장음표시 사용
21쪽
exemplarium castigatos, exhibere. De Benedicto canonico, Cencio , aliisque auctoribus, quos
antiquioribus illis libellis sub icimus , hic modo agere hupe sedemus, de eis acturi suo loco. Legatur ipsius Cencti in librum
censuum S. R. E. Praefatio apud Baronium sub finem anni M c xcii sub hoc titulo : Incipιι liber censuum S. R. E. a Cencio eamerario composeius secundum antiquorum Patrum regesti s memorialia diversa , anno incarnationis Dominica millesimo centesimo nonagesmo secundo, ponti catus Causini papa tertii anno fecundo. Et paullo infra: Ego Cencius quondam felic. recorae Clementis papae tertii, nunc vero domini Causini papa ieriti e merarius , sancI a Maria- majoris canonicus , &c. Haec de Cencio. Animus erat Petri Mallii de Vaticana sancti Petri b.italica opusculum , Alexandro tertio inscriptum, praedictis aucto. ribus adiungere: sed quia pauca continet ritualis argumenti quaedam tantum ex eo fragmenta, quae ad nostrum institutum pertinent, referemus. Omnino vero locum in his ritualibus libris inerebatur Ceremoniale Romanum Augustini Patricii ad Innocentium VIII. Verum quia jam ab electo Corcyrensi episcopo, paucis mutatis, editum est, saepiusque recusium 1 aliis novae e)us editionis curam permittimus, contenti proferre nuncupatoriam auctoris epistolam ad Innocentium VIII. quae & tempus scripti operis praefert, id est , annum Moccc L x x x v I r i Kal. Martii, dc ipsum opus genuino vindicat auctori, praeter ea, quae ex Paride superius retulimus. Ceterum Augustinus Patricius , antea Piccolomineus appellatus per adoptionem , ex magistro ceremoniarum Innocentii VIII renunciatus fuit Plentis episcopus anno MCCCC LX xx III obiitque anno M CCCC x Cui , Alexandro VI. pontifice. quod adscriptum legimus in codice Chigiano, qui Lactantii opera complectitur. Idem Augustinus in opere suo quaedam ae se ipse commemorat. Scilicet quatuor annos servivis Pio se cundo , a quo Piccolominei cognomen habuit. Eidem adfuit morienti, cuius extrema verba refert. Memoratu dignum est
id quod scribit in libri tertii cap. xui de reverentia episco- is porum erga cardinales. Ait quippe se audivisse, quosdam ex ., cardinalibus permistere , episcopos ante se loqui genusiexos iis de in mensa ὀum lavant manus , serviliter mantile minis are.
quod ipsi malis absurdum videtur. Et quamvis saepe, inquit,asad plero Me reverendissimos dominos in conviviis fuerim, ci
22쪽
ame , ct psquam inter episcopo , quamvis indignus, ad criptus sim, nu quam tamen id servarι vidi. Adscribendum es hoei pace illorum dixerim ignavia ac vecordia pratatorum qui ta-tia faciunt, qui supremam in Ecclesia Dei episcopalem dignitatem non cognoscunt I sve eorumdem ambitioni atque adulationi , qui at gratiam cardinalium aucupentur , dignitatis sua rationem non habent, quam serviliter deturpant. Cardinales autem qui talia, e ex inadvertentia, sis alia causa pallamur ir in carntare Dei, ait, obsecro , ut importunas hujusmodi adulationes rejiciant, O cogitent, summum Ponti scem non alio litato , quam episcopali decorari: or cum his publice, etiam in re iuvina , lavat manus, nn episcopus aliquis, μου capellanus suus, auditora i ta , mantile submini rat. αα Us rae aliquos mei miles indignos tant ningio miderint, non personam, sed scrosanctam dignitatem in eis veneremur, O vera illorum uransar in illis rebas . qua dignitati utriusique congraunt. Addit idem auctor: Dccet tamen episcopos in rebus omnibus publice O privarim, quantam per dignitarem licet, reverendissmos dominos cardinales h norare, venerari, se eis pro viribus assistire, obsequi, ct inservire rnec minus convenis cardinatis Vsos benigne suscipere episcopos is quos Pontifex summus FRATRES appellar, non I scrv s , sed ut conserios honorare. Ita apposite religiosus auctor. III. De antiquis basticis ac titulis Urbis, de diaconiis , or de septem retionitas ecclesiasticis: tibi deforma veterum. basilicarum.
OV i de ordine Romano libellos ediderunt primi, quasi
pro necessario fundamento praemiserunt, septem esse regiones ecolesiasticas in urbe Roma; & quem quisque ordinem in eis teneret, presbyteri scilicet, diaconi, cetcrique ministri sacri. Eorumdem auctorum vestigiis insistentes, operae pretium duximus quaedam hic in antecestum observare de antiquis basilicis ac clero Romano, ut magis dilucide lector in his ritibus, legendis procedar. Atque ut ab ecclesiis ordiamur, earum quadruplex in Urbe
classis distingui potest. Aliae quippe erant patriarchales, aliae
titulares: aliae diaconiae, aliae oratoria seu coemeteria. Patria
chales sine titulo erant, quod essent proprie summi Pontificis rquae definitum populum non habebant, sed omnium cens
23쪽
bantur. Ejusnodi erant batilica Lateranensis, Vaticana, b silicae sanctae Mariae maioris, sancti Pauli, M sancti Laurentii
in agro Verano. His patriarchalibus accensebantur aliae majores ecclesiae, quae itidem titulo destitutae erant: quales erant basilicae sanctae Crucis in Ierusalem, sanctae Agnetis extra muros , sanctae Mariae. ad Martyres, & si quae aliae elusinodi nonnullae. Honorius Augustus in rcscripto ad Symmachum praefectum adversus Eulalium , distinguit ritulos se Ioca, qua cInventu cele ri frequentantur. M ante eum Arcadius, cum legelata haereticis omnia Urbis loca interdicit, sivesub ecclesiarum nomine , inquit, teneantur , sive qua diaconica appellantar , vel etiam decanica. ubi quid decanicorum vocabulo intelligat, non satis constat. nam hoc loco, ut alicubi alias, carceres significa.
ri haud simile veri est. Titulos appellabant parceciales ecclesias, quibus animarum cura addicta erat, singulisque singuli primo presbyteri hanc curam gerentes deinde plures, quorum qui principalior erat, cardinalis dicebatur. Tituli habebant dioeceses seu parochias
sibi praefixas ac definitas. Horum porro titulorum num rum sensim ad xxviii accrevisse, M circa tempora Innocentii
primi, vel Zozimi expletum fuisse affirmat cuin multis onu- frius Pan vinius in libello de episcopalibus, titulis, & diaconiis
urbis Romae; eumque numerum ad nostra fere tempora perseverasse. quod propius considerandum. Cornelius papa in epistola ad Fabium praesulem Antiochensem ab Eusebio relata testatur , suo tempore, id est,m medio saeculo tertio, Ronaae fuisse presbyteros quatuor Min quadraginta, septem vero diaconos, totidemque subdiaconos, m acolythos duos de quadraginta , exorcistas de lectores cuinis ostiariis quinquaginta duos, viduas denique cum infirmis dem egentibus plusquam mille quingentas: quibus universis grais istia & benignitas Dei alimenta suppeditabat, Ita aeud Eus
bium in lib. v i. cap. x irin. Ex hoc autem loco vir magnae
eruditionis Henricus Ualesius colligit, basilicas tunc Romae exstitisse quatuor de quadraginta. Cum enim tunc singuli presbyteri suas regerent basilicas, si quadraginta quatuor fuere presbyteri, totidem basilicas fuisse dicendum est. Et quidem optatus quod ipse Valesius observat j lib. vi agens de basilicis, quae Romae exstabant tempore persecutionis Diocle xiani , quo tempore Macrobius Donatista illuc accessit, qua-
24쪽
draginta At amplius ibidem fuisse tradit basilicas, ad quas accedere non permittebantur Donatistae, qui inter quadraginta . O quod excurrit, basilicas locum ubi colligerens non habebant. Quem locum si cum Cornelii epistola conferas, qui presbyteros Romae quatuor supra quadraginta fuisse traditi totidem ex Optato bbi silicas tempore Diocletiani, id est, post annos a Cornelio quadraginta , illic exstitisse intelliges. Unde non immerito Cyprianus in epistola ad ipsum Cornelium , quieest novae editionis Lui II, clerum Romanum f. rotissimum
Iam vero basilicae illae, quae suos quaeque presbyteros habebant, titulares haud dubie erant. Nam tituli nihil aliud sunt, quam basilicae, quibus certi sacerdotes ac ministri adscripti de addicti habentur. Longe ergo supra x x v I Ii tituli
ante Innocentii l. tempora in Urbe erant. Id vero luculenter Probatur, tum ex ordinatione Bonifacii papae I, quae sabfriabensibus plus minus septuaginta presbyteris anno CCCC xlx facta est , praeter alios qui per sediti Dem Eulalium tumultuarie elegerant : tum ex Synodo Romana sub Symmachn anno CCCC x C i x habita , cui subscripserunt Romani presbyteri numero Lxv I , de quidem omnes titulati. Neque tamen tot eo tempore exstabant in Urbe titu' i ; sed jam tunc usus invaluerat, ut uni titulo plures presbyteri essὸnt adscripti. Unde in illa Synodo aliquando unus, aliquando duo, tres, quatuorve unius
ejusdemque-tituli presbyteri subscripti inveniuntur , duo quidem titui. sanctae Caeciliae, Pudentis, Cyriaci , Pammachii, Nicomedis, Iulii, sancti Clementis, sanctae Savinae, sancti Cyriaci , Tigridae, Gaii, i ucinae , Laurentii, Se Marcelli: tres vero tit. Vestinae, sancti Chrysogoni . 2Equitii, AEmilianae,
Crescentiae, Eusebii, Anastasiae, Sc Apostolorum , S: Marcirquatuor autem tit. Fasciolae. Sed quia istae subscriptiones aliquanti sunt momenti ad cognoscendos veteres Urbis titulos eas exhibere juvat, prout illas descripsimus ex codice Valli cellano , apposito ad caput numero cujusque tituli, praeterquam ubi repetendas aliquis erit qui plures presbyteros habuerit. I. Caelius Laurentius archipresbier it. Praxida bis f.M.
2. Ianuarius presb. tI. Vesinae. 3. Marcian s presb. it. sanctae Caecilia. 4. Gordia . us 8resb. n. Pammachii.
s. Petros presb. u. sancti Clementis.
25쪽
Urbicus presb. ιι. sancti Clementis. 6 Paulinus presb. ix. Iuli. 7 Valens presb. rt. sancta Samina. 8 Petrus tresb. it. Ch sogoni. Seranus fresb. tr. Vesina. 9 Aserius presb. it. Pudentin Iustinus presb. it. Pudentis. io Felix presb. ti. AEquitii. Redemptus presb. ιδ. CHIsogoni. II Pruecticius presb. it. Damasiis Dbinus presb. it. IEmiliana. 13 Bonus presb. ιι Crescentiana.
a Paschassus presb. u. Eusebii.
Iohannes presb. it. P.immachii.
Is Sebastia/us presb. u. Nice medis.16 Martinus presb. u. Drsaci. Epiphaniuspresb. u. Priari. II Andreas presb. it. sancti Matthaἐ. Servus-Dei presb. it. sancti Clementis. Opilio presb. u. Vestina. Petrus presb. u. GVsogoni. I 8 Romanus presb. u. Tigrida. Is Marcellinus presb. it. Iuli. Domninus presb. t . Criscentina. Abandantius presb. it. Savinae.1o Marcellinus fresb. it. Romani. ai Asellus presb. u. Eixantis. Sebasinas presb. it. AEquitii. Valentinus presb. u. Einebit. 22 Anasusius presb. u. Ana M. Genesius presb. st. Nicomedis. Dion us presb. it. IEmiliana. 23 Elphanius presb. it. Apostolorum. Paulinus presb. it Fasciolae. Adeodarus presb. ιι. AEquitii. 24 D. minicus presb. it. Prisca. Severus presb. u. Gaii. Crescentius presb. u. Apostilorom. Septimus prob. u. Iulii.
26쪽
'Irus presb. it. Praxedis.1s Hilaras presb. ιt. Lucina. 17 Laurentius presb. u.sancti Laurenti. Iulianus presb. it. Anasusia. Uincematas presb. ιι. Crescentia. 18 Venantius presb, it. Marci. Paulus presb. u. sancta Laurentii. Acontrus presb. it. Fasciolae.
Uitas ρresb. rt. psotiram. Benedictus presb. it. Gaii. Redemptus presb. it. Tigridae.19 Stephanus presb. u. Marcelli. Iulianus presb. it. Anastasia. prianus presb. it. Marci. Bonifacius presb. it. Caecilia.
MmoIheus presb. ιι. Marcelli. Uictorius presb. it. Savina. Eutyches presb. u. aemiliana. 3o Marcus presb. u. Lucinae.
Abundius presb. ιι. Marci. SIvhanus presb. It . Eusebii. Subscrufrunt presisteri numero LXVI. In tanto subscribentium numero triginta dumtaxat numerantur tituli , nempe quod presbyteri aliorum abessent, aut tituli ipsi vacarent In illis titulis non computantur quinque Patriarchales ecclesiae, nequidem intramuranae , Lateranensis N Liberianas nedum extramuranae , Vaticana , sancti Pauli,& sancti Laurentii in agro Uerano. Desunt etiam basilicae titulares sancti Silvestri, sanctae Susannae, sancti Xysti, sanctae Balbinae , sanctorum Marcellini & Petri , dc sanctorum Quatuor coronatorum: quorum titulorum presbyteri in
Synodo Romana sub Gregorio Magno testes fuerunt: ubi titulus Pammachii appellatur sanctorum Johannis & Pauli. Desunt etiam tituli sanctae Priscae , sanctae Potentianae , nedum
sanctae Mariae, qui in alia Synodo subscribunt sub Zacharia
Duas ob causas tituli illi instituti fuerunt, nempe propter baptismum se paenitentiam et rum , qui ex paganis ad fidem Christianam eonvertebantur , se propter sepulturas Marurum ,
ut loquitur vulgatus Anastasius in Marcello papa XXXV.
27쪽
qui xxv titulos in Urbe constituisse dicitur, quas dioecesi. quod postremum etsi non est tantae auctoritatis , ut huic ad hi beri possit certa fides: nihilo minus duplex illa instituendorum titulorum causa assignari potest. Atque adeo non omnes forte tituli erant parceciales ecclesiae, sed quidam instituti fuerunt, ut sepulturis Martyrum honor haberetur. Unde in Concilio Chalcedonens martyria, id est, basilicae Martyrum, inter titulos censentur. Archipresbyter autem dicebatur , qui prior erat ordinatione inter presbyteros illorum titulorum , qui catholica ecc D ab Anastasio dicuntur in actis Benedicti III. Verum quia Innocentius primus in epistola ad Decentium maiani feste distinguit ii ulos a coemeteriis, id est, ab ecclesiis super Martyrum sepulcra constructis , quod tituli plebem habere, i,
non vero cce neteria; Se quod ad titulos fermentum seu eucharistia, non vero ad coemeteria Martyrum mitterentur di id
asserere licet, duplicis generis titulos fuisse, majores videlicet, id est parochiales ecclesias , & minores, qui solitariis basilicis
In illis omnibus ecclesiis Missae publicae nonnumquam dicebantur , immo etiam nonnumquam in aliis, quae titulorum nomine insignitae non erant, ubi scilicet populi concursus ob reliquias vel cultum Martyrum id exigebat. Sic in basilicam sancti Pancratii, quae titularis non fuit ante Leonem X, d minico die popoli Missarum Iollemnia audiIuri conveniebant, testante Gregorio M. in lin. m. epist. xv m. qui & ibidem homiliam ad populum habuit, quae est xxvii in Evangelia. Observat autem Panci rotus, ideo non tributum fuisse a primcipio tituli honorem praedictae basilicae , propterea quod extra Urbem sita esset tituli vero non tribuerentur basilicis extramuranis, neque etiam stationes, nisi essent ecclesiae patriata chales. Unde passim leguntux assignatae stationes ad sanctum Petrum , item ad sanctum Paulum, & ad sanctum Laure lium extra muros: de quibus ecclesiis Simplicius papa comstituit, ut per unam hebdomadam presbyteri manerent ibi propter paenitores se baptismum. Neque tamen in solis titulis aut ecclesiis patriarchalibus stationes fiebant, sed etiam i ut ex dicendis constabit in in diaconiis, de quibus modo paucis agendum est. Apud Romanos, ait Soetomenus in lib. I. cap. Xν, diaconi
28쪽
A solis primum ordinati sunt. Apud alios vero h ad quaquam desinitus es numerus diaconorum. id certum est de Ro- manis diaconis, qui regionarii appellabantur : sed alii diaconi erant in illis ecclesiis, quae titulorum nomine erant insignes. Regionarii praecipui censebantur, neque presbyteris titularibus , ut alii, sed archidiacono , qui primus inter illos septem erat, subjiciebantur. Hi sub cura sua singuli illas di conias habebant, quae in sibi assignata regione erant sitae. Indiaconiis no comi a Sc pauperum diversoria erant, ubi viduae aliique egentes ecclesiastica stipe alebantur. Cui libet hospitio adjuncta erat ecclesia, cui praeerat Pater diaconia , de quo mentio est in priino Ordine Romano hic edito, & in itinere nostro Italico pag. isi. ubi Ustathius dux quosdam fundos diaconiae sanctae Mariae in Cosmedin legat ea conditione , ut presbyter , qui pro tempore fueris factarus qaotidianas Missas ,
accipiat a Patre solidos tres. Pater ille temporalium rerum curam sub diacono regionario habebat, eratque aliquando ex ordine clericorum , aliquando saeculatis. In his fuit Theodotus olim dux , tunc primicerius sancta Sedis apsolita , id est Drimicerius notariorum , ct Pater diaconia sancti Angeli in Piscina sub Gregorio II. ut legitur in veteri inscriptione apud Torrigium de Cryptis Vaticanis. Temporum decursu in collegia clericorum conversae sunt ejusinodi diaconiae, inde adeo facultatibus de . ni nutae, ut nihil subsidii afferant pa peribus , in quorum gratiam primitus institutae fuerant. Nune
tituli dicuntur diaconorum cardinalium , tametsi quando camdinales diaconi nomen suum subscribunt, a tituli vocabulo abstinent . sed omissa regione ecclesiam solam exprimunt. Antiqui porro diaconi regionarii, cum nomen suum in Conciliis apponerent, non servabant ordinem regionum. sed suae ordinationis, ut patet ex Synodo Romana sub Symmacho . cui primus subscripsit Cyprianus diaconus S. R. E. regionis
vii. secundas Anasassus regionis l. tertius Cisonatus re r. v. quartus Iohannes diaconus reg. i I. quintus Tarrensis diae.
reg. r. sextus Tertullus diaconus res iv. Ubi cum legimus diaconos duos regionis primae , Anastasium & Tarrensem; id argumento est, unum fuisse regionarium, alium titularem ejusdem regionis. Nam principio septem tantummodo di coni regionarii erant pro numero septem regionum ecclesiasticarum i postea vero, nimirum a tempore Honorii II, n Mus Dal. Tom. II. C
29쪽
merus ad xv III accrevit: cui duae aliae demum additae discon iae numerum xx constituerunt. In isto diaconorum ausemento , alii regionarii dicebantur, numero duodecimi alii palatini, numero sex, regionariis praefecti. Omnes diaconias numero octodecim comprehendit Cencius pag. I73 , quas enumerat Petrus Mallius hic pag. I fio. Subdiaconos in tres ordines distinguit vetus libellus a Baiaronio laudatus ad annum M Lvii in haec verba: Sabriacois
ni sunt omnes numero viginti O unus p septem regionarii , qui epistoras cr lectiones cantant in sationibus: septem palatini , qui idem munus proant in ecclesia Laieranens: septem alii, qui dicuntur schola cantorum , qui cantani tantummodo, quanda fiammus Pontifex celebrare conHuevit. Ex primis erat Iohannes ille subia onus prima regionis , qui e collo Silverit papae pallium abstulisse perhibetur, & exutum veste monastica induisisse. quod Sixtus subdiaconus regionis sexta clero nuntiavit. Denique erant etiam acolythi regionarii, erant de titularest de quibus plura dicturi sumus, cum nonnulla praemiserimus de distinctione regionum ecclesiasticarum, quarum notitia ad hunc locum necessaria est. Explorata est Urbis divisio in septem regiones ecclesiasticas , cum ex Augusti decreto in quatuordecim filisset distributar sed longe obscurior est, quae tamen longe posterior fuit , dii illo illa ecclesiastica , utpote modo obsoleta , quam civilis, hactenus retenta. Omnium optime Nardinus situm ac limites cuiusque regionis ecclesiasticae assignavit ex Anastasio , qui montem Aventinum in prima; in secunda viam Mamertinam ibasilicam sancti Laurentii super sanctum Clementem in tertia,& Caputa Tauri in quinta collocat. Alias designat idem auctor ex conjectura. His ad te in regione quarta titulum Vestinae , ex veteri inscriptione, quae legitur in Romae subterraneae tomo i I, seu lib. iv cad. xxv. ubi laudatur Abundanitus aco
II hus reg. quarta tr. Vesina. qui titulus sanctorum Gervasu de Protasti , seu sancti vitalis postea est appellatus. Ad hune locum Paulus Aringlius observat , acolythorum tria genera Romae olim fuisse: Palatinos. qui Pontifici m vi mo in apostolico palatio ac Lateranensi basilica inserviebant: Stationarios, quorum id potissimum munus erat, eidem Pontifici in ecclesiis, in quibus stationes de more haberentur , ministerium exhibere: Regionarios demum, qui di
30쪽
eonis in titularibus eorumdem regionibus ad sacra obeunda munia sedulo mini itrabant, ex quorum numero fuerit Abundantius mox laudatus. Verum duo tantum acolythorum genera primis illis temporibus fuisse ex ordine Romano primo S: tertio manifeste intelligitur, regionarios scilicet ac titulares , quorum illi diaconis regionariis de Pontifici, hi presbyteris titularibus serviebant. Palatini erant Lateranenses: stationarii ex regionariis assumti. Ordo Romanus ab Hittorpio vulgatus paro fianos clericos vocat pag. 3I. Idem agens de oris dinatione eorumdem pag. 8'. singulos ad titulum naisse ordi natos aperte declarat: idemque de subdiaconis, diaconis, Si presbyteris pag. 9 i. Gregorius M. reserente Iohanne diacono an lib. II vitae ejus cap. x I, remotis a cubiculo suo scalaribus , clericos o monachos Abi consitiarios famili resque δεισιt: cum quibus Gregorius diu noctuque versius, nihil monastica ρι mect. onis in palatio, nihil ponti calis institurionis in ecclesia dereliquit. Post titulos & diaconias , res exigit ut de oratoriis quaedam hic observemus. Ea duplicis generis erant: quaedam cardinali, alia nulli presbytero addicta. Gregorius M. in epistolis suis , ubi de Oratoriis dedicandis agit, quinque conditiones Passim requirit: nempe ut nullum corpus eo in loco sit humatum i ut dos sussiciens assignetur ut nullum ibi constitua. rur baptisterium i nullus etiam pressayter cardinalis, ac proinde nullae ibidem Missae publicae celebrarentur, quas solis presbyteris cardinalibus celebrare licebat. Adeo ut si quando sacra in ejusmodi oratoriis fierent, ab episcopo presbyter deberet impetrari, Datenus nihil alia, a quolibes sacerdote alio Varentis praesumeretur. quae omnia leguntur in lib. i I. epist. Ix Ind. x , Se in aliis. Uerum quaedam oratoria erant, in quibus licebat presbyterum habere cardinalem, non qui parOchus esset, sed veluti capellanus. Hujus generiS erat orat rium illud, quod idem Pontifex Passivo episcopo Firmano dedicare permittit in lib. x epistola xii. Presbyterum que e/e illic consis aere volumus cardinalem: ut quotiens prae Ius conditor fieri Ibi Missas voluerit, vel Fidelium concursus exegerit, nihilsii quod ad Missarum sacra exhibenda sollemnia ia- Iear impedire.
Ejusmodi tituli minores dici possunt: alii majores, quibus
scilicet animarum cura annexa erat. In his preibyter unus, aliquando pirues, cum aliis muustris r in illis unicus incardi