장음표시 사용
331쪽
rae superioris fides occuparit, ducere tuerique psipi. Itaque popidi omnes, μη orientem colant, sive littora occidentis vltima teneant, siue ad sieptentrionem, me ad meridiem habitent, una)ii et eandem eius, a quo institiιtum hoc imperium es, anticipationem habent: quum loca pariter et aequaliter omnia, generales quaeque vis illius essectricis aetiones eomplexae sint. Sed tamen curiosi illi e Graecis Philosephi, Barbarorum permori philosephia, multo magis illi, qui nec Ocidis cernitur, et solus idem ac praepotens et Iapienti mus artifex est, summus que rerum pulcherrimarum octor, prouidentiam tribuerunt. Similem in modum Clemens Romanus homilia X. 4. p. 688. Doc, inquit, οντος τολῶ με
Dems, instar Caesaris, et ipsi ad similitudi=um minorum potestatium Dii sint, ei quidem subiecti, myri tamen gubernatores. Hanc ipsam sententiam plurimis quorum notitia ad nos peruenit gentilium philosophis suisse uberius atque erudite ostendit Radulphus G orthus eapite quarto veri systematis intellectualis uniuersi. Plures igitur in seriores Deos veluti prouidentiae Diuinae et gubernationis Mundi administros et Angelos sub uno DEO summo Do.
miurgo venerandos sibi duxerunt, inque horum eultu serme fuere frequentiores , siue quod supremum illum nulla cogitatione attingendum nulla satis digna prosequendum veneratione, adeoque omni cultu externo superiorem esse loto mentis recessu intimo venerandum et admirandum existim
Thomas Gale ad Iamblichum de Mysteriis Aemptior. p. I99. Constat ex libro IV. rilli eontra Iulian. Porpbstrium exblimase, solos Deos mundanos colendos esse, 'tem supremum. illum luit et baec plurimorum ex Schola Platonisa opinio. Conter eum dem
332쪽
3II remi siue quod inferioribus Diis commissam erederent a summo illo mundi
administrationem , cultumque omnem qui his tribueretur in supremum iulum Regem omnium et parentem existimarent redundare. Ac quum DEI
ipsius inuisibilis sermam ignorarent, et vellent ramen habere aliquid in quo cogitatio subsisteret et sensus ipse haerere posset, multa eius symbola et imagines siue in rebus naturalibus quaesiuerunt, sue ipsi commenti sunt, in quibus potentiam Numinis colerent, idem saepe sub multis nominibus erismis atque imaginibus, Deumque ut ita dicam μυριο υμον et μυριομορφον venerari. Conser Michasis mutatio S. I. Professoris Tolosani Systema Theo- Iogleum Pythagoreismi et aliarum sestarum apud Ethnicos , Tolosae I I a. 8. Gallice editum : De origine vero alterius generis 'Idololatriae ex ambiistione vel superstitione nati, qua defuncti homines diuinis assecti honoribuasunt, a gustiniem Calme Benedictinum Monachum in dissi adiuncta eoin mentariis in Sapientiae librum , itidem Gallice vulgatis , atque alios interis pretes ad libri Sapientiae cap. XIV. et Iohannms Fars τον μακαρίτην notis
ad Gyraldum de lepultura Ueterum T. I. Opp. Gyraldi pag. 698. seq. S. R. Christi. Aug. Crustus Diss. prima de superstitione, quae tertia est de dissimilitudine inter religionem et superstitionem idololatriae originem ab hisce duabus caussis reperit; a corrupta derelictaque religione patriarchali, et mutilato nec recte intellecto verbo diuino caelitus reuelato. V . Non mirum itaque est adeo, quod dum in inserioribus haeret mo talium cogitatio , tam multos tamque passim diuersos sibi Deos eolendos
deligere potuerunt: quicquid enim vel prodesse vel obesse sibi insigniter posse intelligebant , hoe religioso eultu prosequendum sibi duxerunt , idque tanto magis et impensus, quo efficacius illorum sensu tangebantur, vel quo praesentiorem cuiusque ad iuuandum vel vicissim ad nocendum vim esse
fuerunt dem Galeum p. 266. ubi inter alia affert haee LueutIl ad IV. Thebaidoa: Infinisi auro
Philosophorum, Magoram Persae item eonprmant, ν mera se praeter hos Deos eo nitos qui coluntur in templis, aliam principem et maxime Deum Oeteroriam seminum Desinat rem. Theodoritus in Colossi II. I 8. docet canoneni deeimum octauum concilii Laodice. ni oppositum iis esse, qui angelos colebant ex ν--νσφροσυm professi, rus εἰ ατει ὁ σωι
νωαν πραγμ-τελεχα . Conser Iae. Rhenseres Dissi de Ilatuis et aris Dei et holianam inte nuntiis. Opp. philolog. p. 696. sqq. Plura in hane sententiain Stillinoeetus in originibus sacris iiovis postumia p. 74. 7s. m. for ibis mat o principis smong mav nations, ctat the Iureine God mas to he morabis ae onb θ acts of the Mind an rbat externa morabist inas Onb Dr luper mities. Deseription de l'Iste Formosa par G. Psalmanaii Zaar Pag. 34. Io refluent a ne reconuolare qωian seret Dieui que les nuples evolent fi granae
333쪽
aia . CAP. VIII. SEXUS IN DIVINIS.
suerunt persuasi. Hi ne frequentissima Spirituum, Daemonum, Geniorum. adoratio, de qua Uossius libro I. de Idololatria, tum veneratio Mundi ipsius et Naturae , de qua idem lib. VII: atque Persas in igne nihil aliud quam animam mundi coluisse eonii eit Benedicius Merarius DA. 72. ad Anthologiam , T. I. Opp. p. I 84. R. nee minus Solis, Lunae et stellarum , elo. mentorum item ut telluris, sontium, fluuiorum, ignis aliarumque rerum naturalium, de qua idem Uossius lib. II. et III. Consimiliter religiosus Obtus ipsis tributus hominibus, non tantum qui vel egregii aliquid reperissent. vel magnis rebus gestis admirationem sui late eireumtulissent; sed etiam quos amor , 3 vel adulatio vel fraus vel metus religiose venerandos suasit o tulitque. Hinc Mythologias plerasque Poetarum veterum de Diis ad historicum sensum reuocant, et de Principum rebus interpretantur Viri Clarissis mi D. Gericus ad Hesiodi Theogoniam , et in dissertationibus de Hercule, Venere, Adonide ete. quas Gallice scriptas Bibliothecae uniuersali inseruit: nullus Haron in Antiquitatibus Celtarum itidem Gallice editis , Renatus I sephus Turnemine S. I. in dissertationibus variis quae sparsim intextae leguntur Memoriis literariis Treuollinis, et Banierius in explicatione Historica s,bularum ; et nouissime auctor libri, germanico sermone evulgari: Erlauterte
Oef ichte her Ebiter unb Delden , me sche in ben Stristen det viten nach benfabri asten Sotterlebren beruhmi morden sind..Francos et Lips 7 3. 44 Ex deprauata a gentibus populi Iudaici historia fabulas earum de diis repetunt Bochartus, Huetius, Croesius, Huetius, Diehinsonus, Mirus et nouis sme Lauaurius in historia sabularum gentilium de diis eum historia saeraeollata, gallice edita tom. duob. Parisiis I 3 o. et ree. Amstelod. I73 . 8. at que in Germanorum sermonem eonversa studio Ioan . Dan. Heyaen. Lips.174s. 8. Neque infrequens cultus religiosus saeminarum, ut apud Gallos et Germanos de quo Sponius p. Ios. io6. Miscellaneor. et Nicolaus Choridi xius in Viennensium Antiquitatibus. De eultu Heroum adeundus Vossius VII. 8. seq. Astrorum cultum fuisse idololatriam omnium antiquissimam et a Chaldaeis atque Aegyptiis originem duxisse disputat Spiridion Povari in Epistola ad Turneminum paullo ante eitata. Etiam animantes brutas Ob hane eausam euitas passim constat, quod vel utilia et praeclara quaedam homines docuerunt, vel ad vitam singulares praebeant usus , vel singulari aliqua polleant virtute benefiea, noxiaue. Quo de argumento plura nossemus sorte , si exstaret Labeonis liber de Diis animalibus quem laudat Seruius in
3 Vide interpretes ad libri Sapientiae XIV. 13. et movistri da de sano Tulliae a P. tre exeitato Tomo secundo memor. acad. Iucripti. p. 473. C. ' Confer Baconem de Verulamio lib. V. cap. a. de augmentis scienua M.
334쪽
in 3 Aeneidos. Quanquam ex eodem Seruio constat appellari animales quod
de animis fiant. Plurima quoque et pererudita sunt quae de iisdem docet Vossius lib. 3. et 4. Idem de cultu, plantis et rebus inanimatis exhibito videndus lib. s. et 6. et de virtutibus ae vitiis, valetudine, morbis aliisque assectionibus rerum hominumque religiose cultis libro 8. et de imaginibus atque symbolis Deorum libro v. Quanquam si recte rem putemus, animalia
quoque, plantas et alias res contemtiores naturales, rerumque affectiones et
ipsas pro symbolis potius diuinitatis cultas, quam ipsamet pro Diis habitas a genribus, certe a cordatioribus inter illas hominibus existimauerim, quod de Aegyptiis certe dubitare nos haud sinit Plutarchus libro de Iside et
Osiride. Id quod e recentioribus erudire ostendit Fridem Sam. Zic Ierus iaeomm. de Aegyptiis, bestiarum cultoribus. Ienae l7s6. 8. Ceterum, de cultu animalium apud veteres conser. Valentini Alberti Dissi de cultu idolol trico bestiarum. Lips i 669. De piscium cultu Fria'. Lebrecht Getae. LipsI 23. De cultu serpentum Georgius Philippus Olearius. Lips III 3. Ioam Christ. Xochius. ibid. i i . pluresque alii, quos magna copia sistit Iaan. Em. man. Malchius Dis de Deo Melitensium i 3. pag. 42. De origine cultus serpentum disputarunt Uriel Fraudensetaerus et Gabriel H erus Tempe Heuuet. T. I. secf. I. p. 72. sqq. et seth. 3. p. 4 I9. sqq. De lapidum cultu GD-bertus Cuperus ad verba Laitantii c. ix. de mortibus persequutorum: De rum montium cultrix; et D. Gotti. Bidermannus in otiis litterariis P. I. p. 3I4. q. De montium cultu I. G. Graeuius ad Suetonii Vespasian. p. 8a I. Ioan. CuricuI ad I Reg. XX. a 3. Dan. Iae. Bosius de Carmelo monte et Deo. Lipsa 4 . Ceterum varios gentium errores, multiplicesque ineptias parum religiosas circa Deos, eorum cultum, et tributos hominibus rebusque vilioribus
diui nos honores persequitur Iohannes Sartorius, Prosessor Gedanensis, in schediasmate de Hypocrisi Gentilium circa Deorum cultum. Lipsae ITI 3. 4. Videnda etiam Ioannis Fitisci diatriba de Idololatria Magica, in eius variis opusculis excusis Paris. I 614. 8. Igil. Rogitis in libro Anglico sermone composito: Disourse concerning the inventions of men in the I Ubip of Gode cuius septima editio prodiit Londini i728. 12. Matth. Brouerius de Medeo
in Diss de populorum veterum ae recentiorum adorationibus. Amst. I I 3. 8. De supplicationibus veterum Romanorum disserunt Barn. Missonius lib. secumdo de formulis sollemnibus P. R. et Le. Pontanus IX. I. Philocaliae p. 323. De more Deos colendi laceratione et incisione eorporum ac vulneratione Dan.
335쪽
VII. Sexum in Diuinis ys eommenti sunt plerique vel hominum similitudine ae modulo Numina sormantes metientesque, ut Epicuri schola, quam eonsutat L. Cotta apud Ciceronem lib. l. de Natura Deorum c. 27. 32. et 34.
vel potius ut duo illa quibus omnia constant vim belluam quidem et effectricem Deorum, passivam vero secultatem et materialem eatissam Dearum nomine significarent, et quum Numina sua confunderent eum natura rerum, si
tuerunt Deos μενοΘη6εις, mares simul feminasque, hoe est qui soli ad rerum generationem conferrent hoc, quod in hominibus et ceteris animanti
bus mas et semina. Diricidius hoc pateret s ad nos peruenisset liber Hipparchi Stagiritae, quem Aristotelis da stipulum Suidas testatur scripsisse librum τὶ το ἀKεν κω Θῆ6υ h Θεοῖς , κω τὰ α γαμ', de eo quid mus et femi na sit - - inter Deos, et quae eorum nuptiaey Expendenda interim quae de γαμω disputant Pythagorici et Orphici. Et quod iisdem Pythagoricisvnarius numerus virtute est , μιλλυς, actu ἁ Θμῶ πατηρ, binarius με. τηρ, et ex his ortus numerus tertius ἀρβενοθηλυς οῦ Pseudo Hermeti quidem DEus ἁ ενολλυς vocatur et ex Platonicis ipsi Syneso quantumuis Christiano. Iulio Firmico pater omnim et mater. Conser Volsum Theol. Gentil.
VII. 6. Dauidem milium Dis s. selectar. IX. 3 s. seqq. p. 29 . sqq. Benedicti Aueranti Diss. ax. in Virgilium, T. a. opp. pag. 363. sq. Similiter Dii A gyptiorum de quibus Plutarchus, VIII. I. sympos Chaldaeorum item et Phoenicum, quemadmodum notat IO. Croius in speeimine coniecturarum ad loca quaedam Irenaei, Origenis etc. Conser Calaubonum p. 73. ad Baron. Ioan nem Rualdum animaduersione 42. ad Plutarchum p. 332. et Theoph. RaΥ- naudum T. l . Opp. P. 73. Apud Horapollinem l. i. c. ra. Dii ἀρρενωpraeeipue Vulcanus et Minerua: adde Ioan. Corn. Pauw notas P. 293.
et Hoelchelii P. zo 3. Bacchus κος αRηντε καi Θηλυς o Θεος ως φασιν, inquit Aristides Orat. in Bacchum T. t. p. sa. de quo plura Tristanus T. a. Pag. 263. seq. et de aliis Graecorum Romanorumque Diis Viri praestantissimi Gisbertus Cuperus in ἀποΘεοανοι Homeri p. 227. seq. et Io Carolous Scholius in noua explicatione eiusdem ἁκβε σεως, Gallice edita Amstelo d. 37I4. q. p. sa. seq. Vt Aeones Valentinianorum Hs ευeΘμεις taceam, de quibus praeter Crolum libro laudato, Perauius ad Epiphanium pag. 67. et D. HOOperus Episcopus Bathoniensis et wellensis in coniecturis de Valentinianorum haeresi quam ex Aegyptiorum Theologia illustrat, Lond a II. 4. His praeter Interpretes irenaei et Tertulliani addes ubi lubebit et examinabis tradita a Sou-uerainio in libro Gallico, te Platonitae devoilε p. 7o. 8 . seq. 93. etc. Mun- , dus s De Cabhalistis et Christianis, Spiritui sancto semineum sexum tribuentibus dixi in Codice Apocrypho Novi Test. p. 36 I. seq.
336쪽
dus ιι μοθηλυς Iarchae Philosopho Indo apud Philostratum lib. 3. cap. I .
de qua sententia conserendus Vossius VII. 6. de idololatria. Nota vetus sommula siue D s siue Dea es, de qua Brissonius p. s4. libri de formulis et Tira-quellus libro de retractu pag. 8 r. b. seq. Dii Patres et Deae matres. Idem Brisson. p. q4. Dii πατρωοι et μητραοι Vales P. I 8. ad Harpocrationem. Θεοὶ et Θεοί siue ut Homerus et Orpheus apud Proclum vocat, Θεανα . Δαίμονες et Δαμονίδες, Τιτανες et Σταν ἰδες, Anculi et Anculae, Diis in Sole masculi 3 respondentes Deae σεληνιοι. Vide Proclum in Timaeum lib. I. Pag. IS. lib. 2. P. 67. seq. lib. s. pag. a9I. 294. Satureo respondent Rhea, Mater Deum, Idaea Mater, Latia etc. Ioui Iuno, Diana, Pallas, 'ΛΘήνη sue Minerua, Vulcano Maia et Proserpina, Marti Venus, Mola, et Nerie: Caese Terra et Ceres, Isis Osiridi, Thetys Oceano, Salacia Neptuno, sutrino Hora. Iurite quiritis, Savris P ambus Faunis Nymphae: Heroibus 'Hμίδες siue 'Hρα ι,eq, Vt notatum Ezech. Spanhemio p. as 3. seq. ad Callimachum. Virilibus Geniis muliebres sue Iunones, de quibus Sponius pag. 83. Misceli. Vt innumera alia Dearum nomina omittam. Vide et Gellium XIII. 22. et Almxandrum Morum in notis ad nouum Foedus ad Achor. XVII. I 8. Obserues etiam in veteribus inseriptionibus non tantum monumenta posita Diis Man, bus, sed etiam Maniabus, perinde uti merabus, μοραις in ut notauit Claudius Dausque ius p. Io I. operis eruditi de orthographia. Etiam in numis nocimodo Liber Bacchus est sed et Libera, nee modo Venus Dea sed Deus quoque, Venusque mascula et barbata, v. Seluen. de diis Syris Syntagm. II. c. z. et 4. et Bois . T. S. Thec antiqq. Rom. GraeV. p. 936. 9s T. Sic Luna Dea et Deus Lunus de quo Casaubonus et Salnissius ad Spartiani Caracallam cap. 7. . Hugo Grotius ad Esaiae LXV. I i. Inaeus Iaquelotus dissi de existentia DEI p. q. et quae dixi in Menologio siue libello de Mensibus cap., a. Ceterum cave, ne cum Casaubono, Cupero, aliisque putes, ὀ μὴν, quod ne pe mensis diuinis honoribus cultus est, Deum Lunum statim significare. v. Labisnsium in comm. de Remphali p. 89. Nota quoque Fortuna barbata virilis aliaque muliebris in Sponii Miscellaneis eruditae antiquitatis pag. I O Philoni, lib. de Abrahamo pag. 28s. Virrus αρρεν φυσει, quia in agendo consistit, λογισμος Θῆλυ, quoniam in percipiendis, quas diiudicat, i versatur ideis. Sententia horum qui sexum in D minis vel Deum G nHηλis statuunt, valde assinis est illorum opinioni, qui vel duo putant esse contraria omnium rerum principia coaeterna, bonum et malum, vel DEum esse existimant non modo caussam et demiurgum sed quoque materiam' uniuersi. Vterque error dici non potest quam longe lateque inualueritiam olim, et hodie passim serpat. Rr a Disiligod by COOste
337쪽
3i I CAP. VIII. . DEUS CUM RER. NATURA CON Sus
Posteriorem hune maxime nostra aetate inerus auit spinὸsa, a quo Cabbalistas nonnullos non alienos esse docuit Henricus Morus in fundamentis Cabbatae T. l. Opp. Philosoph. pag. s 23. et lo. Georgii Waeliteri liber, qui inseribbtur Spinosismus in Iudaismo. Amstelod. 3699. 8. D. Ioh. Franciscus Bud- deus in Philosophia Hebraeorum p. 32 s. seq. et Iae. Bapragius in Historia Imdatea Gallice edita lib. 4. cap. . T. 3. p. X 6. sq. Eodemque tendere dogmara Philosophorum, unitatem et immutabilitatem omnium rerum statuentium vel motum negantium, ut Zenonis Eleatae, Xenophanis, Melissi, Sorani, Stilponis, Plotini, Iambliehi, Procli, Aristotelis, Abaelardi, Scotistarum, Caesalpini, passim disputat in Lexico suo Historico Petrus Baetius, qui Iaponenses quoque Spinolismo suffragari contendit: quemadmodum in Hallensium obseruationibus selectis T. i. p 346. Spinosillis accensentur etiam ii Phil sophi, qui ut Stoici DEum statuerunt elle mundi animam. A Iacobo Boeh-mio si liter loea Epistolae ad Romanos si Xl 36. et i Cor. VIII. 6. ita intelligi, ut DLus materia uniuersi constituatur, qui omnia ex se per emanationem produxerit, quin imo hoc ipsum esse totius Boelimianismi et enthusiasini atque sanatseisini inter Ethnicos , Christianos et Muhamedanos ianta. mentum, omnia ex D ΕΟ materialiter promanare, atque in illum itorum reuoluenda, idemque sensisse olim Chaldaeos, Aegyptios, Sabios, ODphicos et plurimos e Graecis, nec minus Indos, Gallorumque Druidas et alios bene multos, atque hanc iplam suisse originem idololatriae, ut in rebus naturalibus DEum se recte colere plerique opinarentur, sule atque erudite docet D. Abrahamus Hinckelmaianus . μακαριτης in detectio e sundamenti Boehmiani, vulgata Germanice Hamb. I 693. 4. obseruandum tamen est, non omnes qui dogmata nonnulla quae Spinossimo suffragari videntur, amplexi sortas1e sunt, illico etiam roram Spinosae α Θεοτητα probauisse, aut etheis ideo adscribendos esse, quum DEum caussam eiu cientem et moderat . rem uniuers, ab uniuerso ita ut animam a corpore distinctum, scelerumque
vindicem ae virtutis remuneratorem agnouerint: aliis etiam praeter rem
dogmata illa impingi, ut Hippocrati, vel ut Plutarcho, qui tamen aduersus Stoicos p. io 7s. diserte docet diuinae persectioni esse aduersum, ut in eo m-muni ἐκ πυρί σε. uniuersi in Iouis essentiam Omnia redeant atque in ea comsumantur. Conser quae de Plotino notaui lib 4. Bisi. Graecae c. 26. p. l o.
Nam impudentiam Io, Tolandi I omitto, qui in originibus Iudaicis Mosen ipsum Spinosistis accensere non dubitauit. Altera
Non caussam materialem, sed efficientem tantum, notatam ab Apostolo, recte monuit S. Basilius libro de Spiritu S. ez p. 4.' Glandum consutandum in se suscepere Plures viri doctissilia vi Io. Franciscus Bud-Disiti od by Corale
338쪽
s l . DUO CONTRARIA PRINCIPIA. 3i
i Altera sententia de duobus principiis distinctis eoaeternis bono uno, altero malo non minus late serpsit olim, Virusque agit hodie, propter duas cavlsas potissmum, quia plerique tibi persuaserunt ex nihilo fieri nihil poste, et
DΕum optimum, malorum quae Obseruantur in Vita, caussam esse non posse. Sed nihil posse fieri ex nihilo, nemo demonstrare hactenus potuit, licet rationi a perre aduertetur credere luod a nitulo aliquid factum fuerit. At enim ab omnipotente caussa potuit aliquid condi ex nihilo reale, uti cogitatio nostra quando vult ex nihilo veluti condit ideas. Malum nullum datur euius
caussa DEus se, sed quam primum sub DEO aliquid ponitur, iam non est
DF us h. e. caret lumma illa persectione quae priuationi nulli boni per nat ram obnoxia est, aut libertatem sortita nulli subiacet possibilitati ut ita dicam libertate illa abutendi. Posito numero pari ponitur quoque impar, positaque luce creata ponuntur etiam tenebrae, Met tenebras non condiderit D Eus, non magis quam coecitatem. illa porro Ut potentia ita sapientia ae bonitate se testatus conditor persectissimus est, ut pro consilio suo et finibus quos sibi proposuit quam optima fecerit et pulcherrima, quam pulchritudinem magis etiam miraremur, ii pollemus uniuersi rationes et leges totamque omnis aeui durationem et consequutiones mente complecti, qui in minuta saepe particula haerentes passin coecutimus, et pro malis habemus quae in se mala non sunt, faciuntque ad maius bonum maioremque pulchritudinem. Sed quemadmodum quotidie videmus ridicula ferri iudicia de consiliis Prineipum ab iis, qui ex priuatis eommodis illa metiendo intimas eoru in rationes ignorant, se longe absurdius reprehenditur ab nobis homancionibus prouidentiae diuinae Rr 3 lapicn-Gus in HIstoria Eeelestisti ea Vet. Test. in programmate de origine Gentis Hebridiae et
in praefatione ad Io. Laur. Moshemii librum i laudi Nazareno oppositui n.Hamb. I72I. 8.Sulti no Doliaeius Oblemati. seci. parte a. suo init. Is GlittDeb t.a pratiιus programmate inaugurali vulgato Lipitae III 3. De. Hvus in dcsensione Religioni , vltraiect. I 9. 8. Elias muris in Miscellaneis Ohlerunt onibus aduersus rotandum, Gallice editis, Delphis Iria. 8. Morinus in Epistola ad Huetiuin in Tilladeri colluctione, T. I. dissi s. p. 369. seq. adde T. a. p. 23 I. et Memorias litterarias Treuollinas A. Iro9. Septembro 3 Domina vera de diabolo malisque spiritibus parum eo ita fuit state Christum, umde Lactantius UI. 6. ait, mirum non esse, quod Ethnici omnes, quid esset bnum, qui malum guorauerint, qui nee Deum, nec aduit furiuiu Der Icrerinι. Hine Arnobius lib. a. p. 33. editi l .ugd. I 6 I. 4. de daemonibus crudeliter saeuis: et ante Christum incoquiti et ob Iolo Ieiente detecti Et Celius Christianorum doctrinam de diabolo et sitana non
. suin lib. 6. p. 323. Arnobii loco male abutitur I homas Woossion Diiu a. de miraculis p. I: cui vitia totidem sunt satanae, ib. p. 3. et 46. γ Consor Nitaianaenum Orat. 16. P. 26O. 1sq.
339쪽
3i8 CAP. VIII. DUO CONYRARIA PRINCIPIA
sapientia et iustitia, qui infinitesimam eius partem et ea quae ante Pedes nostros sunt haud capimus.
T. apud Persas Orimares. a. apud Aegyptios Osiris. ' . .
' A. apud Philosophos DEus, Lux, ignis, vita. Vide Simplicium in 3. Pli seorum Aristotelis p. 98. s. apud Manichaeos et alios haeretieos Duitas, Pater Illi Christi, Mui Novi Test. 6. apud Cabbalistas diuinae Sephiroth. P. apud Formosa nos Tamsissauha ete. 8. in Malembae regno Zan Oango. MALI PRINCIPII nomina sive Ombola: . apud Persas A inrauius. Confer Phitarchum de Iside p. 369. seq. Mer- mam Herbeloi p. II. et Ioo. Bibl. Oriental. 2. apud Aegyptios Typhon.
3. apud Graecos et Romanos, Pluto, Cac daemon, Me rotus, bis, αποτρο- ' rebus DBιs auerruncus. Democrito Poena. Plinius La. c. 7.4. apud Philosophos, Materia, tenebrae, nox, mors, nihil. s. apud haereticos, o eator, Demiurgus, Deus Vet. Test. ουν P κο μου
s. apud Cabbalistas, Relifoth, Sammon. . . apud Formosanos Sariasing, apud Chinenses Lose, Selauorum niger
g. in regno Malembae, Benembae. V. Acta Eruditor. I 726. p. 33o. Quam multi dogma hoc de duobus principiis Deo bono uno, altero malo, vel quod idem serme est, de Hyle siue materia mali principio, Deo eoaeterna, probauerint olim, probentque hodie, consulendi Iacob. Thomasius ὁ
Prudentius in Hamartigenia v. 37. haereticos qui duos eontrarios Deos Inducebant vocat Duitas quas recentiores quidam minus commode malistas. Hi fuere Simoniani, Maretonitae, Valentiniani, Manichaei, Paullieiani ete. Vide Thomain Ittigium de hae. resiarchis: Petrum Κingium, ICtum, in historia Symboli Apostolici, a quo Kingio, ut hoc in transeursu notemus, diuersus est Guillelmus Kingius, primum Eeiscopus Derensis, post Archiepiscopus Dublinensis, cuius exitat liber instignis, de origiae mali, post editionem Londinens. I7Oa. eX sus Bremae I 8 . . . . . De Magorum doctrina lumen et tenebras pro duobus principiis venditantium vide Poeockii specimen historiac Arabum.
340쪽
ι -αρkης in schediasmate Historico Lips. 166 s. q. p. a 3. seqq. et libro de Stoies Mundi exustione Lips i 676. 4. p. 29. sqq. 77. 162. seq. Balthasar
Bec mu Libro i. mundi fascinati, Petrus Baetim in Lexi eo tuo et aliis scriptis passim, atque inprimis D. Christ. Nolfius in Manichaeismo ante Manichaeos, et inter Christianos redivivo Hamb. I O7. 8. et Oaeus Beaujobriiu in histo. ria eritica Manichaeorum et Manichaeismi. Amstelo d. I734. 4. Ab illis disiungendi essent Periae veteres, si quod Thomas Hydeus in Historia religionis veterum Persarum p. I 6 r. tibi persuasit, alterum mali principium potuissent creatum: Sed nihil tale ex Plutarcho et aliis veteribus colligas. Eorum autem qui nostra aetate, qua controuersia dissicillima de origine mali a plurimis eruditissimis hominibus in omnes partes agitata est, unitatem DEI bonitatemque et prouidentiam insigniter vindiearunt, iuuat vel unum laudare illustrem Leibnitium, eiusque Theodiceam siue specimen de bonitate DEI, Iibertate hominis et origine mali, editum Gallice Amstelod. ITIo. 8. et Vlt, nia viee Gallice recusum. ibid. I 734. 8.Frequens et hie humanae mentis error, Deos malos et Caco daemones inprimis putare colendos ne noceant, cuius rei multa exempla reperire licet
apud Volsium lib. r. de Idololatria c. 8. Theophilum Raynaudum T. 8. Opp. P. ε 3 o. R. et in Ariandri Rosaei variis religionibus siue religiosis euitibus orbis terrarum, quem librum ex Anglica lingua Germanice vertit Alberi. Reimarus hecensis, Amst. i 668 8. et Gallice Thomas te Grue Amst. I 666. 4 atque in Abrahami Rogeri ianua aperta Ethia ieismi, donisque Christophori A oldi ad il-
Lim librum ex Belgico Germanice translatum animaduersionibus, Nori in b. I 663. 8. et denique in splendido opere de caerimoniis et ritibus omnium populorum. Amstelod. ι 23. sol. Non tamen hue saeid inferiptio vetus apud Gruterum p. CXXX. q. quae a Clariis Struvio p. 83. Antiquit. Rom. allegatur, nam pro EA L. AELIO NIN. DI. l R. quod de Diis iratis vir doctus e Plitauit, legendum est L. AELIO CAESARE, Vt in noua Gruturiani operis editione ex Reineso recte est annotatum. Porro eo lebantur vel Dii singuli, vel plures iunctim, qui eam ob caussam dicti συι Θρeνοι παρεhοι, συνεθροι, συνιαοι, σύμβωμοι, quod thrODOS, cultum, templa, aras communes ae conlociatas habebanr, de quibus conserendus
Stephanus te Moyne notis ad Varia lacra p. 382. Salmasius ad aram Herodis Attici, Gisbertus Cuperus in obseruationibus IV. 3. et libro dc Harpocrate P. I 49. a. GeorgiuI u's md in comment. de diis Paredris Hagae Com. I 232. 8. et reo. in Io. Poleni Supplementorum utriusque thesauri antiquitati.
Cons Iae. Bructerum, virum in historia philosophica hodie principem, Hist. Criti Plissi T. I. p. 183. ubi, qua ratione haec controuersia compotii pollit, docte Gstcndit.