장음표시 사용
172쪽
A Ri o s fuisse ordinis Romani libellos superius obtendimus: ex quibus tres, qui quidem ad Mise
sum pontificalem pertinent, mox exhibiturisiumus. Primus ex his, qui videtur antiquior, laudatus passim invenitur apud Amalarium, exsatque in veterrimis radicibus , Casin V, Sancti . llens - Em lens, m Coibertino. In lucem primo editus es Colonια per Georbum inissandrum anno M. D. LxI. ibidemqueps annos septem recusius per Melabiorem uittorpium: apud quos amplius quam media pars hujus libelli des. Nane vero ex codice insignis abbatiae sancti Gallisupplevimus, nempe a num. 2I. a Musidem libellι antiquitatem probant in primis eucharisba initio Mille ad altare ante Pontificem delatior sermenti vocabulum pro eucharisia, tit in resola Innocentia T. ad Decentium, num. 22. usurpatum : deinde rubrice ut vocant in qua in libro Sacramentorum Gregoriι M. leguntur pro hebdomada sancta, totidem verbis hic ex prestae, prout cuivis conferenti patebit. Unde Grexorium ex hoc si bello in suum Sacramentarium prassicias transuli se rubricas verimus. Ita m. II. A
173쪽
Amillimum est. Certe Amalarii auctoritas evincit, primum hune ομdinem , cujus verba is pasim laudat exponitque, seculo nono se superiorem: totus Missa pontificia ritus , in eodem ordine praescriptus, Gregorii aetMem meo judicio sapit. Quaedam tamen procesu temporis nova inserta fuere: qualia sunt qua num. 2 . reseruntur de ritu instituto per Hadrianum papam, ut flecteretur pro Carolo rege, nempe pro Carolo M. ω num. 28. ut dicatur oratio pro rege Francorum. Ex quibus non nemo fortasse dubius haereat, num Hlud
supplementum , quod ex codice sancει Galli habuimus, sequenti libello postea fuerit assutum. At satius ζι admirtere, paucula haec .
quae modo commemoravιmus, auti quis ut δει) ιι b. i. O , moe ιnserta. Non dissimulem tamen tan0Gs antiquiorem videri ordinem fecundolico hic euirum . proprerea quod in processione ad altare pax a Pontisce ibi legatur data duobus presbyteris : cum in primo nostro aeterris ordine detur uni ex episcopis hebdomadariis , Icilicet Ecclesiae Lateranensis, quos ante annos octingentos presbyteris successisse vir docrus existimat. Verum utrumque simul eodem tempore stare potest, ut sciticet pax detur uni ex illis episcopis , si in ecclesa Later ensi; cujus hebdomadarii erant, Misa celebretur: secus duobus presbditeris , s in alia ecclesa. Porro quo tempore instituti Derint illi hebdomadarii apud Lateranum epi copi, non liquet etsi ex actis Stephani IV. confar, eos ante hunc Pontificem juste institutos, ut
in Commentario praevio diximus. 3. Gibertinum exemplar n. I6. quod subsequentem ordinem continet, ad annos M lingentos accedit, atque hunc titulum praefert: ORDO EcCLEsIASTICI Mi NISTERII ROMANAE ECCLESIAE , vel
qualiter Missa celebretur: at in codice sancti Galli, ORDO Ec-CLhsi ASTICUS R. E. &c. quem titulum praetulimus.
4 Post hunc libellum, qui in num. 21. de is, squitur in. codice
Gibertino quaedam Appendix De officiis in noctibus a Coena Domini usque in Pascha ; eademque reperitur in Vaticano n. 87. quae proinde appendix visa est primi hu=us ordinis Romam integra libello subivnstenda. Hanc sub nomine libelli Romani laudat Amalarius in lib. I. cap. xx. Additur etiam in libello memorato Alter cereus, ubi dicitur: ET TUNC ILLUM lNANTUR DUO CERLI, TENENTIBUS DUOBUI NOTARIIS, & reliqua. Qua soride, verba leguntur in dicta appendice num. IO. 0 que antiquitatem .stendunt.
174쪽
Incipit ordo ectasiasticus Romanae ecclesiae , qualiter Missa pontificalis celebretur.
RIMO Omnium observandum est, se tem esse regiones ecclesiastici ordinis urbis Romae 3 & unaqua que regio singulos habet diaconos regionarios, & uniuscujusque regionis acoIythi per manum subdiaconi regionarii diacono regionis suae officii causa subduntur. Quorum diveonorum si quando quispiam moritur, donec loco ejus alius subrogetur , illius regionis acolythi archidiacono obediunt: quia omnes acolythi, cujuscumque religionis sint, causa ecclesiastici officii ad ministerium ejus pertinent. Quod etiam de subsequentibus ordinibus intelligendum est, servata unicuique post eum proprii gradus archidiaconi s praerogativa I in sui Odidinis ministerio subditis: ut si quis, verbi gratia, vim passiis fuerit, sive ab ecclesiastico, seu a quacumque militari persona; si a sui ordinis, primo ejus causa ad effectum minime pervenerit, habeat archidiaconus, id est vicaricis Pontificis, causam, qualiter subditorum sibi querelas absque notitia possit explicare
Pontificis: cetera vero per minores Ordines finiantur. Nam pri. mo stire oportet, ut post numerum ecclesiasticarum regionum sciat, qui voluerit, numerum dierum per hebdomadam, quo ordine circulariter obsequantur. Nam prima seria regio tertia,
id est Paschae: secunda seria regio quarta: tertia seria regio quinta: quarta feria regio sexta: quinta seria regio seprima: sexta feria regio prima: sabbato regio secunda. Ordines proprios
am in processione . quam in ecclesia, vel ubicumque eos prin
175쪽
pria dies ratione sui gradus prisca statutio ire vel ministrare compulerit, a ministerio Pontificis non poterit sine ulla sui deesse excommunicationis vel animadvertionis sententia diseciplinae. Quorum mini lieria primitus secundum rationem suu-plicem dupliciter diebus singulis dividuntur, id est in procosesione Apollolici aci stationem, & in cgressu sacrarii usque ad
a Diebus itaque sollemnibus, sicuti est Pascha, primo omnes acolythi regionis tertiae, & detentores omnium regionum convenientes diluculo in patriarchio Lateraneitii, praecedunt Pontificem pedestres ad stationem. Stratores autem laici a dextris , & a sinistris equi ambulent, ne alicubi tituber. Qui autem eum equitantes praecedunt, hi sunt: diacones, primicerius, &duo notarii regionarii, defensores regionarii, subdiaconi regio. narii. Procedunt vero di vilis turmis, spatium inter se & Apostolicum facientes. Post equum vero hi sunt qui equitant: vice-
dominus , vesta rarius , nomenculator , atque saccellarius.
Unus autem ex acolythis stationarius praecedit pedester equum Pontificis, gestans sanctuna chrisina manu in mappula involuta cum ampulla. Sed & omnes acolythi absque sacculis, & sindonibus, & chrismate non procedunt: quod disponit stationarius. Si quis autem adire voluerit Pontificem; si equitat, statim ut eum viderit, descendat de equo, & ex latere viae expectet,
usque dum ab eo possit audiri. Et petita ab eo benedictione discutiatur a nomenculatore vel faccellario causa ejus: & ipsi indicant Pontificib, & finiunt: quod & similiter obscrvabitur, etiam sit absque ulla petitione ei quisquam obvius suerit. Qui vero Pedester fuerit, tantummodo loco suo figitur, ut ab eo audiatur, vel benedicatur.3 Die autem Resurrectionis dominicae, procedente eo ad sanctam Mariam, notarius regionarius stat in loco qui dicitur φ Meroianas , & salutato Pontifice dicit: Im nomine domia
ni nostri JGu-Christi baptiuiti sunt beserna nocte in saneta Dei
genitrice Maria infantes masculi numero tanti, feminae tota
in Nomenculatoris ossicium erat convivas invitare, eorumque nomina descri- here, ut insta videbimus num I 8. Sacecliarius idem qui thetaurarius, a sacco seu saecello. ι Sie eause nonnumquam in ipso proscitu finiebantur. Unde 'Messus vocabulum Iingua nostra gallio pro lite fluxisse
quidam viri docti opinantur. e Locus est in monte Exquilino, haud procul a basili ea sanctae Mariae Majoris, ubi eeesesia S. Hatibael, quae dicitur ad Merula MI.
176쪽
Respondit Pontifex, Deo gratias. Et accipit a 1accellario lolidum unum: Pontifex aut Cin pergit ad flationem. Feria secunda ad te nita simpliciter. Feria tertia in reflexione porticus lancti Ρauli, tantum item qui pedestres obsequuntur. In die vero sancti Paschae omnes acolythi regionis tertiae simul& deseniores omnium regionum conveniunt primo diluculo . in patriarchio Lateranensi , ut dum processier: t Ponti sex equum illius praecedant. Acolythi autem, qui inde fuerint, observant, ut portent chrisma ante Pontificem, & evangelia, sindones & sacculos, & aquamanus post eum, sicut supra dixiamus. Apostolum autem subdiaconus, qui lecturus est, sub cura sita habebit : evangelium archidiaconus. Aqua manus, pat
nam quotidianam, calicem, scyphos, & h pugillares salios
argenteos 3 α alios aureos, & gemelliones argenteos, colatOrium argenteum & aurum, di alium majorem argenteum; amas argenteas, cantatorium & cetera vasa aurea & argentea, cereostata aurea re argentea, de ecclesia Salvatoris per manum
primi mantionarii sumunt, & bajuli portant. Diebus vero sestis calicem & patenam majores, & evangelia majora de vestiario dominico exigunt sub sigillo vesterarii per numerum
gemmarum, ut non perdantur. Sellam autem Pontificis cubicularius laicus praecedens deportat, ut parata sit dum in sacrarium venerit.
4 Ad denunciatam stationem diebus sestis primo mane prae
cedit omnis clerus Apostolicum, ad ecclesiam, ubi statio amtea fuerit denunciata, exceptis his, qui in obsequio illius comitantur, ut supra diximus: & expectantes Pontificem in ecclesia cum supplementario & bajulis, & reliquis qui cruces portant, sedentes in presbyterio 3 episcopi quidem ad sinistram intrantium , presbyteri vero ad dextram, ut quando Pontifex sederit, ad eos respiciens , episcopos ad dextram sui, presbyteros vero ad sinistram contueatur. Sed dum ve-
cus obscurus & sarte corruptus.
1 pugillari, hoe loco significat calamum seu situlam , qua sanguis Dominie sacio ea liee hauriebatur. Scyphi, caliisees minii Driales acolythorum , de quibus infra Colatorium , vasculum foraminiis hus ab imo perforatum, quo vivum ex a mula seu ampulla repurgatum in calicem refundebatur. Gemelliones Onussivi s , spacatiit esse urceos , ad infundendam sei- licet in manus Pontiseis ejusque rsan miliastiorum aquam, quae in subiectam civim aquamanum . ias est aquama nite, ac vocant j excitiebatur. Anastasti, in Gregorio IU. timui conjungit, amas asotius, rem Mnes, ut appareat hos distingueodos este ab amis seia amulas.
177쪽
nerit Ponti sex prope ecclesiam . exeuntes acolythi & desenasores ex regione illa, cujus dies ad ossicium fuerit, in obsequio prastolantur eum loco statuto, antequam veniat ubi descensurus cst: similiter di presbyter tituli vel ecclesiae, ubi statio fuerit, una cum majoribus domus eccletiae Romanae vel Patre diaconiae fili tamen illa ecclelia diaconiae fuerit cum subdito libi presbytero & mansionario thymiamaterium deserentibus in Obsequium illius, inclinato capite dum veneis rit. Primum acolythi cum defensoribus , deinde presbyteri cum suis petita benedictione, divisis hinc inde partibus, prout militant, praecedunt Pontificem usque ad ecclesiam. Advocatores autem eccletiae stant quidem cum majoribus, non autem praecedunt cum eis , sed ipsi tantummodo sequuntur sellatem Pontificis cum acolytho, qui aqua manus portati Quem semper necesse est sequi Pontificem, usque dum ad altare ascendat, paratus sub humero in presbyterio, quando vocetur a subdiacono regionario ad aquam da
s Cum vero ecclesiam introierit Pontifex , non ascendit continuo ad altare, ted prius intrat in secretarium, sustenta ius a diaconibus, qui eum susceperint de sellario descendentem: ubi dum intraverit, sedet in sella sua, & diacones salutato Pontifice egrediuntur secretarium, & ante fores ejusdem mutant vestimenta sua, & parat evangelium qui lecturus est, reserato sigillo ex praecepto archidiaconi super planetam aco lythi: & sit necesse fuerit propter majora evangelia, duobus acolythis super planetas tenentibus parat evangelium. Quo facto, acolythus evangelium usque ante altare in presbyterium, praecedente eum subdiacono sequente, qui eum desuper plan tam illius suscipiens, manibus suis honorifice super altare ponat. Nam egredientibus diaconibus de secretario, remanent cum Pontifice primicerius, secundicerius, primicerius desen. sorum, notarii regionarii, & subdiaconus sequens, qui tenet
pallium Pontificis in brachio suo super planetam, in sinistrohrachio cum acubus.
6 Pontifex autem per manus subdiaconorum regionario- al. lollem rum mutat vestimenta ' sua hoc ordine. Defert ea plicata cu-ψ-- hicularius tonsoratus, accepta a manibus ostiarii juxta caput scamni. Subdiaconi regionarii secundum ordinem suum accipiunt ad induendum Pontificem ipsa vestimenta , alius
178쪽
lineam, alius cingulum, filius φ anagolatum, id est amictum, alius lineam dat maticam, & alius majorem dat maticam, &alius planetam: & sic per ordinem induunt Pontificem. Primicerius autem & lecundi certus componunt vestimenta ejus,
ut bene sedeant. Novissime autem, quem voluerit domnus Pontifex de diaconibus, vel subdiaconibus , cui iple jusserit, sumit de manu subdiaconi sequentis pallium, α induit super Pontificem, & configit eum cum acubus in planeta retro &ante, & in humero sinistro, & salutat Domnum, & dicit,
yube domne benedicere. Respondet, Salvet nos mminus: resepondet, Amen.
Deinde subdiaconus regionarius , tenens mappulam Pontificis in sinistro brachio super planetam re Volutam, exiens ad ' regiam secretarii dicit: Schola. Resipondet: Dm. Et ist iis m. ille: Quis psaluti respondet, Ille, . ill . Et rediens ad Pon- ' .iι. vi,cMiificem subdiaconus, porrigit et mappulam, inclinans se ad ς' vi-M
genua illius, & dicens: Servi domini mei, talis subdiaconus rogionalius leter Aristolae vi , . talis de schola cantabit. Et postea non licet alterum mutare in loco lectoris, vel cantoris. Quod si factam fuerit, archi paraphon ista a Ponti siee b excommunicabitur, id est quartus scholae, qui semper Pontifici nunciat de cantoribus. Quod cum nunciatum fuerit, statim sequitur subdiaconas adstans ante faciem Pontificis, usque dum ei annuat Pontifex ut psallant : cui dum annuerit , statim egreditur ante fores secretarii, & dicit: Accendite. Qui dum accenderint , statim subdiaconus sequens tenens thymiamaterium aureum, pro foribus ponit incensum, ut pergat ante
Pontificem. Et ille quartus scholae pervcnit in presbyterio ad priorem scholae, vel siccundum, sive tertium, inclinato capite
s Tune illi elevantes se, per ordinem vadunt ante altare,& statuuntur per ordinem acies duae tantum ἔ paraphonistae quidem hinc inde a foris, infantes ab utroque latere insta per ordinem. Et mox incipit prior scholae antiphonam ad In-
In vulgatis anauti sum : quam lectionem tuetur erudit inimus Cangitis in i tollario. At nihil tamen mutandum suasit non solum vetustissimu eodex S. Galli hoe loeo 1 f.d etiam alter atque antiquus, in quo habetur ordo Missae episcopalis, insta : ubi anagor i & anu laeti legitur. Ceterum adverte his locis, anabolapium,sve anagolaetum , id est am istum . utro bique poni luper albam & cingulum , uti Naronitis presbyteris mox eu etiam nunc.
b Id est , ut quidem interpretati taeet, ab officio suspendetur.
179쪽
troitum: quorum vocem diaconi dum audierint, continuo inδtrant ad Pontificem in secretarium. Et tunc Pontifex elevans se, dat manum dextram archidiacono, & sinistram secundo. vel qui fuerit in ordine: & illi Osculatis manibus ipsius, procedunt cum ipso sustentantes eum. Tunc subdiaconus sequens cum thymiamaterio procedit ante ipsum, mittens incensum ;& septem acolythi illius regionis, cujus dies suerit, portantes septem cereostata accensa praecedunt ante Pontificemiasque ante altare. Sed priusquam veniant ante altare, diacones in presbyterio exuuntur planetis; & suscipit eas subdi, conus regionarius, & porrigit illas ad acolythos regionis, cinjus fuerint diaconi: & tunc duo acolythi tenentes capsas cum v Sanctis apertas, & subdiaconus sequens cum ipsis tenens manum suam in Ore capta, ostendit Sancta Pontifici, teldiacono, qui praecesserit. Tunc inclinato capite s Pontifex vel diaconus salutat Sancta, & contemplatur, ut si fuerit super. abundans, praecipiat ut ponatur in conditorio. Tunc peracc dens, antequam veniat ad scholam, dividuntur cereostata, quatitor ad dextram, & tres ad sinistram pariem: & pertransit Pontifex in caput scholae, & inclinat caput ad altare, surgens& orans, & faciens crucem in fronte sua, dc dat pacem uni episcopo ς de hebdomadariis & archipresbytero, & diacon bus omnibus: & respiciens ad priorem scholae, annuit ei ut dicat Gloriam: & prior scholae inclinat se Pontifici, & imponit. Quartus vero scholae praecedit Pontificem, ut ponat s oratorium ante altare: & accedens Pontifex orat super ipsum, usque ad repetitionem S versus. Nam diaconi surgunt quando dicitur, Sicut erat in principio, ut salutent altaris latera, prius duo, & duo vicissim, redeuntes ad Pontificem. Et surgens Pontifex osculatur evangelia & altare, & accedit ad sedem suam:& stat versus ad orientem.
a Pro numero scilicet totidem eeesesi nicarum regionum.1 Cothei tinus s. nar uo nomine euis
aristiam signiscari colligimus ex num. I . & is A ex nun . 3 o. ' 3 . Vide libellum Benedicti canoniet S. Petti ins rius , nulli. 4 I. & Commentarii praevii caput v I. Eigo conditorium hie locii, stuvasculum erat, in quo eucharistia tum reconsi solebat. e Ita Culbcit. alii habent Paniora vel
ἁ Sie Colbett. editis super, sed e dem sensu. e Nempe tini ex septem episcopi, heb
domadariis patriarchii Lateranenia, de quibus superlux in Commentario praevio. f Faldis otium appellant recentiores.
r Id est antiphonae ad Introitum.
180쪽
ς schola vero, finita antiphona, imponit oris elison. Prior vero scholae custodit ad Pontificem, ut ei annuat si vult m tare numerum letaniae, & inclinat se Pontifici. Quando vero finierint, dirigens se Pontifex contra V populum, incipit, Gloria in excelsis Deo, & statim regyrat se ad , orientem , usque dum finiatur. Post hoc dirigens se iterum ad populum dicens, Pax e vobis : & regyrans se ad orientem , dicit, Oremus: & sequitur oratio: post finitam d sedet 3 similiter episcopi, vel presbyteri sedent. Io Tunc ascendunt subdiaconi regionarii ad altare statuentes se ad dextram, sive ad sinistram altaris. Tunc Pontifex annuit episcopis & presbyteris ut sedeant. Subdiaconus vero qui Iecturus est, mox ut viderit post Pontificem episcopos &presbyteros residentes, ascendit in ambonem,& Iegit. Postquam legerit, cantor cum ς cantatorio ascendit, & dicit f responsum. Si fuerit tempus ut dicatur Alleluia, bene: sin autem, tractum: sin minus, tantummodo responsium. II Deinde diaconus osculans pedes Pontificis tacite, dicit ei Pontifex, Dominus sis in corde tuo, oe in labiis tuis. Deinde venit ante altare, & osculatis evangeliis levat in manus suas codicem: & procedunt ante ipsum duo subdiaconi regionarii, levantes thymiamaterium de manu subdiaconi sequentis, mittentes incensum. Et ante se habent duos aco-
Nue spectat id quod ait Paria de Cranss, Rome in Missis papalibus tamdiu dici,
quamdiu revetentia Papae per cardinales facienda durat. Colbert. ιAelim s. Pontif- ei: quam tam fmerint . ane pia Pontifex
fuerit. Non μιμι antequam Leant post orationem ΑMEN. Ea tune ascena ne susAueoia regionarai ad aliari , &e. Idem Paris observat vetustissimum esse capellat papalis morem . ut eodem tono invariato cante
tur hymnus angelicus his notis, Ut rarasa D mιδε δει ma, sol se ma mi. ι Nune saeie versa ad Orientem leu altare, quod prohat Amalarius in ossicialis
. Idem Amalafiu, sub snem alterius praelationis ad libellum ut vocat OH-cialem , inter ea quae a Romanis seL 2 c te pit , Prima sal rario ad populum , inquit , PAX v Bis pronunta ιων, ω- PAX Vo- ISCUM. Vide ejusdem lib. cap. Ix. . Idem auctor in lab. III. cap. v. sub
initium. tradit morem inolevisse, in non senisiariis .eel ante finem hujus orationis r qua de re in libello tertio, qui hie subsequitur. . Quid sit eantatorium , Aiseimus ex Amalaru Praefatione in Antiphonarium.
Netaniam os , ait, Solamen quia nos tae mus Antiphonarium . lyia habere nominia pisa Romanos. 2ώod Leimus gradate, alia toeiant eantatorium.
f Amalafius ipse in lib. m. cap. x I. L.Aionem quae legitur pos se somm , securia
alia a Maro idat is rispondeat. Hinc Hal responsorius apud Gregotium Turonens cinin lib. v m. eap. m. quod uno versia dicto per eantorem , idem a choro seu populo repetetur, & se consequenter de aliis. Gradalem seu praeualem posteri appellarunt, quod in rcgio seu anthone caneretur , telle eloga Amalatii.