Hermanni Boerhaave ... Tractatus de viribus medicamentorum

71쪽

m vindere specifico cirporam. sve PMdere specifico Corporum .

T Nvenere duo maximi viri, IsA Aiax Cus NEVVΤΟΝ,&CHR. HuYGENs, ambo per diversa ratiocinia, quod materies Urporea , in quocumque spatio deprehensa , haberet eam proportionem, ut pondus erat illius molis ponderatae. Quae velo Propositio, ut elegantissima est, ita & utilissima evadit in Mechanicis , ad Vires cor .porum eruendas . Iam explicuimus ,

quid sit intelligendum per Molem ,

leu Massam corporis, quid-Ve per inantitatem , seu Substantiam corpoream . Invenit autem NΕvvTO NU.s , illud quod inter poros intercipitur ocnon cohaeret, nihil facere ad vim corri ris, verum esse prorsus ac si vacuum foret, respectu Virium agentium; quoa quidem per experimenta elare deducit, dum agit de vide igitur hunc Ruthorem in eruditi Smo suo Tracta. tu de Principiss Mathematieis Philoso iaphiae Naturalis, r. ad initium, tum vero in Parte tertia , ubi experimenta habet de puxide modo plena, modo v eva ponderata: consulatur quoque dae. hac Propositione H u Y G E N I u S , in

72쪽

dio PRO LR Go M. C, P. I. LII. mi re, de la Pesanteur . Iam vero quod hi duo magni Viri lexperimentis suis adstruxerunt, assumimus pro principio; nempe, prout sunt pondera coraporum, ita vires eorum lesse : si enim an uno corpore duplo plus virium habuerimus , positis reliquis iisdem, duplo plus etiam materias impenetrabilis est: in eo.

2. Hoc posito, cognoscere possumus Quantitatem Substantiae impenetrabilis verae in certo loco contentae . , si

nimirum Molem ponderemus uti superius jam dictum est ; Verum nondum equidem novimus ut proprie se habet, quia nullum perfeGe Solidum habemus cognitum; si enim unum tale Solidum haberemus, dignescere utique possemus vires corporum, quatenus Inde pendent : ergo pondus est tantum relativa scientia ad nos: verum si exacte scire possemus, Aurum

an pede cubico continere tantum prae-

citi Materiae perfecte δε- , tum m

deraremus etiam Acquae pedem cubicum; unde statim sciremus, quum Αα qua tanto minus ponderis habeat quam Aurum, tanto plus vacui igitur esse in illa, & sic de ceteris Naturae CO Poribus: atque ita vora tradi posset Udrostatices ut & Meebarices in genere doctrina.

73쪽

De Plaestate corporum.' g. III.

De Diversitate Corporum.

r. 'DRo physicis principiis jam as-

A sumpsimus, Materiem esse extensam, impenetrabilem , figurabilem & divisibilem in infinitum , quatenus constat ex infinitis quasi nihilis, quae vi quadam cohaerent , & vocantur Atomi; omnesque particulas hasce dia visas habere gravitatem aliquam, quae persecte convenit toti Massae, Teu AD gregato Atomorum ' Ex his ergo jam liquitur, quod quaedam harum proprietatum diversae esse possint in cor poribuS. Itaque nunc dicimus, ex idea naturae corporis sequi diversitatem ejus, quae triplex est.

a. Prima diversitas nascitur eX dimversitate ipsius Atomi'. I. enim Atomus una non est: semper seque magna ac altera, cum istud necessarium non sit ad corpus constituendum: 2. Atomus una potest esse plus minus-ves-lidas quam altera; cum una possit essis perfecte solida, altera vero , quamViε unita ex indivisibilibus particulis, eua tamen in se habere queat uti su perius demonstratum est : a. denique potest Atomus una , tum magnit dine , tum figura, ab altera differre, Α 6 3. Se-

74쪽

ΡR o L E CA P. I. g. III. 3. Secunda varietas in eo consistit ,

quod tomus una cum altera, & corpus unum ex Atomis aggregatis confectum , cum altero itidem simili, posse sint diversimode , cohaes e scilicet majori minori-ve, inter se uniri r ω

eam quidem cohaesionem ex rebus mentatis deducere non possumus ,' est enim iis essentialis proprietas, non autem a causis externis dependens. Tertia diversitas oritur ex vario modo umendit stomum unam alteri, α unum corpus ex Atomis conflatum alteri quoq;fimili; V. g. , duae Atomi possunt hac ratione fixis rinter se uniri, atque sic plus minus V*spatii inter suas partes relinquere, &C Unde originem ducit diversitas Poro' ratis , & Densitatis, uti jam vidimus. s. Nunc igitur ex praemissis patuit . quod in consideranda Eumentorum cor .poreorum natura, novem capita percipere debeat quam optime Physicus,ac pr inde Medicus , utpote fundamentali re scita necessaria; quae quidem sunt, I, Extensio Corporis ; 2 Dimisibilitas ἰ 3. impenetrabititas; q. Durities, seu Cohaeso partium totum constituentium ma-

75쪽

De natura Fluidorum ingenere. I r

aut imperfecti; 9. Divestas Corpori , quae triplex est, & ex ipsa Elemento rum doctrina sponte deducitur. Haec jam sunt vera Principia physica, & ex ipsa rerum Natura petita. Perspectis autem corporibus Solidis in genere, super.est ut de natura

aliquid adjiciamus ἀL. IV. De natura Fluidorum ingenere. a

r. IVῖ Euidam meatur illa omnis eorpo rum congeries , cullus moiscuis

minutissimae , sensumque fugiemes , aurnulis , aut facile mutando nisu inter se cohaerent, ac proinde quae tactui levissimo cedunt,-in se in vicem arietant . Quandoquidem Solidum vel Con enae uti vocat C A L s u s ) definiatur, illud quod partes suax constityntes facito separari non patitur , & in quod impressus impetus potius facit movere t tam molem, quam ut separet partem cui impressus est, hinc Fluidi definitio est praecise contraria.negando scilicet

quod affirmatur in praecedente- a. At vero unaquaeque pars Fluidi eieum' corpus;nam illa pars, quae Vel mini me, vel nullatenus alteri cohaeret, e IN ibi .m69. De m restatica M

76쪽

r4 PROLE G. CAP. I. g. IV. sina pars: igitur ea quae de uno corpore superius dicta fuere, ratione Solidorum, . vera sunt etiam in iis corporibus quae 'Fluida constituunt; adeoque ista generalia praemissa hic iterum locum habent. 3. verum insuper tria consideramus in hisce mole iis, quatenuS componunt Fluidum . I. Partium Molem di versam; unum enim Fluidum partes habet majores minores--α altero : 2. Figuram Variam ; quippe 4num Fluidum partes habet alio modo figuratas, quam alterum: 3. denique Cohaesionem Ni- acum-ve dissimilem; quoniam Fluidum unum suas habet partes majori minorive nisu inter se cohaerentes, quam al

terum.

q. Ab his tribus diversis capitibus pendet omnis Fluidorum varietas: hinc nempe, Fluidum tenue est illud cujus partes sunt minimae , & vix inter se cohaerent; dc Fluidum viscosum dicitur , illud, cujus partes majori nixu cohaerent inter se, quam in alio Fluido ; Ssic de ceteris.

quas Mathematici tribuerunt Fluidis , nihil aliud esse quam dotes in omnibus communes, non ut se habent in Acqua, vel ut se habent in oleo , sed tantum communes. Iam vero ut Fluidorum naturam quo par est modo explicarent Hydro

77쪽

Be natuνa Fluidorum in genere. i Hydrostatici, assiumpserunt, I. Fluida constare particulis quibusdam admodum exiguis ; 2- haine particulas it&Iubricas esse supra se mutuo , ut fluere possint; 3. eas esse graves e & ex his tribus deduxere , quomodo Massaeorporea ex istis Moleculis aggregatis constans, revera se haberet. Haec est Ibdrostatica, non solum Physico , sed etiam Medico, scitu necessaria ; quo niam omnes sere mutationes physicae ope Fluidorum contingunt : sic enim nutrimentum & incrementum Animalium, Vegetabilium, Mineraliumque, fit per Aerem, Acquam , & Sales solutos, quae omnia sunt fluida. Haec itaque sunt quae de natura Iidorum Fluidorum in genere , pra fanda habebamus ; quae nos equidem sponte sua jam ducunt ut ipsum Corpus Humanum aggrediamur ; hinc Vero tandem ad vires quas tu illo exerunt Medieamenta deveniemus

CAPUT II.

De structura corporis fani. I. Orpus nostrum duabus co aevi partibus , scilicet , selidis re uidis., et. Solita continent in se Fluida,' que o

78쪽

is P R o x x G o M. C A F. I I. que ita inter se unita, ut Glla pars assignari queat, cujus cum reliquis connexio vel immediata, vel media ta , demonstrari non possit; Vena quippe & Vas Lymphaticum Arteriae cohaerent mediante Glandula , quae ab Arteria oritur; Arteriae omnes Aortas adnascuntur, quae & ipsa Cordi inseritur; Cor, Nervorum nec non Amteriarum Ascendentium ope, Cerebro unitur; Cerebrum Cerebello adhaere scit; hoc Medullae Spinali, &co Omnes Corporis Canales, aliquomodo, cum utroque Cordis Ventriculo conjunguntur.

q. Ventriculus Cordis sinister con- neci itur eum Arteria Magna; haec vero ita divaricatur re dispergitur , ut nullum Corporis punctum assignari posse sit, ad quod portio aliqua hujus Arteriae non pertingar runde fit ut cavitas' a Corde usque ad singula Corporis

puncta continuetur.3. Omne Corporis punctum ea in Liquorem intra se contentum versus dextrum Cordis Ventriculum transimittere potest, si modo Hasa Secretoria, vel Excretoria sic potius dicta,

excipiamus: qualia sunt , α) Vasa sudorifera ; s Vasa Sanctoriani Perspirabilis, Perspirantia dicta ; γ

vasa oculos continuo humore Hu-

79쪽

De structura corporis sani. Ir

Ventriculi, Intestinorum ; ου Vasa Urinistra ; θ) Vasa Seminisera,' &c. Omnes Corporis Canales, o Receptacula , Liquida quaedam continent, modo bene se habeat Corpus. Quum ergo Canales inter se conjungantur , Liquida quoque inter se communicationem habere necesse est : hinc agitatio quae in una Liquidorum parte excitatur , reliquis omnibus communicari potest. 7. Omnia Corporis Liquida, exceptis

Excrementis, ad Cor redeunt. 8. Quamdiu Liquida haec intra Cana. les regulariter moventur , tamdiu sanus est Homo ; quoties vero motus il te irregularis est , vel in aliqua parte cessat, toties aegrotat Homo; si autem omnino, & omnibus. in partibus, cessat hic motus, mors sequitur. 9. Sanitas itaque consistit unaequab

A motu Fluidorum , simul & aequabili resistentia Solidorum in omni parte . Fluida dicuntur aequabiliter moveri , Pando majorem impetum non faciunt

in unam, quam in alteram partem .

Resistentia Solidorum aequabilis dicitur, quum aequabiliter premunt Liqui' in omni parte, adeo ut inde nullus dolo

80쪽

CAPUT III. De statu Corporis laesi, sive morbos. s. Π X dictis patet , morbosum esse

illum , sive Solidorum , sive Fluidorum flatum , in quo , quacunque de causa, aequabilis ille motus , quolibet in Ioco , turbatur , impeditur, vel sistitur; quod vero mors fiat, quando motus ille ubique cessat. 2. Mederi ergo est , tollere de Cor-POre morbum , i. e. , causas aequabilem motum sive transfluxum impedientes semovere & expellere. 3. Medicamenta vocantur Instrumen ta illa mechanica , ope qaorum Artia

sex potest tollare causas ablati galli-orii, idemque restituere. q. Medicamentum ergo supponit fluxum Humorum seu Liquidorum , adeoque agere potest solummodo in

corpus vivens.

Coryreis et iram , quae pendet a traje- qu Fluidorum per Solida , inde pater, illud agere in Fluida adhuc mota, rein Solida.. 6. Itaque Medicamentum non agit