Novum testamentum ... cum apparatu subjuncto ... inserviente Jo. Alberto Bengelio

761쪽

CAP. III.

764쪽

I. Ipsa lectionis varietas hoc loco plane est singulatis.

Omnium naec iacile est in ornenti gravissunt, vexatissima, vel etiam antiquissima. Copiose de dii disserarere Milli , Ger amastrient in Notis r etinerus in vitulielis Historiaque Dicti huius i Enalyn A Martinus in Disceptationidus . quis exnidet Bibliotheca Anglica Tom. III. s. III novissimeque evitor N. T. Gr cum versione Anglica eiusque eo inator Leonardus T. elis. Hiis imos permultos memorant nos potiora & in compendulinin in orclinet redigenius, cum supplementis, nec sine spe profectus ac mictus Legat alitem totam considerationem nostram, qui de ea vult iudisare.

U. Crisis cithes esse vera, rigidais a studio panium remota.

Male strenuos ii se inbent in bellis Domini qui ita animum indirieunt D emat elenchoque meo vortunus hic textus; ergo me ipse cogam ad eum pro- sinus pro vero habendum , om- Vsum in omnia aua pro eo corra i possunt, obnixe de Mam. Atqui veritas non eget fulcris falsis sed is sola multo melius niticiar. Porro sudiato antecedente, consequens tolli negant Logici auare qui Iectionis cuiustiana, in unius sitiem alteriusve pro ea argumenti firmutudini diffidit . non statim violata Oroditive dogmatis reus est. Iiquandis Anturinitarii se ad hoc dicto admittena non adhori ere ostenderunt: arsiam, mitti multis mculis, hoc Truina vel etiam expungentes orthodoxi fuere. Quanouam nonnulli hodie nimium sunt fastidesosi Mouo longius sese a tali oraeulo removent, eo sidi prudentiores vicientia Primum scire debemus , revera scriptum esse ad , rodscriptum esse fertur tum d uni fideliter ad suos usus conferre omnia.

IIL Hunc versum editio GN. non ex Graecis limet aiae

Valde ceteroqui laxulatur illa editio idque merito rid illos Ipsos eod. Gri cos quiuu laudem suam dedec. hoc versu caria isse . certum est nam I. C dices Lam & Midia quidus editio myti singulariter confritit per omnia , ductum non nanent. 2. Ipse cod Rhodienses, cui Complutenses plurimum trivile. Ont. maluanus ille, maestidem potiatinum usi sunt quemque Burneriis hac dere evolvit, non havent. 3. Complutenses, Erasmi duuitationem de hoc dicto mi urantes, non Graecos ei codice , sed Latinos opposuere mendum s , inquieIaeonus Irupis Stunica hoc Horum codura vini re esse cor Vtos no-sros vero veritatem ipsam ut a prima ominest tacti sunt, continere mod

tra Erasimum.

Noniaduere olictum noe septem aut plura exemplaria Graera, quae siversis sibi temporidus suisse ait Erasmus in Resp. ad nor novasa Lei. Iinoue in ecl. i. a.

765쪽

utroque

Theol. p. 3 6 3 g

766쪽

Multi putarauit, Stunanum in nonnullis eodicidus nune Iessisse vesium t MMephanus ad epp. Paulinasin Canonicas non alios coal nas haset, atoue vi o. - nam Mepn is est edi. Conap. in reliquis coal Steph. non erant epistolae: atque in his septem Stemanus hoc loco niatum notat, ouidem ad illini, k --, duntaxat enim vero lunulam loco non suo posuit. Laegimus o nos in nonnussis Rob vetreuus inquit Beeta in eis a. ut passim ait, n, legimo I unal ni tamen Mi lepit scilicet, ut in praefatione sira memoris. Excerpta Stephani, &ininam in iis codice . qui fere Evangelistas navenant, non videret pro omissione versiculi citarim, versiculum iuxta ciun Epistola Stepnano Insis lectum putavit cons. Var Ion VIII. I. Satis constat novi Stephanicoriana rario coaicum e plei ique, suis numeras istincti, Lutetiae in hiuliothera rem ubsuntiar vid. Proleg metiten cap. 3 s. Quid mulina Latina fregnani Biblia lunulam suo loco exnident, disertam in nrargine navent annotinionem dis sci in coelo, , relicua quadam exrangiaria Graea Britannicus NE M P E miax, ct comptinnsis uxta meronymi ouisum. Nullum alium M.

Duit, quem citaret.

Non devenius in tanta re triuulaticiis mimortuus dicis eausi pro telo arreptis. aut voluntaria credulitate niti sed religiose circumspecte agere nee Vaticanum, nec Britannia, nec Lutetia eos coalces Graecos quaerentidus novie monstratiouos Comptinensidiis, insimo Stepnanoque multi imputantin obtrudunt & ipse contextus Graecus, qui codicibus illis triduitur , ita variae ut a diversis edissi traductum agnoscas Multo minus pro Britannico, vetustissimum Bruannisum. aut Bratannuosis pro Vaticano Ramanu , nuc allegari codices convenies nil

opis veritati tales serunt phalerae.

VI. Neque ullitie alii , G, . ms idonei hunc versum exhibent.

Non hauent in Aug. 6. Lin. N. r. a. o. r. ras ceterique octo totius classis primae r non habent Bars octo , GU. I. -Per. a. s. rad. Sin & in appe dice illii, M. a. s. . Hen atoue adeo tota classis secunda nam Nn est L ctionarium, de quo vid. Mill Prol. 347o neque cod. Stephanicos excipiet, qui aphorisinum praecedentem resipexerit. Non nabent circiter duodecim codd. apud M-monium in Hist crit. N. . c. I 8. in Dus de riss N. T. Non havet unum n.

netuam, circiter o annorum aptita Burnetrum in Epistolis hoc eporicis Anglice edi,tis quamvis Latina versio adiuncta versiim septimum post octavunt, pro sinterposito, exhibet Addit editora, His p. a Romanus octo qui quanauam a

Barb octo, collatis notis Simonii ad h. l. non diversi videntur, argumento erae sunt falli eos, qui victum no in Vaticano codice . lectum Amelotio fuisse creta dunti addit idem Basileenses Mos. oo annomina, quos tamen sine dudio Millius occupavit. Admittimus vero codi Florentinum. Munnensim alterum, valde anticiuum, quos idem ex D. Rogero cit l, perlocha carentes. Necue viri docti

767쪽

ullum eo licem Graecum, qui hoc dictum naberet, quamvis in itineritan duare rent, invenerunt. Neque de antiquissimo exemplara oecteriano atre Boeti tis aiu4Iius quisquam qui dolinuri memorat. des poterat Antiauaranusiliora nanoctoritim, cuius naec sunt verna Hi corrupti sunt quidam Luri Graecorum, at ait beatus Almonymus, hoe capitularam non naseni c. sed Hieronymus, sive pe. tius Prologus in epistiuas catholicas Hieronymo adscriptus defectum Latinis in hiiu, non Graecis Vicissim nil iuvant, qui eo dices Latinos pro aeeis hie a vpant. Sunt tamen ona plura , quae nic in contrarium proserantur. I. .m re sictum cossices L. Valgae. Resp. Valla sic nabees Et hi irra unum snt Graee est, Et hi tres in unum Duria, . , . r. Nullum aliud verbum ad totam nane en o charia notat Vallar naec amen eius notula plane a v. 8 spectar in similitui, nem eo dicum Vallae Graecorum & Lacinoriim in no dicto ex Vallae silentio vult colligere, eum indoles codicular, ex aliae excerptis cognoscenda, coget dicere, non modo Graecos, sed ettiam Latinos Vallae codesees, Dicto earitisse. Nos VallR silentio nonam in partem inliniir. II. Nw- fctum notat nosius. Resp. Avelesio supra liximus Graeca videlicet ex Latinis foran M. Oti in amen hoe loco ei secerant Complutenses III. Habent Bh magia, Aria Montani aliora Hinriones. Resp. Cor linenseim videlicet Arias , et era robentanam recusam de P

comu uno ct claviano uno. Resp. Vncinulos editionis xonimia inino Tlam lectionem linnitantes , pro codicum nis uncinulis sinistre accepere, qui py dictitant. Deosdem codices vidit inemorat illius ceteraque t sed i V re plane silent praeterea vide, de cossi Al noe dictum simpliciter omittente, M'denum, Fellum, Burnetum, Hammondum V cineuium Latrean /s

laudavit eσdiso id rictum habentes. Resp. Veri, concilii cap. a sunt dra nouisa Ioannis stola letitur: si a tres sunt qui testimonium stantis pq in Pater servum & S iritus Sanctus; ii tres unum sent. Hi n 'D-' ωt 'es sunt, qui testimonium dant in tecta sipirritus ,-- sanguis 'sunt, sicut in qu uinam eadis Mus invenitur Graeca interpretari se G, Vbis onEndit illius , quod ex Actis Coneuli Graece versis, Graecos illo syy

esse eo sices, quodnue eosdem ad totum v. inra retulit. Atqui clauivi iii 3 m codie uus,Musaam invenitur revera pertinet ad illa tantum mou R, tr i spirrius , qua di sanguis) unum snt his enim verbis abbas Ioas i iis 'struXerat dogma , quod in concilio damnaturio ae noraim verbor I μ' . dubitanter loquitur conenium, ab Innocentio III cong mriam, qui 'plς ' abi Ferrariensem scribens episcopum, ea vertia in pleri e codici u mi /m

qu0que interpres utitues; non Graecos, qui omnes naee verba bςm

768쪽

eomam quorundam eo um lectio, prae Larina riana communi, veniret allegantia. VI. Duo rete exstant hodie eia ues, dictum exburentes, Montortinus es Beroistinensis. Resp. Si utriusque odicis vero accurate norata haberemus facilius esset iudIeiuni Comeni soni quidem illius ait esse nimi testanisti,tiori es mintis ac rata manu Griptum, lectionesque exnidet a Matth. I. ad Ronti I tantummodo et alii vero conticinant, in eodem codice mai tibi nienses quoque dicitia ad urbe , ubi nodie asservatur, clon. . versum rex sta te adiiciuntove nonnulli deesse versum 8. Viol. G. a Mastrichi Not. p. 3 FONtasse deest ranciam modo conirna extremum versiis octavi et unde protinus appar ret , coalicem Mont hoc loco , uti V. gr. Matth. XXlV. 44. XXV. r. latinuetare sin amen totus versus 8 revera deest, iusta ctitur su0icio, versum cum versi Mainrario esse conamiuariana, ex scnolio aliquo uino Graecove restilliatum certe Mont coasi cena recentiorem grinia inventione, exi Rogerridiis in n. .l docet cel. fassius in Syntagm. p. s. eumque idcirco auctoritatem bis asserre negat Codlicem Mont. arasau Britannisum eundem esse , statine editor , His p. 917 hunc refutat Leonardus relis arma Exani. p. 39. viversitatem lectionum allegans, quiani V. 7 v. 8-prius in Mont exstent. In Brit non exstent auae quidem diversitas dictum noc in uri ovis codice ex Latinis restitutum procillit Bero ensis amen plane, etiam ad sphalmata usque vi var Matth. VIII. 4. descriptias est ex editione Complutensi ut idoneo auctore confirmatur in Biblio in Angi T. VIII pare Ii arrie. 7. in Proleg metsten. p. 17. pauculis aliis lectionibus fere singularidus, quos margo Steph. ed A. MDLhadet, nec non erracis , adspersic ut apparet ex variis Lect Matthaei collectis a Saudere qui hunc codicem, avianum, nescio qua e uasione, per et stum appellat in Proleg. p. o. 6 i. Quod si cui outigeritin Comp. editionen in Ravianitin codicem insipicere, miles literarum etiam lupos picturasque agnosceri

Conveniunt denique hoc loco , ultimum versus octavi conam ex aequo mitistentes ut docet,etinerus in Historia dicti, p. aro. Si codices graeci veteres Dictum exhibentes , revera ad untias, tam gaudeo quam qui maxime sed in- eertis indiciis nullus pascitur an inius. Recte Sana Chandi erus in pras ad Cassio d. Complex in num antiqui inquit, Graeco coire, quia odie exsat, quantum M.

VIL Desideratur in Gongus ami*iis tanturia non omni Dus. Videlicet in thiopua, Arabicis, o ica, inca Syriaca sive Syriacis mLatina, de Arnisnain aliis, videbimus LXIX XXI.

VIII. Neque ellatin , di ven maxime id rem pertineret, a

Non citat . quod eonstet, Irena/MI aemia tamen conser LXXIII ins a. α - mensist in Adurndraitionidus in epp. crinolicas, sive Petri, iudis, s oh. I acriani in Ion. III. Iaci desiderantur, ut eas Cassiodorus in latinum trans ri

769쪽

ia Trinitatem

770쪽

ctum praetermiserit. Non casu sed iussicio, Dictum a eo praetermissum esse, liquet imo collegarius Bugennagius ningna odiestatione omnes detra ruit, ne Dictum posthae inser rent. Multa videliinet tum erant, quae dictum inis i vetarent; Mica, quae hora tarentur. Vide Ratinii Vind. Version L n. p. I 8 seq. metanerurn maxime

p. 176 seqq. '3. o I. I 3 qui etiam ni storiani dicti postea tamen in Biblia Ger inanica insere diligenter per aenis ovosque citia. I. A. Fadracitas in Centifol.

X. Tota horaiiii vestoriana sententia ex aliis etiam locis minime controversis disci laeduci potest.

Paterin Filius sunt unum Ion. X. 3o Spiritus sanctus non est Patet neoue FLlius, tamen restatur,in restarii restimonio coelesti atque divino Ion II l. 8.ir. XIV. I 6. U.46. Maren XXVIII. I9. E. PM: is diruiunm Spiritus S. sunt in eoelo restantest' hi tres unum sunt.

XI. Habuit vero in sitis codd. nanc penocliam retusitaniis.

In eodem enera sermonis, inquit Pater es Filius in sua proprietate ostinguitur, ParaclNum quoque a Patre se posulaturum, quum asenas aι - rram, o missurum repromittit stavrasus, ct putaram alium sed jam praemimmus, quomoa alium Crareum de meo re, inquit, sim ipse de Patris. Iraeonnexus Patris in Filio uilia in Parameleto rara sit cohaerentes, alterum ex altero, vi RES UNUM sint, non UNUS; Pomodo dictum in Ego i

adis Praxean c. s. Alium esse Patrem, alium Filium, docet nic contra Praxean Patripassianum Tertullianus ex . quod alius a Patre Filio ove sit Paracletus. Hanc suam conclusionem non suis exprimit veruis, sed exprimit simulque prodat verbis epistolae Ionanneae, Trra unum sint, & urget propriaetatem sermonis apostolici, unum, non sudiuncta explicatione, ad vantia uns atem, non ad numeri singularitatram. Ad hanc explicationem, nitate Patris uitii, Spiritus S. firmandam, interponit locum de Spirastus non loquentem, sed tamen alioqui parallelum, exivani Ioh. e. X-P trisin Filii unitate , explieatrem in eandem sententiam Sc iisdem vervis capite a Leiusdem Edra c. Prax. Excipies Te tuiliantis verba haec Tres unumDnt, plane ut sua, non ut Ionan ne ponit, cons. Artemon. p. s. nec non p. 339. ex loco demum parallelo confirmat, cui soli formulam , dictum , ac siicit Resip. I. Saepe pluridus Scripturae dictis inte ponitur allegandi formula potius, quam praeponituri id Rom. III. 4. X. 3. s. Clement Rom. D. I. eap. s. Clementi Al. l. . Paedag. c. 6. I. q. Stron .e 7 - nanielin. a. Tertullianus locum paralleliana allegat non ad conns mandum, sed ad interpretandum illud, m unumsunt. 4. Commodissime inter