Hermanni Boerhaave ... Tractatus de viribus medicamentorum

201쪽

classes Medicamentorum. steris immitti nequeat ; interdum etiam Ventriculi orificium observatur, tunc, inquam, Optimum remedium est Opium, Castoreum, vel Galbanum in Acqua calida sumptum . Intestinatium Classis continet 2. Anthe inibica , quae Vermes in Ventriculo &Intestinis latentes necant : talia sunt Emetiea, & Purgantia fortiora ; dein aspera corpora , ut sunt Capita spinosa Anguillarum, cum butyro Juncta, &jejuno Sihomaco deglutita ; insuper

Conchylia grossis modo contusa , aut Ostreorum Conchae, quae Vermes istos vellicant, necant, aut sugant. ia mpatica , quae n init aliud sunt, quam Aperientia : talia vero sunt omnia Salina non acria, sed attenuantia; v.

gr. , Sal Tartari , Sal Polychrestus , dic. r3ὶ cistisa , quae Vesicam Fel-leam depurgant: qualia sunt Cathartica, & Emetica. vlenica, quae Lieni sunt dicata : haec autem sunt Aperientia . Is) Mesenterica , quae Mesenterio dicantur; suntque ves salina, vel saeonacea , Vel aromatica, vel stimulantia. 16 Nephritica, quae vel Calculum frangunt , Lithontripti-

ea dicta, vel eum expellunt: an vero dentur quae prius istud agant, merito dubitatur. II) in rica , quae

Utero conducunt; suntque vel stimu

lari

202쪽

PR. C. XIII. Gasses Medio. tantia, Vel topica, vel antispasmodica . I 8) Arthritica sive Neurotica , quae specifice in Nervos , & in ossium

membranas, Articulorumque ligameniata agere dicuntur . I9 nod na , quae Dolorem tollunt ; haec sub se comple 'untur Paregorica , H notica, ct Rareotica : De quibus autem vide suo loco. 3. Classis continet Antidota , sive 'Alexipharmaea, quae Venenis nee ceresistere dicuntur . Porro , cum Hene na tripliciter agant i nempe, I. quatenus Solidis spasmum. inducunt ἱ 2. quatenus Liquida nimis attenuant , Vel coagulant; 3. quatenus Vasa disrumpunt, & Liquida stagnare faciunt; hinc & Antidota sunt triplicia, nem pe , quae 'vel in Solida 1, vel in Fluida, vel in utraque simul operantur. Iam vero plurima venena vi acrimoniae suae agunt: si enim Cani unciae duae Vitrioli dentur , statim in ejus Ventriculo calor intensus , erosio , spasmus excitabuntur , & haec sym- plomata tollentur ab Antidotis acriis

moniam destruentibus f quali . sunt Rcqua , Oleum , vel corpus aliquod gelatinosum, &c. Nulla quippe dantur Antidota quae Venena specifice destruant, aut agant alia ratione, quam mechanica,

PARS

203쪽

P. I. C. I. De Stimulantibus. IAI

. CAPUT PRIMUM.

De Stimulantibus. 'i. π πActenus de variis Medicamen- . torum Clambus actum ' est a Iam igitur accedamus ad historiam maagis peculiarem cujuslibet tituli: ac T. quidem differendum est de iis, quae in Solida operantur ; inter quae primum locum Stimulantia tenent. Stimulans autem est illud , quod Fibrae Mistricis vcillatorios motus auget. Porro ut augeatur oscillatio Fibrae requiritur ut augmentum motus concilietur isti Fi obrae ad punctum unde oscillationis au mentum incipit : Iam vero augmenti motus causa potest eme duplex: nempe , 1. Particula libera Vasi non anneXa , im tu proprio 3 ruens in illud punctum: haec enim idem extra suum

204쪽

142 P. I. C. I. De Stimulantibus naturalem situm pellet; particulae vero impulsu cessante , Fibra statim se contrahet, ut punctum e loco pulsum iterum restituatur; & quidem eo magis se contrahet, quo dictum punctum longius e situ suo remotum fuerit: causae autem hujusmodi effectus non diu durant, sed cito evanescunt. 2. Cauissa altera , & cujus effectus magis durabiles sunt, esse potest particula lateribus Vasis infixa, vel interne a praeterlabente Fluido , vel externe a causis externis . Quando autem de Acria egimus, modum explicavimus quo particulae Fibris infixae eas stimulant. a. Conditiones in omnibus Stimulantibus sunt , I Ut tam tenue sit

stimulans, ut intra Canales minimos ire , eorumque poris minimis semet infigere queat. 2 Ut tanta acrimonia sit praeditum, ut sibi in Canalium lateribus aperturam facere possit, intra quam semet insinuare valeat. 3 Mi soc Acre nec non Tenue tam gum sit , ut jam infixum eminere queat extra superficiem ; aliter enim fit particula nutritiva. Hinc ergo colligitur , omne Stimulans esse Aere ;sed tamen non sequitur , quaslibet particulas & minutas & acres pro Stimulantibus esse habendas; quo pose sunt eo adeo parvae, ut earum nul-

205쪽

P. I. C. I. De Stimulantibus . Iris Ia planum , cui infixa est, superemineat. Ut Stimulans sit adeo tonax , ut loco , cui infixum 'est , diu

inhaereat. 4

3. Causae Stimulationem emcientes 1unt. - IJ Omne .causas vulnerantes: vulnerare enim est , facere solutionem continua per rem duram ἐν acutam, i. e. , quae momentum sui motus paucis

applicat punctis . Hinc a) Urticae, alisque Herbae urentes dictae, Stimulationem pariunt . 3 Omnia Salium genera . q) Olea omnia ; quae quidem duplici modo simulare possunt:

et . Quatenus se infigunt osculis meatuum , eaque obstruunt ; unde impe quic Orum in extrema puncta Vasculorum exercetur; sic oleum in livarum Corpori inunctum , illud tumescere & rubescere facit; imo & kbrim aliquando creat, ob Perspirationem Impeditam : a. Quatenus acrialunt, Vel natura; vel arte . Stia mulatronem excitant Sapones , sive amitticiales, sive nativi; quales sunt omnes Succi Vegetabilium', quatenuSoleum & salem simul mixta continent. 6 Spiritus omnes. Ter-

ζ quicumque frequenter applicatM: huc vero reseruntur Sulphζ-rea, atque b/les Metallici : siqvssim

Omne

206쪽

i44 P. Stimulantibus. omne Metallum, etsi per se satis blandum sic ac mite, ut apparet ex Auro & Argento indissolutis, quae nullo modo nocent sumpta in si solvatur in Salibus , aut Acquis sortibus fit eausisum, maximeque stimulans . 9

Omnes motus externi. Io Frigus vehemens, Quod quidem agit , primo momento, sensum frigoris inducendo, sed paulo post summum calorem ex citat : Astud autem praecipue videmus in Febribus , quae cum frigore , homrore, tremore, &c. invadere solent, his enim symptomatibus magna Incalescentia statim succedit.

207쪽

P. I. C. II. De contrahentibus. I 4s

De contrabentibus. r. Ontrabentia sunt, quae duo pun- u cta disantia Fibrae Motricis , in propriorem contactum-in magis firmam cohaesionem adigunt. Hoc autem ut melius intelligatur, supponamus AB in

esse Solidum minimum sive ultimum ,&ad CD adhaerere EF, quod est etiam ejusdem naturae; ita ut haec duo Solida sint in dire hum oppositar Hispositis , dico illa contrahi non posse ;nam particula A E solida & compacta non potest intrare particulam EF soli. dam quoque & compactam, cui conne ctitur ; ac proinde linea AE magis cumta reddi nequit, i. e. , haec duo Solida contrahi non possunt. Si vero cin FIG.a.

208쪽

146 PAR s I. CAP. II. supponamus, particulam AB adhaerero alteri CD, per puncta inter EF comprehensa, hoc posito, facile concipere possumus, particulam situm suum mutare posse, ita ut ex AB fiat EH; unde accidit, ut particulae C D, per puncta inter EG comprehensa , jam adhaereat; sicque longitudo, quam habebant istae binae particulae, minore- vadit, h. e. , fit Contractio particularum. Unde sequitur, minima nostra

Solida non mise per se sive singulatim contrabi , ideoque Contractione solummodo fieri respectu duorum plurium-ve Solidorum ejusmodi juxta se

invicem positorum. a. Iam vero causae Contractionem promoventes ad haec IV. THEOR EMATA reduci possunt.

THEOR. I. Quicquid solvit Fibrae

alicujus continuitatem, id naturalem illius Contractionem promovet; ut superius demonstratum est . Sic igitur Arteriae , Venae , Fibraeque nostrae vulneratae & scissae sese contrabunt Ihinc etiam Ignis , Corrosiva , & Vulnerantia sunt causae Contractionis,' COR OLt. Ergo Medicamenta plurima Contrahentia operantur vulnerando,& laedendo. Porro laedere vocamus h

loci, minima Vascula vi quadam discindere. Corpus enim nostrum ex infinitis

209쪽

De Contrahentibus. IAItis Vasculis minimis constat; & haec Vascula non secundum longitudinem majorum Vasculorum excurrunt , sed inter se componuntur, & funium in star intorquentur'; de qua re vide

jura superius in CAP. V. adeo ut magnum Vas vix laedi possit , quin aliquot ex minimis plane diffringantur: mum igitur Arteriae dc Venae dissectae se eontrabant, sic & illa Vasa minima. Itaque laesio causa est eo tractionis Vasorum ; & Medicamenta quae laedunt haec Vascula , contracti nem producunt: talia Vero sunt omnia Acrium genera. Contractionis autem Vasorum, hoc modo procuratae, effectus est Liquidorum extravasatio . THEOR. II. Contractionem promovent

omnia illa, quae valido suo nisu Canales ita dilatant, ut diameter longitudinalis minor, latitudinatisque major fiat : haec vero duplicia sunt , nempe Replentia , & Stimulantia ; ista porro de fibris excavatis intelligenda sunt) hinc etiam in vulneribus labia fiunt retorrida. THEOR. III. Contractionem promovet quicquid causas Vasa distendentes tollit; & hoc fit depletionibusque. Istud autem clare videmus in Medicamentis quae in genus nervinum agunt; haec enim salivationem, alias- G a que

210쪽

que evacuationes, dc inde si excretiones istae nimiae ac diuturniores fuerint) marasmum inducunt; nam Vasa nimis depleta se contrahunt, unde Corpus gracilescit: hoc etiam faciunt Calida omnia, quae liquidissima nimis dissipare solent. THEOR. IV. Contractionem efficit in sinuatio exiguarum particularum inter superficies minimur m Staminum:

sic enim si inter duas Fibrillas contiguas liquidum aliquod se insinuet , tum contrahentur hae Fibrillae , pro ratione quantitatis liquidi inserti ;nam liquidum hoc insertum hasce Fibrillas a se dimovens, ac proinde eκ rectis lineis in curvas mutans, totam Fibrae longitudinem accurtet necesse est. Hinc adeo mirabiles oriuntur e sectus: Funes enim exsiccati aquae immissi contrahuntur & rigescunt ,

ut chordae musicae; ita quoque Nervi nostri, & Cor ipsum, quod in spiritu vini maxime contrahitur , & lidescit. Iam vero contractionem hujusmodi creant Spiritus Vini & leum Terebinthinae, quae, cum se in aliquam partem insinuaverint, ibi haerent & solidescunt; unde fit, ut tam diversa eκ illorum abusu sequantur symptomata: quin dc inde liquet , quam periculosa sint omnia Contrahentia