romanorum cognitio necessaria; Amalarii in eos commentarii vexati . Prima Romani Ritualis editio improbata , Electi Cor rensis plagium retectam. U M Romana ecclesia aliarum, maxime Occiden iis , ecclesiarum norma sit & exemplar ; non phrum interest rei publicae Christianae, ut sacri ritus, quibus ab initio fundatae religionis Deum opi. max. coluit; omnibus cogniti ac perspecti habeantur. Proxima quippe est fidei divinae religio, quae quam illa credit ac suspicit, supremam majestatem certis signis S ceremoniis,
communi consilio institutis, colit, veneraturque Et quemadmodum a Romana ecclesia fidei suae originem repetunt plerae que, ne dicam omnes, Occidentis occlesiae: sic etiam ab eadem modum ac formam divini cultus derivari par est. Certe cum animo recogito varios ritus, quos in praecipuis Galliarum ecclesiis majorum nostrorum pietas instituit, atque hactenus illibatos ad nos usque magna ex parte transmisit: videre mihi vi- Mus Dal. Tom. II. a
13쪽
deor quamdam Romanorum rituum imaginem , qualem sciliacet in antiquis libris animadvertimus.
Non immerito itaque viri pii ac docti quod notavit Cas. ia sander in judicant, nihil hoc in genere praestantius inveniriis posse, quam ipsum Romani ordinis libellum, quem om-- nes qui de ecclesiasticis ritibus de ossiciis divinis scripserunt.
ia tanquam principem de caput agnoscunt, summamque ei au-- ctoritatem deferunt: sic ut omnia ejus generis scripta nihilis aliud sint, quam hujus libelli commentaria. Non ergo audiendi , si qui minus periti existiment, hoc argumentum non ejus esse dignitatis , quod cum tanto apparatu tractari mereatur. Meminerint si qui in ea erunt persuasione, hominibus etiam sapientissimis non indignam esse hanc operam & cogit tionem in nova Lege, quando in illa veteri, mysteriorum no
trorum gravitatem tantum adumbrante, Deus ipse sacroruinti tuum descriptionem, quibus coli S honorati volebat, non infra se posuit. Et qui dein magni nominis viri hoc genus argumenti adeo
non despexerunt, ut studia sua eo contulerint. Ut enim Caiasandrum , Hittorpium, Radulfum decanum Tungrensem , aliosque similes interim sileamus , Onufrius Panvinius hanc ritualem materiam scriptis suis illustravit; haberemusque ea de re Salmasii lucubrationem, nisi mors ejus consilium praevertisset. Huc testem appello Salmasium ipsum, qui in Praefatione ad Solinum ait, se huic auctori illustrandio adjecisse
animum , sepositis tantisper , qua in mente ac manibus habebat, in universam prisa Ecclesiae ritualem bisoriam commentationi. bur. quae commentationes an ab eo perfectae fuerint & absolutae, fateor me ignorare. Aὸ Onufrium quod attinet, opus ejus integrum exstat manu descriptum in hibliotheca Vaticana , ejusdemque exemplum in bibliotheca regia habetur. Hoc vero non tam Onuis frit commentationem exhibet , quam collectionem veterum librorum ritualium Romanae ecclesiae. Collectioni praemittitur Onustii epistola nuncupatoria, Alexandro Farnesis, episcopo cardinali Sabino ,summa ct apostolica Sedis cancellario. quae epistola prolixam continet praefationem ad illustrandam ex antiquis sacrae synaxeos actionem. Sequuntur libelli de Ordine Romano quatuor, prout ab Hittorpio vulgati sunt riuin Micrologus: deinde interpretatio vocum ecclesiastic
14쪽
rum, quae obscurae Vel barbarae videntur εἰ quibus succedit index stationum , quae nostro tempore in singulis Vibis ecclesiis per annum celebrantur. Haec omnia excipit liber ritualis Cencii cardinalis S. R. L. camerarii, quem librum , mutato auctoris ordine, dividit Onufrius in tres partes. Demum to . tum opus concludit Missae expositio , quam idem ex Patrum dictis & sententiis contexuit, excurrendo in communes loissos, quos alii postea sunt persecuti. Non defuerunt etiam ex antiquis, quibus idem consilium idemque animus fuit , illustrandi scilicet ritus Romanos. Plerosque in unum corpus redegit Melchior Hittorpius, eu-jus editio est in omnium manibus, ut necesse non sit auctorum illorum nomina hoc loco recensere. His adjungendi sunt Rupertus, Johannes Belethus, dc Durandus uterque equos magno agmine sequitur turba recentiorum, sed insignior prae caeteris piae memoriae cardinalis Bona. Ex illis antiquis auctoribus Amalarius , S: qui sub humili nomine latere voluit Micrologus, libellos de Ordine Romano studiosius rimati
sunt, atque ex eis aliarum ecclesiarum ritus aut correxerunt,
aut illustrarunt. Amalarius, Mettensis, ut videtur, ecclesiae clericus, Lugdunensis chorepiscopus fuit. Hujus sententiae auctorem habemus Florum ejusdem ecclesiae diaconum i qui in priori. epistola adversus eumdem Amalarium inedita, tria ejus opera
Ommemorat, nempe magnum quemdam codicem quaIaor voluminibus, id est libris , dissusum , quem OFFICIALEM
nuncupavit: deinde ANTI pHONARIu M velut a se digesum ac comesum: novisime nomum volamen, quod EMBO OMopasculorum suorum appellavit, quodque apud Lugdunum ornate induit, ac vitiis serueis disingui fecit. Haec ex prima Flori epistola eontra fasIoquas arinventiones Amalarii , quondam Lagdunensis chorepiscopi, de corpore Domini tripartito : qua in epistola Florus Amalarium durius carpit, uti dc Agobarisdus & ipse Lugdunensis antilles. Nam etsi fortasse longius progressus est Amalarius in quaerendis mysticis significationibus sacrorum rituum, quibus Ecclesia utitur: non ea tame acerbitate tractandus erat vir ut illis temporibus doctus, qui
pia religione studio res sacras illustrandi utique ducebatur. Typis vulgata sunt priora duo ejus opustula, nempe officialis , S liber de Antiphonario : at Lmbolim adhuc in tenebris
15쪽
latere credimus. Edita illa duo non sine fructu terunt rerutri ecclesiasticarum studiosi, qui longe aliis oculis haec legunt, quam Florus & Agobardus- Libellum ossicialem appellavie Ania latius post Patres Concilii IV. Toletani in canone xxv l. Agobardi libri tres exstant adversus Amalarium scripti. Primus est liber de Psalmodia , in quo Amalarium , quasi suia
tum cir improbum calumniatorem arguit, quod in nocturnis ΟΩficiis quaedam humani ingenii flamenιa adhiberet. Idem explicat in altero libro de correctione Antiphonarit: in quo nonnullas antiphonarum & responsoriorum emendationes ab Anψ-lario factas reprehendit: correctus & ipse a viro modestissimo Iosepho Maria Thomasio in Notis ad Responsorialia MAntiphonaria Romana, ubi quasdam Amalarii restitutiones
vindicantur ad fidem veterum codicum ecclesiae Romana .
Sic rigidi censores aliquando in se provocant justam censuram aliorum. Tertius denique Agobardi fetus est contra libros quaItior Amalarii abbatis, id est contra librum ejus ossicialem, in quo nonnullas morales interpretationes sugillat Agobardus. Non minus Amalario insensus fuit Florus diaconus , ac demum presbyter ecclesiae Lugdunensis: a quo Antilarius in medium provocatus fuit in Synodo Carisiacensi; ab eodem-.que in Concilio episcoporum apud Theodonis-villam accusatus, quod Christi corpus triforme dixisset, quod ritus sacros passim traduceret ad mysticas significationes. Quid in utraque synodo gestum sit, explicat Florus ipse tum in epistola mox laudata, tum in opustulo subsequenti, tum in alia epistola ad Patres Concilii apud Theodonis villam congregati. Prima epistola Drogoni sacri Consilii magis o ct ponti- si clarissmo, miti Treoirorum ansiuiti, Aldrico reverendissimo Cenomanorum episcopo , Rabano abbati venerabili , ct euproυincia Lugdunense prima Alberico Lingonensi episcopo nuncupata est. Primum ac praecipuum caput accusationis est, quod doceret praceptor use Amalarius egregius , ita covas Christe e triforme se tripartitum , ut tria μοι Chrsi corpora: primum , quod ipse suscepit: secundum in nobis , qui super terram
ambalamus e tertium in illis qui sepulti jacent. atque ideo in sacrificio Missae tres delere fleri paries r unam in calice pro Chrsor alteram in patena pro vivis r tertiam in altari pramorIuis. Alterum accusationis caput est , quod idem Aniala.
16쪽
Hus plerosque sacrificii ritus ad morales & figuratas, uti mox
dicebam, significationes transferret. Tertium denique est, quod Li BELLUM ROMANI ORDi Nis tania auctoritatis haberet , ut eum paene ad verbum niteretur exponere: tametsi hunc libellum Romano archidiacono , cujus traditionibus gloriabatur , ignotum fuisse fateretur. Verum tantum abest, ut Amalarius ob expositu in Romani ordinis libellum de Ecclesia male meruerit, ut contra multum ei obstricti simus, quod hujus lihelli antiquitatem dignitatemque nobis unus ex priscis auctoribus comprobaverit. Praeter superius memorata opuscula idem Amalarius composuit Eglogam de Ordine Romano , quae ab eraditissimo Baluzio publici juris facta est in Appendice ad Capitularia.
In hujus opusculi titulo Amalarius vocatur Abbas, cum in codice sancti Galli, ad quem Baluziana editio accurata est , tum in Einsidiensi: quemadmodum etiam in titulo tertii libelli , quem Agobardus condidit adversus Amalarium, de quo haec modo dicta sussiciant. Micrologi obscurior est notitia, quam aetas. In quibusdam exemplaribus hic liber Micrologus Iohannis , aliis Iohannis episcopi inscriptus legitur: sed quis sit Iohannes ille , incertum. Gallum fuisse conjectura est ex cap. xt, in quo refert quamdam orationem juxta Gallicanum Ordinem. Sane Germanum eum non fuisse inde colligitur , quod Concilii Mogunt iacensis decretum de jejunio quatuor temporum designando parvi pendat. Eumdem titulum operi suo de Musica imposuit Guido Aret inusi sed alius est sine dubio , quisquis sit, hic Mi-Crologus, quem tempore Gregorii VII, & Anselmi Lucens s vixisse intelligitur ex capitibus xiv ω xvii. Is Ordincin B omanum laudat interpretaturque multis in locis , ut in capitibus Ix, X, xI, XVII , & aliis. Ordinem Romanum Coloniae anno MD Lx I primus typis excudi curavit Georgius Cassander, & post annos septe in Melchior Hii torpius ibidem recudit una cum aliis antiquis rerum ecclesiasticarum scriptoribus. Verum ante utrumque Christophorus Marcellus, archiepiscopus Corcyrensis electus, Venetiis in lucem emiserat Rituum ecclesiasticorum, Ae Iacr νam ceremoniarum S. R. E. libros tres s de quidem cum pontificio privilegio Leonis X, dato sub finem anni M D x v I. Hanc editionem gravitet tulit Paris de Crassis, cere-
17쪽
niarum tunc in Urbe Magister, ratus arcanos ejusmodi eccI sitae ritus non esse proferendos in vulgus, ne in contemtum
tandem veniant. Unde querelas de hac editione deposuit apud Pontificem, apud quem accusavit plagii archic piscopum Corcyrensem , propterea quod Augustini Piccolominei opus de sacris ceremoniis sub suo nomine vulgasset. Paris factum
hoc modo narrat in Ceremoniali suo. Reverendas electus Corcyreysis hoc anno, cum libram cerimonialem imprimendum V
neliis tradidisset, vel florius , ut ita dicam, in vulgus prosilui fer, forte squod pace sua dictum sis quia rituum ecclesiasticoram admodum ignarus es, quine qui per pauculos axte dies cloricali professone ex mercatore Veneto addictus fuerast, necdum forae talium dogmatum capax: eosque libros sic impressos ad diversos Italia locos se exira eam. βι mos es mercatorum, etiam ad Urbem mendendos transmi mei: ego ubi id inreuexi, ilico ad Ponti cem accedens conisui , supplicavique , ut pro justria tanto facrilegio occarrere dignaretur , ne sua sacrosane a Sedis aposolica cerimonias, qua semper in secretiori bibliotheca palatina cu-s .Hia fuerunt , nunc suo sub pomificatu contaminari per illarum diυulgationem pateretur. Camque sanctitas flua justi benigneque
aηnuisset; forte non ulti iasius Corcyrensis compaIriora tum praefentes, quia id in mercatura damnum cederer, e contra intercedere assi, pίtierum, quas ob causas etiam Cerimonialiasacra nonpossent,
si cui Missalia se Pontifalia , publicari. quibus, quia runc in paucis non licuit , tandem in hunc qui sequitur modum prolix orem tam filicet praefata ratioxi, quam illorum petitioi satisfecisseruio. Sed se ipse quoque mihi satisfecit pro honore collegae , immo magis i mei Episcopi Plemini , et eri 'stas libri ceremonialis auctorιs: cujus abraso nomine O tuato, iste Corcyrensu falsis Uiritalum se nomen ahctoris vindicare non erubuit. Quae inde consecuta sint, non habet codex manu eXaratus, ex quo nonnullos quaterniones nonnemo detraxit.
Vetum ex Diario ejusdem auctoris, etsi non Omnia , qua dam nihilo minus supplentur, quae hic paucis delibanda sunt. Paris audito, librum ceremonialem Augustini Plentini epist pi, suppresso veri auctoris nomine, ab electo Corcyren si V ne iis editum esse, rem primo retulit ad cardinalest ex quibus multi commoti sunt, quod ceremonia sacra o m feria e rum divulgata fuerin3. Deinde querelae ad Pontificem delatae,
qui prima facie turbatus, dixit se factarum quod cardi libas Dissiligod by Corale
18쪽
Heret. At quia cardinati 'cta Crucis forsan fuerat eausa ,
. Od imprimeretur liber ille , dixis non malam esse. Sed tamen cavit, ne ullum ejus exemplar divenderetur , dum in proximo consistorio super hoc negotio statutum fuisset. Haec facta sunt anno M D xv II die xI Martii. Mense sequenti post festum sancti Marci, Paris prolixam hac de re epistolam a se scriptam legit in consistorio , in qua eorum sententiam refellere conatur, qui existimant religionis chrisiana ce=emonias ad publicam mortaliam utilitatem esse divulgandas : aitque , si haec semel licentia invaluerit, summi Pontificis venerationi magnopere detractum iri, quem, cum ut deus aliquis in terris
ob haec arcana sacra, qua tum raram magnitudine, tum vari
tale divinitatem quamdam prae se ferre videantur, existimetur 9 credatur , iis publicatis mox hac opinione cadere necesse sit, reducique in ceterorum mortalium classem. Gravi itaque poena dignum esse electum illum Corcyrensem , qui librum Ceremoniarum S. R. E. furto surripui stet , atque in lucem emisisset temere, suppreta etiam veri auctoris nomine , immo ad mille & supra corruptiones admisisset in editis libris. Ad extremum petiit Paris , librum ceremoniarum nuper impresum omnino comburi simul cum falso auctore ; aut saltem i86um auctorem corrigi se castari. Pontifex vero Paridis petitiones jussit
communicari tribus cardinalibus, ut eas expenderent. Haec summatim referre visum est, quae plenius ex ipsa Paridis tum epistola, tum narratione, ad calcem huiusce tomi referendis intelligenTur. Quod attinet ad Paridis postulata , sane in hoc correptione dignus erat electus ille Corcyrensis, quod alienum opus vero ac genuino detractum auctori tribuisset sibi: at tantas iras non merebatur Ob vulgatum librum ceremoniarum , quasi reus esset violatae pontificiae majestatis. Non enim ex arcanis ejusmodi ceremoniis metimur summi Pontificis venerationem,
quicumque in religione christiana recte sapimus: sed ex eo quod Ecclesiae catholicae caput sit , ac beati Petri in prima sede successori maxime ubi supremam illam dignitatem congrua morum sanctitate quod in beatissimo Pontifice Inn centio X I nunc suspicimusὶ exornat. Neque sane Paridis postulatio pro ejus votis successit: cum neque liber editus , neque ejus editor ignis poenam sustinuerint. Cur autem a
19쪽
sissent ambo, quos Pontifex privilegio mutuerati Tantaens animis caelestibus irae e II. De Ordine Romano , deque variis au Istribus ac libris , qui de risibus S. R. E. agunt.
NULLuM antiquiorem librum habemus de ritibus ecclesiae
Romanae, quam illum, qui vulgo inscribitur ORDO R MANU s. Elus antiquitatem plerique reserunt ad saeculum octavum: nec eam sane serius differri posse constat ex Amalario saeculi noni auctore, qui libellos de Ordine Romana passim lauia dat, eosque commentatus est. Verum ordinem illum saeculo octavo antiquiorem esse, atque ad tempora vel Gelasii pontificis, vel saltem Gregorii M. revocandum existimo. Certe ruia bricae , quae de hebdomada sancta praescribuntur in libro Sa-Cramentorum Gregoriano , totidem verbis occurrunt in primo, ciuem hic edituri sumus, ordine Romano. Ne porro eum ad Innocentii primi pontificatum rejiciamus, illud obitat, quod in eo nulla mentio fiat de fermento ad titulos Urbis mittendo ex praescripto Innocentii in epistola ad Decentium. tametsi eucharistia ipsa fermenti nomine donatur in primo nostro Ordine Romano.
Non unum, sed plures olim fuisse ordinis Romani libellos ex Amalario intelligimus, cujus haec verba in Antiphonarii Capite Li I, ubi de Officio hebdomadae paschalis. Nolam sollemniter es, canere matrem nosram Romanam ecclesiam ires Ualmos ante hymnum Evangelii, O pos hymnum duos per diversa auaria diversorum locarum , pissime tamen ad crucem se ad fo/
res , ut exscriflturis discimus, qui continent νER DIVERSOS LIBELLos Ordinem Romanum. Diversi erant hi libelli, non
modo pro diversis argumentis, ut libellus de Missa pontificali, libellus de Missa episcopali secundum ritum ecclesiae Romanae , libellus de baptismo , libellus de Ordinibus sacris , &C. sed etiam pro uno eodemque argumento, id quod ex hoc Amalarii loco manifestum est, ubi diversos libellos citat Amal rius pro uno eodemque Oificio hebdomadae paschalis Hine est, quod nos veterum sententiam secuti, totidem libellos Ordinis Romani distinguimus , quot ejusdem , diversive de ritibus Romanis argumenti adducimus scriptiones. Trea
20쪽
Tres omnino vetustissimos de Missa pontificali libello, primo loco exhibemus: quibus alii duo succedunt de Milla episcopali secundum ritum ecclesiae Romanae. Poth hos sequuntur libelli de ordine Baptismi, ac de Ordinationibus sacris.
Quae omnia scripta sunt ante saeculum nonum aut decimum. Succedunt auctores a saeculo duodecimo, BENEDICTUS
canonicus sancti Petri sub Innocentio II. C E N C i u s de Sa hellis carcinalis sub Caelestino III. Ad haec Ceremoniale jussu Gresorii X. editumi ordinarium IACOBi GAI ET ANIcardinalis , ac demum liber ceremoniarum PETRI AMELII episcopi Senogalliensis. Haec omnia claudent varia fragmenta ex historia Iohannis Diaconi de basilica Lateranenti, ex
Diariis Romanorum Pontificum, aliaque vetera monumenta.
De vatiis libellis Ordinis Romani a nobis hic editis praefari in praesens nihil juvat, quando singulis siugulae praemistae sunt
Admonitiones ad informandum studiosum lectorem. Quale vero de his judicium, ac de vulgato Ordine Rom no ferendum sit, nos docet earum rerum peritissimus Iosephus Maria Thomasius in Scholiis ad Responsorialia. Ordo Romanus an- Iiquitus, inquit, non eo modo , quo apud nos editus est, cir- cumferebatur. Discretis namque libellis continebatur, quibus is potiora per annum explicabantur officia. Ceterum ordo ille is Romanus, editus ab Hittorpio , farrago potius est diversorum is
rituum secundum varias consuetudines r ita ut antiquiores Agermanioresque ritus in tanta varietate discernere sine eorum ialibellorum ope paene sit impostibile.
Fatendum est tamen non insuper habendam esse illam Hii- torpii editionem, nec omnino dcstitui commendatione antiis ruitatis. Haec enim reperitur, nonnullis quidem additis autetractis, tum in codice Romano bibliothecae Vallicellanae , tum in nostro Vindocinensi , iis exceptis, quae ad priorem
Hittorpii partem, id est, ad Missae pontificalis & episcopalis
ritum , pertinent. Atqui codex Vallicellanus Ottonum tempore scriptus suit: Vindocinensis autem ante annos fere sexcentatos, & quidem Goffridi abbatis Vindocinensis tempore , qui fortasse hoc exemplar ex Ilrbe attu erit. Etsi porro multa ex duplici illo codice in vulgatis emendari possenti totum id operis recudere non visum est nobis operae pretium , quibus satis fuerit veteres libellos, qui de Missa, Baptismo, & Ordinationibus sacris agunt, aut nondum editos, aut ad fidem Mus ML Tom. II. b