Hermanni Boerhaave ... Tractatus de viribus medicamentorum

221쪽

n, Chirurgieis Sinui b. ' i' dictis ergo patet , indica, menta de quibus yae , agitur Mai in FIuida quam in holi i- ures. suas ex- maercere debere ρ ideoque sv qt, . Vel externa , vel interua . Poris interua sunt

quae Chylum blandum 'nullis salibus, nullo oleo acri lave ruomatico , aut terrestribus actibus scatentem , praem. bent; tum quae dant Chylum tenuem; sed alupiantulum lenteicentem ; non enim ita tenuis esse debet , ut fluo' rem vulneri concilieti inlia suot, 1 Decocta Carnium. & Iuscula. 2φ. Decocta Farinarum blandarum , ut Ho dei, Avenae, Tritici, ory-. 3ROmnes Emulsiones ex similibqs paratae. V. Illa quae Acre praedom m tolIunt. Iam vero Acria sunt vel sisHi8 b, vel acua, veI ODUa., vel terrestria ,

ver tandem ex his quatuor combin ta . Adversus authm singula Aerda ,singula quoque habemus Tempera tia : siquidem Acidam omn. domadpotest, dum oleo obvolvitur, vel ac- quae diluitur, vel m*cilaginosis obtu ditur, aut per sales oppositos scili

acidis domantur . Ostosae acria fiunt vel ex Aromaticis, vel ex Alliatis . ver ex oleis expressis factis rancidiset α non adeo facile tolluntur , qu

222쪽

PARs I. CAP. V. niam Olea pertinacius adhaerent ;nec ita facile acquae diluenti auscultant, nisi acquae isti sal acidus , &parum mucilaginis addatur. Acria tem Vestria sunt corpora dura & scindentia; ut Vitrum comminutum , Crystalli, Metalla, Semi-metalla, cunctaque solida corpora ita comminuta, ut Canales subire, eorumque latera penetrare queant: haec autem vix superari possunt, vel, si Canalium lateri bus altius impacta sint, avelli; & quidem ad ea removenda nihil aliud agendum tunc superest, quam ut Vasa oleo multo & acqua laxentur. 10. uae crassa attenuant; etenim si pus nimis crassum sit, vulnus consolidari nequi r. horum Vero Medicamentorum optimum est Acqua pura calida, cui addi possunt Sales alcatini fixi; quippe volatiles nimis cito avolant , atque , fimagna copia sumantur , nimium stimulant. 6'. c se motum aequabilem Liquidis conciliant : talia sunt quae Liquida aequabiliter laxa tenent ς ut Acqua moderate calida . Haec stini autem interna Medicamenta, quae ad

Vulnerum curationem requiruntur. Externa sunt , quorum ope servatur

aequilibrium inter Vasorum resistentiam

vim Liquidorum influentium; ita ut Vasa

223쪽

De Chirurgiris verisicis. IsrVasa nec minus nec plus . ressistant quam debent: si vero Vasa ita dispo sita sint, ut in aequilibrio cum suis

Liquidis maneant, tum curabitur Vulnus absque ulla cicatrice Huc autem conferunt, Io. Quae Vasa laxant ; de inter haec optima est Acqua tepida. 26. ae putredinem coercent; ut sunt

Spirituosa omnia, quae mundificare dicuntur, dc putredini alcatinas resist re; tum Salina quaecumque, exceptis alaal inis; olea omnia , ut & iBalsama, V. gr. Terebinthina , Balsamum de Copaiva, Peruvianum , &c. dein omnes Tinturae cum Spiritu Vini &Ballam is factae , ut cum Absinthio, Scordio, & aliis resinosis oleosisque; tum Balsama naturalia , Unguentum ex Aromatibus paratum , dc ex iliadem Baliamum; siquidem Aromata Omnia continent Balsamum , quod ab oleo ipsorum provenit, & spiritu Vini extrahi potest: tandem omnia Cerata , Unguenta oleosa, sed lenia,&E lastra; quorum unicum sufficere Pollet, nempe ex Cera, Terebinthina, & Oleo consectum. 3ο. Quae nimis humida Vasa exsiccant : si enim

Caro sit luκurians, vel excrescenS atque sungosa, tunc temporis plane indicat Vasa nimium distendi & dilatari , ob Liquidum copiose nimis influens ,

224쪽

162 P. I. C. V. De Chirurgicis Speeis. . ideoque exsiccatio requiritur; & hoc Chirurgi vocant exedere . Porro Oficcantia sunt, Ossa Piscium leni igne calcinata , & pulveris ata ; ut sunt. Mandibulae Lucii piscis, quae acre a cidum absorbent; si vero nimis diu

applicentur, exsiccant & cicatricem inducunt : tum omnes Lapides Piscium & Cancrorum , Margaritae ,&c. plurimum etiam valet Colophonia contusa, quae componitur eκ Terebinthina in acqua cocta , & ex si cata donec contundi possit . & ultimum est remedium in fistulis exsi candis r omnes quoque Terrae , ut Cretae , Boli, Rubrica , Osteocolla :dein Terrae Metallorum, ut Calx Vitrioli probe edulcorati, Lapis Haematites, Crocus Martis , tam aperiens quam astringens, Cerussa , Minium , Calx. Stanni, &c. quae absorbent omnia liquida. V. Quae contrahendo Vasa, soliditatem & robur iis addunt :talia sunt Alcohol Vini, Oleum Te

225쪽

P. I. C. VI. De Solventibus. I 63

De Solventibus, Me Dolorem cientibus . r. 'T, Olor est perceptio ingrata , quM s Fibrae cleroeae distensionem comitatur: nulla quipρο fit tensio in mi te nervosa, alicubi in Coreore nostro, quin oriatur dolor , licet nihil acris , nihil corrostvr accesserit ; ut patet in Carnificum torturis Iam vero, si pars quaedam stricte ligetur, nimis comprimatur, contundatur, corrodatur , veIdissecetur, aut igne destruatur , tum perit in ea parte sensus & dolor : si enim in Cane nervum ad crus pertingentem dissecueris, licet omni modo membrum illud male tractes, dolorem tamen non sentiet Canis. Nullus igitur in nobis evcitari potest dolor cor poreus, nisi a laeso Nervo , qui cum variis modis laedi possit, hinc pro variis istius laesionis gradibus , diversi quoque in nobis excitantur dolores. a. Ceterum distractionis nervosa partis , simul& sensationis doloris inde or ti, tres sunt gradus. Primus gradus est omnium levissimus; scilicet , quando Nervus, ita tenditur, ut Mens percipiat , vim Fibrarum adhuc superare vim . illatam ἱ

226쪽

i64 P. I. C. VI. De Solventibus ,

illatam; unde orit ur pruritus sive titillatio , i .e., medium quid inter voluptatem' & dolorem. Quicquid ergo facit, ut pars

per levem tensionem irritata maneat 1n eodem statu , Miltiam excitabit :Mens enim tunc advertit, vim Fibrarum adhuc superare vim quae Nervo

est illata. Gradus secundus est, quum Fibrae Nervosae ita distrahuntur,ut jam perceptio doloris major minor-Ve ,

pro gradu scilicet distractionis ) inde fiat. Tertius denique gradus est ,

quando solvitur continuum; tunc Vero titillatio, non secus ac dolor in partibus dissolutis cessant. 3. Tensio autem sive:distractio .nimia duas ob causas dolorem indueit rnempe, Io, Propter ea quae' solutio. nem aliquot Fibrillarum Nervearum antecedebant; qualia sunt, inflammaiatio , erosio, &c. unde fit distractio :2ο. Propter ea quae di lutionem hanc sequuntur, scilicet, ob Fibrarum tenorem destructum; ita ut quod antea quinque Fibris, v. gr. , sustinebatur, post solutionem ab una tantumst sustinendum. Ex gr.

RA apposita Nervus ex aliquot Fibris constans; si jam causa quaedam Fibras inter CD contentas, quae omnes simul impe

227쪽

fime Dolorem cientibus. Iss tum sive vim piinctorum ΑΒ sustinere debent, solverit , ita ut una maneat illaesa, haec jam totam vim punctorum illorum sustinebit; indeque orietur dolor: si vero ista quoque rumpatur, tunc peribit sensus& dolor in illa parte . q. Dolorem creare possunt, i ) Omnia quae ζ interne Vasa distendunt;

quatenus nimirum ex ea distensione tenerrimorum Vasculorum ruptura

quandoque sequitur . a ) Eadem de causa, quicquid externe Vasa premit, dolorem excitare potest. 3 uicquid aliqua ratione Fibras nimium tendit; ut distorsio seu luxatio. ' Quicquid Fibras quasdam, reliquis intactis, dis-λlvit: jam vero Fibrarum continuum 1olvitur, vel instrumento mechanico, ut gladio; vel Medicamentis acribus; vel ignis actione. . Pruritum autem sive titillationem eXcitant, I'. Medicamenta Nubefacientia, ita dicta quoniam observatum est, a titillatione colorem rubrum in Corpore oriri . 20. Quicquid inflammationem levissimam creat , adem quoque titillationem producit , I. e. , primum gradum rioris excitat : sic omnis rubra pustula prurit nimis vero tractata dolet ; ita qu que omnibus Animalibus cestro vene-

228쪽

366 P. I. C. VI. De Solventibus , nis, ob solam Mentis cogitationem qua nervuli ejusdem irritantur , rube scit , & extenditur e adeoque omnis pruritus est inflammationis species. In flammatio autem oritur ab impedito transfluxu Sanguinis ex ultimis Art riis in primas Venas ; unde in illis pars crassior sistitur dum tenuior per lateralia Vasa fluit: Dcque nascitur rubedo. Causae rubedinem inducentes sunt , i Omnes Frictiones , i. e. , compressiones & remissiones reciprocae ,

ita ut Canales nunc claudantur, nunc

distendantur ; & ab hac reciprocatione oritur grata perceptio. a) Omnes Fotus, sive applicationes emollientium & lavantium tepidae . vel interne, vel externe et quippe Fotus calore suo pressionem Aeris minuit , humiditate vero sua Vasa laxat; ideoque Sanguis eadem copiose ingreditur: & hinc oritur rubedo . 3 mnia Emplastra densa , . & simul non acria, sed tenacia dc glutinosa r haec enim, poros obstruendo , Perspirati nem impediunt; & inde humores a cumulantur . q) Cataplasmata similia, i. e. , corpora acqua subacta, & ad Pultis tenacitatem cocta , adeoque m

diae rationis inter Emplastra & a quam; hinc agunt ratione acquae, ut Fotus; tenacitatis autem ratione , ut

229쪽

s e Dolorem cientibus . I 67

Emplastra. ) Omnes Suctiones, sive a

Sanguisugis, sive a Cucurbitulis, seu a quacumq alia causa provenientes; Aeris enim pressionem auferentes,Sanguinem in partes, ubi fiunt, adducunt. 6 )Calor quilibet nostri Corporis calorem superans; hic enim motum Fluidorum adauget. 7 Omnia Acria Stimulantia, quae, per Fibras externarum partium, i. e. Epidermidis , penetrantia ,& in meatus proxime su acentes se insinuantia, lateribus Vasculorum sese infigunt; atque motu vitali Liquidorum pulsa, ita in Vascula agunt ,

ut eadem inde in primo distributionis

gradu constituantur. Talia sunt, I R. Plantae omneS aromaticae, in quibus sal & oleum prae dominantur: ut ruta, s napi, nasturtium acquaticum, & hortense, cochlearia , raphanus, urticae, &c. quae Omnes analysi chemica examinatae, multum olei tenuis & salis continere reperiuntur; praeterea urticae , microscopio examinatae, jacula bifida exhibent, quae Corpori nostro immissa, motus tremulos & inflammationem excitant: unde si a pelicentur membris paralyticis, languidis, & sopitis

valde prosunt. a'. Εκ Animalibus etiam talia dantur: etenim Formicae ,

quae multum salis & olei praebent ,

230쪽

it 8 PH. CPVI. De Solventibus. cum dem in nostro Corpore sortituitur effectum; sic etiam Carnes & Pelles putrescentes praebent sal alcatinum volatile, quod vellicando levem inflammationem producit ; Columbae quoque recenter trucidatae , & Corpori applicatae calidae , tum ibi ad putredinem usque relictae, inflammationem levem sive pruritum excitant. Io. Omnia naturalia , in quibus est Sal Alcatinus qualiscumque , sive fi . xus, sive volatilis, sive muriaticus ;item omnia Acida non nimis acria ;cuncta quoque sive Oleosa , sive Salina, vel fermentatione, vel distillatione, Vel etiam expressione parata, modo non sint nimium acria . Haec autem inflammatio, sive pruritus, si-Ve primus doloris gradus , duos habet effectus; nempe, Io. Solidorum attri tum, Σφ. majoris copiae Liquidi derivationem in Vasa Lateralia & Secretoria . 6. Secundum doloris gradum excitant quaelibet, i. e. , Medicamenta quae derivant Liquidum in partem cui applicantur, tanta vi, ut Vasa tenerrima rumpantur ; liquor autem hinc effusus ab Epidermide iulaesa, in vesiculas elevata, retinetur:

adeoque Medicamenta Dispastiea debent constare ex partibus acribus &tenuiq