장음표시 사용
411쪽
quas tam attente laudamus bene vivendi artes, vix solis philosophis per aetatem nostra relictae, quid Reipubli. administrationi attulerint adius menti, Cicero pro Lucio Flacco orans sic ostcns
dit. Haec enim ratio a magnitudine animorum
in maioribus nostris fuit, ut cum in priuatis resbus suisque sumptibus minimo contenti, tenuissimo sumptu viverent,in imperio a tq; in publica dignitate omnia ad gloria splendoret reuocas rent. Hinc publice cautu fuit,ne per auaritia sesnatori; ordinis ciues a dignitate ad rem importune quaerendam diuitiasque cumulandas aversi,vel ipsi mercaturς nimium se dederent. Liuius enim xx II. Q .Claudius tribunus pisbis aduersus se, Natum,atq; uno patria adiuuante C.Flaminio tualerat, nequis senator,quive senatoris pater fuis: set,maritima nauem quς plus trecentaru amphorarum esset,haberet. Id fatis habitum ad fructus ex agris vectados:quaestus omnis patribus inde; corus visus.& cu tenuitati optim,sive publica, si rue priuata uniuscuiust institutione studere descorum esset, dignitate etia cu elationis suspicio: ne retineres,laudibus digni ducebantur.hinc ha, bet Liuius in nono. Caius Flauius scriba liberrino patre aedilis curulis, cum ad visitandum colleιgam aegrum accessisset, non assurreκerunt nobis Ies. Is sellam afferri iussit,& assecat honoratior. Et x x IIII Liuius. Consules,in Lucanos Seprosnius,Fabius in Apuliam,pater filio legatus ad
Suessulam in castra venit. cu obuiam filius prosgrederetur,lictore si verecundia maiestatis eius taciti anteirent, praeter undecim fasces equo ves
, ut consul aduertere proximum lictorem
essent nismiu inreti. De retin&tia dignitatis Roma'onorium.
412쪽
iussit,& is ut descenderet ex equo,inclamauit: tu demum desiliens,Experiri,inquit,volvi fili,fatin scires te costulem esse. Faciebant vero ea in priua; tis moderatume,temperantha,& animoru genetrossitate,prςbita publice exempla Liuius x x x UA duobus regibus Philippo & Ptolemso Aegyapti rege legati Romam venerunt,pollicentes ad bellum auxilia,& pecuniam, & frumetum,& a P tolemaeo mille pondo auri, X X mil. pondo ars genti. Nil acceptum,gratiae acts.Item a Carthasginensibus & rege Masinissa legati venerui. Carthaginenses tritici modios mille,ordei quinquas ginta milia,se & classem suorum sumptu comparaturos,& stipendiu,quod pluribus pensionibus in multos annos deberetur, praesens omne datuaros. Masinista legati tritici trece ta milia,ducensta quinquaginta ordet,equites quinge tos,elephatos viginti, ad M. Attilium consulem missurum. De frumento viri si responsum, ita usurum po pulum Romanu,si pretium acciperent: de classe Carthaginenssibus remissum: de pecunia respono sum,nullam ante diem accepturos. Ab eat ani monum magnitudine publica, viri prodierunt quales Liuius xxxv 1 sic describit. Philippus rex Aphricanu & Lucium fratrem consulem res gio accepit apparatu, dc prosecutus estimulta in eo dexteritas & humanitas visa, quae comendas bilia apud Aphricanum erant,virum sicut ad cstera egregium, ita a comitate quae sine luxuria esset,no auersum. Nec tame ausim diffinire,virupublica virtus priuatae esset origini:an ecorea publicam priuata gigneret.Hinc libet partim com cordiam, & animoru coniunctione,partim mo
413쪽
destiam integritatemque insignes non priuatos rum magis pristantissimorum Virommyi ipsim Reipublicae,ita proponeresst quod nos declinasmus,alii iudicium elicere possin quae praedictas rum partium alteri fome tum dedisse sit visa.Ses neca Cordubensis epistola quintadecentesima scribit.Agrippa vir ingentis animi, qui solus ex his quos ciuilia bella claros potentesi fecerunt, Relix in publicum fuit, dicere solebat, multum se huic debere sententiae Nam concordia paruae res crescunt, discordia maximae dilabuntur. De hac. omnium re pulcherrima, quae dum affuit, re Romana seruaui adauxit, & qua sublata res ipsa corruit,ac penitus est extincta:diuini Cice ronis libri sex de Repti. refercti fuisse videntur: quorum particulam ex secundo beatus Aurelius Augustinus sic excerpsit,in ciuitate dei nobis coseruatam. Eo quippe tempore disputatu quo iavnus Gracchorum occisus sit:a quo scribit sed tiones graues coepisse Sallustius. Cu autem Scis
pio in secundi libri fine dixisset, ut in fidibus sctibiis, ait cantu ipso ac vocibus concentus est quidam tenendus ex distinctis sonis, quem im: mutatum & discrepantem aures eruditae ferre
non possuntusi concentus, & dissimillimarum
vocum moderatione concors,cantum efficit, Sccogruens:sic ex summis & infimis & mediis inditeriectis ordinibus,ut sonis,moderata ratione cliuitatem consensu dissimillimorum concineressit quae harmonia agnultis dicitur in cam,eam esse in ciuitate concordiam, arctissimum atq; opti mum omni in Repub. vinculum incolumitatis:
eams sine iustitia nullo pacto esse posse: Scipio
414쪽
T RIVMPH ANTI S ROMAE tune ad intermissia reuertitur,repetitssisuam atq; commendat breuem Reip.diffinitionem,qua di, xerat eam esse rem populi: Populum autem no omnem coetu multitudinis,sed coetum iuris co, sensiu, & utilitatis communione sociatu esse desterminat.Ipse vero Tullius no Scipionis nec cu, ius ci alterius,sed suo sermone in principio quinti libri commemorato Ennii versiu, Moribus antis quis res stat Romana,virisi: Nostra dixit aeta, te,cu Resip. sicut picturam accepisset egregiam, sed evanescentem vetustate, no modo coloribus ijsdem quibus fuerat,renouare neglexi sed ne id quidem curaui ut forma certe,& eXtrema tanqIineamenta seruaret. Hinc laudat Cicero ipse de Prouinciis consularibus oras Marcum Lepidum bis consulem,& pontificem maximu,quod cum M.Fuluio collega quo die censior est factus homine inimicissimo,in Campo statim rediit in graσtiam,vi commune officium censure cornum anismo & voluntate defenderent. Nec minus laudasMM.M. t 'publica populi Romani modestia qua Ll, Romanoru uius in secudo sic refert. Appii Claudii dece uixi
in carcere morbo mortui collaudationem cum Tribuni plςbis impedire conaretur,plarbS fraus dari honore solenni stupremu diem tanti viri noluit, & laudationem tam aequis auribus mortui audiuit q viui accusatione audierat,& exequias frequens celebrauit.Laudanda etia Senatus mos
destia,& e contra est dananda populi rapacitas: de qua sic Liuius in tertio scribit. Cu Aricini Ars deatesil de finibus cotenderent,populumque RO. iudicem fecissent, Scaptio siuadente viro de plaeabeis,vocatae tribus censiuersit esse populi Roma;
415쪽
vi pridem habitum victis Coriolanis,senatu costra adnitente. & illa praetoris urbani laudatior aequitas,de qua Vndequadragesimo Livius.L.Minutius Vertillus,& L.Martilius,m legatos Carathaginensitu pullasse dicebantur,M.Claudii Prἴ toris urbani iussu per foecialem traditi fiuntaei gatis,& Carthaginem aduecti.Sed omnium laudatissimam esse ducimus benignitatem t. de qua Cicero pro Murgna sic habet.Omnes enim ad pericula propulsianda concurrimus,& qui no aper te inimici sumus,etiam alienissimis in capitis periculis amicissimom officia & studia prsitamus. Ex eodemq; fonte manavit quod Plutarchus in
Popeii vita scribit, Crassum & Pompeiu ingra tiam a simultate redisse, quod admoniti essent a C. Aurelio, qui per quietem id a diss posci vide rat:tunci Crassum dixisse ad populumihilo claues turpe mihi puto,nihil me ipso indignu,quod
priorem me Pompeio ingem,quem vixdum pubesicentem vos magnum appellastis et cui nonduin Senatu admisso binos decreuistis triumphos.
Extollitque laudibus eodem in loco Plutarchus Pompeii modestiam,m rege Hyberorum spori
da, mensiam sedemq3,quae ex auro erant,ad Ρo peium mitte te, ut usiui suo sumeret, in aerarium
eas deferri iussit. Sed dc in problematibus idem
Plutarchus modestissimum Romanae gentis insstitutum commendat, dicenS ex omnibus quae diis immortalibus offerutur, sola negligi spoliar nec vetustate cosiumpta resarciri,ne. refici,quia cum inimicitiae aduersus hostes tempore delini endae sint ali obscurandAearum signa renouas ri,inuidiosum dc acerbum censent.Contra quod
416쪽
institutum primos apud Graecos male constat fecisse eos qui meum aut lapideum trophaeum statuerunt.Sed nunquid non laudata fuit C.Cν satis in tanto victoriae appetitu modestia, cum capta apud Pharsaliam Pompeii scrinia episto, larum,& apud Tapsium Scipionis, no legit, sed
cremati iussit intendebat enim iuxta Plutarchi superiorem sentetiam,inimicitias cum hostibus processu teporis, & fecit, delenire. Alterius generis,sed no absimilis moderatio fuit Catonis superioris,qui transmarinam petes prouinciam stragulis hoedinis tribus seruis comitatus, eodevius est cibo & vino quo & naute. Nec minore alterius item genetis moderatione usus est Fasbius Maximus,cum promissam pro redemptio ne captiuom pecuniam Senatus non mitteret: fundo ipse quem habebat unico vendito stuppleuit. Quauis vero modestia,continentia,aequitate dc aliis virtutibus,de quibus supra diximus, Rosmani veteres Reipublicae & tanti imperii funidatores spnote sua & ipsius amore virtutis sunt Vsi: non pancos tamen eπ ipsis credendu est hosnore & praemiis allectos fuisse,quae probis & honestis vitis bene meretibus publice S priuatim constituta erant. Vnde & fanista manabat,quam Comme dare pergimus,Reip .administratio:col σIigemust ad haec multa pariter,sed diuersiis alis quando rationibus facienda. Est in Liuij tertio:
Indicibus eorum qui urbem incedere voluerat, a Senatu decem milia grauis arris,quae tum diuistiae habebantur,ex aeratio numerata,praemitique
libertatem fuisse.Et Livii item quinto,cu legati Pateram auream Apollini Delphos ferret naui
417쪽
long exceptos a piratis Liparensibus,aΤimam theo liberatos futue eorum principe, qui cum les gatos Romam reduxisset,liospitium cum eo Sonatusco stulto est factum,donas publice data. Et Camillus pariter commune cu Ceretibus hospiariu publice fecit:quod sacra populi Romani aesacerdotes seruassent. Nec vero viris istum, sed Ec mulieribus bene meretibus grata fuit Respus blica. Matronis enim gratiae a Senatu actae prospter aurum Senatui datum Gallis pendendum, concessum. ut earum, sicut Virom, post morte Iaudatio sblennis esset. Magna etia principis visti M.Marcelli demonstratio fuit quanti faceret viri unius doctissimi virtutem.Scribit enim xxVLiuius,captis Syracusis,cu multa irae,multa auas ritiae foeda exempla ederentur:Archimeden me moriae proditum esse, in tanto tumultu, quantii capta urbs in discursu diripientium militu ciere poterat:intentum formis quas in puluere desicri, Psierat, ab ignaro milite quis esset, intersectum. aegre id Marcellii tulisse, sepulturari cura habiotam,& propinquis etiam inquisiitis honori praessidioq; nomen memoriae eius fuisse Rarior vero dc eo praestantior fuit P.Scipionis generositas intribendo optime meriti unius virtuti honore, ut vel hoc unico constet exemplo, quod inquit Marcus Cicero,alienae virtuti non inuidere, nisi qui suae diffideret.quod enim Liuius in xxvIhaabet,Scipio annos natus quatuor & viginti in Hispaniam missus, Martisi qui fractas dissipatasseπercituum patris & patrui reliquias nulla laestus publica auctoritate collegera prouinciam Reipublicae conseruauerat,secum habebat cum
418쪽
De liberaelitate puet Nica Rormanorum aDe gratis eudine.
tanto honore, ut facile appareret, nihil minus quereri nequis obstaret gloriae suae. Idemi Sciapio breui post Massiuam puerum regii generis
captiuum liberans,redituro ad parentes annuluaureum,tunicam laticlauiam cum hispano sagu, io,& aurea fibula,equum & ornatu donaui iuss
si prosequi quoad vellet equitib' dimisit.Nee
erat minor publica in promerendo reges & principes liberalitas. Senatus enim legatis Siphacis ad regem reuersiuris legatos cum donis addidit. Donaque fuerunt toga & tunica purpurea,sella eburnea,patera xv pondo auri facta.Iidemque oratores ad alios Aphricae reges ire iussi, dona portarunt danda. Togar erat praetextae,& pates
rae aureae,pondo ternae. Alexandria autem eunates ad Ptolemaeu & Cleopatxam, regi togam Sc tunicam purpurea cum sella eburnea,regins pulam pictam cum amiculo purpureo detulerunt. Nec solu fuit in promerendis alliciendist non. du bello lacessitis aut amicitia coniunctis prinscipibus conspicua Romanoru liberalitas comistas 3,sed hostibus quot apertis, gratitudin mcut & armis superandis enituit. Quod enim Lia
uius xxxv II ostendit,Antiochi castra circaThiatiram erant: ubi cum audisset rex Publiu Sci, pionem aegru Elaea urbem delatu,legatos qui fialtu ad eum reducerent, misiit.quod no animo seolum patrio gratum munus,sed corpori quoq; sas Iubre gaudium fuit: satiatu sis tandem coplexu filii ,renunciate,inquit,gratias regi me agere: re ferre nunc gratiam aliam non posse,q ut suadea, ante in aciem non descendat,q ut in castra redissse me audierit.Quam Romanoru gratitudinem
419쪽
eum intelligeret Prusias rex Bithynis,Nicome, dem filium buti Senatui popul P Ro. commemdauit. Qui plenus adulatione,libertum se popili Romani dicebat.Et cum L. Aemilius Paulus consul vicisset & occidisset viginti milia viros,captus est Perseus:quem procidente ad pedes Aesmilius subleuatum apud se tanq socium sedere fecit.Haec aute a Romanis publice Sc priuatim non nisi virtutis instinctu,& ad bonoru prsmia spemq; facta fuisὰ edocet,quod a Liuio ad quin; quagesimum librum fuit scriptum de Viriato
Hispano pastore:qui cum per annos quatuorde cim tres constules stuperasset, a suis per proditio nem occisus est: siuit milites qui eum interfeces rant,praemium caedis a populo Rom.petiessit. sed responsium est, Romanis nunq placuisse ut milites fluxi imperatorem occiderent. Sed nun; quid non pulcherrima & optima administradar Reipu.ars fui cum viri illius primarii focios foederatos,& in amicitiam subiectioneve receptos orbis terrarum viros ita fouebant protegebatqy,
ut nihil in vita illi iucundius, dulcius,tutiusive,qRomano subesse imperio ducerent Unde Cices ro prima actione in Verre,Clarissimi viri nostrς ciuitatis tepotibus optimis hoc stibi peramplis; simum pulcherrimumiducebant,ab hospitibus esietibusq; tuis,ab exteris nationibus quς in amicitia populi Rom. ditione F essent,iniurias pro
pulsare,eorum fortunas defendere M. Catonem
illum sapientem, clarissimum & prudentissimueum multis graues inimicitias gessisse accepimus,propter Hispanorum apud quos cossit furara iniurias, Nuper C.Domitium scimus Decia
420쪽
mo Syllano diem dixisse propter unius hominis
paterni amici ait hospitis iniurias. Vsq; autem
adeo ostensia a magnis viris in minores beneuos lentia & comitas magni Romae fiebat,ut viroruo illustrium caeteras virtutes earum care tia obscus
raret.hinc carpit sic notati superbiae & ignauis
M.Catonem Cicero Luctu Mursnam defendes. Non eclar Quid-habes nomenclatorem In eo quidem fal lis & decipis . nam si nomine appellari abs te claues tuos honestum est, turpe est eos notiores esse seruo tuo,q tibi:si etiaminoris,tamen per m nitorem appellandi non sunt. Qua ratione Cicomitem Roscium defendens, non minus Meteislos, Seruilios & Scipiones,q ipsium Rosciu lauσdare est visus,cum dicit Nam cum Metellis,Sero uiliis,&Scipionib' erat Roscio modo hospistium,verum etiam domesticus usus & consuetuido .Ex hoci fonte exortum est illud praeelarum Reipu.administrationis fundamamentu, a quo urbs Romana orbis terrarum Resipu. & patria Ditisicut Cicero Aulum defendens Cluentium. Nego usqua fructus unqua fuisse maiores, ubi siquis ignobili loco natus itaviui ut nobilitatis dignitate virtute tueri posse videatur, vscp eo per uenit,quoad eum industria cum innocentia prossequuta est. Unde item Cicero petulantiae respos
dens Sallustii verboru,de se ipso vere praedicat. An ullum existimas posse fieri ciuem egregium, qui non his artibus & disciplinis sit eruditusinnulla alia putas esse rudimenta & incunabula et Virtutis,quibus animi ad gloris cupiditate alun tur Fuit tam evicissitudo adhibita gubernatione reddens solidiore:quado maioribus minores grλ