장음표시 사용
261쪽
Ex TRAORDI lecto. Cum Nerva onus hoc remisisset, populus in memoriam tanti beneficii in honorem eius hunc nummum cudi curauit,ln cuius una facie erat imago Imperatoris, in auersa autem parte con spiciebantur duae mulae pascentes Meurriculus, siue vehiculum cum temone ad alligandum iugum, eum hac inscriptione: V ENICVLATIONE IT RO AE REMISSA. Vide Golizium,& ex hoc uin. Hulsium in numismatis Imp. Rom. XX.
Fiatim apud Fersat erant innumeri, crdiuersa isrum gener pro Gestate of*ω-
mandabant. 4Sequitur iam administer ad expediendum, atque adeo ossiciarii, quorum opera Reges in Impcrio utebantur, adeo, ut vilissimo etia muneri quemque peculiariter pinficerent: quo non solum subditorum sibi animos retinuerunt, sed & ista ossiciariorum distinctione Or- dinem regiminis feliciter importarunt.
XXI. Erant in Persarum Tuditae certi exploratores,qui obseruarent, quia ibique diceretur es ageresur, atque ad Regem resererem,
cubaui. Sic de causa adiuuante, seu administm di. tectoi Restat in directus, siue occultus, qui dicitur raroν,de quo Politici disputant: latium sit latitau in regno vii' & assirmantem tu entur plerique, sed cereis cautelis & limitatio-
XXII. Inmersia ingens plerumque=umenti siletes. copia, quamuis raro pluat, cum pro ιmbra
bus utantur 'morum irrigatione. magna quoque ibidem animatium ea multitudo,Ner Wω ι ramis, quι tam muspingues, ut ea darum nonnia arum pondus ad O. 5bras accedat, re ea pinguedine loco butyri tantur. Ingens tamen earnium ea caritas ob nationis
Poracitatem,eum quater quotidae saturigant senes, nedum iuuenes, babentque optimas crsaluberrimiis aqua3, quae ad celerem duestio
nem plurimum conducunt. Hueusque de causis regiminis Persici adiu uantibus,& eius ad nistris, Sequitur regimi-rARra PRIMA. i
nis siue cum & ossicii principis partitio. Est
autem eum Principis vel publica, vel aulica. publica, vel intema, vel externa; interna vel prima, vel orta: prima est tum cura prudentiae seu gubernationis & dispensationis, tum cura iudicii. C ura gubernationis est vel circa subditos, vel circa res. Cum circa subditos est vel generalis,vel specialis. Generalis vel est cirravitam, vel circa mortem. Cura circa vitam est vel absoluta, ut simpliciter vivant, vel compa rata,vt bene vivant. Ad curam absolutam peratinet cura circa victum de annonam, de qua hunc ex P. Bizari hiael. ix. aphorisinio exposuimus.
Perse in tiberorum educationem trant in
tentissimi, eosque publice in foro, quod Liborale, seu Ingenuum appetiabatur, erudis
curabant. Forum autem si iam quatuor elasses erat tributum, quarum Mapuerorum, se cunda adoleficentum se Epheborum, tema Urorum, Parrasmorum eras, es eorum qui aetatis beneficio Varationem milura conseque
Ad curam comparatam, ut bene vivat sub dio, pertinet cura circa educationem, de qua prolixe tractat Xenoph. lib. I. -δ. ubi summis laudibus effert Persaru leges Ec instituta, quibus Forum illud bberale, seu Scholas tubsicas instituerunt, quae, ut ait Lud. Viues,mb I adina sunt quam estisma quaedam, in quaε vema, ,essa, redeunt homum . Illud autem Forum liberale. in quatuor partes seu classes erat distinctum, quare quaeque suos certos habebat Ephorosti Pinsides, ad quorum nutum Ac voluntatem omnes consermabanturi quaeque classis suam habebat peculiarem institutionem. Prima, quαρη-- est,praeceptis moralibus imbue batur, virtutemque docebatur amplecti,aa postea herbarum vires & essicacias distebat, idque propterea,vi cognitis herbarum gen ribus, veneficiorum fraudem deuitaret, qua nihil erat apud Persas frequentius, teste Ct sia in Niseis & Plut.in Artaxerxe. A ltem,quae ι-enam & Epheborum,assidue publicis consiliis intererati praestoque erat, si qua necessitas operam eius desideraret,quin & bellicis me citiis ad patriae subsidium praeparabatur. Te tia visorum, Amanarium erat Magistratuum,
indeque legebantur omnes qui publico o cio praeficiebantur. Quarta Ie-m erat, qui vacationem habebant militiae, nec extra pa
triam Pgebamur pruficisci sed domi mane
262쪽
mi magis fratus munere iungebantur.'Modus porro & ratio instituendi erat laudatissima, qui in puerorum adhucclasse versabatur, non prius in parentum conspectum veniebant, quam, ut Strabo ait, quartum, ut Herodotus, quintum, ut Valer. Max. septimum aetatis an num impleuissent, ne forte paterna eos com rumperet indulgentia. Iuvenes verὁ quic pueris excesserant,decennii spatio in suis Archiuis id collegiis continue detinebantur,temperantiaeque studia colebant; quia quo procli utor ad vitia prauosque mores est adolescctia, O maiorq cura de diligentia eam indigere censebant, donec tandem ad alios translati in
maiori vitae libitrate constituerentur. Quaeque etiam classis certo anni spatio te meta determinabatur;pueritia ad annum 17 . extendebant, adolescentiam ad 17. inde usque ad
So. annum virilem aetatem, quamae inde ex
cipiebat senectus, & vltima classis siue colle. sium. Nec praeceptis soam,vetum etiam c emplis quisque mihi tuehatur, ideo in isto illiberali Foro Xenoph. fu ille a t Regem di Re-
gis Palatium,Iudicium, praetolia, conuentus, Curias,omniaque ea loca,quibus principes viri ad ius reddendum,docendum, interpretaniadum, iuuentutisque mores es sngendos considebant,e quibus variarum virtutum, S imprimis iustitiae exempla cap ebant . praesertim cum,ut Imp. Augustus senatorum filios, qoo . celerius Rei puta. assuescerent,curiae interesse petmisit, sic hi indiciis quae exercebantur mis: in teressent, eoque modo ius reddere, Sc lites ac 1 -δ. controueritas definire discerent.
XXIV. Apud Persis nemini in evrbe etioso esse licuit. Hu id siumma diligentia Tinges cur bant, ut suo quisque munera assidue evacaret,
υ- ob id quodam habebant arcis praefectos,
quisecuritati incolarum consulerent, quo ala
crius munia sua obtre possent ιε quo am etiam operum magistros, qui populum ignauum de
dere is otiose vitam agere non paterentur. De cu ra Principis circa sedulitatem subdi. torum se otii fugam. traditur in systemate Po-Ilt. lib. I. c. io. Eius curae exemplum vix ullum
reperias maius, quam in Persarum principibus,teste Xenophonte in Oecon. lib. I. cap. 2. Etenim. ut Bodmus monet,nihil est in Repub. tam pernitiosum, quam multitudo otiosorum
hominum, qui & priuitorum bona diripiunt, he in euellione Respiib. spem omnem sortu.
narum suarum posuerunt. Fuitque hoc prudentissimum Persarum consilium, quod sedulitati securitatem praestiuerint,csterosque habuerint,tum artium praefectos, tum magistros operum & Ergodioctas, quorum alter in alte. rum obser tet, ne officio suo deesse posset, sicque regionem rebus omnibus abundantissimam effeceruti simul etiam hac ratione tributis aeratioque Reipub. quod praecipuum est imperii robur, hene consuluerunt, prudenter cogitantes, male & negligenter cultis agris, opificibusque 5c aliis ferias agentibus, nec ullas exactiones imperari, nec Rempublicam ditari,aut ullo modo poste eis orcscere,ut Xenoph. monet loco iam citato. De mulierum autem operis hoc Curtius habet l. s. eas non aliud magis in contumeliam accepisse. quam 'lanae unquam manus admouere, id quod nostrae regiones sibi laudi ducunt. D
Persis hoc natura inditum,.lege iam Priadem struatum accepimus, ut in quomque hominum genere Nirtutem elucere perseexerint,
eum siummopere celebrant: Uque adeo,Υt hostes etiam ipsis maximis laudibus afficiant.
Post sedulitatem sequitur Iustitia mitribu
tiua, circa honorem alterius, quam stlicte a. pud Persas cultam testatur P. Bizar. I. Io.
XXVI. Perse mendacia summo habebant probro,
simul in aere abeno oppressum esse,quia ncces
sii multa debentem multa mentiri.
XXVII. si fuit Persarum humanitas; qui adeo ut quotiessibi obuiamferent, subsese
XXVIII. Perse vehementer causem agunt ingrati tudinis; Usquem cognoruniposse referre gra tias, nec refert, in huc seuerissime ammadure ruot i quippe, quι a bitrantur eos,qui Aut 1π- grati, in Deos maiorem in modum negligere, in parentesqpatriam rea eos.
Verba sint Xenoph. lis i. αδ quae etiani de hic ree tat P. Bletatus lib. io . hist. Ha enim potis l. virtutes res cxerunt Peria, quod nubtas circa citius de grauius vulgo peccari sole at, nec ullis magis humana societas quam his ipsis coeat & conspiret.
XXIX. Vab bini itidem Perse ex mini ιμὼ
263쪽
et um destinatum, qui curam hostutu reci- endorum gereret, usque necessaria omnia
procuraret. Post sequitur hospitalitis, quae magna est Reipub. virtus ac gloria, quamque Persae numinis instar religiose coluerunt , ciuiumque suorum animis inscuerimi, & se Regnum cultissimum de florentissimum reddiderunt.
sicut de hoc Pellarum instituro habet Plutarchus in Apophthegm. XXX.
Terse magno apparatu funera celebra
hant, eadaueraque non cremare, Nesrogo ιmponere,sid humare consi erant, ceraque ea oblinebant, ut quam maximὰ diuturna per
Sic de cura Principis circa vitam subdit rum; Restat cura circa mortem dc sepulturas, atque adeo circa sepeliendi ritum, quem ex Herodoto lib. i.&Cicer. descripsimus. Qui tamen Cicero lib. I.Tusc. quaest. notat, Magos diuersum longe humandi ritum a populi mo
ribus obseruaue. incetorum,inquit, m serat, o
humare cerpora, via feris essem amὸ lanissa. Et Iustinus testatur,eum morem postea Parthos quoque usurpasse, dum de ii. lib. I 2. loquens ait. Sepultura vulg. aut autumavi canum laniatus eis nuda demum osse terra obruum. Quod idem Postremis Persarum temporibus in usu fuisse testatur Procopius lib. I.de Bel. Persico. Vide etiam de Persicae sepulturae ritibus Agathiam lib. II. vestes autem Persas qua viros, qua mu- Iieres in luctu stidisse. crinesque lacerasse testis est Diod. Sicul. lib. II. Curt. lib. 3. Herod. Iib.3.qui idem etiam ait Lro.eos & seipsos &equos &iumeta torodis te, quin imo Plutarch. in vita Alex. scribit, eos ob obitum Regis murorum propugnacula penitus euertisse. Ci . Cero I. Tvlc. quaest. ridens hos barbarorum mores, inquit: Hine riae Agamemnon Homericusese idem Avianus scindem id Iidem intonsam eo. m. rn quo facetum is ud Bionis: perinde tali simum Regem intacta capiEamsbi euellare, quasi cal.
XXXI. uersum Persirum imperium in Satra
pias, es Prouincias distributum era quae suos habebant Praefectosi tactores, qui ex cio imperarent,'salutem in iis Dbbcam pro
Tantum de Cura subditorum in genere; neque caira plura de hac apud authorea inuet
4 ARIA PRIMA.nio. Cura in specie praecipua fuit apud Persas
circa praefectos & Rectores prouinciarum, quos Princeps ipse constituebar, sed non nisi virtute insigni praeditos; magnamq; iis pol statem dabat, de qua ita Bristonius: Satrapis m e o oscio manentibus integreque Auum munus obeuntibus,non sed putressores Reges dabant, ἁ- rei ii summam potestatem concesserant,ineorum nihilominus Satrapias aliquem ex viris Principi mia, velut indestirem mittebant. Soleban tautem hae b LSatrapiae filiis Regum plerumque drecrni,ut ex Herodoto patet lib. 7. De numero pora illarum non leuiter authores variant. Plinius lib. 6. cap . t . dicit Parthos, postquam imperio potiti sunt, Persarum illas Satrapias in duodeuiginti regna diuisisse, ex quibus undecim inseriora, reliqua septem iis superiora appella
Mas vero sua aerionis prouincio requem ter Perstrum Reges obibant e,perlustruant, rationesque administrati muneris a praefectis iexigebant. Adeas Nero quas adeundιn ad batumaeustas, Hos legatos mittebant, qui emrumflatum vicesus explorarent, Esis querisi-
ea renes ferrent. Quo amplius est & maius imperium, eis
maior quoque cura principi existit circa Ossi- L. clarios, quia in tanta latitudine, si quid Com. - is mittitur, id ad plurimos exundat, eoquc deterius, quo latius malum: Idcirco Persae prouincias suas quotannis aut ipsi lii strabat, aut quc-piam eo velut inspectorem cum Imperio mitistebant, qui penitus omnia perspiceret. Quae
salutaris fuit tam pro subditis ipsis, quam de praefectis institutio, nam & felicius subditi regebantur,nec ulla facile lacessebantur iniuria. Rectores vero ipsi, si ossicio fuerant egregie perfuncti, ad maiores dignitates cum laude cvehebantur, sin minus, corrigebantur, ne quod plerumque fieri solet,i n priuatam potius lacunam, quam publicas felicitates oculos animumque defigant. Quod sane crebrior principis praesentia potest auertere, quae, Ut prouerb. dicitur,luu elici mesaginat,se operarii laborem promptis mepromouet. Plin. in Paneg. inquit: Principis oscium eri veloci simi MY-ris instar,omnia inuis omnia audire,er undetumque inuocatum tim, velαι numen adsistere.
XX XIII. Perse nuramis aureis Daris forma stercusiu
264쪽
Ptebantur .aureum nota siue imagine μυ-onιrtum ess cudere non bcust. Post curam personarum, sequitur cura cirea res,& imprimis circa rem monetariam,de quatis, d. Procopius ait: Persarum Reges,etsi ad arbitrium
argenteum numi afferam, aurco tamen non IPis
se, fissuam imprimere Ufigiem, nee barbarorum
'inteps alius quisquam Hsacrae ausius,solu Francoris A . ru Regiis olutum ae integrum. Plutarch.ait eos phi. z, Darii nummis interim usos, quos Daucos Vorabant.
bium maior pars apud Persistaret moe-nιbus,cum νι res regni,non In muris aut lateri-
nibus tacere crederent. Natales vero dies summa laetitia prae caeteris tran sigebant, in iis streanue epulabantur, ac integros boues, camelos.' equos, asinos, eosque in fornacibus tostos de allatos apponebant, teste Herod lib. t. Ad curam porro temporis pertinet etiam Cura. campanaru, Ec horologiorum, quorum usum
Persis omnino derogat cecirg.Tyctand.insuo Itinerar. dicitque moris ibidem esse, ut ter dddie quidam Magorum turrim templi editissimam conscendat, ac alta voce certa quaedant proclamet verba, quae dierem ac horarum O-
randa quaeitio: Anit isturbes firmis maeisibus bene Vel maie Iactu mala praeualerens MacWFagna lis cingere, quam vid. Diip, Pol. q. ponderarentque. v. Problem .p. Fuit eura pru)entiae & gubernationis, se- n , XXXV. quitur cura iustitiae de iudiciorum, quae est in Ida. Ferse certos habebant die estos, quos in ea poenas &praemia. Poenae apud Persas non 'anno solenniter celebrabant, imprimis Ma- ζrcebantur nisi prius quaestione & torturis dii.
r re o habitis. Vnde apparet, eas ibidem quoque
gophonia, Festum Saccarum, ' Viti obtinuisse,. t bus modis adhibitae L-
tum interitum, que cocabant. Nata' tine, de eo aut hores hihil memorent. Quod os item,tam sius quam Regum dies; Iosa' vero ad respectum personarum in poenis in-tM.tantum . solennes habebant fenas, πω fligendis attinet, videtur is stabiliri hoe Ioeorum etiam repentinas, in quae extra ordinens P:δx m l gibus, qui mitius longὰ in eo, st
quorum aliqua erant in Rem p. pro- Regum uissu G imperio inci ba tμr. merita,licet eius sem cum aliis facinoris erane Moderni Peria aliud sibi insuper indixet ut conuicti. duod idem Imperatorum respons festu,quo certo an ni tempore caput tondunt, Congruit:&tayios,inquis lex,extremosvώπιν - δει. ac corpus crudelissime scindunt ia assiigunt. μι oportet, nisi fuerim in aliqua dign-ate consti ii' lini Post curam monetae, sequitur cura circum- Et Bod. inquit lib. s. cap. vlt. righilpopulastantiae temporis siue dierum sestorum, quos poenarum aequalitate evini mus. Quae Omma fie Persae annuatim celebrabant, bc quorum hi volumus intelligi,ut quidem graduum aliquati ..c Praecipulcsac,quos apta Ora unus retulit. Mago- ratio in personarum qualitatibus & effectis honia celebrabant propterea, quod eo die respiciatur, non tamen ipsum sepplicii genus Magi imperii incubatores & usurpatores a temere in uertatur. Bristonius ex Diodoro I septem vitis Persis interfecti fuerint. Saccaram conatur inferre, semel latam de capite sentem veras iam quale fuerit,describit D. Cht ylbilo- tiam, ne Regi quidem ipsi retractare licuisse. Inuvorat. cc regnQ,cat suffragattir Athenae- quod tamen videtur repugnare ei, quod anteus lib. I a. qui ait, eo die seruos veste Regali ostensum est, Persamum Regei υσι- aluusisse. haud dissimili fuissse indutos, ac per quin quo Quin εc probabile est, cum damnatorum a dies dominis imperaIIe, totaque familiae pra- solutio imprimis sit tutis maiestatis,ut quidem Rille. vitiorum interitus illis sacer dies erat, nonnulli Politiei tradunt, perarum Reges quo serpentum ac venenatorum, nec non su- hac libertate nequaquam mi uisse. Caeterum rarum besbiarum plerasque interficiebant, ae hoc singulare inprimis est 5c memorandu ,
Magis offerebant, quod gratam se rem hoc quod habet Leotypa ct nor hiso Iu nemo
modo bovis Diis, molestam vero latus numi-
265쪽
Ex TRA ORDexecutoris partes in reum suscepisse. t Ise,inqui praesent actum est, τι cum orta quidam ω-ptiuusad Regem adduceretur, Rex striditatissio ei pus amputauerit; undeo ego intra Pes, o metum haerem e quoiue mecum lus2m ira, non sine dolore coeliabamisi eram restico, Rexme inimi ubri
XXXVII. Erant praetere.ι apud Persas creti iudices Regii cir Septemviri, lecti ex iuris Fresici poritis v. Hi ius postulantιbus reddebant, i
Papatrias ιnterpretabantur, K ad eorum collegium omnes controuersiae deserebantur. Canon est in Politicis i Iudice debere est eperitum iuris tam generalis, quam specialis, pertinentis ad eum locum in quo ius dicit, id quod quidem Persae prudenter intellexerunt, . dum non nisi iuris corum consultillimos in hanc officii partem Iduocarunt; graue siquidem est personam Iudicis sustinere ι qui, ut Itb.3.C . tit. I. dicitur, Deipraesentiasiunt constituti, nec magis alios iudicatit quam seipsos, ipsis magis quam partibus terribile iudicium; nimirum facillime iudices in uidicado deuiant,& conscientiam errore prostituunt,quod Nero Inapctator grauissime docet, qui cum iudicio capitali subscribere rogaretur, Vtinam, in uit, nescirem lueras, ut Bodinus refert lib. q. cap. 6. Quo quidem loco idem Bodinus quae-Tit, . An tus dicere Princeps ipsi Ne di nutionee siestitispossis, anetero consuli μ, Loe ad insoriores relegare ; Vbi totus ipse in negantem it sententiam, idque ex his rationibus. Primo, inquit, quia Princeps plerumque est malitiosus, Bd ad iudicandum ineptus, cum vix singu- uis aetatibus singuli tolerabiles reperiantur, quos ilico populus imitari itii det, lege velut natura insita, ut omnia principis dicta, facta,
gestus , mores accuratissimc intueantur, &imitentur. Sed sunt haec duriora, & talia, quae argumenti vim nullam habeant. 2, Quia Principis maiestas sic eleuatur,dum assidue in populi conspectu est politus, facileque aliquid excidere potest,quod risum spectantibus moisileat; quin ipsa, inquit, subditorum cum prin- 'cipe consuetudo, Maiestati eius plurimum derogat,& contemptum parit, ideoq; Deum, cuius imaginem ferunt, mittentur, quem leges suas resbnante semelaudiuit una omnium selectissima gens, dc nonnis mente conspicitur. Quod idem probat exemplo Regum antiquorum Galliae, qui nonnisi Calend. Maii,.
sese populo conjiciendos dabant. 3, Quia
Princeps infinita alia habet, quae curet. Α, Quia Princeps non uno in loco certa sibi sedem costituit, quem subditi difficulter, de magno sumptu huc illuC consequuntur. I,Quia princeps diuturna iudiciorum consuetudine vel ad nimiam misericordiam deficiet nihil enim tam Principis proprium quam clem tia, Regis quam misericordia,maiestatis quam lenitas vel ad Tyrannidem prorsus dilabetur: cumqui omnibus horis aliquid atrocitet seri
videat vel audiat, etia si natura mitissimus sit, assiduitate tamen molestiarii sensum omnem humanitatis ex animo facile amittit, ut Cicero attestatur. 6,Quia regium est dare praemia, non pinnas, quod ipsa nos, inquit, natura docuit, quae inter apum examina Regibus acu leos detraxi quominus cuiquam nocere possent. 7,Id etiam probat exemplo Venetorum, apud quos qui iura maiestatis habent, no modo iudicianulla disceptant, sed nihil omninocorum attingunt, quae vel a magistratibus, vel a senatu explicari possunt. Quae quidem non leuia sunt Bodini argumenta, & acutiori iudicio examinanda,quibus ipse tamen limitatio nes duas adiicit. Prima est,quod Princeps bene prudens non omnino a iudiciis arcendus, sed si quae ardua occurrui, de ab ordinaria Maagistratuu iurisdictione remota, de iis Spossitia debeat cognoscere. Aliora deinde, quod in populari magis statu, qua Monarchia haec locum habeant, Cum Monarcha absolutissimus omni u habeatur dominus.Videmus aute persas etia podini hoc consilium secutos,qui co tos habuerunt iudicos Regios, ad quos omnes litium caulae reiicerentur, ne Rex sententiis dicendis se populo odios iam redderet,cu semperis, qui Causa cadit, iniuriasibi a iudice illatam opinetur. Nos tamen in eo cum Bodino facere non postumus, quod a iudiciis Principem penitus remoueat, sed ita sentimus. Prin cipem iudicia ad inferiores iudices de tribuanalia debere remittere, sed ita , ut liberum sit appellationis beneficium, si de controuersia magni ponoris debeat fieri determinatio
Appellationem autem rerum leuium de vitigarium non debere concedere.
XXXVIII. V autem peccatissippiata apud Persu, sie
recte factis praemia honoresque extabant , omnesque ιι qui fortiter quidacpraeclaregessi
rant, aut de Repub. bene menti ero largiter Uprolixe remunerabantur. Fuit primat udicii pars,videlicet poena: Re stat altera, nempe praemium,quam utramque
266쪽
Persae gnaviter sunt executi, quod his duobus rebus Rempubl. potissiazum contineri intelligerent,iuxta illud Poetae: Quis enim is tuiem amplectitur imam 'amis stragu
Z unde etiam non solum subditorum animos praemiis sibi devinxerunt, sed ad etiam effec
Iunt, Vt ad labores pro Repub. capessendos, quisque velut cursu contenderet,& alter alte- rum conaretur praeuenire,sicque virtus aleretur & industria. Varia autem habebant praemiorum genera, quae secundum meritum cui. que exhibebantur, id in tantum augebant, ut
ciuitates & oppida benemeritis, quoad usum vitae perpetuum concederentur: Una nimiruurbs pani praebendo,altcra vino suppeditado, . tertia obsoniis, alia aliis rebus destinabatur.' Quintinb patribus certa erant praemia Ob πολυανι, ιαν, SI liberorum multitudinem , teste Strabone, quod iis familias auxisset, id ampli assent imperium. Appellabantur autem illi bene meriti Oro P, lingua Persica, eorumque nomina in commentarios feferebantur, ne sottξ meritimemoria intercideret. Porro ad praemium honoris etiam pertinet cosessus& accubitus penes Regem. quibus enim honorem insignem cupiebant tribuere , eos ad mensam suamaduocabant,&ad sinistrum sibi latus, tanquam locum honoratiorem, collocabac Memorabile enim est,quod Xenophon scribit, apud persas sinistrum latus honoratius habitum, propterea quod cor ibi sedem habeat, & insid iis magis expositum sit quam dextrum 1 unde ad dextram eos collocabant, quorum fidem non usque adeo probatam habebant oc exploratam.
XXIX. Vfetu publicae essecuritatis tuendae camra Reges Fersarum per regiones es prouincias ovi stationes militum habebant aestositas,quibus δ' Tribunus praeera ue Lbiliarchus.
Hucusque fuit cura Regis Persarum prima: . Sequitui orta, quae est tu cirea dcsensionem, tum circa amplificationem. Ac Reges quide Persarum in omnia haec munia intenti fuerui, idque saris sollicite, qui ut supra ostendimus, re certos habebant urbium praefectos,qui opificibus securitatem praestarent, re custodes arcium,qui urbi a praefectis, aliosdeniquoribunos initi tu per regiones os rouincias, qui omnibus; εἰ fuit hoc maxime e bono Reipub. ,h quia εe facilius sic subditorum animi capiun-ιε - tur. derectius in ossicio detineri possimi. Putantque nonnulli,primos Persas arces editas ad defensione instruere, ac in ascessim arduos colles emunire. multiplicibusq; muris actur tibus sepire instituisse. Illud vero notandum, istos, qui ad defensione adhibebatur ossici rios, i nullo alio, quam a Rege suisse eonstituistos, cui uni de stili obsequebatur, ne sorte quis Satraparum, vel fastu elatus, vel opibus & numero subditorum suffultus quIcquam nou retur, aut iviolentius in Regem aliosve insura
XL orborum praeterea continuam Reges Per sarum habebat, quae decem msilibus eqvuum, quos immortales vocabant, cMabat, qu-que ex seia Tersarum gente consscribebatur.
Magno apud authores loco est Immortalis' a Persatum cohors, quae ad defensionem erat M lconstituta, eamque ob Causam si appellaba ' Mititur,quod in demortuorum, aut eoru, qui cauis ε ρε sariam millionem meruissent,locum alii suffi
cerentur, integro semper mala eme numero,
teste Herod. lib 7. Erant autem hi ex omni gente Persica selectissimi equites, viri strenui& exercitati, quorum nulle Doryphori, seu hastati in aula Regis continue excubabant,a peculiari nomine Mel phori dicebantur, quod aurea mala hastis praefixa gestarent.
Tanta fuit Imperii Fesci amplitudo in
magnificentia, W, quod rure es conferripossit.
Re stat amplificatio eiusdem impetii & magnificentia, qtiae tanta fuit, ut authores asserant, nulluei facile posse aequiparari. Id quod
imprimis ex numero te apparatu copiartim,
quas Darius de Xerxes in Europam e maderiit, aestimare licer, unde & hoc titulo gloriabantur, quod Magni Persarum Reges fuerunt a pellati Sed & magnificentiam ostentant tum horti illi pensiles Babylonis, quos Inter scaptem orbis miracula reserunt, de de quibus videri potest Diodor. Sicul. lib. h. 8c Curtius
lib. s. qui prolixam eorum descriptionem in stituunt, ted authorem tacent, quem tamen Nabuchodon olorem fuisse. Iosephus Iib. Io. Antiq Iud. Cap. Is .indicat: tum etiam ipsa urbs Babylon,quq mceniorum structura de armaeni tate Omnium admirationem superauitide qua legatur Herod. lib. I. Diod Sicul. cit.lon Str bo lib.I6. Plin. lib.6. cap. 26. Curtius lib.F. O inquit, taestitudo muri quin y -υ cuιιιorum e mimbasario, turres denis pialia quam minia Aiores eranι , onis Feris ambum 368saaiae M.
267쪽
Mobatu . Alii a Curtio nonnihil dissentiunt;
in hoc tamen una omnium opinio, tautam
moeniorum fuisse latitudinem, ut quadrigae . inter se occurrentes sine periculo commeare potuerint. Sed dubitari hic non sine causa potest, an ista imperii amplitudo, cum ciuDdem salute dc felicitate coniuncta sit,propterea quod & nimia multitudo nimiam consuissionem importet,& maiora hinc Principi succrescant pericula, curaeque eius magis magisque augeantur de distrahantur. Laelius Zechus
lib. 2.de Princi p. cap. I. inquit: Princeps non curetaeta rare Imperium, bene regere conseruare,
Semirum Reges vicinum populum omni ratione sibi demerebantur, legatos Nero nullos
audiebant, trasi qui eos adorarent ac Nenera-
Fuit cura interna Principis: Sequitur ex terna,quae est tum circa vicino ,tum circa Legatos dic foedera. vicinos quidem amabant Persae prae aliis, propterea quod cum hominesse omnium optimos opinione fingerent, eos ιn proximo gradu collocabant, qui sese loco- . , Lum spatio quamproximὰ contingerent. Legatorum vero rationem paruam Persae habuerunt Cum eadem eos seruitute voluerunt obstrictos, qua subditi in regno: quod est contra legationis ius ac priuilegium,quae nullius Reipub. particularibus statutis coercetur, ut discputat. Politic. s. latius docetur. Idcirco&supra ostendimus,plurimos fuisse,qui hanc harbariem humeris suis abiecerint, Regesque adorare praefracte recusauerint; qui tamen nec ad Regem admittebantur, sed mandata sua aliis edere, &ad Regem perferenda dare cogebantur, iis inprimis,qui Admissionalis habeat ossicium. Quae tame in potentia Persarum se- uer emporis fluxu postmodum resedit, ut . testis Ambrosius Contarenus in eruditissimo suo Itineratio Persico,quod conscripsit Anno I 4 γν cum nomine Reipub. Venetae Lega. tum apud Vsumcassanem Persarum Regem a g ret. De m cribus vero, quae&qualia legatis dabantuς, legatur AElian. lib. I. p. Q. BeCotuarenus modo dictus. oc antimumsiuea aecipere. ide Disput. modo citata. π XLIII
Foedera quoque s societat Tersirum
re consseuerant. Ritum vero iciendi foederis apud Persias risitatum, Xenophon monstrat lab. H. αν ta . Et tantum etiam de cura externa.
Fersarum Reges certo loco continuam am
ium c sedes semis non habebant sedeassiaris
Egimus hucusq; de cura Principis uniuersaliori, siue magis publica; consequens est, ut
videamus curam particularem siue ausicam quae rersatur primo circa aulae domicilium 2,circa personaS aulica ; 3, Circa res aulicas. z3. si Quod ergo ad aulae domicilium. tcstantur autho resallud apud Persas filisse ambulatorium,& saepius pro tempo ris varietate mutatum,i taut singulae anni partes, singulam sibi & peculiarem aulam assumpset inr. Numerantur autem praecipuae sedes: r, suis. 2, Ecbatanae 2, Pasargadae. Α, Persepolis, deniq; Ctesiphon, quae traducto ad Parthos impcrio sedes impe rit constituta est. VXLV.Ferorum porro Teges latus suum magno stipatorumsetesiitumque agmine mumebant,
eoqueassidue erat obtectis in circumfusi Ponabos autem quam populares sibi corporis cmstodes fieb.u, quo inuionitam em omni tempore t praesiterint.
Sequitur persona ipsius Principis, & cura circa vitam propriam,ad quam referuntur catellites de custodes regii. quibus Persae obtecti undique & muniti erant, eosque egente sua de subditis deligebant: de quo instituto vide Systema Politicum. Qui vero putant praesidio Regem non egere,propterea quod omnis eius custodia in subditoruin animis & beneuolentia posita sit, ut inquit Plinius, qui addit: Zos discimus experimeniosmissimam principis cutidum esse ipsius innocentiam, haec arx inaccesse. hoc
inexpugnabile mammentum.munimento non egere;
co cuiqueesse exponendum, quo uran nemo vel me-ιu vel amore volueνις. Quae imprudens est cogitatio; ac videri latius haec quaestio potest dis. put. s. Polit. Honori autem non paruo apud Persas dueebatur in eiusmodi spiculatorum numerum referri, ut patet ex Ioseph. lib. tr. Antiq.Iud.c.4. Stipendia vero siue aes stipat res hi non merebant, sed annonas a Regeac-
268쪽
cipiebant easque reliquias quae ex regali men. M. ia lupercrant.
bene decoliam tar in argenteos freeos,stu πr- ω conditam, quocunque iter faciebat, secum vehebant. Nec vino quolibet, sed eo tantum Hyblamo e Syria aduecti utebantur. Pane plane triticeo mesicebantur, es eo solum qui ex
Post vitam Principis, sequitur victus eius TA. &mesa regalis,de qua hunc Aphorismum ex
ι i. Herodoto & Strabonepromimus i Reges scit ' licet Persitum, summum invictu habuisse des, in- lectum,nec cibum quemlibet vel potum usurpasse, sed eum tantum quem expressimus i vnde in summam etiam demersi sunt luxuriem ivt seqq.axiom. declarabunt. Hoc petitum Obseruat in suo itinere Persico Georg. Tyctander,quod quoties Rex persarum epulatur,huc ini considere, ac pedem ad multa horarii spatia incoxare sit solitus, nec quemquam eius menst adhibcri,qui non pedibus similiterim plicat us cibum decenter capere possit. Quod vero de solo Choaspis potu authores narrant, id Plinius nonnihil videtur infringere, dum, Eulaeum fluuium veluti socium adiungit , inquiens t Parthorum Reges Choaste er Mootan tum bibunt. Panis usum quod attinet, apparet ex Herodoto, eos satis solido ac duro fui me v. tis. Cum enim AEthiopum Rex ex Legatis Cambysis percontaretur , quibusnam rebus vesceretur Rex,&quodna longissimu tempus homo Perlaviveret, respondei ut: Resii Regem pane, exponentes ei tritici naturam, perfectissmumque diu viuesidi spatium homini Perse proponi 8 o. annos. Ad haec AEthiops impie quidem Ee profane,nibis mirarad xit,sistercore
vesentes paucis viseremi annis, nam ne tot quidem annis vrctaros, Rusi hocpotur ara tu erunt. Vn-
n ,. de nonnulli colligunt panem hunc ex farinai a. tortassis non sitis subacta aut bene recrementis omnibus depurgata fuisse confectum, nec modum pinsendi eo saeculo usque adeo fuisse cognitum, prout nostro I uic plerisque in locis diuina id gratia coni essum est. Ceterum Brisionius ex l 'lutarcho& Dione refert, Persarum Reges Choaspem quidem solum bibi Dis, sed interim aquam, ex maximis quibusque longinquis fluminibus petiisse, ac in atrarium reccidisse,quo imperii sui amplitudinem comprobarent, ac reipsa ostenderenti Quae
vana fuit & inanis iactatio, eum ius Maiestatis in eo non ponatur, ut aquam ex fiumine alte 'rius mihi usurpem, quod&is facile facit. cui nullum in alterum est imperium.
XLVII. Regum mense exquisitissimu ferculueri
truebatur ex omnibus esculetu, qua regio
nes eues ι erat serebant,aliqui onmtiarum i insurin epulis apponebatur,tant quein delitus ac luxu vivebant, Ni uulti tam exquisita inuematur oluptas, qua Esi non adserieratem isique abundauerant. Magnas Ec incredibiles Persarum Regunt fuisse delitias,usque adeo notum est,ut in prouerbium etia abierit, Persarum apparatuου. quem grauiter Horat. notat lib. s. devit. Persico di,
fuer,'paratus. Nimirum effusissimos sumptus in varia voluptata genera inducebant,edictoque ei praemium proponebat, qui nouum aliis quod gulae excogitaret edulium, sed tale quod
ipsorum noti alicuius exteri proferret regio. Qua certe misera Ec anxia Regum luxuria effectum est, ut regnum ipsorum sensim ad interitum vergeret,Cum luxu dc voluptatibus omnis Rerump. felicitas fodiatur,ut inquit Bodin.lib. 4.C. I. Siquidem x varia cum his irrepunt vitia,& neruus rerum agendarum interiscidit; quo ablato,mortuum iacet Reipub.eadaver. Resert autem Athenaeus tantam fuissePersarum in aula obsonatorum,coquorum, D structorum , aliorumque gulae ministrorum copiam, quae in degras ciuitates occupare pint tuerit. Inter Darii, inquit,impedimenta,quae Damasco capta in Parmenonis potestatem peruenerunt, inuenti sunt coqui 277. Medi stin i,qui ollas perfricarent & abstergerent 1 .
lactarii 13. Nec non qui potum sedandae per aestum siti pararent 17. cellarii. Ec qua vinum colis defaecarent o. unguentatii 4o. di qui
XL VIII. in mensem vero Reges habebant fovim rater ε ac pociliatoreI,qui pure lora renouae purpura veste induebantur,aae primum ἐν i' cutis haustam capiebam, cibosque*gulos
praegustabanti l . i. v fui Hoe Persarsi in stirutum, ad nostros elum hodiernoxReges defluxit,quo a venenis se M 3Linres praestent. Multis enim i disdiis Regum vita exponitur,quas per alimenta structas dis- ficulter deuitare possunt. quemadmodum
269쪽
Εx T R A OR Diliter insurgata, vita misere posuisse. Vnde Ningens olim de hodie adhuc adhibetur Cautio, nequiuis in eam Ossicii partem vocetur, sed ii tantum qui honoratiores essent, &pura probataque fide. Cambyses Praexaspis Regis filium ad id adhibebat, Alexander vero filios An - tipatri ut Iust.ait lib. I 2.Putant autem nonnulli. li authores, de inter hos Suidas, primos Persarum Regis instituisse ut ministrom gustu cibi primitus explorarentur. Neque facile reperias autorem qui alteri genti huius moris originem transcribat.
assiduis mulierum vocibus,cantuque Symphoniae totumperfnabat: Una austicantur ae verbispraeibat, reliquae deinde confertim accia
nebant, assidueque rigebant, quoties*f--δ merum Rex postulabat.
Haec Athenaeus lib. i 2. c I . qui ait mirificὸ Pellicum iitarum numeris ac vocibus oblectatos Persarum Reges, ut semper vacias eiusmodi tibicines, fidicines; psaltrias circa se habuerinti quae de inter Daritim edimenta inuentae fuerint 319. Quae dissiluta nimis fuit Iuxuries ac Regibus indigna. Effeminat enim animum vox feminarum & laxat,atque ad re,
magnas gerendas facit in habilem ina de re alibi prolixius.
mos, . quibus medicinam petebant aegrota ras,es qui omnia,quae ad anitatem faciebant, habebant in parat .
Haec Xenophon lib. R. παιχ Herod,lib. 3. scribit, eos in comitatu plerumque Peregrinos medicos habui sie, & eorum opera fui sse usos. Et tantum de persona ipsius Regis siue senarctae Persarum.
fant,rePonesque ius ceravi attribuebat, qua
rum reditu sibi mundum pararepossent.
Scquuntur iam personae Regi cognatae, vi. -κτ. Iicedvxor ec liberi.Vxores Persae plures habuerunt,& quidem legitimas, si spectes istius V. ' gentes specialia, quae dicebantur, iura; Non si legem diuinam,& leges politicas veras εc proprie dictas; cum quibus pugnat Polygamia;vtec cum utilitate εc bono publico. Etenim Re-NARIA PRIMA. Iyginarum multitudo confusionem imperii esconuersionem parit; quoque maior erit proliseopia, eo periculosior ad errores oc maiorum degenerationem descensus. unde aut mactatos legimus nonnullis in loci , aut expositos, quod in numerum augebantur liberos, quod de Atheniensibus refert Arist.lib. 7. Pol.c. I Apparet autem ex historias, non apud Persas tantum, sed de alias gentes potvgamiam inualuisset sta Germant ex omnibus ba b se, inquit Tacitus, obsta tir uxores δε ebant. Quod n. vero in aptior sino dicitur, Pe sarum regnas G-- prodire vixisse, ac ima, egiones quoi in luxura
inquiens:mre,aiunt. b νbaros Regra n Iarum ocη orum plures etxores habere, bu aurem uxoribus ei uitates attribuere Me medo; hae esurias mulieri re . Lmimiam praebeat, hae in colia ,haec in crines. Ita ρο-
pulos habent uniuersis non meis conscias I L inisi ,- metiar ministros. Et Socrat.apud Placi in Alcib.ait, se auditione a quodam qui ad Regem Persarum legatus mittebatur, id accepinse eum fertilissimam quandam regionem unius prope diei itinere peragrasse, quam incolaeonam regina nuncupauerint. Quae sane talia sunt,ut Persicam luxuriem toti orbi prostitue rint ridendam simul de detestandam.
Perse in nuptiis contrahendis terra sir ut tempora, easque in initio verni aequinoctis ' .celebrabat. Sponsius ad lectum genialem accodem , malum, Mi cameb medulum prius si mebat, nec abo praeterea cibo ι o Hevscet
Haee Strabo lib. I s. Quo autem ritu nuptiae apud Persas peractae fuerint,vide apud Arria.
Liberorum vero educatus.mma cura rogibus erat, nec eos πιι abcut, aut obscurae mu-
herculae, sed eunuchu promtissimis in opti
mrs committebant: quibuwpraeter educatisnis onus hoc etiam mandabatur, ut eorum membra componerent dirigerexique, denique operam darent, Ni puer quam pulcberr Uus eum deret. Haee Plato in Alcib. Et fuit ista singulatis Persarum Regum diligentia,quam circa Iiberorum educationem, adhibuerunt quod non temere eos quibusvis mulierculis curandos tradiderint; id quod inprimis dissit adent politici, de inter hos Aristot. lib. 7.Pol. c. II. ubi
270쪽
Eo DispvTATro Pofuse de liberorum educatione tractat, eamque ad Rei pubi usum velut normam,ac regu lam diligit. Id tamen quod adhuc tenellos infantes eunuchis educados tradiderint, haud videtur effugete reprehensionem. Nequaquam integra mater esse vidctur illa, inquit Patri t.quae cum in aluo haberet, eum aluit, quem ignorabat, postquam in lucem homo editus est, nullam eius curam dignatur lusci.
pere. Regia proles si in infantia negligatur, ipsa in senectute Rempubi negliget.
LIII l. astuti soboles septimo aetatuasiano eo
acto, equitatuam enaruntissimum exere batur, speratos harum artium habebat se gistros. Anno autem I . in dropbnam tra
debatur iis qui Regii paedagogi appeA
bantur. persarum Reges, liberos suos de animi Becorporis laboribus assuefecerunt. De eo tamen quaeri potest, Aver omnia consuli actum,
quod poti simum equitatui or venatui tueros defrunarint. De reliquo laudabilis fuit Persica institutio.ut supra etiam ostendimus. Fuit enim quae iis proponebatur partim Physica scietia, partim Philosophia moralis . quod patet ex iis,quos habebat institutionis magistros, quorum primus prudelia in lignis Zoroastres magiam docebat, & instituta regia. Alter iustitia
commendatus, puerum docebat veritatem vota vita amplexari. Tertius, Temperantiam de moderationem affectus inculcabat. Quartus, fortitudinis praecepta tradebar,ffc mastu
lum in iis formabat animum,ut Philo refert in Expila. Decal. ex quo Philonis loco Magiae dignitatem conatur astruere Apuleius, sed 'rectius Philosophiae practicae alii, & inprimis politicae, quae iam inde a Zoroastris tempore doceri coeperie, de latius propagari. L V.
Persarum Reges magnam habebant offici
anomm aulicorum c inprimis eunuchorum copiam,qua parus miristerus aiauis desinata
ad quemcunque Regis nutumpraesto esset.
Restant ossiciarii aulici, quos Per in suis
palatiis alebant, ac certa inter eos munia dispertiebantur, quorum quidam, erant cum
Magistratu, qui Surenas appellabantur, quida sine magistratui inter quos qui lateri Regis
propiores erant, linari vocabantur, itemque uae Rana, alius erat rartiareh- admisonalis,
qui oegotia Regi desere a suscipiebat, reli.
MTICA sPECIALI squi erant internuncii, Caiolarii, Ostirem dcc. Assidue autem circa Regem versabaiatur Eunuchi ad domestica poti stimum expediunda negotia, quod deliciis hi minus essent dediti, tIstam autem eunuchorum appellationem Ee puerorum castrationem a Perus primitus o tam . Stephanus de urbibus tradit Se Herod. etiam lib. s. qui inquit: Persae virilitat. exsecabant, ac frma praesiantisimos quosque nνισα castra.
bant, aIque aara Ommum pyrmam Semiramidem mares eiurasseAm m. Marc. lib. I . docet his verbis: IPAis, inquit, eernens IOI mutilorum homiuam agmina, non detestetur memoriam Semiramidis E gma illiue veteris qua teneros mares east πιι omnia
um prima quasi vim iniectam natura. Causam a tem istius castrationis Medis de Persis fuisse V cplis siue delitias testatur At lienarus, ne sciis licet mollitie & delitiis dissi uerent: alaiputant, eos id propterea fecisse , ut formeti telaeuitas vultus diutius in te pus proferretur, pulchrioresque ipsi permanerent. Petronius in Satyri inquit: Persarum ritumasepus senti sannu u bripuere viros, exsectaque visieraferro In Venerem fregere: Ais Ufuga mobilis an circumscripta mora properaια disseras anaeos. Sed quicquid sit, certum est, castrationem istam puerorum esse contra naturam, nihiImesse, in quo aliis hominibus queant praeferri, praesertim cum & ipsi moueantur Concupiscentiae carnalis effectibus, licet destituti carnis effectibus,ve inquit Augustinus lib.ε. contra tulianum Pelag. cap. I . Alexander quidem Seuerus hoc hominum genus execrabili odio habuit, illudque ex aula sua eiecit, proin pterea quod hi omnibus Principis negotiis se, se plerunque insinuent, existimantes fidem si
bi nullo iure posse derogari. L VI. Persarum Reges suos habebant certos a tires es mense es re tiri tam directos, quam maerectos, aerariumque pecubare aula ρον tuo addictunn, quod ad Etam eorum S am ctu,non vero necessitatespubb Merogabatur.
Sic de cura personarum aulicarum: Sequitur cura rerum, & inprimis cura redituum a uisti coru, qui peculiaritet Regi PersatutaequM- , annis obueniebane, tam directi siue ordinati contributione, quam in directe, ac per Gnationes; siquidem nemini eos sine munere conis cessum erat adire, ac quotiescunque Rex iter per prouincias faciebat, quisq: pro se aliquid
offerebat, alii boues, alii oues, nonnulli frugesti vinum, tenuiores Wrci lac, Palmas,caseum, poma.