장음표시 사용
381쪽
OBER. V. Phortaturq3 eensiores,vti omnia perinde agerent, locarent, ac si pecunia in aerario esset: neminem nisi bello confecto pecuniam ab aerario petitu
rum esse. Fuertit autem mercatoribus inferios res Manilones. Affranius iureconsultus non mer γ Mangeriescatores, sed venalitiarios appellari ait. Et malIS iii mercatoribus poena Vlpianus iureconsultus de
cernit, Stellionatum dicem maXime in hiS locu silusonii habere,si quis pro re forte alii obligata,dissurivia tus. ter obligatam per calliditatem alii distraxerit, vel permutaueri vel in solutu dederit,& si quis
merces supposuerit,uel obligatas auerti vel corrupitisi quis imposturam feceri vel collusionem in merce alterius. Multa collegimus Reip.neratros pecuniam facientia : quae omnis pecunia cuin aerarium inferretur,de eo altius multa repetes
re licet,quae pro alteris Romae & Reipub.inc natalis haberi poterit t. Aerariu fuisse dicit Plu: tarchus in Saturni aede,quia nullum eiuS dei te eami. pore furtum fuerit commissum, vel quia Uales rius Publicola ibi constituerit: utputa in loco tusto & munito natura: tabulast publicas in eo fuis Dbvi se seruatas scribit. quanqua supra a nobis osten: R' sum est, non modo tabulas,sed libros quoq; Ele; phantinos ibi fuisse seruatos, in quibuS X X X V Hephanti,
essent conscriptae tribus:&pariter alios, in qui, Wi-υbus dc senatusconsulta conscriberentur.Nec duabitamus quin eo in loco omnes publicam ratios num libri conseruarentur. Suetonius in Caesaris
rebus gestis. Tabulas veteres aerarii debitorum Vel praecipua calumniandi materia exussit.Ρtus rarcnus praedictis addit,legatos undecunq; Rosmam venientes,aedem Saturni Primo adiisse,de
382쪽
snde aprffectis grariivbi edidissent nomina, mir. 2- a sς dς stripto , quia Qu.estores Legatis munera
nomina a mittebant, & aegrotOS curabant. qui si morbo interissent, sumptu publico sepeliendos curastabantur: bant.Et postea propter multitudinem Legato, Non suiu rum sumptus fuisse sublatos, mansissessi,ut prae; fectos aerarii adirent,quibus nomina siua edat,ac miritim stribi faciant Inferebantur vero in aerarium non siti '' modo Vradi quibus dictum aerarium asserit M. dis ha& Varro,sed reS quoiu Vtilitatem Reipu.allaturae. alias rea. Liuius enim dicit M. Pinarium prςtorem in acie
ad duo milia Corsoru cecidisse,qua clade copulsi obsides dederunt, Sc caerar centum milia pondo.Quanq autem huiusmodi, aut praeda, aut prae nata a victis habita, in primis aerariti locupletas, se videtur, ut supradicta a nobis diligenter enus merata,vectigalia, portoria, sal, stipendia,sicut ordine percipiebantur,sic ordinarijs siumptibus satisfecisse videantur: habita tamen de hostibus
victis sipolia aerarium melius compleverut: adeo
ut Plinius Plutarchusit in Pauli Aemilii vita,cocordi referant sensiu, tantu auri & argenti in aeras
rium retulisse Aemilium Paulum Perse deuicto, ut nullum postea tributu a ciuibus persiolui oportuerit,usq; ad Hircii & Pansae consulatum, qui circa primu Cae baris Augusti, & M. Antonii ci, uile bellum cosules fuerunt. De eoq; defectu pescuniae,quem Resp. etiam prius per belli sciliceti Caesaris & Popei ciuilis initia habere coepit, Clacero Attico sic scribit. Sumus imparati a pecunia, quam quidem omnem non modo priuatam quae in urbe est,sed etiam publica quae in aerario illi reliquimus, Et vere scripsit tunc Cicero.
383쪽
R OBER V. sNam Cesar reperta in aerario grandem vim pincunis abstulit. Vnde ad annum inde quintum eo mortuo praedictis Hircio & Pansa constulibus cis
ues grauari oportuit an aerario autem principas liter aera, unde locus est dictus, reponebantur.-Meraissi eius pars quaedam secretior,in qua omniu aeraris R.
ReiP introituum pars vicesima seruabatur,tam 'obstinate clausis,ut nisi difficillimis bus premetretur Resipub.inde pecunia sumi non posset.Li
uius XXVI I. Caetera expidietibus quae ad lalum opus erant consulibus,aurum Vicesimarium
quod in fandhiore aerario ad ultimos casus seruas batur, promi placuit:prompta ad quatuor milia pondo auri.Sed & locum dc actum aerarii cosera
uadi, fiscum maiores,sicut & nos nunc, appellas ris a uere:cuius verbi & origine & causam Asconius secunda in Verrem actione sic exponit. Sportae, unde sportulae,nummorum sunt receptacula,ut sacci,s accelli,sacculi,crumenae,uellae, Icortic &manticae,&ἰmarsupia.Fisici vero, fiscin fiscellae, spartea sunt utensilia ad maioris summae pecuarias.Vnde quia maior summa est pecuniς publi eae q priuatς,aerariu dicitur loculus & arca theasauri: pro saccello fisse', pecunia publica:a quo &confiscari Elet dies,in publicu ius aerarii redigeare. Quando autem primum pecuritae Romanis Q- fuerit usus,a Plinio sic habetur: Populus Rom. ante Pyrrhum regem deuictu ne quidem argens to signato usius est: libralis ante, unde dc libella nuc dicitur,&dipodius appedebat assis unde de expensa in rationibus dictitur. in & milita stipendisi,hoc est stipes poderata. Arge tu signatuest anno urbis D. Lxxxv. Q .Fabio costule,anno
384쪽
T R I V Μ P H A N T IS R o M AEquinto ante bellum primum Punicum et placuit denarius pro dece libris aeris,quinarius pro quiraq;,sestertium pio dipondio ac semisse.Librs austem pondus aeris imminutu bello primo Punico cum impensis Respu.non sufficeret, Hannibale urgente: & Q. Fabio dictatore asses unciarii fas cti: placuiti denarium sexdecim assibus permuαtati,quinarium octonis,sestertium quaternis.Ita Resip. dimidium lucrata. Lucius Brutus.in tribuo natu plebis octa uam partem aeriS argento misscuit,qui nuc Victoriatus appellatur. Est autem signatus Victoria,unde nomen Haec quς supra,
ut apud Plinium Liuiumq; sunt tradita, posui; mus,principia quidem habent ad id quod quar,rimus: sed fusius apertiust quoad poterimus deo
claranda simi. Traditum est ex Liuio,post clade naualem primo bello Punico a Fuluio Seruio cosule in Africa acceptam,Romae statim ducentas naues refectas,quo tempore nummi primi arge; tei fuerint culi, Sc nummus decima pars denarii aurei laetit. Et paulo infra in eodem bello serispium est petitam fuisse ab Aphris pacem, & a Luctatio cosule datam: dedisset Aphros ex Deo
dere omnes Romanorum captiuos,& tributum
spopondisse in viginti annos tria millia talentat talentumq; id fuisse quinquaginta libras argenoti singulum.Sed alia quoliuerut diuersissimi ab hoc ponderis talenta: de quibus cum a nobis sit
dice dum,alia quot monetarum numerorum &Ionderit vocabula asseremus . Quae omnia quasia per singulas aetates fuerint,examussim osten;
dere non magis difficile, q impossibile fuerit, solum quia obscuris,& nostra aetate ignotis ver
385쪽
bis sunt a maioribus tradita,sed quia omnis sere
aetas suam habuit cudendi varietatem & forma. Videmus enim multos ex consulibus priscis sivi vultus cusisse nummos, semper mensiura & pon dere variatos: quod maiore postea studio singuli principes factitarunt.& tamen interea nunet est cessaturn,victoriatos,bigatos,&quadrigatoS cusdi. Que igitur verba exponere audeam', ea pro Ponemus ratione,ut ab infinita aliorum turba fuPravires exponenda liberi maneamus .erut enim Pecunia,libra, pondo,asses, nummus, denarius, talentum. sestertium, & quae his connexa obli gata p,aut ab eis depedentia incident. Prima sit gnati aeris & argenti nota fuit pecus : Vnde pe
cunia est dicta. Pondo & libram idem fuisse Fe stus Pompeius innuit, cu dicit: duo asses singuli libram,& podo efficiebant.Quare autem unica rei duς fuerint appellationes,quid dicamus nihil aliud est,quam nobis videri libram ab unciarum diuersitate aliquado variasse: podo semper idem fuisse quo omnes usi fuerint:qui libre nome si posuissent,dubium quod pondere designabant fore credebant.Talentum vero pondus fuisse constat multipliciter variatum.Nam praeter supra dictu ab Aphrica habitum, quod fuisse diximus libra,rum quinquaginta,fuit aegyptium:quod Plinius quindecim cotinuisse pondo dicit.Duo item alia
fuere taleia,Atticu,Euboicu:rursus. atticu fuit duplex,maius,& minus.Liuiusq; libro X X X v x scribit magnum talentu atticum L x x x libras
& paulo plus habuisse: qui & paulo prius libro
xxxIII. dixerat talentum illud magnu LXXXIII habere libras,& quatuor uncias. Priscianus vero
ora pecus Pondo. Libra. Talentoria genera.
386쪽
TRIVMPH A N T Is RoΜAEgrammaticus taleti eius attici maioris copuluin ad Romani usus consiuetudinem hanc reduci vesex milia Romanoru denariorum impleat. mstat vero ad praedictorum intelligentia, quoties in praedictis ni ponderis mentis,argentu id pondus, non ars aut aurum fuisse nisi ea auri & aeria
ιδυ. κου Vocabula sint adiuncta Romanis enim prior &manis qua crebrior argenti Vsus fuit,q auri;& argetum sa Vi non aurum victis gentibus imperauere:licssi ubi talentum octogintatrium librarri, unciam qua tuor fuisse diximus,id ad argenti valore erit res ferendum. Quod autem dicit Priscianus sex millia denarioru Romanoru impleuisse tale tum,ad aureos denarios non est referendu, qui aucta &flore te Rep. sint sic appellati,sed ad primos de narios:quos sexdecim assibus pris permutari Placuisse Fabio dictatori, supra est dictum.Sed nisomissis minora Romanoru pondera dicemus,eπquibus maiora illa quomodio coficerentur intes:
Miscui. ligi potest Siliqua fuit primum minimus,quod
esse constat granu thecae inclusium fructus arbuastilinde siliqua pariter appellatur, quo abundat Apulia,Variol vocabulo apud Italicos appella; tur. Thecat oblonga & plana saporis dulcedis nem habet.Ρost sit liqua erat scrypulus Graece,&zzu, ' obolus Latine dictus:qui sex siliquis conficiebas
D RO tur. Drachma deinde tribus costabat sic pulis Numus. decem & octo siliquas cop lexa.Numus dehinc argeteus quatuor scrypulos,hoc est drachma,&Vneia, tertiam continebat. Et uncia sequebatur ex octo M. - drachmis cofecta. Libram dehinc Italica duode cim unciar coficiebat,drachmas in se nonaginta
. sex habetes .hsci libra as apud Romanos,aPud
387쪽
Ora eos mna est dicta,qua postea Mina dici coni Mis.
suetudo obtinuit.Vtru vero librae nostri tempostis par ea & correspodens fuerit,dediti arithmesticae faciliter poterunt iudicare.Et libras vigintiquatuor sestertiu Atticu paruu habuisse Seneca sesteresum ad Nouatu scribit.Vndecu dicat M.Varrovigin alti um liquatuor sestertia libras sexaginta coiicere, aps paret sestertiu duabus libris & dimidia fuisse cofatu.Nam prosequitur idem Varro DipondiuS Dipondius& semis antiquu est sestertiu. Fuit aute maiori, ς bus cosuetudo, ut aera in vocabuli compositione postponerent. sici semisquintus, semisquartus, limistertius pronuciabat. Dixerunt etia diponodium a duobus ponderibus. & vnu pondus fuit assipondu,quasi librae unius podus. Reliqua dei Aisypsidiu. inceps a numero dicebantur usP ad centussis. & Centu . a tribus assibus tressis.& pariter usque ad dece co* Trinis. putabatur.Abinde sumebatur a dece copositio. Decussis is a dece assibus:& a duobus decussibus Derum. vicessis:deinde tricessis usit ad cetussis .sici Per: Viee .sius .Et centu Graecos uno centusse licetur:id est τx in . centu libris vendit per auctione, quae per incre mentu pretii sicut sub hasta fiebat .Fuerunt pari: ter diuersiς unciam supputationes,diuersis appellatae nominibus. Et cum libra vel as duodecim erset unciarii: Deunx undecim unciaru dicebatur, Deunae. quod uncia una demeretur a libra. Dextans uno Dp t ns ciae decem,quasi depto sextante ex asse.DOdraS Dodrans. Vnciae noue,quasi dempto quadrante ex asse.Bes vos sis unciae octo, quasi binus triens .SepunX,Vnciae Septunx. septem. Semis,Vnciae sex:quasi semis as, vel li: ς , --bra media . Quincunx unciae quinque . Triens amΠς-
unciae quatuor,id est tertia pars assis Quadrans Quadrana
388쪽
TRIUMPHANTIS ROMAES M. unciae tres,quasi quarta pars assis.Sextans unctae
utiturivi duae, quasi seXta pars assis; deinde uncia ab uno Sextula dicta est.Semiuncia semis est unciar:duae sextuis Dis ali sunt tertia parfunctς,idest scrypuli octo.Sicilis xi scrypuli sex .Sextula scrypuli quatuor. Dimidia sextula, se puli duo.Aa eo φ numeros cumhsa reditates diuiderentur, sic habet in oratione pro Aulo Cecinna M. Cicero, Facit haerede ex deum cia & semiuncia Cecinnam, ex duabus sextulis M.Fulcinium libertum superioris viri:Ebutio sesxtulam aspergit. Satis per numeros ponderaque balbutisse videmur.Et tamen maximam eius rei partem qui a nobis desideren multos non dubiatam' futuros.Sed ne res ipsa aliter aperiri, & abs solute a nobis tractari potuerit,multa obstanti quod per omnes ut diximus aetates ab urbe cos dita in dies nostros variati nummi, mutata cum poderibus formisit nomina, adeo ut paucissima
ac ferme nulla veram a vi verboru notitiam nuc' habeat.Nec potuimus in hac sicut in multis festisse videmur rei dissicultatem ingenio & indus
stria superare, quod nulla extant priscorum vos lumina,in quibus aperta dictoru verborum mentio fiat.Characteribus enim & signis ubiq; talesta, sestertia,p6do,libra,numus,denarius,scrypulus, & vetusta verborum supra a nobis positoruturba sunt per libros notata .quae signa nullus a rate nostra recognoscit: & quae fortassis cognossici possent, librariorum vitio deprauata siunt.simque nulla potuit lectionis diligentia, quod non
intelligebamus,ut disceremus emcere.Itaque aera
xij partibus absolutis, ad alias Reip .administra tionis partes redeamus .Eassi primu attinSamu s
389쪽
OBERqus ex mis aerario aut horxeis a prsfectis aerario primum institutis, ad populi Romani utilitate bonamq; gubernatione deprompta fuere. Scri bit Plinius populum Romanu coepisse stipem spargere Sp. Posthumio Q. Martio consulibus. tantamq; pecuniam in aerario fuisse,Vt eam con; ferrent L.Scipioni ex qua is ludos fecit. Annium quoq; Martium idem dicit gdilem plebis primu frumentum populo in modios assibus donasse, Heliumq; pariter in aedilitate frumetum popu=io assibus praestitisset, qua ex re statuae illi in caspitolio & palatio positae fuerint,& supremo die humeris a populo in rogu delatus sit. sed huiusmodi munera populus Roman' sub principibus
ampliora ac frequentiora accepit. De Caesiare enim Suetonius scribit: Populo prster frumenti duos modios, ac totidem olei libras, trecentosquOP mmos quos pollicit'olim erat,viritim di uisit. Et munus populo epulussi cu dare quavis macellarii oblocata daret,etiam ipse domesticuapparauit. Item dedit epulum populo,ac visce
ratione, & post Hispaniensem victoria duo pra: dia.Nam cit prius parce neq; pro liberalitate siua Prpbitum iudicaret:quinto post die aliud largimmu prpbuit. Dederunt vero principes Romani variatis pro rein opulentia modiis quadom par; rem:sicut Caesarem supra de duobus modis fescisse diximus:quandoq; totam summam familiis necessariam,prout infra docebimus.vnde Augustum dicit Suetonius no solum summa toto sufffecturam anno dedisse: sed cu singulis dari men; sibus consueuisse ter in anno distribui voluisse. Funis hec Suetonii verba. Ac ne plures frumensi
es saris munera ad populum Augusti
390쪽
TRIVΜPHANTIS ROMAE tationis causa frequentius a negotiis auocarens tur,ter in annum quaternorum mesium tesseras
dare constituit: sed desideranti veterem consiuetudinem concessit rursus,ut sui quisl mensiis ac ciperet. Idemi princeps,ut mercatoribus indu stria valentibus, sed rei tenuitate laborantibus opem ferret, quoties ex damnatorii bonis pecusnia superflueret,usum eius gratuitu eis qui caue
re in duplum possent,ad certum tempus indulssit.Sequitur Suetonius Augustum frequenter deo nesinu. disse congiarium;quod quidem verbum sola consuetudine notum, & nullam habes prisses latini tatis originem, eam vim habuit,Vt quadoq; res,
quadrip dc inpius pecuniam populo viritim das tam fuisse significet. Is ital congiarium populo frequenter dedit,sed diueris fuerunt summς,modo quadraginta,modo triginta, nonnunq quin quaginta & ducentos nummos. Ac ne minore&quidem pueros praeteriit, quanuis non nisi ab
undecimo aetatis anno accipere consueuissent.
Idemq; frumentu in annonae difficultatibus Despe leuissimo,interdum nullo pretio, viritim ad mensus est. Et testamento quod ultimu fecit,in; gentivsus est liberalitate.legauit populo Roma no quadringenties, tribubus tricies quinquies se stertium,pretorianis militibus singula milia nu morum, cohortibus urbanis quingentos, Legio
nariis trecentos nummos: quam summa reprae
sentari iussit. Nam confiscatam semper repost Thresua. xamque habuerat. Tiberius vero princeps congias rium populo trecentos numos viritim dedit, &cogia . prandiu mille mensis .Et Caligula congiam po