Paulini a S. Josepho Lucensis ... in Archigymnasio Romanæ Sapientiæ publici eloquentiæ professoris Orationes habitæ in eodem Archigymnasio

131쪽

& in pr1vatum civitatis bonum derI-vantur praestantissima commoda, ut in iis summatim & quasi compendio recensendis dissicilius sertasse sit exitum,quam principium invenire. Quocunque enim oculos cogitationemque converto, nullus mihi sere locus, nullum hominum genus occurrit, cui hoc studiorum emporium utilitatem aliquam non asserat lc emolumentum Hic enim aetatis cujuscunque atque

ordinis adolescentes paratissimum habent perfugium, in quo sine molestia, sine impensa, & quod certe pluris est , sine melioris aetatis impendio diuturnoque taedio, brevi, & ut Quintilianus admonet, methodo satis simplici, tam humanioribus literis & eloquentia, quam gravioribus disciplinis i

stituantur, studiorumque suorum cum sum summa iacilitate ac: brevitate conficiant . Quamobrem superVaca

neum

132쪽

neum & inanis prope laboris esset hoe loco diligentius recensere quot pra clari ingenii juvenes in his scholis olim liberaliter educati latinis postea graecisque literis floruerint; quot Philosophiae studio, aut Mathematicis diasciplinis , quot medendi facultate, aut juris tum Civilis tum Canonici sciemtia praestantes nomen suum immort litati donaverint. Innumeri siquidem nunc prae oculis nobis sunt, qui amplissimo huic loco doctissimisque hujus Academiae prosetaribus acceptum reserunt quidquid sibi honoris ac dignitatis contulit studium earum a

tium. quarum hic jam possierant ru

. Neque vero intra privatas tantum aedes , aut intra Urbis muros beneficii hujusce ratio ita se continet, quin &foras erumpat, atque in alias quoque Tegiones, non modo per Italiam unia - Ρ ve

133쪽

versam, sed per omnes propemodum Christiani imperii fines longe lateque

excurrat . Quantam enim in dies videmus esse auditorum frequentiam Quantum ex omni sere Europa concursu p Quot J urisprudentiae,aut Medicinae , aut quibusvis aliis disciplinis operam daturi e transaIpinis provin elis huc summo . studio ac Voluntate confluunt 8 Ut jam haec disciplinarum officina non . tam populo Romano, quam omnibus sere gentibus positata esse videatur. Ex qua quidem peritis

simi illi Juris dicundi magistri prose

cti sunt, in quorum auctoritate ac doctrina tam multis hodie in locis municipiorum leges, civitatum jura achona civium sertunaeque nituntur . Hinc Hippocratis accepere. aphorismos tot clarissimi viri qui jam sum ma laude medendi iacultatem susti nent, quorum ore ac spiritu vita prius i

134쪽

cipum ac populorum salus animari quodammodo ac sustentari videtur. At vero quam ita omnes tum cives Romanos tum exteras gentes haec late

pateat studiorum beneficentia, haud satis intelligi posse arbitror, nisi a nos bis , quae praecipua sit Romanae urbis dignitas atque auctoritas, diligentius

examinetur. Duo sunt omnino, quia hus omnis Reipublicae salus maxime

innititur, iisque sublatis, ipsa diu sati

va consistere, nullo modo potest, reliasio scilicet & optimarum legum ci, id odia. Quae quanVis optamae cujusque civitatis statum constituere videanturi ad urbem tamen Romam veluti terarum omnium caput. ea duo potis smum pertinere nemo unquam sanis ahentis dubitavit. Cum enim amplissimam hanc Urbem religionis Catho licae. sedem esse 'ac domicilium volue rit Deus, ubi Romanus Pontifex tam ε - P a quam

135쪽

quam in augustissimo orbis theatro vicariam ipsius Dei personam apud homines gerens, Christiani totius imperii clavum teneret; illud necessario Consequitur, ut ceterae gentes hinc leges ac jura petere debeant,'ad hanc ipsam Urbem jam de religione jam de aliis gravissimis rebus consulendi

.causia ex omnibus sere terrarum partibus convenire. Et quidem ubi plures simili splendore ac dignitate Virorum sapientissimorum conventus λ Ubi major judiciorum frequentia atque amplitudoῖ Ubi tot curiis, tot ju- dicum collegiis hominum quasi exe citus distributusλTanta vero juris tum Civilis tum Pontificii scientia, tanta4n legibus explicandis interpretandis que notitia ac facilitas , cui magis quam Leoni accepta referri debeat, non video . Nam si id, quod res est, sateri volumus, ipse suit, qui in mis

136쪽

ra illa disciplinarum no ste atque caligine clarissima sapientiae lumina in

hanc Urbem invexit . Ipse suit . qui

magnis propositis praemiis sapientist mos utriusque juris magistros invita-Vit ; atque operam dedit, ut non modo Romanae urbis , sed Orbis prope modum universi juventus Romae duces haberet peritissimos , qui in legibus , in senatusconsultis, in edictis praetorum, in decretis principum ac gentium jure intelligendo explica dbque viam ac rationem ostenderent. EX quorum labore quotidiano atque industria qualitum postea sple doris existimationisque huic Urbi ae- cesserit , aut quam uberem in dies si ustum in caussis forensibus judiciis ique populus Romanus atque exterae nationes percipiant, cui tanta suppetit dicendi facultas , ut satis ac pro

dignitate dicere possit λ Quod si custo-1 dia

137쪽

dia legum, ut praeclare & graviter inquit Euripides , civitates continet; a juris legumque neglectu florentissima dc opulentissima orbis imperia landiatus concidisse videmus et nonne popularum vindicem atque imperii stat rem Leonem X. haberi ac dici oporteat , qui de legibus ac jure earum omnium gentium , quae a Romana Se de religione, fide Ac observantia Semident, tantopere laboraverit 3 Non est igitur, Cur miremur , quod benefi-eentissimo Principi stainam in Capitolio populus Romanus dedicaret, ab eoque restitutam instauratamque suisse Urbem insigni monumento profiteretur e cum potius mirandum esse svideatur cur ceterae quoque urbesae Christiani imperii provinciae singulas ejus nominis unmortalitati statuas haudquaquam posuerint . Quandoquiadem noti Urbem duntaxat, neque si ' lam

138쪽

lam populi Romani utilitatem spe fiat

tanta cum disciplinarum ceterarum

dignitas , tum juris legumque auctoritas atque majestas , sed eas omnes latitudine sua complectitur gentes, quas ut religione, ita legum societate cum hac ipsa Ecclesiastici imperii so, de conjunetissimas esse oporteat. -- At superest jam , ut quam breVisesime longitudinem ejus beneficentiae consectemur , cujus profundum hactenus aliquo pacto dimensi sumus ac latitudinem. Plurima quidem sunt ,

quae excurrunt in longitudinem, quaeque hoc uno longitudinis nomine , multiplici tamen ratione sub Geometriae regulam commode cadunt. Illud vero , quod haud postremo loco venit,& nunc ex re nostra potissimum esse Videtur, est temporis longitudo ac mensura . Haec plane in definienda rerum natura tanti semper fuit,ut per-: sae-

139쪽

saepe, quae minima esse videbantur .aeum ad ea longitudo temporis accessisset, eadem & multa numero & magnitudine maxima esse, sapientissimorum hominum judicio constitutum fuerit atque decretum. Quae sane judicandi consuetudo apud juris interpretra , tum apud prudentissimunia, quemque , cum jam sit veteri usu recepta , quodnam es se poterit de hae Leonis beneficentia hominum judiacium , si longitudinis ejus ratio atque utilitas perpetuo mansufa exploretur Non iis tantum, qui tum erant, Pontifex sapientissimus, neque uniuS aetatis commodo consultum esse voluit, sed posterorum tempora longissime sprospiciens , de liberis vestris , de iis, qui adsunt, ingenuis adolescentibus anxius vehementer suit ac solicitus aQua vero singulari industria,.quo con

silio atque incredibili sapientia r Nat

a ra

140쪽

quidem ita comparatum est ut unusquisque maxime: immortalitatis studios ducatur . Quoniam Vero , ut graviter ait M. Tullius,exiguum nobis Vitae curriculum natura circunscripsit; tam breves vivendi terminos in posteritatis memoriam rebus praeclare gestis beneficiorumque magnitudine prorogandi insita nobis est ingens cupiditas, ut nimirum nisi spiritu vitae , nominis saltem immortalitate vivamus . At quotusquisque est , qui in posterum ita provideat , ut purucherrima beneficiorum suorum monumenta immortaliter Vivant, neque unquam situ jaceant,aut coeca oblivione involvantur Z Haud raro res praeclare sapienterque a majoribus instit ias sertunae casibus . . aut posterorum Iangubre & socordia perditum iri Vudemus, quod eae adversus istiusmodi injurias . nullo satis . prysidio firmatae