장음표시 사용
31쪽
natus erat. quo nomine Gregorius utitur in lib. i epistola Lxxxi. Anastalium , qui in ordinem redactus est a Leone papa IV in ,γnodo Romana ob relictam parochiam suam, id est urbis Romae, presbyterum cardinis nosri appellat Pontifex in iplis Synodi actis ab Holstenio vulgatis. 2ic Gregorius M. Petium acolythum ecclesiae Romanae, quem Sabiniano diacono in legatione socium dederat, pollea fugitivum comm nione privat, ex lib. vi I epist. v I lnd. i. Hic opportune agendum effet de ecclesiis Urbis, earumque numero, quas ad trecentas Sc decem numerat Cencius , quem hic consulat qui volet a pag. rso. Nec praetermittendum id quod ea de rescribit saeculo undecimo Arnoldus ex Comite monachus Ratis ponensis, ubi de cultu religionis, qui tunc in Urbe vigeret , agens: In tantum creυu, inquit, in divino cuiaru , ut pro ruinis murorum se veterum fanorumsurgant quotidie innumera ad scia ecclesiarum , e monasteriorum : e quorum imcredibili numero, kt a divi a quodam sene, qui se dixit nutris rum in eadem civitate , viginti polydentur a sanctimonialibus , quadraginta a monachis , exceZxis iis, qua extra civitarem suxi, se in aliis ecclesiis e capellis, qua in eadem urbe abundant.
Verum non tot virorum monasteria, neque tot canonicorum
collegia tunc fuisse colligere licet ex Cencii 8c Petri Mallii
enumeratione , qui non ultra viginti duas virorum abbatias numerant. Saeculo ipso undecimo canonicorum coetus erat in ecclesia Lateranensi. Unde Petrus Damiani Petro Laseranensis canonica archipresbytero scribens, eum sancti convenius
rectorem vocat. quod quidem de canonicis regularibus forsan intelligendum. idem auctor. alibi canonicam sanctae Cacilia
laudat. Et si vero apud Lateranum erant eo tempore canonici regu lares ι hi tamen illius ecclesiae titulos non ita occupabant, ut
alii clerici, immo Ae monachi ab eiusmodi titulis excluderentur. Quippe Oderisius monachus Casinas a Nicolao II factus eth diaconus ecclesiae Lateranensis, teste Leone Marsicanoratque Alexander II Todinum itidem Casinatem , Romam accersitum, in Lateranens patriarchio levitam consituit , ex e dem auctore. Alia exempla afferre licet: sed haec longius nos
Antequam tamen ulterius progrediamur, juvat in transcur
32쪽
raeque orienti, quaedam occidenti obversae erant. Navis columnis fulta , aut tabulato picto, aut ipsa tecti fabrica terminata : in qua viri ad austrum, mulieres ad septemtrionem residebant. Sequebatur schola cantorum, nobis chorus appellatus , cujus peribolum seu saeptum ex marmore constabat, ad hominis ferme altitudinem. Ambon sive lectorium unum aucalterum adjunctum erat: quatuor aut quinque hinc inde gradus duplices habens pro ascensu & descensu. Ex quo videas, longe dii parem fuisse tormam ambonum a forma odeorum nostrorum, quorum situs etiam diversus : cum ambones illi plurimum ad septemtrionem potiti essent, odea vero nostra ea Parce , quae chorum a navi disterminat. Ambones illi Romani ad eum modum accedebant , quem describit G rcgorius Turonensis antistes in lib. de gloria Martyrum cap. x C I v ,
ubi agit de beatissimo Cypriano episcopo Carthaginensi, in cujus basilica , inquit, anaugias, in quo libro supraposito cantatur aut legitur, mirabiliter compositus esse refertur. Nam ex
uno lapide marmoris totus sculptus ad risur, id es , mensa desuper, ad quam per quatuor gradus adscenditar. Cancelli in circuitu ; subter columnae , quia O pulpitum habeι, Iab qua octo persona recipi possunt. Haec Gregorius Turonicus antistes: cu-aus descriptioni consentit ordo Romanus nono loco a nobis editus, in quo ordinandi sub pogii seu ambonis gradibus constitisse dicuntur num. 1 & 8 , dum lectiones legebantur. Pulpitum , id es, trisu al ecclesia vocat Cyprianus in epistola ad presbyteros& diaconos ccclesiae , quae epistola est xxxi v in editione Pameliana, in Oxoniensi xxx I x. he quid dicam de canone x t v Concilii I V Toletani: in cujus canone x x x I x duplex chorus, primus & secundus , distinguitur , ut apud
Post chorum cantorum, sensim assurgebant gradus sanctu rii, quod ab eodem choro dirimebant cancelli. Rugas seu regias appellabant vel cancellorum aditus seu portas, vel cancellos ipsos; easque acolythi observabant, ut in primo nostro libello legitur,ubi Pontificis in secretarium postMissam reditus describitur. De rugis plura inferius in c. xx. Sub ciborio erectum erat altare,sub altari veroConfessio:& post altare in coronae modum dispositum erat prest y terium seu chorus sacerdotum, in quo sedebant episcopi a dextris, a sinistris presbyteri, in capite haben- res Pontificis thronum, passim ex marmore, cum duobus ac
33쪽
cubitis, tantisper aliis sedibus altiorem, & linteo ornatum. Unde apud Pacianum linteata sedet. quod etiam Cypriani aevo jam obtinuisse Pontius innuit. In basilica sanctae Mariae ad Praesepe thronus Papae stabat ex parte mulierum, ita ut pes sedem Ponti is mulieres , ad sacra Mi arum sollemnia flanter , prope asi rejaxta Ponti cem viderentur. Sed eam in su- Ierioti loco Paschalis primus pro more Collocavit, teste An asio. Infra presbyterii cancellos senatorium erat in parte australi, cancellis proximior, ubi senatores M principes consistebant: ex adversa parte matronae.
Presbyterium itaque situm erat sub apside, quae fornice Mmuli vis picturis solebat esse instructa: ex qua pendebant adornatum calices, coronae , Sc alia id genus. Altare ornabat ciborium , quatuor columnis innixum , quod propitiatorium Anastasius quandoque videtur appellare. Umbraculam a Daris vocat Ordo Romanus vulgatus pag. I 22. Sub ciborio posita Confessio, qui locus est, in quo Sanctorum reliquiae de corpora servabantur. Uela aὸ portas basilicae , itemque ad altare quadruplicia, quae Anastasio retravita dicuntur. Secretarium, vulgo sacristiam, in inseriori parte navis ad austrum collocabant, scilicet ex parte virorum. Unde in veteri basilica Vaticana & in Lateranensi secretaria erant ad sinistram ingredientium in easdein basilicas, quia basilicae ipsae orienti obversae, austrum habebant ad sinistram. Contra vero vetus sacrarium diaconiae sancta Mariae Cosmedinae stabat ad dexteram ingredientium , propterea quod auster ejusdem ecclesiae ingredientibus dexter erat. In illis porro secretariis oratorium etiam habebatur, ut in Lateranensi sancti Thomae, in Vaticana sancti Gregorii, quod oratorium nunc sancta Mariae de Febre appellatur : sed neutrum modo pris secretario est. In his secretariis Romani Pontifices iacta facturi, vestes, quibus in sacrificio uterentur , inductant, & inde ad altare sollemni ritu procedebant. Ibidem Concilia celebrari mos erat, aliquando in sanctuariis seu presbyteriis, quae nonnumquam etiam secretaria vocantur. Huc spectat canon xν
Concilii secundi Arelatensis, ut in secretario diacono interpres breros sedere non liceat , vel corpus Chrisi prasime presb-tero tradere non praseumat. Ceterum secretaria illa ex imitatione antiquorum Romanorum, uti & pleraque alia, accepta 'fuisse ex eo intelligitur, quod vetus sanctae Martinae basilica
34쪽
Senatus Romani secretarium fuisse testatur vetus inscriptio , ejux apsidi insculpta in hunc modum. Salυis dominis nobis,
Honorio re Theodosis , victoriosissimis principibus , secrGaritim amplissimisenaius , quod vir illobis insiluerat, es fatalis ignis
absum ι, Flavius Annius Euiarius Disanius U. C. tra . Urbi vice sacra ind. reparavit, or ad prisinam faciem redaxis. Sic etiam ex imitatione ethnicorum, qui templorum muros& concamerationem pingere solebant, teste Plinio in lib. xxxv cap. m , nostri etiam apsidas & parietes basilicarum picturis exornari curarunt. De basilica sancti Hippolyti lege Prudentit hymnum xi de Coronis. Verum ut ea, quae de forma veterum Urbis basilicarum paucis diximus, facilius capiantur 1 visum est hoc loco exhibere rude specimen basilicae sancti Clementis in regione Caelimontana prope amphitheatrum, quae basilica una est ex antiquioribus Urbis, utpote ante annos mille & ducentos constractat hactenus integra, de fere nihil passa mutationis. Et
primo quidem hic proponitur ichnographia seu plana descriptio totius basilicae r deinde presbyterii delineatio : postremo ciborii te Confessionis cum suis cancellis, atque chori cantorum cum suis ambonibus de cancellis.
35쪽
Tota haec basiIiea ἰprout in . hoc speci-
nune ichnographico repraesentariir , distinguenda est in quatuor partes : quarum tres inisteriores , superior, media , & infima r quarta exterior, quae quadri- porticum comprehendit
Pars superior aspidem , & duas hinc indoalas usque ad Confessisionem SI cancellos comprehendit. In fronte thronus est ponti fiaealis gradatus, de tantis
er elatus super sediliai ne inde disposita σ-piscoporum & presby-Ierorum. In ala dextra superiori armarium hactenus cernitur , a Jacobo tit. ejusdem sancti Clementis cardinale , atque Bonifacit VIII. nepote , constructum
do i inscriptio , armario inscripta criamnunc integro, in qtio sacrum Oleum altervatur. Aliud item erat armarium ex adversa parte in ala altera , sed modo destructum. V rum haec sunt posterio-
36쪽
rum ibidem posita fuisse videntur secretaria duo nora , quae circa M si dem locat Paulinus in epistola ad Severum, quae est xxxii novae editionis: unum ad reponenda vasa sacra alectum ad libros sacros ad sacrificium necessarios. Sub ciborio ex parte presbyterii est altare majus, in quo sacerdos consistens renes throno pontificio obversos, vultum ad chorum cant rum conversum habet. Subtus aliare & ciborium est Confessio , ad quam aditus ex parte chori cantorum. Denique ciborio directa continuantur hinc inde marmorei ad dimidiam hominis flaturam cari celli cum duplici gradu de ingressit ad presbyterium , cujus specimen hic habes: ubi numerus I ita num Pontificis, num. x alia sedilia exhibet.
Media ichnographiae pars interior chorum cantorum continet cum suis item marmoreis cancellis, qui cantores tum ab utraque ala , tum a navi separant, ad tres pedes e solo ricvati. In cancellis dextris duo sunt ambones, unus pro epistola versus altare, alius pro legendis prophetiis versus populum tin sinistris alius ambon tantisper altior & ornatior pro evangelio, cum duplici gradu, uno pro ascensu, altero pro descensu: cui adstat candelabrum lapideum, oporis tessellati, uti de pavimentum. Hic tibi in tertio specimine repraementamus f ciem Confessionis, ciborii 5e cancellorum eisdem adhaerentium 1 itemque chori cantorum cancellos cum luis ambombus secundum faciem suam interiorem. AU. Dal. Tom. II. d
37쪽
Tertia ejuractat Oasili. ae pars navis est, in cujus infima parte duo exstant oratoria cum luis aris. Totius navis atque secuniadi chori fabricam sustinent marmoreae columnae ordine dor,
38쪽
eo : eamdernque terminat tabulatum, cui tegulae proxime superpositae sunt absque ullo fornice lapideo , praeterquam in apside. Quarta denique pals quadriporticum amplam continet cum suis columnis & ambulatoriis, tectis ad ma;orem basilicae portam : cetera aperto caeso. Alia porta minor cst ad sinistram.
Quod supcrest , basilica haec titulus cst presbyteri cardinalis antiquissimus: ibidemque Gregorius M. duas homilias habuit , Se stationem assignavit feria secunda post Dominicam secundam Quadragesimae. Hunc locum modo possident Patres Dominicani. Haec breviter pro rei opportunitate. IV. De clero Romano, s de prisco risu celebra di osscia disinu in ecclesia Romana.
P Ri Mis novem Ecclesiae taculis rara in Urbe, & sorte nulla , praeterquam in basilica Vaticana , clericorum collegia erant. In titulis, ut superius vidimus, unus aut duo tr bepresbyteri cum pari fere numero sacrorum ministrorum rem divinam agebant. In patriarchalibus adhibebantur mansonarii seu custodes ecclesiarum , ad eas ornandas, emundandas, aliaque praestanda, quae necessaria crant: cetera quae divini cultus erant, aliarum basilicarum titulares a Pontifice delignati obire solebant. Basilicae sancti Petri saeculo nono mimini, id est clerici, jam addicti erant: quos Amalarius se interrogasse dicit in Praefatione altera ad libros de ecclesiasticis officiis , quot oraiiones sioliti sent cetibrare ante visolam Misese per dies fesos.
Neque tamen putes ossicia divina per id tempus in ecclesia Romana defuisse. Et quidem quotidiana fuisse celebrata intelligimus ex cap. xm Regulae sancti Benedicti, qui in privatis seu feriatis diebus ad Matutinos , id est ad Laudes, asia signat canticum unumquodque die suo ex Prophetis , cui psallit ecc a Romana. Et vulgatus Anastasius ait, Gregorium tertium in ecclesia sancti Chrysogoni constituisse albatem se mo
nachorum congregasionem ad persolvendas Deo laudes in eoaem risu lo diurnis atque nocturnis ιemporibus , ordinatam secundum INSTAR OFFICIORUM ECCLESIAE BEATI PETRI
vsoli : additque praedictum abbatem cum sua congrc-
39쪽
gatione fuisse segregatum seu exemtum a jure potestat s presa fieri praedicti tituli.
Prativissi: Lateranensi basilicae exemplum ecclesiae Vaticanae, colligitur ex ejusdem auctoris verbis subsequentibus : ubi idem Pontifex renovasse memoratur monaserium sanctorum Phamnis Eυangelisae , Iohannis BaptistZe , 'sancti Pancratii se secusam Salvatoris antiquitas insilutum, quod ab omni ordine monachico exstierat nimia incuria desitatum : in quo congregationem monachorum s abbatem constituit adpersolvenda queri. die sera ossicia laudis divina in basilica Salvatoris , quae Consantiniana nuncupatur, iuxta Lateranis, diurnis nocturni*ae temporibus ordinata juxta insar ecclesiae Musi Petri apostoli. Defecerant igitur tunc temporis eo in loco nostri ordinis monachi , quos, everso per Langobardos Casinensi monasterio , Pelagius papa Laterani conitituerat: cujus loci abbas erat Ualentinianus tum, cum Gregorius M. librum secundum Dialo. gorum scribere meditaretur. Is enim quaedam de sancto Benedictθ se dicit accepisse a valentiniano , qui annis multis Lat ranens monaserio praefuit. Tertius post eum Lateranensis monasterii congregationem rexit Theodorus, cujus mentionem
facit Faullus monachus in Praefatione ad libellum de vita sancti Mauri abbatis. Aliud erat monasterium Honorii, basilicae Lateranensi ad unctum, quod Hadrianus I pari modo instau
Redeo ad basilicam sancti Petri, in qua monachi quatuor
monasteriorum divina officia persolvebant. Haec erant monasteria sancti Martini, ac sancti Stephani minoris a dextro basilicae latere: sancti Stephani majoris, atque sanctorum Iohannis M Pauli a sinistro. Monasterium sancti Stephani majoris alio nomine Catafarfara seu Cata-Galla patricia dicebatur : sancti Stephani minoris , Cata-Barbara patricia. De tribus ex his monasteriis Gregorius tertius constitutum edidita memoratur apud vulgatum Anastasium, qui unum ex illis. nempe sanctorum Iohannis & Pauli, a Leone M. conditum fuisse testatur. Basilica sancti Pauli, quae tertia patriarchalis est , tempore Gregorii M. per Praepolatos regebatur. quod patet ex lib. x epist. ix. sed a Gregorio secundo monachis concessa, aut po-xius restituta est. Hic enim monasteria, qua secus basilicam Di j jgod by GOoste
40쪽
sancti Pauti erant ad solisadinem deducta , innovavit, atque ordinisiis servis Dei monachis congregationem pos longum tempus constituit, ut ibidem die noctuque Deo redderenι laudes. Ide iii praestithim ab eodem Pontifice in basilica sanctae Mariae ad Praesiepe, ubi ex gerontocomio monasterium instituit: idem ab aliis Pontificibus institutum in basilica S. Laurentii cxtra muros. Extat in tabula marmorea in basilica sanctae Mariae ad Praesepe vetus inscriptio, tempore Gregorii IV marmori incisa, compendio referens donationem eidem basilicae factam a
Flavia filia Xanthippi, quondam Egisti imperialis a secretis,
in gratiam mansionariorum, qui in eadem ecclesia tunc degebant. Subscribunt inter alios Theodorus Adorator numeri Theodosiae, Georgius Optius numeri militum, Epiphanius aurifex , Theodorus acobthus S. R. E. Tempus factae donationis a brevi atore omissum est. In his subscriptionibus numerus pro legione suinitur : atque adeo Adorator forte idem erit ac tribunus sive comes . quae conjectura est illustri T. Clampini & Fabretii , quibuscum hanc inscriptionem eruditus atque optimus Pater Thomasius, priusquam eam ad nos transmitteret, communicavit. Itaque illam basilicam Liberianam mansionarii curabant: sed vicini monachi, ut in ceteris aliis patriarchalibus ecclesiis, divinas laudes noctu de interdiu persolve
Quod attinet ad Missas, iis celebrandis ibidem adhibebantur in Lateranensi quidem basilica septem episcopi suffraganei Romani Pontificis 1 in aliis vero presbyteri hebdomadarii
ex titulis adsciti. Hunc morem esse antiquum manifestum est
ex gestis Stephani papae IV. qui statuit, ut omni die Dominico a septem vi copis cardinatibus hebdomadariis , qui in eccle Salvatoris observant Misiarum sollemnia , super altare beati Perri celebraretur, O GLORIA IN ExCELs Is D Eo diceretur.
Jam ergo tunc usus invaluerat, ut septem illi episcopi cardinales , sua quisque hebdomada , in Lateranensi ecclesia sacris operarentur. Hanc ob praerogativam Petrus Damiani maxime extollit Lateranensem ecclesiam, quae sicut Salvatoris es insignita vocabulo, qui nimirum omnium caput es et ctoram; Damater se quidam apex o vertex es omnium per orbem eccusa
rum. Haec sEPTEM CARDINALES HABET EPISCOPOS,
quibus solis ps Apsolicum , sacrosanctum illud atiare sicer accodere , ac divini cultus msteria celebrare. Ita Petrus in lib. M