장음표시 사용
11쪽
rum interiorem fibrillarumque minimarum &subtilissimorum canalium fabricam, quam Mal-pighiis, Ruyschiis, Morgagnis detegere & vi dere fere modo licuit, sed quae dexteritati tuae, qua nulli secundus es, illico sese offerebat, i ve dissecando partes, siVe injiCiendo ceraceam
materiam canalibus, si Ve putrefaciendo , si Ve Coquendo, CorrodendOVe pergebas. Tum autem candidissime mihi omnia artificia, quae celari plerumque ab Anatomicis solent , ut Spectatores in sui admirationem abripiant, aperuisti atque demonstrasti , Scientiae incrementum inventionis aut leviusculi artificii vanae gloriae anteponens: HOC modo veram, qua Medicinae cognitionem mihi Compararem, Ostendisti viam, & quominus a recto tramite discederem, tuis monitis semper curasti Hίec
quamvis multOS ante annoS Contigerint, silen
tii peplo involvenda non erant, quia habet praeteriti laboris recordatio non mediocrem delectationem. Sollicitus itaque cum essem ,
quomodo pro his aliisque plurimis perpetuo in
me accumulatis beneficiis gratum tibi exhiberem animum, hanc opportunitatem cum publice testandi optimam fore ratus fui, qua tuo nomini hoc qualecunque OpuS ConseCrarem, sperans multorum benefactorum recordationem
12쪽
tuo usus nomine sui, quas id scriptis illustrari
aut celebrari posset nostris, ea hercle tanta non sunt, ut Te ad spem quandam immortalitatis aut ad gloriae augmentum rapere queant : Verum Tu ipse consummata eruditione , quam multorum annorum labore & non defatiganda
industria acquisivisti, publicisque testimoniis &documentis cuin admiranda eloquentia in splendida Delphensi urbe probasti, non morituram Tibi comparasti famam : Nunquam a pueritia aliquis magis inflammatus fuit ad Scientias , penes neminem hae in majori honore fuerunt, illumque semper maximi facere solebas, qui studiis animum inprimis poliverat, & sapientiae atque eruditionis gloriam omni cura ac industria consequi nitebatur : Idcirco inter commilitones emicuisti semper cum acutissimi ingenii , tum rarae solerti e laude, ut quamdiu literis in Academia operam naVabaS, Te Cum nullus componi potuerit. Nec refriguit postea in Te disciplinarum amor, sed quo magis in illas penetrabaS, eo majus incrementum capiebat; imo tandem latendum non amplius esse optimo consilio judicasti, atque Comparatae e ruditionis thesaurum publicam in utilitatem essundere voluisti , stationemque eam tueri, quam olim Graasius aliique Anatomici summo Cum honore ornaverunt. Utinam fausta illa dieS
13쪽
dies ve erit, qua litterato orbi non diutius invideas subtilissima inventa , atque politissima &eludubrata opera , quorum beneficentia tua magnam partem olim non sine maXima admi ratione & fructu perlegi l bene quidem huc usque meritus es de civibus vestris, at optime de Universo orbe mereri poteris, in lucem Anatomica , Chirurgica & Medica edendo, quae immenso labore collegisti, invenisti, digessisti. Id
UnUm Vereor, ne nimium temporis in administranda urbe & republica Tibi surripiatur, atque ita doleant Musae, Te sibi ereptum, ciVi busque Tuis traditum, qui non modo antiquis simae familiae BLEYsvICIANAE splendore; atque ab ipsa summis in republica honoribus maXima Cum integritate & laude perfunctus, pellecti,
sed Tua virtute, omni Commemoratione mea
majori, Tua singulari prudentia, atque animi moderatione, Tua insigni probitate, veraque pietate, Te sibi totum postulaverunt. O bea tam civitatem, cui administrandae Vir tam rarae virtutis atque eruditionis praeest i Non temere magnam opinionem de Te , magnamque memoriam Tute administrationis conceperunt
Omnes probi piique cives, qui magnitudinem animi Tui admirati atque amantes , eam in suam utilitatem ac in salutem patriae impendi cupiVerunt : At quamvis gravissimis ejusmodi
14쪽
negotiis Vehementer sis occupatus , stusior in tamen amor, qui a pueritia . medullivus T i sinsedit, non languit, 'nee lasi in consocia e torpente senectute dccrescere poteri Hoc fretus augurio Tibi opus offero, mole eXiguum, materia graVe , quondam Etrurior Principi ab Academia dicatum, quod nunc alia indutum veste fulget, meaque opera illustratum & insigniter auctum iterum prodit, patrociniumque
Tuum quaerit: Ne id igitur, qui mihi semper
inter amicos Tuos non infimum locum conceS-
sisti, in clientelam accipei Q qe digneris ; ita enim animum addes ad alia de majora tentanda in provectiori aetate. Interim nec otio, quod Tibi vel tantillum superest a rebus graVi 0ribus, nec patientia abuti volens, desinam, & votis pro Tua incolumitate rite & solemniter Conceptis , a Deo T. O. M. ardentiis mis precibus contendo, ut diu Tὰ in utilitatem civium Tuorum, in dulce decus' pra dium bonorum doelorumque hominum, in salutem patriae velit sospitare ; titque summis in republica ma- tus honoribus , videas illustrem familiam perpera a progenie feliciter auctam, quae Tuas VirtuteS in aevum per titulos memoresque fastos
aeternet lDabam Trajecti Kalendis Augusti MDCCXXXI.
15쪽
odit denuo tu lucem pretiosi vius subtilium
experimentorum thesaurus , quem acutissmi
ctio reposuerunt et tu quo colligendo S digerendo nescio utrum magis probaverint Iaboriosi smam industriam , an in penetrandis Naturae absconditis Smis arcanis summum ingenii Acumen, an dexteritatem excellentem iuger ciendis experimentis, au exiwiam accurationem tu ob ervandis phoeuomeris. Ne vero quis iacidat in suspicionem, me tu exaggeranda cum operis, tum artis cum Iaude liberaliorem on ; hederamque huic Uiuo, quo avidius expeteretur, suspendere in animum induxige i praeterquam quod hac tuto careat id, quod es optimum, plurimorum in hac Scientia Heroum unauimis consensus, nec ebiavdita suffragia tu medium facile proferri post ut, qui hoc opus Aro merito Iebrari non osse depraedicant i at inaestimabile Iibri pretium Aquido constabit unicuique, haec Tentamiua, ut S ciem Philosophiae in praecedentis sicuti triue is intuenti. A starimis enim retro te oribus Scholastica dominabatur Philosophia, quae in obscuris G, non intelle Iis vocibus, rerum phaenomenis adscriptis ; tum in substitibus atque inutilissmis Metapbysicis tricis, Logicisque nugis
agitauris omnem operam ponebat ; quibus hominum ingenium overatum obrutumque p. Me corrumpebatar, ignorantia promovebatur, nec corporum proprietates ullomodo investigabantur, nec detegebantur. Media in ejusmodi harbarie euxit in Britannia BAco DE UERULAM1o, tu Italia GALiLLUs, qui perversam, qua tractabantur scientiae, methodum perspicientes, aliam, veteri excuso servitutis iugo, S praescri ferunt. V ingress sunt viam ;zeraisprofectio S unicam, quae ad iguarum rerum cogni-
16쪽
tionem ducit. Maximi hi enim Viri ad experimenta in comporibus capienda sese accinxerunt e GALILEUs insuper Mathesiis in usum vocans, eam felicissimo succesu cum Phras ca convunxit : Ita ob velatos hominum oculos bina haec odera aperuerunt, atque servitute sentiendi cum A RisTOTELE , aut cum hoc inove ejus barba o interprete, in Itabertatem PhiIosophiam vindicare , Naturae i ius operager scrutari , veritatemque tamdiu neglectam atque oggressam tu Iucem trahere inceperunt.
Verum id nec absque magna invidia, nec sine fida contumelia, aut crudeli persecutione factum fuit, assurgent tota ignorantium Scholasicorum cohorte , qui sub Iarva pietatis animum improbum, turpemque socordiam tege-
haut , partim ne nova addiscere tenerentur, sartim ut metius in conscientiis hominum, quos hebetes maIebaut, dominarentur, optimam GALILEi doctrinam sacris litteris a versari omni ope S artibus probare nitebantur udi culter ferreis sis temporibus, quibus inscitia i rannidem agebat, unus innocuus probusque opprimi poterat,
multorum obtrectatione vincente unius virtutem e veram
nimis splendide, quam in apricum protraxerat, es ste bat veritas, cujus jubar perspicient morum oculos animosque adeo commoverat, ut perverse se institisse methodo ad rerum cognitionem acquirendam , viderint quamcurissime, agnoverintque hi quidem ardore errorem emendandi , prioremque temporis S sientiae resarciendi actumram simulo ferebantur, praecipue postquam CARTEs1υs 6-teratum orbem clariori quoque doctrina illus re coeperat, ast exempti male mulctati GALiLEI, totiesque haereseos damnati CARTEsii deterrebant: auid ergo λ Principum potentia invocanda erat, quae calumniatoribus resipeus, tutum praesidium veritatis antistibus Nindagatoribus esset : Praeterea Principum auxitium desLderabatur, sumtibus enim magnis opus erat ad Naturae seria exserimentorum ope revelanda : Quia haec nou
17쪽
modo Iaborem, sed diligentiam, vigilias, sudorem, artibus excultum, impensasque mul posulat, atque ab itiis concurrentibus sese tautum examincri, attingi . cognoscique sinit. Ea tempesate Etruriae PRINCEPS LEO POL DUS, Philosophie Naturatis promovendae amore in ammatus, Academiam experimentalem condidit,
ad quam praestanti fimos convocavit Philosophos, qui ob
Do auspicio unanimi opera ex Ararent corpora, eorum ro-Frietates eruerent, verae Physicae, quae in omne aevum r-ma staret, fundamenta jacerent, fabulasque, quae credula supersitio, leviorque suspicio, aut anitia commenta introduxerant, a vero separarent e Horum conatus insuper
Dia tiberalitate adjuvit, fecitque , nequaquam sumtibus Farcendo, ut pulcerrima, quae ceteroquin forte in aeterm ignorarentur, detecta sint phaenomena aeuomodo enim AEquae incondensabilitatem adeo clare cognosceremus, nisi Baec in pretiosissimis argenteis sphaeris inesura , malleio que contusa, per metaui foros potius transfndasset, quam ut in 1 alium vel tantivo angustus se comprimi pateretar8 Nonne ex obiera aurea , aquae plena S gelu exposta, Iuce meridiana cIarius vidimus didicimusque , Aquam iuglaciem abeuntem se e in majorem molem expandere , Scorpus, in quo concuditur, fud rarefactione quaquaver- suo extenderey An non ex variis tormentorum heuicortim
explosiouibus Soni celeritas in dato spatio percurrendo, tum ejus aequabitis per totam suam exsavsonem motus , a liaeque proprietates detectae fuerunt 8 Imo an non consorum horizontaliterprojectorum ex alta turri defensusproster gravitatem cum alio corpore tantum libere descen ente, e explosorum ex tormentis globorum, fuit erutus comparatusque t ad quae regia experimenta etiam regium auxitium desiderabatur. Non vacat reliqua pretiosa commemorare instrumenta S experimenta, quae melius perlecto opere cogno sientur, satis ex hoc ungue Leonem. ID
spiciamus igitur sub tanto Principe hujus Acaaemiae cona-
18쪽
rus S labores, atque animadvertemus, experimentorum apis paratum clarissime descriptum, eventus candide traditos, nonnunquam cum brevi phaenomenis explicatione conjun-
sed adeo casa S de cata, ut nihil iuius fermenti, quo itinc Ichois commaculatae erant, redo at ; nec quid meLus veriusne hac tempestate dici quicquid enim ratiocinio deductum, id nulli hypothes inattitur , sed CoroHarii instar ex is is fuit experimentis ; idque. aliquaπ-do periculis diver methodo captis comprobatum fati; quae
profecto optima S tuti ima Philosophandi via es , quam
omisi alii nunc prudentissimi homines pra serunt, eamque excolendo non infeIiciter Physicam promovent: Multum Vini parum verborum hic datur ; quicquid vero traditur, is ioedere potes universis, quamcunque etiam Philo phandi methodum sequantur, ni ibi cerebe i gmenta ipsis Feribus Naturae ra Fosuerint.
Tam potenti Muni centismi DUCIS praesidio Bluti
florentini non poterant non stupendos Natarae efectris eruere, quibus hujus Academiae famam per totam Europam extendebant , hinc aliae gentes, gloriae avidae aemulaeque; incitabantur ad mitia trutamina, quae sari incesta feci- citato aliorum Principum moverunt approbationem , ita ut in Britannia REX CAROLUS, a d rerum Natur lium cognitionem fromovendam, etiam docti s morum homin&w Focietatem erexerit, quorum Iaboribus Thy captarimum debet. JM S in Gallia LUDOVlCUS REX A cademiam Regiam Parisii nam , ad quam Philo se horum
ocellos vocavit, condidit e atque ut eorum animos magis inmmmaret, regia muni centia abesse notait o alunt enim praemia ingenium artrsque eo ardentius excosintur, quo
major honos S remuneratio ilias comitant r : Phisis hi nomine pro mus indignus es, qui S horum X Aritannorum inventa in occam S sanguinem non converterit. Admirandus hic Philosophiae in Italia, Britannia , Gallio, ve-oci simosque ejus Frogre Fus Elimulavit quoque Germanos,
19쪽
iadeo ut IMPERATOR LEOPOLDUS Academiam Na. tura: Curiosorum ; G, REX BORUSSIAE FRIDERICUS Berotinensem Academiam eoruxerit : Tandem Mosco viae IMPERATOR PETRUS Magnus Petropolitanam Academiam fundavit, quae tis undique inciditispraefantissimisque Viris, quorum opera de palma cum cetoris certant, nec exiguum Scientiae incramentum Iouicentur.
Ouia horam Principum Iiberalitati , auxilio , atquen picio Philosophia omne suum incrementum debet, nomina eorum aeternitati sacra sunto I digni sma enim sunt. quae Philosophorum ore lingumque perpetuo celebrentur ;otque ita et, ut de ista quamvis post pluriwa secura triumphorum , quos de caesis in bello hostibus saepius reportaverunt, memoria, audiant tamen apud poseros Mecaenates. quondam Scientiarum optimi, honorum atque eruditorum
ignorantiae S barbariei ho es. Artium promotarum cainae fautores S prote Iores inlicitatisque humanae
At nihil es in terra adeo ab omni parte beatumserfectumque, quod non aliquo Iaboret vivo aut incommodo e MDDaruo Academiarum operibus frui, fed non omnibus, Iicet rquaelibet enim fere natio maternum sermonem alteri cuicunque anteponens, in eo nobili sina inveuta memoriae tradit. ita ut in pluribus verratum esse linguis oporteat, qui des derio cun Ia Iegendi cognoscendique rat. Maximo hercle overe , imo timendum , ne hac methodo ad prist- nam harbariem prima iterum diuudamenta jaciantur. Erat quoque hic FArentinus experimentorum the aurus Italica conscriptus lingua nec 1 hi Studiosorum , quibus illum quotidie commendabam, cedebat, nisi Latine vorteretur, cui labori non nisi invitus me accinxi, optime Avarus , quanta utriusque Iivguae peritia , quae meas longe figerabat vires, in ejusmodi opere requirebatur: Veram ut meis Auditoribus in servirem , operam de-
20쪽
directare nolui. aut uuam subterfugere laborem, ex quo , qualiscunque fuerit. laudem nec gloriam quaero , ad eum unice covineans scopum . ut prosiim Philosophiae cultoribus atque tuos magis magisque incitem. FFdem ornamen.tis longius petitis praeferens , malui in hac versione res sensusque sistiter exprimere , prout in i o opere habebantur , quam oridiori si io uti. quo forsitan magis d heno aberrassem e Sunt quoque utiqua . quae Latine verti nequeunt, veluti se habent nomina diversorum tormento ram belticorum, quibus f Arentini ad proprietates Soni eruendas, tum ad motum projefctorum corporum iuvesi-gandum in fuerunt, hodierna igitur eorum nomina retinui . Cum vero siusquam sexaginta anni ab erito hoc opere elapsi ut, luterea temporis non exiguum incrementum Philosophia cepit, praefertim so quam muni centissimus rerum humanarum arbiter S praeses, iusinito amore S incomprehensibili beneficentia mortales no strae aetatis com flexus , non amplius eorum animos prisina caligine premi voluit, sed ceu donum g caelo demissum, iis iuud Britannicum Oraculum, IsΑACUM NEWTONVM. concessit, qui subii smis Mathesin obtimem apsticans experimentis , nectaque Geometrice demonstrans, docuit, quomodo tu absconditissima Naturae arcana penetrandum t , Ssabilisque Scientia comparari queat e idcirco hic divini acuminis Philosophus plus praesitit, quam omnes folertissimi Viri d primo Philosophiae incunabulo simul fecerunt e Pro. scriptae jam sent hypotheses. nihil, nisi quod demonstratum est. admittitur, solidi semiaque doctrina a I catur
Phio hia. atque in utilitatem transfertur humanam dglurimis inc6tis, veram sequentibus methodum , erudiaris et quorum inventa, quae ad illustrandas res, hoc tu vo- Iumine tra natas pertinerent. addenda judicavi e quaedam
ex propria genu, minusque di vulgata, deprompsi: inprimis quae spectant Glaciei formationem, ejusque causam s